Prakriyapada 33: atha trayastriṃśo'dhyāya
Prakriyāpāda 33
- Language
- Sanskrit
Contents
- 33.65 — 1 part
atha trayastriṃśo'dhyāya
33.1
svāyambhuvavaṃśavarṇanaṃ
sūta uvāca| manvantareṣu sarveṣu atītānāgateṣviha
tulyābhimāninaḥ sarve jāyante nāmarūpataḥ
33.2
devāśca vividhā ye ca tasmin manvantare'dhipāḥ
ṛṣayo mānavāścaiva sarve tulyābhimāninaḥ
33.3
maharṣisargaḥ prokto vai vaṃśa svāyambhuvasya tu
vistareṇānupūrvyā ca kīrttyamānaṃ vibodhata
33.4
manoḥ svāyambhuvasyāsan daśa pautrāstu tatsamāḥ
yairiyaṃ pṛthivī sarvā saptadvīpasamanvitā(1)
33.5
sasamudrā karavatī prativarṣanniveśitā
svāyambhuve'ntare pūrvamādye tretāyuge tadā
33.6
priyavratasya putraistaiḥ pautraiḥ svāyambhuvasya tu
prajāsargatapoyogaistai riyaṃ viniveśitā
33.7
priyavratāt prajāvantaḥ(2) vīrāt kanyā vyajāyata
kanyā sā tu mahābhāgā karddamasya prajāpateḥ
33.8
kanye dve śataputrāṃśca samrāṭ kukṣiśca te ubhe
tayorvai bhrātaraḥ śūrāḥ prajāpatisamā daśa
33.6-2
agnīdhraśca vapuṣmāṃśca(1) medhā medhātithirvibhuḥ
jyotiṣmān dyutimān havyaḥ savanaḥ sarvva eva ca(2)
33.10
priyavrato'bhiṣicyaitān sapta saptasu pārthivān
doṣeṣu teṣu dharmeṇa dīptāṃstāṃśca nibodhata
33.11
jambūddīpeśvaraṃ cakre agnīdhrantu mahābalaṃ
placaddīpeśvaraścāpi tena medhātithiḥ kṛtaḥ
33.12
śālmalī tu vapuṣmantaṃ rājānamabhiṣiktavān
jyotiṣmantaṃ kuśaddīpa rājāṃnaṃ kṛtavān prabhuḥ
33.13
dyutimantañca rājānaṃ krauñcaddīpa samādiśat
śākaddīpeśvarañcāpi havyañcakre priyavrataḥ
33.14
puṣkarādhipatiñcāpi savanaṃ kṛtavān prabhuḥ
puṣkare savanasyāpi mahāvītaḥ suto'bhavat
dhātakiścaiva dvāvetau putrau putravatāṃ varau
33.15
mahāvītaṃ smṛtaṃ varṣaṃ tasya nāmnā mahātmanaḥ
nāmnā tu dhātakeścāpi dhātakīkhaṇḍa ucyate
33.16
havyo vyajanayat putrān śākaddīpeśvarān prabhuḥ
jaladañca kumārañca sukumāraṃ maṇīcakaṃ (3)
vasumodaṃ sumodākaṃ saptamañca mahādrumaṃ
33.17
jaladaṃ jaladasyātha varṣaṃ prathamamucyate
kaumārasya ca kaumāraṃ dvitīyaṃ parikīrttitaṃ
33.18
sukumāraṃ tṛtīyantu sukumārasya kīrttitaṃ
maṇīcakasya caturthaṃ maṇīcakamittocyate
33.16-2
vasumodasya vai varṣaṃ pañcamaṃ vasumodakaṃ
modākasya tu modākaṃ varṣaṃ ṣaṣṭhaṃ prakīrttitaṃ
33.20
mahādrumasya nāmnā tu saptamantu mahādrumaṃ
eṣāntu nāmabhistāni saptavarṣāṇi tatra vai
33.21
krauñcadvīpeśvarasyāpi putrā dyutimatastu vai
kuśalo manugaścoṣṇaḥ pīvaraścāndhakārakaḥ
muniśca dundubhiścaiva sutā dyutimatastu vai
33.22
teṣāṃ svanāmabhiddeśāḥ krauñcadīpāśrayāḥ śubhāḥ
uṣṇāsyoṣṇaḥ smṛto deśaḥ pīvarasyāpi pīvaraḥ
33.23
andhakārakadèśasta, andhakāraśca kīrtyate
munestu munideśo vai dundubherdundubhiḥ smṛtaḥ
ete janapadāḥ sapta krauñcadvīpe tu bhāsvarāḥ
33.24
jyotiṣmataḥ kuśadvīpe saptaite sumahaujasaḥ
udbhido veṇumāṃścaiva khairatho lavaṇo dhṛtiḥ
ṣaṣṭhaḥ prabhākaraścaiva saptamaḥ kapilaḥ smṛtaḥ
33.25
udbhidaṃ prathamaṃ varṣaṃ dvitīyaṃ veṇumaṇḍalaṃ
tṛtīyaṃ khairathākāraṃ caturthaṃ lavaṇaṃ smṛtaṃ
33.26
pañcamaṃ dhṛtimadvarṣaṃ ṣaṣṭhaṃ varṣaṃ prabhākāraṃ
saptamaṃ kapilaṃ nāma kapilasya prakīrttitaṃ
33.27
teṣāṃ dvīpāḥ kuśadvīpe tatsanāmāna eva tu
āśramācārayuktābhiḥ prajābhiḥ samalaṅkṛtāḥ
33.28
śālmalasyeśvarāḥ sapta putrāste tu vapuṣmataḥ
śvetaśca haritaścaiva jīmūto rohitastathā
vaidyuto mānasaścaiva suprabhaḥ saptamastathā
33.26-2
śvetasya śvetadeśastu rohitasya ca rohitaḥ
jīmūtasya ca jīmūto haritasya ca hāritaḥ
33.30
vaidyuto vaidyutasyāpi mānasasyāpi mānasaḥ
suprabhaḥ suprabhasyāpi saptaite deśapālakāḥ
33.31
saptadvīpe tu vakṣyāmi jambudvīpādanantaraṃ
sapta medhātitheḥ putrāḥ plakṣadvīpeśvarā nṛpāḥ
33.32
jyeṣṭhaḥ śāntabhayasteṣāṃ saptavarṣāṇi tāni vai
tasmācchāntabhayāccaiva(1) śiśirastu sukhodayaḥ
ānandaśca dhruvaścaiva kṣemakaśca śivastathā
33.33
tāni teṣāṃ sanāmāni saptavarṣāṇi bhāgaśaḥ
niveśitāni taistāni pūrvve svāyambhuve'ntare
33.34
medhātithestu putraistaiḥ saptadvīpanivāsibhiḥ
varṇāśramācārayuktāḥ plakṣadvīpe prajāḥ kṛtāḥ
33.35
plakṣadvīpādikeṣveva śākadvīpāntareṣu vai
jñeyaḥ pañcasu dharmo vai varṇāśramavibhāgaśaḥ
33.36
sukhamāyuśca rūpañca balaṃ dharmeśca nityaśaḥ
pañcasveteṣu dvīpeṣu sarvaṃ sādhāraṇaṃ smṛtaṃ
33.37
saptadvīpaparikrāntaṃ (2) jambūdvīpaṃ nibodhata
agnīdhraṃ jyeṣṭhadāyādaṃ kanyāputraṃ mahābalaṃ
priyavrato'bhyaṣiñcattaṃ jambūddīpeśvaraṃ nṛpaṃ
33.38
tasya putrā babhūvurhi prajāpatisamaujasaḥ
jyeṣṭho nābhiritikhyātastasya kiṃpuruṣo'nujaḥ
33.39
harivarṣastṛtīyastu caturtho'bhūdilāvṛtaḥ
ramyaḥ syātpañcamaḥ putro hariṇman ṣaṣṭha ucyate
33.40
kurustu saptamasteṣāṃ bhadrāśvo hyaṣṭamaḥ smṛtaḥ
navamaḥ ketumālastu teṣāṃ deśānnibodhata
33.41
nābhestu dakṣiṇaṃ varṣaṃ himāhvantu(1) pitā dadau
hemakūṭantu yadvarṣaṃ dadau kiṃ puruṣāya tat
33.42
naiṣadhaṃ yat smṛtaṃ varṣaṃ harivarṣāya taddadau
madhyamaṃ yatsumerostu sa dadau tadilāvṛte
33.43
nīlantu yatsmṛtaṃ varṣaṃ ramyāyaitat pitā dadau
śvetaṃ yaduttaraṃ tasmāt pitrā dattaṃ hariṇmate(2)
33.44
yaduttaraṃ śṛṅgavato varṣaṃ tat kurave dadau
varṣaṃ mālyavataścāpi bhadrāśvāya nyavedayat
33.45
gandhamādanavarṣantu ketumāle nyavedayat
ityetāni mahāntīha navavarṣāṇi bhāgaśaḥ
33.46
agnīdhrasteṣu sarveṣu putrāṃstānabhyaṣiñcata
yathākramaṃ sa dharmātmā tatastu tapasi sthitaḥ
33.47
ityetaiḥ saptabhiḥ kṛtsnāḥ saptadbhīpā niveśitāḥ
priyavratasya putraistaiḥ pautraiḥ svāyambhuvasya tu
33.48
yāni kimpuruṣādyāni varṣāṇyaṣṭau śubhāni tu
teṣāṃ svabhāvataḥ siddhiḥ sukhaprāyā hyayatnataḥ
33.49
viparyyayo na teṣvasti jarāmṛtyubhayaṃ na ca
dharmādhamau na teṣvāstāṃ nottamādhamamadhyamāḥ
na teṣvasti yugāvasthā ceteṣveva tu sarvvaśaḥ
33.50
nābherhi sargaṃ vakṣyāmi himāhne tannibodhata
nābhistvajanayat putraṃ marudevyāṃ mahādyutiḥ(1)
ṛṣabhaṃ pārthivaśreṣṭhaṃ sarvvakṣatrasya pūrvvajaṃ
33.51
ṛṣabhādbharato jajñe vīraḥ putraśatāgrajaḥ
so'bhiṣicyātha bharataḥ putraṃ prāvrājyamāsthitaḥ
33.52
himāhnaṃ dakṣiṇaṃ varṣaṃ bharatāya nyavedayat
tasmāttadbhārataṃ varṣaṃ tasya nāmnā vidurbudhāḥ
33.53
bharatasyātmajo vidvān sumatirnāma dhārmikaḥ
babhūva tasmiṃstadrājyaṃ bharataḥ saṃnyayojayat
putrasaṃkrāmitaśrīko vanaṃ rājā viveśa saḥ
33.54
tejasastu sutaścāpi prajāpatiramitrajit
tejasasyātmajo vidvān indradyumna itiśrutaḥ
33.55
parameṣṭhī sutaścātha nidhane tasya śobhanaḥ
pratīhārakule tasya nāmnā jajñe tadanvayāt
pratihartteti vikhyāto jajñe tasyāpi dhīmataḥ
33.56
unnetā pratiharttustu bhuvastusya sutaḥ smṛtaḥ
udgīthastasya putro'bhūtpratāvisvāpi(1) tatsutaḥ
33.57
pratāvestu(2) vibhuḥ putraḥ pṛthustasya suto mataḥ
pṛthorapi suto nakto naktasyāpi gayaḥ smṛtaḥ
33.58
gayasya tu naraḥ putrī narasyāpi suto virāṭ
virāṭsuto mahāvīryo dhīmāṃstasya suto'bhavat
33.59
dhīmataśca mahān putrī mahataścāpi bhauvanaḥ
bhauvanasya sutastvaṣṭā arijastasya cātmajaḥ
33.60
arijasya rajaḥ putraḥ śatajidrajaso mataḥ
tasya putraśatantvāsīdrājānaḥ sarva eva te
33.61
viśvajyotiḥpradhānā yaistairimā varddhitāḥ prajāḥ
tairidaṃ bhārataṃ varṣaṃ saptakhaṇḍaṃ kṛtaṃ purā(3)
33.62
teṣāṃ vaṃśaprasūtaistu bhukteyaṃ bhāratī dharā
kṛtatretādiyuktāni yugānvānyekasaptatiḥ
33.63
ye'tītāstairyugaiḥ sārddhaṃ rājānaste tadanvayāḥ
svāyambhuve'ntare pūrvvaṃ śataśo'tha sahasraśaḥ
33.64
eṣa svāyambhuvaḥ sargo yenedaṃ pūritaṃ jagat
ṛṣibhirdevataiścāpi pitṛgandharvvarākṣasaiḥ
33.65
yakṣabhūtapiśācaiśca manuṣyamṛgapakṣibhiḥ
teṣāṃ sṛṣṭiriyaṃ loke yugaiḥ saha vivarttate
33.65.p1
iti śrīmadbhāguṃrāṇe vāyuprokte svāyambhuvavaṃśānukīrttanaṃ nāma trayastriṃśo'dhyāyaḥ
Linked texts (8)
- Vāyupurāṇa — Vyāsa, Sanskrit
- Brahmāṇḍapurāṇa — Vyāsa, Sanskrit
- Liṅgapurāṇa — Vyāsa, Sanskrit
- Mārkaṇḍeyapurāṇa — Vyāsa, Sanskrit
- Viṣṇupurāṇa (critical edition) — Sanskrit
- Liṅga — Sanskrit
- Liṅgapurāṇa — Ativīrarāma Pāṇṭiyar 1500, Sanskrit
- Kūrmapurāṇa (Ananta Gokhale) — Ananta Gokhale, Sanskrit