Pramāṇa · Search · About · API

Prakriyapada 20: atha viṃśo'dhyāyaḥ

Prakriyāpāda 20

Language
Sanskrit

Contents

atha viṃśo'dhyāyaḥ

20.1

oṃkāraprāptilakṣaṇaṃ
vāyuruvāca| ata ūrdhvaṃ pravakṣyāmi oṃkāraprāptilakṣaṇaṃ
eṣa trimātro vijñeyo vyañjanaścātra sasvaraṃ

20.2

prathamā vaidyutī mātrā dvitīyā tāmasī smṛtā
tṛtīyā nirguṇī vidyānmātrā makṣaragāminīṃ

20.3

gandharvvīti ca vijñeyā gāndhārasvarasambhavā
pipolikāsamasparśā prayuktā mūrddhna labhyate

20.4

tathā prayuktamoṅkāraṃ pratinirvvāti mūrddhani
tathoṅkāramayo yogī hyakṣare tvakṣaro bhavet

20.5

praṇavo dhanuḥ śaro hyātmā brahma tallakṣyamucyate
apramattena veddhavyaṃ śaravattanmayo bhavet

20.6

oṃmityekākṣaraṃ brahma guhāyāṃ nihitaṃ padaṃ
omityetat trayo vedāstrayo lokāstrayo'gnayaḥ
viṣṇukamāstrayastvete ṛksāāmāni yajūṃṣi ca

20.7

mātrāścātra catasrastu vijñeyāḥ paramārthataḥ
tatra yuktaśca yo yogī tasya sālokyatāṃ vrajet

20.8

akārastvakṣaro jñeya ukāraḥ svaritaḥ smṛtaḥ
maṃkārastu pluto jñeyastrimātra iti saṃjñitaḥ

20.9

akārastvatha bhūrloka ukāro bhuva ucyate
savyañjano makāraśca svallokasya vidhīyate

20.10

oṃkārastu trayo lokāḥ śirastasya tripiṣṭapaṃ
bhuvanāntaśca tatsarvvaṃ brāhmantatpadamucyate

20.11

mātrāpadaṃ rudraloko hyamātrastu śivaṃ padaṃ
evandhyānaviśeṣeṇa tatpadaṃ samupāsate

20.12

tasmāddjñānaratirnityamamātraṃ hi tadakṣaraṃ
upāsyaṃ hi prayatnena śāśvataṃ padāmecchatā

20.13

hrasvā tu prathamā mātrā tato dīrghā tvanantaraṃ
tataḥ plutavatī caiva tṛtīyā upadiśyate

20.14

etāstu mātrā vijñeyā yathāvadanupūrvvaśaḥ
yāvaccaiva tu śakyante dhāryyante tāvadeva hi

20.15

indriyāṇi mano buddhiṃ dhyāyannātmani yaḥ sadā
atrāṣṭamātramapi cecchṛṇuyātphalamāpnuyāt

20.16

māse māse'śvamedhena yo yajeta śataṃ samāḥ
na sa tat prāpnuyāt puṇyaṃ mātrayā yadavāpnuyāt

20.17

abbinduṃ yaḥ kuśāgreṇa māṃse māse pibennaraḥ
saṃvatsaraśataṃ pūrṇaṃ mātrayā tadavāpnuyāt

20.18

iṣṭāpūrttasya yajñasya satyavākye ca yatphalaṃ
atakṣaṇe ca māṃsasya mātrayā tadavāpnuyāt

20.19

svāmyarthe yudhyamānānāṃ śūrāṇāmanivarttināṃ(1)
yadbhavettatphalaṃ dṛṣṭaṃ mātrayā tadavāpnuyāt

20.20

na tathā tapasoyeṇa na yajñairbhūridakṣiṇaiḥ
yatphalaṃ prāpnuyāt samyak mātrayā tadavāpnuyāt

20.21

tatra vai yo'rddhamātro yaḥ pluto nāmopadiśyate
eṣā eva bhavetkāryyā gṛhasthānāntu yogināṃ

20.22

eṣā caiva viśeṣeṇa aiśvaryyasamalakṣaṇā
yogināntu viśeṣeṇa aiśvaryya hyaṣṭalakṣaṇe
aṇimādyetivijñeyā tasmādyuñjīta tāṃ dvijaḥ

20.23

evaṃ hi yogī saṃyuktaḥ śucirddānto jitendriyaḥ
ātmānaṃ vindate yastu sa sarvvaṃ vindate dvijaḥ

20.24

ṛco yajūṃṣi sāmāni vedopaniṣadastathā
yogajñānādavāpnoti brāhmaṇo dhyānacintakaḥ

20.25

sarvvabhūtalayo bhūtvā abhūtaḥ sa tu jāyate
yogisaṅgamaṇaṃ kṛtvā yāti vai śāśvataṃ padaṃ

20.26

api cātra caturthyantāṃ dhyāyamānaścaturmukhoṃ
prakṛtiṃ viśvarūpākhyāṃ dṛṣṭvā divyena cakṣuṣā

20.27

ajāmetāṃ lohitaśuklakṛṣṇāṃ bahvīḥ prajāḥ sṛjamānāṃ svarūpāṃ
ajo hyeko juṣamāṇo'nuśete jahātyenāṃ bhuktabhogāmajo'nyaḥ
aṣṭākṣarāṃ ṣoḍaśapāṇipādāṃ
caturmukhoṃ triśikhāmekaśṛṅgāṃ
ādyāmajāṃ viśvasṛjāṃ svarūpāṃ
jñātvā budhāstvamṛtatvaṃ vrajanti
ye brāhmaṇāḥ praṇavaṃ vedayanti
na te punaḥ saṃsarantīha bhūyaḥ

20.28

ityetadakṣaraṃ brahma paramoṅkārasaṃjñitaṃ
yastu vedayate samyak tathā dhyāyati vā punaḥ

20.26-2

saṃsāracakramutsṛjya muktabandhanabandhana'
acalaṃ nirguṇaṃ sthānaṃ śivaṃ prāpnotyasaṃśayaḥ
ityetadvai mayā proktamoṅkāraprāptilakṣaṇaṃ

20.30

namo lokeśvarāya saṅkalpakalpagrahaṇāya(1) mahāntamupatiṣṭhate
taddo hitaṃ yadvrahmaṇe namaḥ
sarvvajña jñānine nirguṇāya samaktayogeśvarāya ca
puṣkaraparṇamivādbhirviśuddhamiva brahmamupatiṣṭhetpavitraṃ pavitrāṇāṃ
pavitraṃ pavitreṇa paripūritena pavitreṇa jhasvandharghabhūtamiti
tadetamoṅkāramaśabdamasparśamarūpamarasamagandhaṃ paryupāsīta avidyeśānāya viśvarūpo na tasya avidyeśānāya namo yogīśvarāyeti ca
yena dyaurugrā pṛthivī ca dṛr̤hā yena svastanitaṃ yena nākastayorantarīkṣaṃ ime varī़yasī devānāṃ hṛdayaṃ viśvarūpo na tasya prāṇāpānaupamyañcāsti oṅkāroviśvavidyā vai yajñaḥ yajño vai vedaḥ vedo vai
namaskāraḥ namaskāro rudraḥ namo rudrāya yogeśvarādhipataye namaḥ
iti siddhipratyupasthānaṃ sāyaṃ prātarmadhyāhne nama iti
sarvvakāmaphalorudraḥ
yathā vṛntātphalaṃ pakvaṃ pavanena samīrirataṃ
namaskāreṇa rudrasya tathā pāpaṃ praṇaśyati

20.31

yathā rudranamaskāraḥ sarvvadharmmaphalo dhruvaḥ
anyadevanamaskāro na tat phalamavāpnuyāt

20.32

tasmāttriṣavaṇaṃ yogo upāsīta maheśvaraṃ
daśavistārakaṃ brahma tathā ca brahma vistaraṃ

20.33

oṃkāraṃ sarvvataḥ kāle sarvvaṃ vihitavān prabhuḥ
tena tena tu viṣṇutvaṃ namaskāraṃ mahāyaśāḥ

20.34

namaskārastathā caiva praṇavastuvate prabhuṃ
praṇavaṃ stuvate yajño yajñaṃ saṃstuvate namaḥ
namastu vati vai rudrastasmāt rudrapadaṃ śivaṃ

20.35

ityetāni rahasyāni yatīnāṃ vai yathākramaṃ
yastu vedayate dhyānaṃ sa paraṃ prāpnuyātpadaṃ

20.35.p1

iti śrīmadbhāpurāṇe vāyuprokte oṃkāraprāptilakṣaṇaṃ nāma viṃśo'dhyāyaḥ

Linked texts (2)