Pramāṇa · Search · About · API

Prakriyapada 38: athāṣṭatriṃśo'dhyāyaḥ

Prakriyāpāda 38

Language
Sanskrit

Contents

athāṣṭatriṃśo'dhyāyaḥ

38.1

bhuvanavinyāsaḥ
sūta uvāca | ataḥ paraṃ pravakṣyāmi dakṣiṇāṃ diśamāśritāḥ
yā droṇyaḥ siddhacaritāḥ śṛṇu tā hyānupūrvaśaḥ

38.2

śiśirasyāñjanendrasya pataṅgasyāntareṇa ca
ślakṣṇabhūmipriyā yuktaṃ latālaṅgitapādapaṃ

38.3

pṛthukṣepoccaśikharaiḥ pādanairupaśobhitaṃ
udumbaravanaṃ ramyaṃ pannagasaṅghaniṣevitaṃ

38.4

pakkairvidruma saṅkāśairmadhupūrṇairmanoramaiḥ
jvalitaṃ tadvanaṃ bhāti mahākumbhopamaiḥ phalaiḥ

38.5

tat siddhayakṣagandharvāḥ kinnarā uragāstathā
vidyādharāśca muditā upajīvanti nityaśaḥ

38.6

prasannasvādusalilāstatra nadyo bahūdakāḥ
surasāmalatoyāstāḥ sarāṃsi ca samantataḥ

38.7

tatrāśramaṃ bhagavataḥ kaīmasya prajāpateḥ
ramyaṃ suragaṇākīrṇaṃ sarvataścitrakānanaṃ
samantādyojanaśataṃ tadvanaṃ parimaṇḍalaṃ

38.8

tāmravarṇasya śailasya pataṅgasyāntareṇa tu
śatayojanavistīrṇaṃ dviyojanaśatāyataṃ

38.6-2

taruṇādityasaṅkāśaiḥ puṇḍarīkaiḥ samantataḥ
sahasrapatrairvikacairmahāpadmailaṅkṛtaṃ

38.10

tathā bhramarasaṃlīnaiḥ śatapatraiḥ sugandhibhiḥ
praphullaiḥ śobhitajalaṃ raktanīlairmahotpalaiḥ

38.11

sarovaraṃ mahāpuṇyaṃ devadānavasevitaṃ
mahoragairadhyuṣitaṃ nīlajālavibhūṣitaṃ

38.12

tasya madhye janapado hyāyataḥ śatayojanaḥ
triṃśadyojanavistīrṇo raktadhātuvibhūṣitaḥ

38.13

tasyopari mahāramyā prāṃśuprākāratoraṇā
naranārīgaṇākīrṇā sphītā vibhavavistaraiḥ

38.14

valabhīkūṭaniryyūhairmaṇibhaktivicitritaiḥ
ratnacitrāpiṃtatalaiḥ ślakṣṇacitrottaracchadaiḥ

38.15

mahābhavanamālābhirmahāprāṃśubhiruttamaiḥ
vidyādharapuraṃ tatra śobhate bhrājayacchubhaṃ

38.16

vidyādharapatistatra pulomā tatra viśrutaḥ
citraveṣadharaḥ sragvī māhendrasadṛśadyutiḥ

38.17

dīptānāṃ citraveṣāṇāṃ sūryyapratimatejasāṃ
vidyādharasahasrāṇāmanekeṣāṃ sa rājarāṭ

38.18

viśākhasyācalendrasya pataṅgasyāntareṇa ca
sarasastāmravarṇasya pūrve tīre pariśrutaṃ

38.16-2

ṣaṣṭheṣuccepaṇīviṃḍa suśākhaṃ varṇaśobhitaṃ
sarvvakālaphalaṃ tatra sphītañcāmravanaṃ mahat

38.20

phalaiḥ kanakasadṛśairmahāsvādaiḥ sugandhibhiḥ
mahākumbhapramāṇaiścātanuśākhaḥ samantataḥ

38.21

gandharvakinnarā yakṣā nāgā vidyādharāstathā
pivantyāmrarasaṃ tatra susvādu ha mṛtopamaṃ

38.22

tatrāmrarasapītānāṃ muditāna mahātmanāṃ
śrūyaṃnte hṛṣṭatuṣṭānāṃ nādāstasmin mahāvane

38.23

sumūlasyācalendrasya vasudhārasya cāntare
samā surabhipūrṇāḍhyā vihaṅgairupaśobhitā

38.24

triṃśadyojanavistīrṇā pañcāśayojanāyatā
tatra vilvasthalī viprāḥ śubhā nimnaphaladrumāḥ

38.25

susvādairvidrumanibhaiḥ phalairvilvairmahopamaiḥ
śīryyamāṇairviśīrṇaiśca praklinnatalamṛttikāḥ

38.26

tāṃ sthalīmupajīvanti yakṣagandharvakinnarāḥ
siddhā nāgāśca bahavo nityaṃ vilvaphalāśinaḥ

38.27

antare vasudhārasya ratnadhārasya cāntare
triṃśadyojanavistīrṇamāyataṃ śatayojanaṃ

38.28

sugandhaṃ kiṃśukavanaṃ nityaṃ puṣpitapādapaṃ
puṣpalakṣmyāvṛtaṃ bhāti pradīptamiva sarvataḥ

38.29

yasya gandhena divyena vāsyate parimaṇḍalaṃ
samagraṃ yojanaśataṃ kānanāni samantataḥ

38.30

tat siddhacāraṇagaṇairapsarobhiśca sevitaṃ
ramyaṃ tat kiṃśukavanaṃ jalāśayavibhūṣitaṃ

38.31

tatrādityasya devasya dīptamāyatanaṃ mahat
māse māse'vatarati tatra sūryyaḥ prajāpatiḥ

38.32

tatra kālasya karttāraṃ sahasrāṃśuṃ surottamaṃ
siddhasaṅghā namasyanti sarvalokanamaskṛtaṃ

38.33

pañcakūṭasya śailasya kailāsasyāntareṇa tu
ṣaṭtriṃśadyojanāyāmaṃ vistīrṇaṃ śatayojanaṃ

38.34

kṣudrasattvairanādhṛṣyaṃ sarvato haṃsapāṇḍuraṃ
duṣpāraṃ sarvasattvānāṃ durgamaṃ lomaharṣaṇaṃ

38.35

ityetā hyantaradroṇyo dakṣiṇe parikīrttitāḥ
yathānupūrvamakhilāḥ siddhasaṅghaniṣevitāḥ

38.36

paścimāyāndiśi tathā ye'ntaradroṇivistarāḥ
tānvarṇyamānāṃstattvena śṛṇutemān dvijottamāḥ

38.37

antarāle girau tasmin suvakṣaḥ śikhiśailayoḥ
samantādyojanaśataṃ ekabhūmaṃ śilātalaṃ

38.38

nityataptaṃ mahāghoraṃ duḥsparśaṃ romaharṣaṇaṃ
agamyaṃ sarvasattvānāmīśvarāṇāṃ sudāruṇaṃ

38.36-2

madhye tasyāṃ śilāsthalyāṃ triṃśadyojanamaṇḍalaṃ
jvālāsahasrakalilaṃ vahnisthānaṃ sudāruṇaṃ

38.40

anindhanastatra sadā jvālāmālī vibhāvasuḥ
jvalatyeṣa sadā devaḥ śaśvattatra hutāśanaḥ

38.41

adhidaivatakṛte yo'sāvagnerbhāgo vidhīyate
sa tatra jvalate nityaṃ lokasaṃvarttako'nalaḥ

38.42

antare śailavarayordevā vāpi tayoḥ śubhāḥ
mātuluṅgasthalī tatra hvāyāmāddaśayojanā

38.43

madhuvyañjanasaṃsthānaiḥ surasaiḥ kanakaprabhaiḥ
phalaiḥ pariṇataiḥ sarvā śobhitā sā mahāsthalī

38.44

tatrāśramaṃ mahāpuṇyaṃ siddhasaṅghaniṣevitaṃ
bṛhaspateḥ pramuditaṃ sarvakāmaguṇairyyutaṃ

38.45

tathaiva śailavarayoḥ kumudāñjanayorapi
antare kesaradroṇiranekāyāmayojanā

38.46

dvibāhupariṇāhaistaistrihastāyatavistṛtaiḥ
candrāṃśuvarṇairṇākośaimattaṣaṭpadanāditaiḥ

38.47

madhusaparpiirajaḥpṛktairmahāgandhairmanoharaiḥ
plavantandanaṃ(1) bhāti kusumaiḥ sarvakālajaiḥ

38.48

tatra viṣṇoḥ suragurordīptamāyatanaṃ mahat
prakāśantriṣu lokeṣu sarvalokanamaskṛtaṃ

38.49

antare śailavarayoḥ kṛṣṇapāṇḍurayorapi
triṃśadyojanavistīrṇaṃ navatyāyatayojanaṃ

38.50

mlakṣṇamekaśilaṃ deśaṃ vṛkṣavīrudvivarjitaṃ
sukhapādapracārañca nimnonnatavivarjitaṃ

38.51

madhye tu sarasastasya ramyā tu sthalapadminī
sahasraparvvavyākośaiḥ kṛtamātrairalabdhṛtā

38.52

puṇḍarīkairmahāpadmeścirairgandhaśālibhiḥ
śatapatraiśca vikacairutpalairnīlapañcakaiḥ

38.53

madotkaṭairmadhukarairbhramaraiśca madotkaṭaiḥ
mṛdugadgadakaṇṭhānāṃ kinnarāṇāñca nisvanaiḥ

38.54

upagītapadmakhaṇḍāḍhyā vistīrṇā sthalapadminī
yakṣagandharvacaritā siddhacāraṇasevitā

38.55

madhye tasyāśca padminyāḥ pañcayojanamaṇḍalaḥ
nyagrodho vipulaskandho hyanekārohamaṇḍitaḥ

38.56

tatra candraprabhaḥ śrīmān pūrṇacandranibhānanaḥ
sahasravadano devo nīlavāsāḥ surārihā

38.57

padmamālyadharastvalyāṃ mahābhāgo'parājitaḥ
ijyate yakṣagandharvairvidyādharagaṇaistathā

38.58

tasminnāyatane sākṣādanādinidhano hariḥ
padmopahārairvividhairijyate siddhacāraṇaiḥ

38.56-2

tadanantasado nāma sarvalokeṣu viśrutaṃ
padmamālāva lambābhirmālābhirupaśobhitaṃ

38.60

tathā sahasraśikhara kumudasyāntareṇa ca
pañcāśadyojanāyāmastriṃśadyojanavistaraṃ
iṣukṣepocchraśikharaṃ nānāvihaga sevitaṃ

38.61

mahāgandhairmahāsvādairgaja dehanibhaiḥ phalaiḥ
madhusravairmahāvṛkṣairupetaṃ tat samantataḥ

38.62

tatrāśramaṃ mahāpuṇyaṃ devarṣigaṇasevitaṃ
śukrasya prathitaṃ tatra bhāsvaraṃ puṇyakarmaṇaḥ

38.63

śaṅkukūṭasya śailasya vṛṣabhasyāntareṇa ca
parūṣakasthalī ramyā hyanekāyatāyojanā

38.64

bilvapramāṇaiśca śubhairmahāsvādaiḥ sugandhibhiḥ
phalaiḥ praklidyate bhūmiḥ parūṣairvṛntavicyutaiḥ

38.65

tāṃ sthalīmupajīvanti kinnaroragasādhavaḥ
parūṣakarasonmattā mānādyāstatra cāraṇāḥ

38.66

kapiñjalasya śailasya nāgaśailasya cāntare
dviyojanaśatāyāmā vistīrṇā śatayojanā

38.67

sthalī manoharā sā hi nānāvanavibhūṣitā
nānāpuṣpaphalopetā kinnaroragasevitā

38.68

drākṣāvanāni ramyāṇi tathā nāraṅgavanāni ca
kharjūravanakhaṇḍāni naulāśokavanāni ca

38.69

dāḍimānāñca svādūnāmakṣoṭakavanāni ca
atasītilakānāñca kadalīnāṃ vanāni ca

38.70

badarīṇāñca svādūnāṃ vanakhaṇḍāni sarvaśaḥ
svāduśītāmbupūrṇābhirnadībhiḥ śobhitāni ca

38.71

tathā puṣpakaśailasya mahāmeghasya cāntare
ṣaṣṭiyojanavistīrṇā sā bhūmiḥ śatamāyatā

38.72

samā pāṇitalaprakhyā kaṭhinā pāṇḍurā ghanā
vṛkṣagulmalatāgulmaistṛṇaiścāpi vivarjitā

38.73

varjitā vividhaiḥ sarvairnityamasmin nirāśrayā
sā kānanasthalī nāma dāruṇā romaharṣaṇā

38.74

mahāsarāṃsi ca tathā mahāvṛkṣāstathaiva ca
mahāvanāni sarvāṇi kāntanāmāni(1) sarvaśaḥ

38.75

sarasāñca vanānāñca sā sthalī ca prajāpateḥ
kṣudrāṇāṃ sarasāñcaiva saṃkhyā tatra na vidyate

38.76

daśa dvādaśa saptāṣṭau viṃśattriṃśacca yojanāḥ
sthalyo droṇyaśca vikhyātāḥ sarāṃsi ca vanāni ca

38.77

kecit santi mahāghorāḥ śyāmāḥ parśvatakukṣayaḥ
sūryāṃśajālairaspṛṣṭā nityaṃ śītā durāsadāḥ

38.78

tathā hyanalataptāni sarāṃsi dvijasattamāḥ
śailakukṣyantarasthāni sahasrāṇi śatāni ca

38.78.p1

iti śrīmahāpurāṇe vāyuprokte bhuvanavinyāso nāmā'ṣṭatriṃśo'dhyāyaḥ

Linked texts (2)