Prakriyapada 46: atha ṣaṭcatvāriṃśo'dhyāyaḥ
Prakriyāpāda 46
- Language
- Sanskrit
Contents
- 46.37 — 1 part
atha ṣaṭcatvāriṃśo'dhyāyaḥ
46.1
bhuvanavinyāsaḥ
sūta uvāca | etacchrutvā tu ṛṣaya uttaraṃ punareva te
śuśrūṣavo mudā yuktāḥ papracchurlomaharṣaṇaṃ
46.2
ṛṣaya ūcuḥ | yacca kiṃ puruṣaṃ varṣaṃ harivarṣaṃ tathaiva ca
ācakṣva no yathātatvaṃ kīrttitaṃ bhārataṃ tvayā
46.3
pṛṣṭastvidaṃ yathā viprairyathā praśnaṃ viśeṣataḥ
uvāca muninirdiṣṭaṃ purāṇaṃ vihitaṃ yathā
46.4
sūta uvāca | śuśrūṣā yatna vo viprāstacchṛṇudhvaṃ mudā yutāḥ
plakṣakaṇḍaḥ kiṃ puruṣe sumahācandanopamaḥ
46.5
daśavarṣasahasrāṇi sthitiḥ kiṃ puruṣe smṛtā
suvarṇavarṇāśca narā striyaścāpsarasopamāḥ
46.6
anāmayā hyaśokāśca sarva te śuddhamānasāḥ
jāyante mānavāstatra nistaptakanakaprabhāḥ
46.7
varṣe kiṃpuruṣe puṇye plakṣo madhvavahaḥ śubhaḥ
tasya kiṃpuruṣāḥ sarve pibanti rasamuttamaṃ
46.8
ataḥparaṃ kiṃpuruṣāddharivarṣaḥ pracakṣyate
mahārajatasaṅkāśā jāyante tatra mānavāḥ
46.9
devalokāccyutāḥ sarve devarūpāśca sarvaśaḥ
harivarṣe narāḥ sarve pibantīkṣurasaṃ śubhaṃ
46.10
ekādaśa sahasrāṇi varṣāṇāmtu mudā yutāḥ
harivarṣe tu jīvanti sarve muditamānasāḥ
na jarā bādhate tatra jīryyanti na ca te narāḥ
46.11
madhyamaṃ yanmayā proktaṃ nāmnā varṣamilāvṛtaṃ
na tatra sūryyastapati na ca jīryyanti mānavāḥ
46.12
candrasūryyau sanakṣatrāvaprakāśāvilāvṛtaṃ
padmavarṇāḥ padmaprabhāḥ padmapatranibhekṣaṇāḥ
padmapatrasugandhāśca jāyante tatra mānavāḥ
46.13
jambūrasaphalāhārā hyaniṣyandāḥ sugandhinaḥ
manasvino muktabhogāḥ satkarmaphalabhoginaḥ
46.14
devalokāccyutāḥ sarve jāyante hyajarāmarāḥ
trayodaśa sahasrāṇi varṣāṇānte narottamāḥ
46.15
āyuḥpramāṇaṃ jīvanti taṃ tu varṣe vilāvṛte
meroḥ pratidiśaṃ te tu navasāhasravistṛte
46.16
yojanānāṃ sahasrāṇi ṣaḍviṃśattasya vistaraḥ
caturasraḥ samantācca śarāvākārasaṃsthitaḥ
46.17
merostu paścime bhāge navasāhasrasammite
catustriṃśatsahasrāṇi gandhamādanaparvvataḥ
46.18
udagdakṣiṇataścaiva ānīlaniṣadhāyataḥ
catvāriṃśatsahasrāṇi pariruddho mahītalāt
sahasramavagāḍhastu tāvadeva tu dhiṣṭhitaḥ
46.18-2
pūrveṇa mālyavān śailastatpramāṇaḥ prakīrttitaḥ
dakṣiṇena tu nīlasya niṣadhasyottareṇa tu
46.20
teṣāṃ madhye mahāmeruḥ supramāṇaḥ prakīrttitaḥ
sarveṣāmeva śailānāmavagāḍho yathā bhavet
46.21
vistarastatpramāṇaḥ syādyāme niyataḥ smṛtaḥ
vṛttabhāvāt samudrasya mahīmaṇḍalabhāvanaḥ
46.22
āyāmāḥ parihīyante caturasrāḥ samantataḥ
anāvṛttāstuṣkeṇa bhidyante madhyamāgatāḥ
46.23
prabhinnāñjanasaṅkāśā jambūrasavatī nadī
merostu dakṣiṇe pāśrvai niṣadhasyottareṇa tu
46.24
sudarśano nāma mahājambūvṛkṣaḥ sanātanaḥ
nityapuṣpaphalopetaḥ siddhacāraṇasevitaḥ
46.25
tasya nāmnā samākhyāto jambūdvīpe vanaspatiḥ
yojanānāṃ sahastrantu śatañcānyanmahādrumaḥ
ucchredho vṛkṣarājasya divaṃ spṛśati sarvvaśaḥ
46.26
aratnīnāṃ śatānyaṣṭau ekaṣaṣṭyadhikāni tu
phalapramāṇaṃ saṃkhyātamṛṣibhistattvadarśibhiḥ
46.27
patamānāni tānyurvyāṃ kurvvanti vipulaṃ svanaṃ
tasyā jambvāḥ phalaraso nadībhūya prasarpati
46.28
meruṃ pradakṣiṇīkṛtya jambūvṛkṣaṃ viśatyadhaḥ
te pivanti sadā hṛṣṭā jambūrasaphalāhṛtāḥ
46.29
jambūrasaphalaṃ pītvā na jarāṃ prāpnuvanti te
na ca kṣuvaṃ (1) na rogantu na ca mṛtyuṃ tathāvidhaṃ
46.30
tatra jāmbūnadaṃ nāma kanakaṃ devabhūṣaṇaṃ
indragopakasaṅkāśaṃ jāyate bhāsvarantu tat
46.31
sarveṣāṃ varṣavṛkṣāṇāṃ śubhaḥ phalarasastu saḥ
sravaṃ bhavati tacchukraṃ kanakaṃ devabhūṣaṇaṃ
46.32
teṣāṃ mūtraṃ purīṣañca dikṣu sarvāsu bhāgaśaḥ
īśvarānugrahādbhūmirmṛtāṃśca grasate tu tān
46.33
rakṣaḥpiśācā yakṣāśca sarvve haimavatāḥ smṛtāḥ
hemakūṭe tu gandharvā vijñeyāḥ sāptasrogaṇāḥ
46.34
sarve nāgāstu niṣadhe śeṣavāsukitakṣakāḥ
mahāmerau trayastriṃśadgamante yājñikāḥ surāḥ '
nīle tu vaḍūvyamaye siddhabrahmarṣayo matāḥ
46.35
daityānāṃ dānavānāñca śvetaparvvata ucyate
śṛṅgavānparvvataḥ śreṣṭhaḥ pitṝṇāṃ pratisañcaraḥ
46.36
navasveteṣu varṣeṣu yathābhāgasthiteṣu vai
bhūtānyupaniviṣṭāni gatimanti dhruvāṇi ca
46.37
teṣāṃ vivṛddhirbahulā dṛśyate daivamānuṣīḥ
na śakyā parisaṃkhyātuṃ aṅgeyā'nububhūṣatā
46.37.p1
iti śrīmahāpurāṇe vāyuprokte bhuvanavinyāso nāma ṣaṭcatvāriṃśo'dhyāyaḥ
Linked texts (8)
- Vāyupurāṇa — Vyāsa, Sanskrit
- Brahmāṇḍapurāṇa — Vyāsa, Sanskrit
- Matsyapurāṇa — Vyāsa, Sanskrit
- Mārkaṇḍeyapurāṇa — Vyāsa, Sanskrit
- Liṅgapurāṇa — Vyāsa, Sanskrit
- Matsya — Sanskrit
- Liṅga — Sanskrit
- Liṅgapurāṇa — Ativīrarāma Pāṇṭiyar 1500, Sanskrit