Pramāṇa · Search · About · API

Prakriyapada 41: athaikacatvāriṃśo'dhyāyaḥ

Prakriyāpāda 41

Language
Sanskrit

Contents

athaikacatvāriṃśo'dhyāyaḥ

41.1

bhuvanavinyāsaḥ
sūta uvāca | viviktacāruśikharaṃ jvalitaṃ śaṅkhavarcasam
kailāsaṃ devamaktānāmālayaṃ sukṛtātmanāṃ

41.2

tasya kūṭataṭe ramye madhyame kundasannibhe
yojanānāṃ śatāyāmaṃ pañcāśacca tathāyataṃ

41.3

suvarṇamaṇicitrābhiranekābhiralaṅkṛtaṃ
mahābhavanamālābhirbhūṣitaṃ naikavistaraṃ

41.4

dhanādhyakṣasya devasya kuberasya mahātmanaḥ
nagarantadanāvṛṣyamṛddhiyuktaṃ mudāyutaṃ

41.5

tasya madhye sabhā ramyā nānārakanamaṇḍitā
vipulā nāma vikhyātā vipulastambhatoraṇā

41.6

tatra tatpuṣpakaṃ nāma nānāratnavibhūṣitaṃ
mahāvimānaṃ ruciraṃ sarvakāmaguṇairyutaṃ

41.7

manojavaṃ kāmagamaṃ hemajālavibhūṣitaṃ
vāhanaṃ yakṣarājasya kuberasya mahātmanaḥ

41.8

tatraikapiṅgalo devo mahādevasakhaḥ svayaṃ
vasati sma sa yakṣendraḥ sarvabhūtanamaskṛtaḥ

41.6-2

tatrāpsarogaṇairdyadbhirgandharvaiḥ siddhacāraṇaiḥ
vasati sma mahātmā'sau kubero devasattamaḥ

41.10

tatra padmamahāpadmau tathā makarakacchapau !
kumudaḥ(1) śaṅkhanīlaśca nandano nidhisattamaḥ

41.11

aṣṭāvete'kṣayā divyā dhaneśasya mahātmanaḥ
mahānidhānāstiṣṭhanti sabhāyāṃ ratnasañcitāḥ

41.12

tathendrāgnidyamādīnāṃ devānāmpsarogaṇaiḥ
teṣāṃ kailāsa āvāso yatra yakṣeśvaraḥ prabhuḥ

41.13

kṛtvā pūrvamupasthānaṃ yakṣendrasya mahātmanaḥ
paścādgacchanti ye yasya vihitāḥ paricārakāḥ

41.14

tatra mandākinī nāma suramyā vipulodakā
suvarṇamaṇisopānā nānāpuṣpotkaṭotkaṭā

41.15

jāmbūnadamayaiḥ padmairgandhasparśaguṇānvitaiḥ
nīlavaiḍūryyapatraiśca gandhopetairmahotpalaiḥ

41.16

tathā kumudakhaṇḍaiśca mahāpadma ralaṅkṛtā
yakṣagandharvanārībhirapsarobhiśca śobhitā

41.17

devadānavagandharvvayakṣarākṣasapannagaiḥ
upaspṛṣṭajalā ramyā vāpī mandākinī tathā

41.18

tathā alakanandā ca nandā ca saritāṃ varā
etaireva guṇairyuktā nadyo devarṣisevitāḥ

41.19

tasyaiva śailarājasya pūrve kūṭe parisrutāḥ
sahasrayojanāyāmāstriṃśadyojanavistarāḥ

41.20

daśa gandharvanagarāḥ samṛddhayā parayā yutāḥ
mahābhavanamālābhiranekābhirvibhūṣitāḥ

41.21

subāhuharikeśādyāścitrasenajarādayaḥ
daśa gandharvarājāno dīptavahniparākramāḥ

41.22

tasyaiva paścime kūṭè kundendusadṛśaprabhe
nānādhātuśataiścitraiḥ siddhadevarṣisevite

41.23

aśītiyojanāyāmaṃ catvāriṃśatpravistaraṃ
ekaikayakṣabhavanaṃ mahābhavanamālinaṃ

41.24

mahāyakṣālayānyatra viṃśadākhyāni me śṛṇu
mudā'tha paramarddhā ca saṃvṛktāni samantataḥ

41.25

mahāmālisumevādyāstathā maṇivarādayaḥ
udīrṇā yakṣarājānastatra viṃśatsadā babhuḥ

41.26

ityete kathitā yakṣā vāyugnisamatejasaḥ
yeṣāmadhipatirdevaḥ śrīmān vaiśravaṇaḥ prabhuḥ

41.27

tasyaiva dakṣiṇe pārśve himavatyacalottame(1)
nikuñjanirjharaguhānekasānuṅgarautaṭe

41.29

arṇavādarṇavaṃ yāvat pūrvapaścāyate'cale
kinnarāṇāṃ puraśataṃ niviṣṭaṃ vai kacit kacit 28
naikaśṛṅgakalāpasya śailarājasya kukṣiṣu
naranārīpramuditaṃ hṛṣṭapuṣṭajanākulaṃ

41.30

drumasugrīvasainyādyā bhagadattapuraḥsarāḥ
tatra rājaśataṃ teṣāṃ dīptānāṃ balaśālināṃ

41.31

vivāho yatra rudrasya mahādevyomayā saha
tapastaptavatī caiva yatra devī varāṅganā

41.32

kirātarūpiṇā . caiva tatra rudreṇa krīr̤itaṃ
yatra caiva kṛtaṃ tābhyāṃ jambūddīpāvalokanaṃ

41.33

yatra tāḥ sammudā yuktā mānābhūtagaṇairyutāḥ
citrapuṣpaphalopetā rudrasyākrīḍabhūmayaḥ

41.34

hṛṣṭā giridarīvāsāḥ kṛśodaryo manoramāḥ
sundaryo yatra kinnaryo ramante sma sulocanāḥ

41.35

viśālākṣāstathā yaccā anyāścāpsarasāṅgaṇāḥ
gandharvāścāṅgaśālinyo yatra tatra mudā yutāḥ

41.36

tatraivomāvanaṃ nāma sarvvalokeṣu viśrutaṃ
ardhanārīnaraṃ rūpaṃ dhṛtavān yatra śaṅkaraḥ

41.37

tathā śaravanaṃ nāma yatra jātaḥ ṣaḍānanaḥ
yatra caiva kṛtotsāhaḥ krauñcaśailavanaṃ prati

41.38

dhvajāpatākinañcaiva kiṅkiṇījālamālinaṃ
yatra ़siṃharathaṃ yuktaṃ kārttikeyasya dhīmataḥ

41.36-2

citrapuṣpanikuñjasya krauñcasya ca girestaṭe
devāriskandanaḥ skando yatra śaktiṃ vimuktavān

41.40

yatrābhiṣiktaśca guhaḥ sendropendraiḥ surottamaiḥ
senāpatye ca daityārirhyādaśārkapratāpavān

41.41

bhūtasaṅghāvakīrṇāni etānyanyāni ca dvijāḥ
tatra tatra kumārasya sthānānyāyatanāni ca

41.42

tathā pāṇḍuśilā nāma hyākrīḍā krauñcaghātinaḥ
nānābhūtagaṇākīrṇe pṛṣṭhe himavataḥ śubhe

41.43

tasya pūrve taṭe ramye siddhāvāsamudāhṛtaṃ
kalāpagrāmamityevaṃ nāmnā khyātaṃ manīṣibhiḥ

41.44

mṛkaṇḍasya vasiṣṭhasya bharatasya nalasya ca !
viśvāmitrasya viprarṣestathaivoddālakasya ca

41.45

anyeṣāñcaugratapasāṃ ṛṣīṇāṃ bhāvitātmanāṃ
himavatyāśramāṇāñca sahasrāṇi śatāni ca

41.46

naikasiddhagaṇāvāsaṃ sthānāyatanamaṇḍitaṃ
yakṣagandharvvacaritaṃ nānāmlecchagaṇairyutaṃ

41.47

nānāratnākarāpūrṇaṃ nānāsatvaniṣevitaṃ
nānānadīsahasrāṇāṃ sambhavaṃ paraparvvataṃ 1)

41.48

paścimasyācalendrasya niṣadhasya yathārthavat
kīrtyamānamaśeṣeṇa viśeṣaṃ śṛṇuta dvijāḥ

41.46-2

vistīrṇe madhyame kūṭe hemadhātuvibhūṣite
dīptamāyatanaṃ viṣṇoḥ siddharṣigaṇasevitaṃ
yakṣāpsaraḥsamākīrṇaṃ gandharvvagaṇasevitaṃ

41.50

tatra sākṣānmahādevaḥ pītāmbaradharo hariḥ
varadaḥ sevyate siddhairlokakarttā sanātanaḥ

41.51

tasyaivābhyantare kūṭe nānādhātuvibhūṣite
taṭe niṣadhakūṭasya ślakṣṇacāruśilātale

41.52

rukmakāñcananiryyūhantaptakāñcanatoraṇaṃ
anekavalabhīkūṭapratolīśatasaṅkaṭaṃ

41.53

harmyaprāsādamapulantaptakāñcanabhūṣitaṃ
harmyaprāsādabaddhañca muditañcātivistaraṃ

41.54

udyānamālākalitaṃ triṃśadyojanamāyataṃ
duḥprasahyamamitraistat pūrṇamāśīviṣopamaiḥ
ullaṅghīnāṃ(1) pramuditaṃ rakṣasāṃ rākṣasaṃ puraṃ

41.55

tasyaiva dakṣiṇe pārśve naikadaityagaṇālaye
guhāpraveśaṃ nagaraṃ śailakukṣau durāsadaṃ

41.56

tathaiva paścime kūṭè pā̍rijātaśiloccaye
devadānavabhāgānāṃ samṛddhāni purāṇi tu

41.57

tatra somaśilā nāma girestasya mahātaṭe
somo yatrāvatarati sadā parvasu parvasu

41.58

upāsate'tra śrīmantaṃ tārāpatimaninditaṃ
ṛṣikinnaragandharvāḥ sākṣāddevaṃ tamomudaṃ

41.59

tatraiva cottare kūṭè brahmapārśvamiti śrutaṃ
sthānaṃ tatra sureśasya brahmaṇaḥ prathitandivi

41.60

ijyāpūjānamaskāraistatra siddhāḥ svayambhuvaṃ
upāsate mahātmānaṃ yakṣagandharvadānavāḥ

41.61

tathaivāyatanaṃ vahneḥ sarvalokeṣu viśrutaṃ
tatra vigrahavān vahniḥ sevyate siddhacāraṇaiḥ

41.62

tathaiva cottare ramye triśṛṅge varaparvate
ṛṣisiddhānucarite nānābhūtagaṇālaye
purantat triṣu lokeṣu hemacitrantu viśrutaṃ

41.63

trayāṇāṃ devamukhyānāṃ(1) trīṇyevāyatanāni ca
nārāyaṇasyāyatanaṃ pūrvakūṭe dvijottamāḥ
madhyame brahmaṇaḥ sthānaṃ śaṅkarasya tu paścime

41.64

daityadānavagandharvairyakṣarākṣasapannagaiḥ
ijānā abhipūjyante(2) devadevā mahābalāḥ

41.65

tathā purāṇi ramyāṇi deśe caiva kvacit kvacit
yakṣagandharvanāgānāṃ citraśṛṅge varaparvate

41.66

tathaiva cottare deśe jātudhau(3) devaparvate
anekaśśṛṅgakalite siddhasādhuniṣevite

41.67

yakṣāṇāṃ kinnarāṇāñca gandharvāṇāṃ sahastraśaḥ
nāgānāṃ rākṣasānāñca daityānāñca mahābale

41.68

kūṭe tu madhyame tasya siddhasaṅghaniṣevite
ramye devarṣicarite ratnadhātuvibhūṣite

41.66-2

padmotpalavanaiḥ phullaiḥ saugandhikavanaistathā
tathā kumudakhaṇḍaiśca vikacairupaśobhite

41.70

vihaṅgamasaṅghasaṅghaṣṭaṃ nānāsatvaniṣevitaṃ
haṃsakāraṇḍavākīrṇaṃ mattaṣaṭpadasevitaṃ

41.71

nānāsatvagaṇākīrṇaṃ vihaṅgai rupaśobhitaṃ
cārutīrthasusambādhaṃ triṃśadyojanamaṇḍalaṃ

41.72

siddhairupaspṛṣṭajalaṃ jaladoṣavivarjitaṃ
tatrānandajalannāma mahāpuṇyajalaṃ saraḥ

41.73

tatra nāgapatiścaṇḍaśaṅkho nāma durāsadaḥ
śataśīrṣo mahābhāgo viṣṇucakrāṅkacihnitaḥ
ityevamaṣṭau vijñeyā vicitrā devaparvatāḥ

41.74

purairāyatanaiḥ puṇyaiḥ puṇyodaiśca sarovaraiḥ
suvarṇaparvvatairrnaikestathā rajataparvvataiḥ

41.75

nānāratnaprabhāsaiśrca naikeścamaṇiparvvataiḥ
haritālaparvvatairnekaistathā hiṅgulakāñcanaiḥ

41.76

śuddhairmanaḥśilājālairbhāsvarairaruṇaprabhaiḥ
nānādhātuvicitraiśrca naikeśca maṇiparvvataiḥ

41.77

pūrṇā vasumatī sarvvā girimirrnekavistaraiḥ
nadīkandaraśailādyairrnaikeścitrasānubhiḥ

41.78

ityevamacalairyuktairdaityarākṣasasādhubhiḥ
kinnaroragagandharvvairvicitraiḥ(1) siddhacāraṇaiḥ

41.76-2

gandharvvairapsarobhiśca sevitā naikavistarāḥ
puṇyasadbhiḥ(2) samākīrṇāḥ kesarākṛtayo nagāḥ

41.80

girijālantu tanmeroḥ siddhalokamiti śrutaṃ
citraṃ nānāśrayopetaṃ pracāraṃ sukṛtātmanāṃ

41.81

nātyugrakarmasiddhānāṃ pratimā madhyamāḥ smṛtāḥ
sa hi svarga itikhyātaḥ kramastveṣa prakīrtitaḥ

41.82

caturmahādvīpavatī seyamurvī prakīrttitā
nānāvarṇapramāṇairhi nānāvarṇabalaistathā

41.83

nānābhakṣyānapānaiśca nānācchādanabhūṣaṇaiḥ
prajāvikārairvividhaiścitrairadhyuṣitaiḥ saha

41.84

catvāro naikavarṇāḍhyā mahādbīpāḥ pariśrutāḥ
bhadrāśva bharatāścaiva ketumālāśca paścimāḥ
uttarāḥ kuravaścaiva kṛtapuṇyapratiśrayāḥ

41.85

saiṣā caturmahādbīpā nānādbīpasamākulā
pṛthivī kīrtitā kṛtsnā padmakārā mayā dvijāḥ

41.86

tadeṣā sāntaradbīpā saśailavanakānanā
padmetyabhihitā kṛtsnā pṛthivī bahuvistarā

41.87

sabrahmasadanaṃ lokaṃ sadevāsuramānuṣaṃ
trilokamiti vikhyātaṃ yatsarvvairvyavahāryyate

41.88

candrādityāvataṃsaṃ yadyajjagatyarigīyate
gandhavarṇarasopetaṃ śabdasparśaguṇānvitaṃ

41.88-2

taṃ lokapadmaṃ śrutibhiḥ padmamityabhidhīyate
eṣa sarvvapurāṇeṣu kramaḥ supariniścitaḥ

41.88-2.p1

iti śrīmahāpurāṇe vāyuprokte bhuvanavinyāso nāmaikacatvāriṃśo'dhyāyaḥ

Linked texts (5)