Pramāṇa · Search · About · API

Prakriyapada 14: atha caturdaśo'dhyāyaḥ

Prakriyāpāda 14

Language
Sanskrit

Contents

atha caturdaśo'dhyāyaḥ

14.1

pāśupatayogaḥ
vāyuruvāca | na caivamāgato jñānādrāgāt karma samācaret
rājasantāmasaṃ vāpi bhuktvā tatraiva yujyate

14.2

tathā sukṛtakarmmā tu phalaṃ svarge samaśnute
tasmāt sthānāt punar‌bhraṣṭo mānuṣyamanupadyate

14.3

tasmād brahma paraṃ sūkṣmaṃ brahma śāśvatamucyate
brahma eva hi seveta brahmaiva paramaṃ sukhaṃ

14.4

pariśramastu yajñānāṃ mahatārthena varttate
bhūyo mṛtyuvaśaṃ yāti tasmān mokṣaḥ paraṃ sukhaṃ

14.5

atha vai dhyānasaṃyukto brahmayajñaparāyaṇaḥ
na sa syād vyāpituṃ śakyo manvantaraśatairapi

14.6

dṛṣṭvā tu puruṣaṃ divyaṃ viśvākhyaṃ viśvarūpiṇaṃ
viśvapādaśirogrīvaṃ viśveśaṃ viśvabhāvanaṃ
viśvagandhaṃ viśvamālyaṃ viśvāmbaradharaṃ prabhuṃ

14.7

gobhirmahī saṃyatate patatriṇaṃ
mahātmānaṃ paramamatiṃ vareṇyaṃ
kaviṃ purāṇamanuśāsitāraṃ
sūkṣmācca sūkṣmaṃ mahato mahāntaṃ
yogena paśyanti na cakṣuṣā taṃ
nirindriyaṃ puruṣaṃ śuklavarṇaṃ

14.8

aliṅginaṃ puruṣaṃ śuklavarṇaṃ
saliṅginaṃ nirgu ṇaṃ cetanañca
nityaṃ sadā sarvvagatantu śaucaṃ
paśyanti yuktyā hyamalaṃ prakāśaṃ

14.6-2

tadbhāvitastejasā daupyamānaḥ
apāṇipādodarapārśvajihnaḥ
atīndriyo'thāpi susūkṣma ekaḥ
paśyatyacakṣuḥ sa śṛṇotyakarṇaḥ

14.10

nāsyāsyabuddha ṃ na ca buddhirasti
sa veda sarvvaṃ na ca vedavedyaḥ
tamāhuragryaṃ puruṣaṃ mahāntaṃ
sacetanaṃ sarvvagataṃ susūkṣmaṃ

14.11

tamāhurmujayaḥ sarvve loke prasavadharmmiṇīṃ
prakṛtiṃ sarvvabhūtānāṃ yuktāḥ paśyanti cetasā

14.12

sarvvataḥ pāṇipādāntaṃ sarvvato'kṣiśiromukhaṃ
sarvvataḥ śrutimālloke sarvvamāvṛtya tiṣṭhati

14.13

yuktā yogena ceśānaṃ sarvvataśca sanātanaṃ
puruṣaṃ sarvvabhūtānāṃ tasmādgatā na muhyate

14.14

bhūtātmānaṃ mahātmānaṃ paramātmānamavyayaṃ
sarvvātmānaṃ paraṃ brahma tahai dhyātvā na muhyati

14.15

pavano hi yathā grāhyo vicaran sarvvamūrttiṣu
puri śete tathābhre ca tasmāt puruṣa ucyate
atha cetsuptadharmāttu sa viśeṣaiśca karmmabhiḥ

14.16

tatastu brahmaṇa yonyāṃ vai śakraśoṇitasaṃyutaṃ
strīpumāṃsaprayogeṇa jāyate hi punaḥ punaḥ

14.17

tatastu garbhakāle tu kalalaṃ nāma jāyate
kālena kalanañcāpi budbudaśca prajāyate

14.18

mṛtpiṇḍastu yathā cakre cakravattena pīr̤itaḥ
hastābhyāṃ kriyamāṇastu bimbatvamupagacchati

14.19

evamātmāsthisaṃyukto vāyunā samudīritaḥ
jāyate mānuṣastatra yathā rūpaṃ tathā manaḥ

14.20

vāyuḥ sambhavate teṣāṃ vātāt sañjāyate jalaṃ
jalātsambhavati prāṇaḥ prāṇācchukraṃ nivarttate

14.21

raktabhāgāstrayastriṃśacchukrabhāgāścaturddaśa
bhāgatto'rddhapalaṅkatvā tato garbhe niṣañcate

14.22

tatastu garbhasaṃyuktaḥ pañcabhirvāyubhirvṛtaḥ
pituḥ śarīrāt pratyaṅgarūpamasyopajāyate

14.23

tato'sya māturāhārāt pītalīḍhapraveśitaṃ
nābhiḥ srotaḥpraveśena prāṇādhārī hi dehināṃ

14.24

navamāsān pariklinnaḥ saṃveṣṭitaśirodharaḥ
veṣṭitaḥ sarvvagātraiśca apadhyāyakramāgataḥ
navamāsoṣitaścaiva yonicchidrādavāṅmukhaḥ

14.25

tatastu karmmabhiḥ pāpairnirayaṃ pratipadyate
asipatravanañcaiva śālmalīcchedabhedayoḥ

14.26

tatra nirbhartsanañcaiva tathā śoṇitabhojanaṃ
etāstu yātanā ghorāḥ kumbhīpākasuduḥsahāḥ

14.27

yathā hyāpastu vicchinnāḥ svarūpamapayanti vai
tasmācchinnāśca bhinnāśca yātanāsthānamāgatāḥ

14.28

evaṃ jīvastu taiḥ pāpaistapyamānaḥ svayaṃ kṛtaiḥ
prāpnuyāt karmmabhirduḥkhaṃ śeṣaṃ vā yadi cetaraṃ

14.28-2

ekenaiva tu gantavyaṃ sarvvamṛtyuniveśanaṃ
ekenaiva ca bhoktavyaṃ tasmāt sukṛtamācaret

14.30

na hyenaṃ prasthitaṃ kaścidgacchantamamugacchati !
yadanena kṛtaṃ karmma tadenamanugacchati

14.31

te nityaṃ yamaviṣaye vibhinnadehāḥ
krośantaḥ satatamaniṣṭasaṃprayogaiḥ
śuṣyante parigatavedanā śarīrāḥ
vahnībhiḥ subhṛśamadharmmayātanābhiḥ

14.32

karmmaṇā manasā vācā yadabhīṣṭaṃ niṣevyate
tatprasahya haret pāpaṃ tasmāt sukṛtamācaret

14.33

yādṛg jātāni pāpāni pūrvvaṃ karmmāṇi dehinaḥ
saṃsārantāmasaṃ tādṛk ṣaḍvidhaṃ pratipadyate

14.34

mānuṣyamyaśubhāvacca paśubhāvānmṛgo bhavet
mṛgatvāt pakṣibhāvantu tasmāccaiva sarīsṛpaḥ

14.35

sarīsṛpatvādgacchaddhi sthāvaratvanna saṃśayaḥ
sthāvaratvaṃ punaḥ prāpto yāvadunmiṣate naraḥ
kulālacakravadbhrāntastatraiva parikīrttitaḥ

14.36

ityevaṃ hi manuṣyādiḥ saṃsāre sthāvarāmtake
vijñeyastāmaso nāma tatraiva parivarttate

14.37

sātvikaścāpi saṃsāro brahmādiḥ parikīrttitaḥ
piśācāntaḥ sa vijñeyaḥ svargasthāneṣu dehināṃ

14.38

brāhma tu kevalaṃ sattvaṃ sthāvare kevalaṃ tamaḥ
caturddaśānāṃ sthānānāṃ madhye viṣṭambhakaṃ rajaḥ
marmmasu chidyamāneṣu vedanātrttasya dehinaḥ

14.36-2

tatastu paramaṃ brahma kathaṃ vipraḥ smariṣyati
saṃskārāt pūrvvadharmmasya bhāvanāyāṃ pranoditaḥ
mānuṣyaṃ bhajate nityaṃ tasmānnityaṃ samādadhet

14.36-2.p1

iti śrīmadmahāpurāṇe vāyuprokte pāśupatayogo nāma caturddaśo'dhyāyaḥ

Linked texts (1)