Prakriyapada 20: atha viṃśo'dhyāyaḥ
Prakriyāpāda 20
- Language
- Sanskrit
Contents
- 20.35 — 1 part
atha viṃśo'dhyāyaḥ
20.1
oṃkāraprāptilakṣaṇaṃ
vāyuruvāca| ata ūrdhvaṃ pravakṣyāmi oṃkāraprāptilakṣaṇaṃ
eṣa trimātro vijñeyo vyañjanaścātra sasvaraṃ
20.2
prathamā vaidyutī mātrā dvitīyā tāmasī smṛtā
tṛtīyā nirguṇī vidyānmātrā makṣaragāminīṃ
20.3
gandharvvīti ca vijñeyā gāndhārasvarasambhavā
pipolikāsamasparśā prayuktā mūrddhna labhyate
20.4
tathā prayuktamoṅkāraṃ pratinirvvāti mūrddhani
tathoṅkāramayo yogī hyakṣare tvakṣaro bhavet
20.5
praṇavo dhanuḥ śaro hyātmā brahma tallakṣyamucyate
apramattena veddhavyaṃ śaravattanmayo bhavet
20.6
oṃmityekākṣaraṃ brahma guhāyāṃ nihitaṃ padaṃ
omityetat trayo vedāstrayo lokāstrayo'gnayaḥ
viṣṇukamāstrayastvete ṛksāāmāni yajūṃṣi ca
20.7
mātrāścātra catasrastu vijñeyāḥ paramārthataḥ
tatra yuktaśca yo yogī tasya sālokyatāṃ vrajet
20.8
akārastvakṣaro jñeya ukāraḥ svaritaḥ smṛtaḥ
maṃkārastu pluto jñeyastrimātra iti saṃjñitaḥ
20.9
akārastvatha bhūrloka ukāro bhuva ucyate
savyañjano makāraśca svallokasya vidhīyate
20.10
oṃkārastu trayo lokāḥ śirastasya tripiṣṭapaṃ
bhuvanāntaśca tatsarvvaṃ brāhmantatpadamucyate
20.11
mātrāpadaṃ rudraloko hyamātrastu śivaṃ padaṃ
evandhyānaviśeṣeṇa tatpadaṃ samupāsate
20.12
tasmāddjñānaratirnityamamātraṃ hi tadakṣaraṃ
upāsyaṃ hi prayatnena śāśvataṃ padāmecchatā
20.13
hrasvā tu prathamā mātrā tato dīrghā tvanantaraṃ
tataḥ plutavatī caiva tṛtīyā upadiśyate
20.14
etāstu mātrā vijñeyā yathāvadanupūrvvaśaḥ
yāvaccaiva tu śakyante dhāryyante tāvadeva hi
20.15
indriyāṇi mano buddhiṃ dhyāyannātmani yaḥ sadā
atrāṣṭamātramapi cecchṛṇuyātphalamāpnuyāt
20.16
māse māse'śvamedhena yo yajeta śataṃ samāḥ
na sa tat prāpnuyāt puṇyaṃ mātrayā yadavāpnuyāt
20.17
abbinduṃ yaḥ kuśāgreṇa māṃse māse pibennaraḥ
saṃvatsaraśataṃ pūrṇaṃ mātrayā tadavāpnuyāt
20.18
iṣṭāpūrttasya yajñasya satyavākye ca yatphalaṃ
atakṣaṇe ca māṃsasya mātrayā tadavāpnuyāt
20.19
svāmyarthe yudhyamānānāṃ śūrāṇāmanivarttināṃ(1)
yadbhavettatphalaṃ dṛṣṭaṃ mātrayā tadavāpnuyāt
20.20
na tathā tapasoyeṇa na yajñairbhūridakṣiṇaiḥ
yatphalaṃ prāpnuyāt samyak mātrayā tadavāpnuyāt
20.21
tatra vai yo'rddhamātro yaḥ pluto nāmopadiśyate
eṣā eva bhavetkāryyā gṛhasthānāntu yogināṃ
20.22
eṣā caiva viśeṣeṇa aiśvaryyasamalakṣaṇā
yogināntu viśeṣeṇa aiśvaryya hyaṣṭalakṣaṇe
aṇimādyetivijñeyā tasmādyuñjīta tāṃ dvijaḥ
20.23
evaṃ hi yogī saṃyuktaḥ śucirddānto jitendriyaḥ
ātmānaṃ vindate yastu sa sarvvaṃ vindate dvijaḥ
20.24
ṛco yajūṃṣi sāmāni vedopaniṣadastathā
yogajñānādavāpnoti brāhmaṇo dhyānacintakaḥ
20.25
sarvvabhūtalayo bhūtvā abhūtaḥ sa tu jāyate
yogisaṅgamaṇaṃ kṛtvā yāti vai śāśvataṃ padaṃ
20.26
api cātra caturthyantāṃ dhyāyamānaścaturmukhoṃ
prakṛtiṃ viśvarūpākhyāṃ dṛṣṭvā divyena cakṣuṣā
20.27
ajāmetāṃ lohitaśuklakṛṣṇāṃ bahvīḥ prajāḥ sṛjamānāṃ svarūpāṃ
ajo hyeko juṣamāṇo'nuśete jahātyenāṃ bhuktabhogāmajo'nyaḥ
aṣṭākṣarāṃ ṣoḍaśapāṇipādāṃ
caturmukhoṃ triśikhāmekaśṛṅgāṃ
ādyāmajāṃ viśvasṛjāṃ svarūpāṃ
jñātvā budhāstvamṛtatvaṃ vrajanti
ye brāhmaṇāḥ praṇavaṃ vedayanti
na te punaḥ saṃsarantīha bhūyaḥ
20.28
ityetadakṣaraṃ brahma paramoṅkārasaṃjñitaṃ
yastu vedayate samyak tathā dhyāyati vā punaḥ
20.26-2
saṃsāracakramutsṛjya muktabandhanabandhana'
acalaṃ nirguṇaṃ sthānaṃ śivaṃ prāpnotyasaṃśayaḥ
ityetadvai mayā proktamoṅkāraprāptilakṣaṇaṃ
20.30
namo lokeśvarāya saṅkalpakalpagrahaṇāya(1) mahāntamupatiṣṭhate
taddo hitaṃ yadvrahmaṇe namaḥ
sarvvajña jñānine nirguṇāya samaktayogeśvarāya ca
puṣkaraparṇamivādbhirviśuddhamiva brahmamupatiṣṭhetpavitraṃ pavitrāṇāṃ
pavitraṃ pavitreṇa paripūritena pavitreṇa jhasvandharghabhūtamiti
tadetamoṅkāramaśabdamasparśamarūpamarasamagandhaṃ paryupāsīta avidyeśānāya viśvarūpo na tasya avidyeśānāya namo yogīśvarāyeti ca
yena dyaurugrā pṛthivī ca dṛr̤hā yena svastanitaṃ yena nākastayorantarīkṣaṃ ime varī़yasī devānāṃ hṛdayaṃ viśvarūpo na tasya prāṇāpānaupamyañcāsti oṅkāroviśvavidyā vai yajñaḥ yajño vai vedaḥ vedo vai
namaskāraḥ namaskāro rudraḥ namo rudrāya yogeśvarādhipataye namaḥ
iti siddhipratyupasthānaṃ sāyaṃ prātarmadhyāhne nama iti
sarvvakāmaphalorudraḥ
yathā vṛntātphalaṃ pakvaṃ pavanena samīrirataṃ
namaskāreṇa rudrasya tathā pāpaṃ praṇaśyati
20.31
yathā rudranamaskāraḥ sarvvadharmmaphalo dhruvaḥ
anyadevanamaskāro na tat phalamavāpnuyāt
20.32
tasmāttriṣavaṇaṃ yogo upāsīta maheśvaraṃ
daśavistārakaṃ brahma tathā ca brahma vistaraṃ
20.33
oṃkāraṃ sarvvataḥ kāle sarvvaṃ vihitavān prabhuḥ
tena tena tu viṣṇutvaṃ namaskāraṃ mahāyaśāḥ
20.34
namaskārastathā caiva praṇavastuvate prabhuṃ
praṇavaṃ stuvate yajño yajñaṃ saṃstuvate namaḥ
namastu vati vai rudrastasmāt rudrapadaṃ śivaṃ
20.35
ityetāni rahasyāni yatīnāṃ vai yathākramaṃ
yastu vedayate dhyānaṃ sa paraṃ prāpnuyātpadaṃ
20.35.p1
iti śrīmadbhāpurāṇe vāyuprokte oṃkāraprāptilakṣaṇaṃ nāma viṃśo'dhyāyaḥ
Linked texts (2)
- Vāyupurāṇa — Vyāsa, Sanskrit
- Yogacintāmaṇi (Śivānanda Sarasvatī) — Śivānanda Sarasvatī 1650, Sanskrit