Prakriyapada 29
Prakriyāpāda 29
- Language
- Sanskrit
Contents
- 29.46-2 — 1 part
29.1
athonatriṃśo'dhyāyaḥ
agnivaṃśavarṇanaṃ
yo'sāvagnirabhimānī hyāsīt svāyambhuve'ntare
brahmaṇo mānasaḥ putrastasmātsvāhā vyajāyata
29.2
pāvakaḥ pavamānaśca pāvamānaśca yaḥ smṛtaḥ
śuciḥ śaurastu vijñeyaḥ svāhāputrāstrayastu te
29.3
nirmathya pavamānastu śuciḥ śaurastu yaḥ smṛtaḥ
pāvako vaidyutāścaiva teṣāṃ sthānāni yāni vai
29.4
pavamānātmajaścaiva kavyavāhana ucyate
pāvakāt saharakṣastu havyavāhaḥ śuceḥ sutaḥ
29.5
devānāṃ havyavāho'gniḥ pitṝṇāṃ kavyavāhanaḥ
saharakṣo'surāṇāṃntu trayāṇāntu trayo'gnayaḥ
29.6
eteṣāṃ putrapautrāstu catvāriṃśannavaiva tu
vakṣyāmi nāmatasteṣāṃ pravibhāgaṃ pṛthak pṛthak
29.7
vaidyuto laukikāgnistu prathamo brahmaṇaḥ sutaḥ
brahmodanāgnistat putro bharato nāma viśrutaḥ
29.8
vaiśvānaramukhastasya mahaḥ kāvyo hyapāṃ rasaḥ(1)
amṛ̱to'tharvvaṇā pūrvvaṃ mathitaḥ puṣkarodadhau
so'tharvvā laukikāgnistu dadhyaṅgo'tharvvaṇaḥ sutaḥ
29.9
atharvā tu bhṛgurjñeyo'pyaṅgirā'tharvaṇaḥ sutaḥ
tasmāt sa laukikāgnistu dadhyaṅgī'tharvaṇaḥ sutaḥ
29.10
atha yaḥ pavamāno'gnirnirmanthyaḥ kavibhiḥ smṛtaḥ
sa jñeyo gārhapatyo'gnistataḥ putradvayaṃ smṛtaṃ
29.11
śaṃsyastvāhavanīyo'gniryaḥ smṛto havyavāhanaḥ
dvitīyasta sutaḥ proktaḥ śukno'gniryaḥ praṇīyate
29.12
tathā(1) sabhyāvasathyau vai śaṃsyasyāgneḥ sutāvubhau
śaṃsyāstu ṣoḍaśanadīṣvakāma havyavāhanaḥ
yo'sāvāhavanīyo'gnirabhimānī dvijaiḥ smṛtaḥ
29.13
kāverī kṛṣṇaveṇīñca narmadāṃ yamunāntathā
godāvarīṃ vitastāñca candrabhāgāmirāvatīṃ
29.14
vipāśāṅgomatīñcaiva śatadru sarayūntathā
sītāṃ sarasvatīñcaiva hlādinīṃ pāvanīṃ tathā
29.15
tāsu ṣoḍaśadhātmānaṃ pravibhajya pṛthak pṛthak
ātmānaṃ vyadadhāttāsu dhiṣṇyo'tha babhūva saḥ
29.16
dhiṣṇo divyabhicāriṇyastāstvapannāstu dhiṣṇayaḥ
dhiṣṇeṣu yannire yasmāddhiṣṇāyastena kīrttitāḥ
29.17
ityete vai nadīputrā dhiṣṇyeṣveva vijajñire
teṣāṃ viharaṇīyā ye upastheyāśca ye'gnayaḥ
tān śṛṇudhvaṃ samāsena kīrttamānān yathā tathā
29.18
ṛtuḥ pravahaṇo'gnodhraḥ purastāddhiṣṇayo'pare
vidhīyante yathāsthānaṃ motye'hni savanakramāt
29.16-2
aniddeśyānyavācyānāmagnīnāṃ śṛṇuta kramaṃ
samrāḍagniḥ kṛśānuryo dvitīyottaravedikaḥ
29.20
samrāḍagniḥ smṛtā hyaśe upatiṣṭhanti tān dvijāḥ
adhastātparṣadanyastu dvitīyaḥ so'tra dṛśyate
29.21
pratadvoce nabho nāma catvāri sa vibhāvyate
brahmajyotirvasurnāma brahmasthāne sa ucyate
29.22
havyasūryādyasaṃsṛṣṭaḥ śamitre sa vibhāvyate
viśvasyātha samudro'gnirbrahmasthāne sa kīrttyate
29.23
ṛtudhāmā ca sujyotirodumbaryāṃ sa kīrttyate
brahmajyotirvasurnāma brahmasthāne sa ucyate
29.24
ajaikapādupastheyaḥ sa vai śālāmukhīyakaḥ
anuddeśyāpyahibudhnaḥ(1) so'gnirgṛhapatiḥ smṛtaḥ
29.25
śaṃsyasyaiva sutāḥ sarvve upastheyāḥ dvijaiḥ smṛtāḥ
tato viharaṇīyāṃśca vakṣyāmyaṣṭau tu tatsutān
29.26
kratupravāhano'gnodhrastvasyā dhiṣṇyo'pare
vihriyante yathāsthānaṃ saumye'hni savanakramāt
29.27
pautreyastu tato hyagniḥ smṛto yo havyavāhanaḥ
śāntiścāgniḥ pracetāstu dvitīyaḥ satya ucyate(2)
29.28
tathāgnirviśvadevastu brahmasthāne sa ucyate
avatturacchāvākastu bhuvaḥ sthāne vibhāvyate
29.29
uśīrāgniḥ savīryyastu neṣṭrīyaḥ saṃvibhāvyate
aṣṭamastu vyaracistu mārjālīyaḥ prakīrtitaḥ
29.30
dhiṣṇyā viharaṇīyā ye saumyenānyena caiva hi
tayoryaḥ pāvako nāma sa cāpāṃ garbha ucyate
29.31
agniḥ so'vabhṛtho jñeyaḥ samyak prāpyāpsu hrūyate
hṛcchayastatsuto hyagnirjaṭhare yo nṛṇāṃ sthitaḥ
29.32
manyumān jāṭharasyāgnervidvānarjunaḥ sutaḥ smṛtaḥ
parasparocchitaḥ so'gnirbhūtān ha vibhramaṃhān
29.33
putraḥ so'gnermanyumato ghoraḥ saṃvarttakaḥ smṛtaḥ
pivannapaḥ sa vamati samudre vaḍavāmukhaḥ
29.34
samudravāsinaḥ putraḥ saharacī vibhāvyate
saharacasutaḥ kṣāmo gṛhāṇi sa dahennṛṇāṃ
29.35
kravyādo'gniḥ statasya puruṣānatti yo mṛtān
ityete pāvakasyāgneḥ putrā hyevaṃ prakīrttitāḥ
29.36
tataḥ śucestu yaiḥ saurairgandharbairasurāhṛtaiḥ
mathito yastvaraṇyāṃ vai so'gniragniḥ samiṣyate
29.37
āyurnāmātha bhagavān paśau yastu praṇīyate
āyuṣo mahimān putraḥ sabhāvācāmataḥ sutaḥ(1)
29.38
pākayajñeṣvabhimānī so'gnistu savanaḥ smṛtaḥ
putraśca savanasyāgneradbhutaḥ sa mahāyaśāḥ
29.39
viviktistvadbhutasyāpi putro'gneḥ sa mahān smṛtaḥ
prāyaścitte'rthaṃ bhaumānāṃ hutaṃ bhuṅkte haviḥ sadā
29.40
vivicestu suto hyarko yo'gnistasya sutāsvime
anīkavān vāsturavāṃśca rakṣohā pitṛkṛttathā
surabhirvvasuratnādau praviṣṭo yaśca rukmavān
29.41
śuceragneḥ prajā hyeṣā vahnayastu caturdaśa
ityete vahnayaḥ proktāḥ praṇīyante 'dhvareṣu ye
29.42
ādisargaṃ hyatītā vai yāmaiḥ saha surottamaiḥ
svāyambhuve'ntare pūrvvamagnayaste'bhimāninaḥ
29.43
ete viharaṇīyāstu cetanācetaneṣviha
sthānābhimānino loke prāgāsan havyavāhanāḥ
29.44
kāmyanaimittikājasreṣvete karmasvavasthitāḥ
pūrvvamanvantare'tīte śuklairyāmaiḥ sutaiḥ saha
devairmahātmabhiḥ puṇyaiḥ prathamasyāntare manoḥ
29.45
ityetāni mayoktāni sthānāni sthāninaśca ha
taireva tu prasaṃkhyātamatītānāgateṣvapi
29.46
manvantareṣu sarvveṣu lakṣaṇaṃ jātavedasāṃ
sarvve tapasvino hyete sarvve hyavabhṛthāstathā
prajānāṃ patayaḥ sarvve jyotiṣmantaśca te smṛtāḥ
29.47
svārociṣādiṣu jñeyāḥ sāvarṇyanteṣu saptasu
manvantareṣu sarvveṣu nānārūpaprayojanaiḥ
29.48
varttante varttamānaiśca devairiha sahāgnayaḥ
anāgataiḥ suraiḥ sārddhaṃ varttante 'nāgatāgnayaḥ
29.46-2
ityeṣa vinayo'gnīnāṃ mayā prokto yathātathaṃ
vistareṇānupūvvāṃ ca pitṝṇāṃ vakṣyate tataḥ
29.46-2.p1
iti śrīmatpurāṇe vāyuprokte agnivaṃśavarṇanaṃ nāmornāvaṃśo'dhyāyaḥ atha triṃśo'dhyāyaḥ
Linked texts (4)
- Vāyupurāṇa — Vyāsa, Sanskrit
- Brahmāṇḍapurāṇa — Vyāsa, Sanskrit
- Matsyapurāṇa — Vyāsa, Sanskrit
- Matsya — Sanskrit