Prakriyapada 41: athaikacatvāriṃśo'dhyāyaḥ
Prakriyāpāda 41
- Language
- Sanskrit
Contents
- 41.88-2 — 1 part
athaikacatvāriṃśo'dhyāyaḥ
41.1
bhuvanavinyāsaḥ
sūta uvāca | viviktacāruśikharaṃ jvalitaṃ śaṅkhavarcasam
kailāsaṃ devamaktānāmālayaṃ sukṛtātmanāṃ
41.2
tasya kūṭataṭe ramye madhyame kundasannibhe
yojanānāṃ śatāyāmaṃ pañcāśacca tathāyataṃ
41.3
suvarṇamaṇicitrābhiranekābhiralaṅkṛtaṃ
mahābhavanamālābhirbhūṣitaṃ naikavistaraṃ
41.4
dhanādhyakṣasya devasya kuberasya mahātmanaḥ
nagarantadanāvṛṣyamṛddhiyuktaṃ mudāyutaṃ
41.5
tasya madhye sabhā ramyā nānārakanamaṇḍitā
vipulā nāma vikhyātā vipulastambhatoraṇā
41.6
tatra tatpuṣpakaṃ nāma nānāratnavibhūṣitaṃ
mahāvimānaṃ ruciraṃ sarvakāmaguṇairyutaṃ
41.7
manojavaṃ kāmagamaṃ hemajālavibhūṣitaṃ
vāhanaṃ yakṣarājasya kuberasya mahātmanaḥ
41.8
tatraikapiṅgalo devo mahādevasakhaḥ svayaṃ
vasati sma sa yakṣendraḥ sarvabhūtanamaskṛtaḥ
41.6-2
tatrāpsarogaṇairdyadbhirgandharvaiḥ siddhacāraṇaiḥ
vasati sma mahātmā'sau kubero devasattamaḥ
41.10
tatra padmamahāpadmau tathā makarakacchapau !
kumudaḥ(1) śaṅkhanīlaśca nandano nidhisattamaḥ
41.11
aṣṭāvete'kṣayā divyā dhaneśasya mahātmanaḥ
mahānidhānāstiṣṭhanti sabhāyāṃ ratnasañcitāḥ
41.12
tathendrāgnidyamādīnāṃ devānāmpsarogaṇaiḥ
teṣāṃ kailāsa āvāso yatra yakṣeśvaraḥ prabhuḥ
41.13
kṛtvā pūrvamupasthānaṃ yakṣendrasya mahātmanaḥ
paścādgacchanti ye yasya vihitāḥ paricārakāḥ
41.14
tatra mandākinī nāma suramyā vipulodakā
suvarṇamaṇisopānā nānāpuṣpotkaṭotkaṭā
41.15
jāmbūnadamayaiḥ padmairgandhasparśaguṇānvitaiḥ
nīlavaiḍūryyapatraiśca gandhopetairmahotpalaiḥ
41.16
tathā kumudakhaṇḍaiśca mahāpadma ralaṅkṛtā
yakṣagandharvanārībhirapsarobhiśca śobhitā
41.17
devadānavagandharvvayakṣarākṣasapannagaiḥ
upaspṛṣṭajalā ramyā vāpī mandākinī tathā
41.18
tathā alakanandā ca nandā ca saritāṃ varā
etaireva guṇairyuktā nadyo devarṣisevitāḥ
41.19
tasyaiva śailarājasya pūrve kūṭe parisrutāḥ
sahasrayojanāyāmāstriṃśadyojanavistarāḥ
41.20
daśa gandharvanagarāḥ samṛddhayā parayā yutāḥ
mahābhavanamālābhiranekābhirvibhūṣitāḥ
41.21
subāhuharikeśādyāścitrasenajarādayaḥ
daśa gandharvarājāno dīptavahniparākramāḥ
41.22
tasyaiva paścime kūṭè kundendusadṛśaprabhe
nānādhātuśataiścitraiḥ siddhadevarṣisevite
41.23
aśītiyojanāyāmaṃ catvāriṃśatpravistaraṃ
ekaikayakṣabhavanaṃ mahābhavanamālinaṃ
41.24
mahāyakṣālayānyatra viṃśadākhyāni me śṛṇu
mudā'tha paramarddhā ca saṃvṛktāni samantataḥ
41.25
mahāmālisumevādyāstathā maṇivarādayaḥ
udīrṇā yakṣarājānastatra viṃśatsadā babhuḥ
41.26
ityete kathitā yakṣā vāyugnisamatejasaḥ
yeṣāmadhipatirdevaḥ śrīmān vaiśravaṇaḥ prabhuḥ
41.27
tasyaiva dakṣiṇe pārśve himavatyacalottame(1)
nikuñjanirjharaguhānekasānuṅgarautaṭe
41.29
arṇavādarṇavaṃ yāvat pūrvapaścāyate'cale
kinnarāṇāṃ puraśataṃ niviṣṭaṃ vai kacit kacit 28
naikaśṛṅgakalāpasya śailarājasya kukṣiṣu
naranārīpramuditaṃ hṛṣṭapuṣṭajanākulaṃ
41.30
drumasugrīvasainyādyā bhagadattapuraḥsarāḥ
tatra rājaśataṃ teṣāṃ dīptānāṃ balaśālināṃ
41.31
vivāho yatra rudrasya mahādevyomayā saha
tapastaptavatī caiva yatra devī varāṅganā
41.32
kirātarūpiṇā . caiva tatra rudreṇa krīr̤itaṃ
yatra caiva kṛtaṃ tābhyāṃ jambūddīpāvalokanaṃ
41.33
yatra tāḥ sammudā yuktā mānābhūtagaṇairyutāḥ
citrapuṣpaphalopetā rudrasyākrīḍabhūmayaḥ
41.34
hṛṣṭā giridarīvāsāḥ kṛśodaryo manoramāḥ
sundaryo yatra kinnaryo ramante sma sulocanāḥ
41.35
viśālākṣāstathā yaccā anyāścāpsarasāṅgaṇāḥ
gandharvāścāṅgaśālinyo yatra tatra mudā yutāḥ
41.36
tatraivomāvanaṃ nāma sarvvalokeṣu viśrutaṃ
ardhanārīnaraṃ rūpaṃ dhṛtavān yatra śaṅkaraḥ
41.37
tathā śaravanaṃ nāma yatra jātaḥ ṣaḍānanaḥ
yatra caiva kṛtotsāhaḥ krauñcaśailavanaṃ prati
41.38
dhvajāpatākinañcaiva kiṅkiṇījālamālinaṃ
yatra ़siṃharathaṃ yuktaṃ kārttikeyasya dhīmataḥ
41.36-2
citrapuṣpanikuñjasya krauñcasya ca girestaṭe
devāriskandanaḥ skando yatra śaktiṃ vimuktavān
41.40
yatrābhiṣiktaśca guhaḥ sendropendraiḥ surottamaiḥ
senāpatye ca daityārirhyādaśārkapratāpavān
41.41
bhūtasaṅghāvakīrṇāni etānyanyāni ca dvijāḥ
tatra tatra kumārasya sthānānyāyatanāni ca
41.42
tathā pāṇḍuśilā nāma hyākrīḍā krauñcaghātinaḥ
nānābhūtagaṇākīrṇe pṛṣṭhe himavataḥ śubhe
41.43
tasya pūrve taṭe ramye siddhāvāsamudāhṛtaṃ
kalāpagrāmamityevaṃ nāmnā khyātaṃ manīṣibhiḥ
41.44
mṛkaṇḍasya vasiṣṭhasya bharatasya nalasya ca !
viśvāmitrasya viprarṣestathaivoddālakasya ca
41.45
anyeṣāñcaugratapasāṃ ṛṣīṇāṃ bhāvitātmanāṃ
himavatyāśramāṇāñca sahasrāṇi śatāni ca
41.46
naikasiddhagaṇāvāsaṃ sthānāyatanamaṇḍitaṃ
yakṣagandharvvacaritaṃ nānāmlecchagaṇairyutaṃ
41.47
nānāratnākarāpūrṇaṃ nānāsatvaniṣevitaṃ
nānānadīsahasrāṇāṃ sambhavaṃ paraparvvataṃ 1)
41.48
paścimasyācalendrasya niṣadhasya yathārthavat
kīrtyamānamaśeṣeṇa viśeṣaṃ śṛṇuta dvijāḥ
41.46-2
vistīrṇe madhyame kūṭe hemadhātuvibhūṣite
dīptamāyatanaṃ viṣṇoḥ siddharṣigaṇasevitaṃ
yakṣāpsaraḥsamākīrṇaṃ gandharvvagaṇasevitaṃ
41.50
tatra sākṣānmahādevaḥ pītāmbaradharo hariḥ
varadaḥ sevyate siddhairlokakarttā sanātanaḥ
41.51
tasyaivābhyantare kūṭe nānādhātuvibhūṣite
taṭe niṣadhakūṭasya ślakṣṇacāruśilātale
41.52
rukmakāñcananiryyūhantaptakāñcanatoraṇaṃ
anekavalabhīkūṭapratolīśatasaṅkaṭaṃ
41.53
harmyaprāsādamapulantaptakāñcanabhūṣitaṃ
harmyaprāsādabaddhañca muditañcātivistaraṃ
41.54
udyānamālākalitaṃ triṃśadyojanamāyataṃ
duḥprasahyamamitraistat pūrṇamāśīviṣopamaiḥ
ullaṅghīnāṃ(1) pramuditaṃ rakṣasāṃ rākṣasaṃ puraṃ
41.55
tasyaiva dakṣiṇe pārśve naikadaityagaṇālaye
guhāpraveśaṃ nagaraṃ śailakukṣau durāsadaṃ
41.56
tathaiva paścime kūṭè pā̍rijātaśiloccaye
devadānavabhāgānāṃ samṛddhāni purāṇi tu
41.57
tatra somaśilā nāma girestasya mahātaṭe
somo yatrāvatarati sadā parvasu parvasu
41.58
upāsate'tra śrīmantaṃ tārāpatimaninditaṃ
ṛṣikinnaragandharvāḥ sākṣāddevaṃ tamomudaṃ
41.59
tatraiva cottare kūṭè brahmapārśvamiti śrutaṃ
sthānaṃ tatra sureśasya brahmaṇaḥ prathitandivi
41.60
ijyāpūjānamaskāraistatra siddhāḥ svayambhuvaṃ
upāsate mahātmānaṃ yakṣagandharvadānavāḥ
41.61
tathaivāyatanaṃ vahneḥ sarvalokeṣu viśrutaṃ
tatra vigrahavān vahniḥ sevyate siddhacāraṇaiḥ
41.62
tathaiva cottare ramye triśṛṅge varaparvate
ṛṣisiddhānucarite nānābhūtagaṇālaye
purantat triṣu lokeṣu hemacitrantu viśrutaṃ
41.63
trayāṇāṃ devamukhyānāṃ(1) trīṇyevāyatanāni ca
nārāyaṇasyāyatanaṃ pūrvakūṭe dvijottamāḥ
madhyame brahmaṇaḥ sthānaṃ śaṅkarasya tu paścime
41.64
daityadānavagandharvairyakṣarākṣasapannagaiḥ
ijānā abhipūjyante(2) devadevā mahābalāḥ
41.65
tathā purāṇi ramyāṇi deśe caiva kvacit kvacit
yakṣagandharvanāgānāṃ citraśṛṅge varaparvate
41.66
tathaiva cottare deśe jātudhau(3) devaparvate
anekaśśṛṅgakalite siddhasādhuniṣevite
41.67
yakṣāṇāṃ kinnarāṇāñca gandharvāṇāṃ sahastraśaḥ
nāgānāṃ rākṣasānāñca daityānāñca mahābale
41.68
kūṭe tu madhyame tasya siddhasaṅghaniṣevite
ramye devarṣicarite ratnadhātuvibhūṣite
41.66-2
padmotpalavanaiḥ phullaiḥ saugandhikavanaistathā
tathā kumudakhaṇḍaiśca vikacairupaśobhite
41.70
vihaṅgamasaṅghasaṅghaṣṭaṃ nānāsatvaniṣevitaṃ
haṃsakāraṇḍavākīrṇaṃ mattaṣaṭpadasevitaṃ
41.71
nānāsatvagaṇākīrṇaṃ vihaṅgai rupaśobhitaṃ
cārutīrthasusambādhaṃ triṃśadyojanamaṇḍalaṃ
41.72
siddhairupaspṛṣṭajalaṃ jaladoṣavivarjitaṃ
tatrānandajalannāma mahāpuṇyajalaṃ saraḥ
41.73
tatra nāgapatiścaṇḍaśaṅkho nāma durāsadaḥ
śataśīrṣo mahābhāgo viṣṇucakrāṅkacihnitaḥ
ityevamaṣṭau vijñeyā vicitrā devaparvatāḥ
41.74
purairāyatanaiḥ puṇyaiḥ puṇyodaiśca sarovaraiḥ
suvarṇaparvvatairrnaikestathā rajataparvvataiḥ
41.75
nānāratnaprabhāsaiśrca naikeścamaṇiparvvataiḥ
haritālaparvvatairnekaistathā hiṅgulakāñcanaiḥ
41.76
śuddhairmanaḥśilājālairbhāsvarairaruṇaprabhaiḥ
nānādhātuvicitraiśrca naikeśca maṇiparvvataiḥ
41.77
pūrṇā vasumatī sarvvā girimirrnekavistaraiḥ
nadīkandaraśailādyairrnaikeścitrasānubhiḥ
41.78
ityevamacalairyuktairdaityarākṣasasādhubhiḥ
kinnaroragagandharvvairvicitraiḥ(1) siddhacāraṇaiḥ
41.76-2
gandharvvairapsarobhiśca sevitā naikavistarāḥ
puṇyasadbhiḥ(2) samākīrṇāḥ kesarākṛtayo nagāḥ
41.80
girijālantu tanmeroḥ siddhalokamiti śrutaṃ
citraṃ nānāśrayopetaṃ pracāraṃ sukṛtātmanāṃ
41.81
nātyugrakarmasiddhānāṃ pratimā madhyamāḥ smṛtāḥ
sa hi svarga itikhyātaḥ kramastveṣa prakīrtitaḥ
41.82
caturmahādvīpavatī seyamurvī prakīrttitā
nānāvarṇapramāṇairhi nānāvarṇabalaistathā
41.83
nānābhakṣyānapānaiśca nānācchādanabhūṣaṇaiḥ
prajāvikārairvividhaiścitrairadhyuṣitaiḥ saha
41.84
catvāro naikavarṇāḍhyā mahādbīpāḥ pariśrutāḥ
bhadrāśva bharatāścaiva ketumālāśca paścimāḥ
uttarāḥ kuravaścaiva kṛtapuṇyapratiśrayāḥ
41.85
saiṣā caturmahādbīpā nānādbīpasamākulā
pṛthivī kīrtitā kṛtsnā padmakārā mayā dvijāḥ
41.86
tadeṣā sāntaradbīpā saśailavanakānanā
padmetyabhihitā kṛtsnā pṛthivī bahuvistarā
41.87
sabrahmasadanaṃ lokaṃ sadevāsuramānuṣaṃ
trilokamiti vikhyātaṃ yatsarvvairvyavahāryyate
41.88
candrādityāvataṃsaṃ yadyajjagatyarigīyate
gandhavarṇarasopetaṃ śabdasparśaguṇānvitaṃ
41.88-2
taṃ lokapadmaṃ śrutibhiḥ padmamityabhidhīyate
eṣa sarvvapurāṇeṣu kramaḥ supariniścitaḥ
41.88-2.p1
iti śrīmahāpurāṇe vāyuprokte bhuvanavinyāso nāmaikacatvāriṃśo'dhyāyaḥ
Linked texts (5)
- Vāyupurāṇa — Vyāsa, Sanskrit
- Liṅgapurāṇa — Vyāsa, Sanskrit
- Garuḍapurāṇa — Vyāsa, Sanskrit
- Liṅga — Sanskrit
- Liṅgapurāṇa — Ativīrarāma Pāṇṭiyar 1500, Sanskrit