Pramāṇa · Search · About · API

Prakriyapada 12: atha dvādaśo'dhyāyaḥ

Prakriyāpāda 12

Language
Sanskrit

Contents

atha dvādaśo'dhyāyaḥ

12.1

yogopasargāḥ
sūta uvāca | ata ūrddhaṃ pravakṣyāmi upasargā yathā tathā
prādurbhavanti ye doṣā dṛṣṭatattvasya dehinaḥ

12.2

mānuṣyān vividhān kāmān kāmayeta ṛtuṃ striyaḥ
vidyādānaphalañcaiva upasṛṣṭastu yogavit

12.3

agnihotraṃ haviryyajñametatprāyatanantathā
māyākarmma dhanaṃ svargamupasṛṣṭastu kāṅkṣati

12.4

eṣa karmmasu yuktastu so'vidyāvaśamāgataḥ
upasṛṣṭantu jānīyāt buddhvā caiva visarjayet
nityaṃ brahmaparo yukta upasargāt pramucyate

12.5

jitapratyupasargasya jitaśvāsasya dehinaḥ
upasargāḥ pravarttante sāttvarājasatāmasāḥ

12.6

pratibhāśravaṇe caiva devānāñcaiva darśanaṃ
bhramāvarttaśca ityete siddhilakṣaṇasaṃjñitāḥ

12.7

vidyākāvyaṃ tathā śilpaṃ sarvvavādyāhatāni tu
vidyārthīścopatiṣṭhanti prabhāvasyaiva lakṣaṇaṃ

12.8

śṛṇoti śabdān śrotavyān yojanānāṃ śatādapi
sarvvajñaśca vidhijñaśca yogī conmattavadbhavet

12.9

yakṣarākṣasagandharvvān vīkṣata divyamānuṣān
vetti tāṃśca mahāyogī upasargatya lakṣaṇaṃ

12.10

devadānavagandharvvān ṛṣīṃścāpi tathā pitṝn
prekṣate sarvvataścaiva uktastaktaṃ vinirdiśet

12.11

bhrameṇa bhrāmyate yogī codyamāno'ntarātmanā
bhrameṇa bhrāntabuddhestu jñānaṃ sarvvaṃ praṇaśyati

12.12

vārttā nāśayate cittaṃ codyamāno'ntarātmanā
varttanākāntabuddhe stu sarvvaṃ jñānaṃ praṇaśyati

12.13

grāhyatya manasā śuklaṃ paṭaṃ vā kambalaṃ tathā
tatastu paramaṃ brahma cipramevānucintayet

12.14

tasmāccaivātmano doṣāṃstūpasargānupasthitān
parityajeta medhāvī yadīcchet siddhimātmanaḥ

12.15

ṛṣayo devagandharvvā yakṣoragamahāsurāḥ
upasargeṣu saṃyuktā bhrāvarttante punaḥ punaḥ

12.16

tasmādyuktaḥ sadā yogī laghvāhāro jitendriyaḥ
tathā suptaḥ susūkṣmeṣu dhāraṇāṃ mūrddhi dhārayet

12.17

tatastu yogayuktasya jitanidrasya yoginaḥ
upasargāḥ punaścānye jāyante prāṇasaṃjñakāḥ

12.18

pṛthivīṃ dhārayetsarvvāṃ tataścāpo hyanantaraṃ
tato'gniścaiva sarvveṣāmākāśaṃ mana eva ca

12.16-2

tataḥ parāṃ punarbuddhiṃ dhārayedyatnato yatī
siddhīnāñcaiva liṅgāni dṛṣṭvā dṛṣṭvā parityajet

12.20

pṛthvīṃ dhārayamāṇasya mahī sūkṣmā pravarttate
apodhārayamānasya hyāpaḥ sūkṣmā bhavanti hi !
śītā rasāḥ pravarttante sūkṣmā hyamṛtasannibhāḥ

12.21

tejodhāyyamānasya tejaḥ sūkṣmaṃ pravarttate
ātmānaṃ manyate tejastadbhāvamanupaśyati

12.22

ātmānaṃ manyate vāyuṃ vāyuvanmaṇḍalaṃ prabho
ākāśaṃ dhārayamānasya vyoma sūkṣmaṃ pravarttate

12.23

paśyate maṇḍalaṃ sūkṣmaṃ ghoṣaścāsya pravarttate
ātmānaṃ manyate nityaṃ vāyuḥ sūkṣmaḥ pravarttate

12.24

tathā manodhālayato manaḥ sūkṣmaṃ pravarttate
manasā sarvvabhūtānāṃ manastu viśate hi saḥ
buḍyā buddhiṃ yadā yuñjet tadā vijñāya buddhyate

12.25

etāni sapta sūkṣmāṇi viditvā yastu yogavit
parityajati medhāvī sa buddhyā paramaṃ vrajet

12.26

yasmin yasmiṃśca saṃyukto bhūta aiśvaryyalakṣaṇe
tatraiva saṅgaṃ bhajate tenaiva pravināśyati

12.27

tasmādviditvā sūkṣmāṇi saṃsaktāni parasparaṃ
parityajati yo buddhyā sa paraṃ prāpnuyādvijaḥ

12.28

dṛśyante hi mahātmāna ṛṣayo divyacakṣuṣaḥ
saṃsaktāḥ sūkṣmabhāveṣu te doṣāsteṣu saṃjñitāḥ

12.29

tasmānna niścayaḥ kāryyaḥ sūkṣmeṣviha kadācana
aiśvaryyājjāyate rāgo virāgaṃ brahma cocyate

12.30

viditvā sapta sūkṣmāṇi ṣaḍaṅgañca maheśvaraṃ
pradhānaṃ viniyogajñaḥ paraṃ brahmādhigacchati

12.31

sarvvajñatā tṛptiranādibodhaḥ
svatantratā nityamaluptaśaktiḥ
anantaśaktiśca vibhorvidhijñāḥ
ṣar̤āṅguraṅgāni maheśvarasya

12.32

nityaṃ brahmaghano yuktaḥ (1) upasagaiḥ pramucyate
jitaśvāsopasargasya jitarāgasya yoginaḥ
ekā vahniḥ śarīre'smin dhāraṇā sarvvakāmikī

12.33

viśedyadā dvijo yukto yatra yatrārppayenmanaḥ
bhūtānyāviśate vāpi trailokyañcāpi kampayet

12.34

etayā praviśeddehaṃ hitvā dehaṃ punastviha
manodvāraṃ hi yogānāmādityañca vinirddiśet

12.35

ādānādikriyāṇāntu āditya iti cocyate
etena vidhinā yogī viraktaḥ sūkṣmavarjitaḥ
prakṛtiṃ samatikramya rudraloke mahīyate

12.36

aiśvaryyaguṇasamprāptaṃ brahmabhūtantu taṃ prabhuṃ
devasthāneṣu sarvveṣu sarvvatastu nivarttate

12.37

paiśācena piśācāṃśca rākṣasena ca rākṣasān
gāndharveṇa ca gandharvvān kauvereṇa kuverajān

12.38

indramaindreṇa sthānena saumyaṃ saumyena caiva hi
prajāpatiṃ tathā caiva prājāpatyena sādhayet

12.39

brāhma' brāhmena cāpyevamupāmantrayate prabhuṃ
tatra saktastu unmattassaptātmatvaṃ pravarttate

12.40

nityaṃ śraddhāparoyuktaḥ sthānānye tāni vai tyajet
asajyamānaḥ sthāneṣu dvijaḥ sarvvagato bhavet

12.40.p1

iti śrīmaddāpurāṇe vāyuprokta yogopasarganirūpaṇaṃ nāma dvādaśo'dhyāyaḥ

Linked texts (4)