Pramāṇa · Search · About · API

Prakriyapada 2: atha dvitīyo'dhyāyaḥ

Prakriyāpāda 2

Language
Sanskrit

Contents

atha dvitīyo'dhyāyaḥ

2.1

dvādaśavārṣikasatranirūpaṇaṃ
śuka uvāca
pratyabruvan punaḥ sūtamṛṣayaste tapodhanāḥ
kutra satraṃ samabhavat teṣāmadbhutakarmaṇām

2.2

kiyantañcaiva tatkālaṃ kathañca samavarttata
ācacakṣva purāṇañca kathaṃ tebhyaḥ prasaṅgajaḥ

2.3

ācakṣva vistareṇedamparaṃ kautūhalaṃ hi naḥ
iti sannoditaḥ sūtaḥ pratyuvāca śubhaṃ vacaḥ

2.4

śṛṇudhvaṃ yatra te dhīrā ījire satramuttamaṃ
yāvantañcābhavat kālaṃ yathā ca samavarttata

2.5

sisṛkṣamāṇā viśvaṃ hi yatra viśvasṛjaḥ purā
satraṃ hi ījire puṇyaṃ sahasraṃ parivatsarān

2.6

tapo'ṣṭahapatiryyatra brahmā brahmā'bhavatsvayaṃ
ilāyā yatra patnītvaṃ śamitre yatra buddhimān
mṛtyuścakre mahātejāstasmin satre mahātmanāṃ

2.7

vibudhā ījire tatra sahasraṃ parivatsarān
bhramato dharmacakrasya yatra nemiraśīryyata
karmaṇā tena vikhyātaṃ naimiṣaṃ munipūjitaṃ

2.8

yatra sā gomatī puṇyā siddhacāraṇasevitā
rohiṇī suṣuve tatra tataḥ saumyo'bhavat sutaḥ

2.6-2

śaktirjyeṣṭhaḥ samabhavat vaśiṣṭhasya mahātmanaḥ
arundhatyāḥ sutā yatra śatamṛttamatejasaḥ

2.10

kalmāṣapādo nṛpatiryyatra śaptaśca śaktiṇā
yatra vairaṃ samabhavadviśvāmitravaśiṣṭhayoḥ

2.11

adṛśyantyāṃ samabhavanmuniyyam̐ca parāśaraḥ
parābhavo vaśiṣṭhasya yasmin jātepyavarttata

2.12

tatra te ījire satraṃ naimiṣe brahmavādinaḥ
naimiṣe ījire yatra naimiṣeyāstataḥ smṛtāḥ

2.13

tatsatabhavatteṣāṃ samāḥ ṣaḍdaśa dhīmatāṃ
purūravasi vikrānte praśasati vasundharāṃ

2.14

aṣṭādaśa samudrasya dvīpānabhyagamatpurūravaḥ !
tutoṣa naiva ratnānāṃ lobhāditi hi naḥ śrutaṃ

2.15

urvvaśī cakame yacca devahūtipracoditā
ājahāra ca tatsatraṃ sarvebhyāsahasaṅgataḥ

2.16

tasminnarapatau satraṃ naimiṣeyāḥ pracakrire
yaṃ garbhaṃ suṣuve gaṅgā pāvakāddīptatejasaṃ
tadulbaṃ parvvatenyastaṃ hiraṇyaṃ pratyapadyata

2.17

hiraṇmayantataścakre yajñavāṭaṃ mahātmanāṃ
viśvakarmmā svayaṃ devo bhāvayan lokabhāvanaṃ

2.18

bṛhaspatistatastatra teṣāmamitatejasāṃ
aiḍaḥ purūravā bheje taṃ deśaṃ mṛgayāṃ caran

2.16-2

taṃ dṛṣṭvā mahadāścaryyaṃ yajñavāṭaṃ hiraṇmayaṃ
lobhena hatavijñānastadādātuṃ pracakrame

2.20

naimiṣeyāstatastasya cukrudhurnṛpaterbhṛśaṃ
nijaghnuśvāpi saṃkruddhāḥ kuśavajrairmanīṣiṇaḥ
tato niśamya rājānaṃ munayo daivacoditāḥ

2.21

kuśavajrairviniṣpiṣṭaḥ sa rājā vyajahāttanaṃ
aurvvaśeyaṃ tatastasya putrañcakrurnṛpaṃ bhuvi

2.22

nahuṣasya mahātmānaṃ pitaraṃ yaṃ pracakṣate
sa teṣu varttate samyak dharmmaśīlo mahīpatiḥ
āyurāgegyamatulyaṃ tasmin sa narasattamaḥ

2.23

sāntvayitvā ca rājānaṃ tato brahmavidāṃvarāḥ
satramārebhire kartuṃ yathāvaḍarmmabhūtaye

2.24

babhūva satraṃ tatteṣāṃ bahvāścaryyaṃ mahātmanāṃ
viśvaṃ sisṛkṣamāṇānāṃ purā viśvasṛjāmiva

2.25

vaikhānasaiḥ prayasakhairvālakhilyaimarīcipaiḥ
anyaiśca munibhirjuṣṭaṃ sūryyavaiśvānaraprabhaiḥ

2.26

pitṛdevāpsaraḥsiddhairgandharvvoragacāraṇaiḥ
sambhāraistu śubhairjuṣṭantairevendramado yathā

2.27

stotrasatvagrahairdevān pitṝn pitryaiśca karmmabhiḥ
ānarcuśca yathājāti gandharvvādīn yathāvidhi

2.28

ārādhayitumicchantastataḥ karmmāntareṣvatha
jaguḥ sāmāni gandharvvā nanṛtuścāpsarogaṇāḥ

2.29

vyaḥjahurmuunayo vācaṃ citrāttarapadāṃ śubhāṃ
manvāditattvavidvāṃso jagaduśca parasparaṃ

2.30

vitaṇḍāvacanāścaike nijaghnuḥ prativādinaḥ
ṛṣayastatra vidvāṃsaḥ sāṅkhyārthanyāyakovidāḥ

2.31

na tatra duritaṃ kiñcidvidadhurbrahmarākṣasāḥ
na ca yajñahano daityā na ca yajñamuṣo'surāḥ

2.32

prāyaścittaṃ duriṣṭaṃ vā na tatra samajāyata
śaktiprajñākriyāyogairvidhirāsīt susuṣṭhitaḥ

2.33

evaṃ vitenire(1) satraṃ dvādaśābdaṃ manīṣiṇaḥ
bhṛgvādyā ṛṣayo dhīrā jyotiṣṭomān pṛthak pṛthak
cakrire pṛṣṭhagamanān sarvvānyuttardākṣiṇān

2.34

samāgatāste sarvve vāyumeva mahādhiyaṃ
papracchuramitātmānaṃ bharvāṅgeyedahaṃ dvijāḥ
praṇoditaśca vaṃgārthe sa ca tānabravītprabhuḥ

2.35

śiśuḥ svayambhuvo devaḥ sarvvapratyagdṛgavyaśī
aṇimādibhiraṣṭābhiraiśvaryyairyyaiḥ samanvitaḥ

2.36

tiryyagyonyādibhirddharmaiḥ sarvvalokānvibhartti yaḥ
saptaskandhādikaṃ śaśvat plavate yojanāddaraḥ

2.37

viṣaye nigatā yasya saṃsthitāḥ saptakā gaṇāḥ
vyūhāṃstvanyāṇāṃ bhūtānāṃ kurvvan yaśca mahābalaḥ
tejanasyādya pañcānandātomaṃ śarīriṇāṃ

2.38

prāṇādyāvṛttayaḥ pañca karaṇānāñca vṛttibhiḥ
preryyamāṇāḥ śarīrāṇāṃ kurvvate yāstu dhāraṇaṃ

2.36-2

ākāśayonirdviguṇaḥ śabdasparśasamanvitaḥ
taijasaprakṛtiśīto'pyayaṃ bhāvo manīṣibhiḥ

2.40

tatrābhimānī bhagavān vāyuśakti kriyātmakaḥ
vātāraṇiḥ samākhyātaḥ śabdaśāstraviśāradaḥ

2.41

bhāratyā ślakṣṇayā sarvvān munīn prahlādayanniva
' purāṇajñaḥ sumanasaḥ purāṇaśrayayuktayā

2.41.p1

iti śrīmahāpurāṇe vāyuprokte dvādaśavārṣikasatranirūpaṇaṃ nāma dvitīyo'dhyāyaḥ

Linked texts (2)