Pramāṇa · Search · About · API

Prakriyapada 46: atha ṣaṭcatvāriṃśo'dhyāyaḥ

Prakriyāpāda 46

Language
Sanskrit

Contents

atha ṣaṭcatvāriṃśo'dhyāyaḥ

46.1

bhuvanavinyāsaḥ
sūta uvāca | etacchrutvā tu ṛṣaya uttaraṃ punareva te
śuśrūṣavo mudā yuktāḥ papracchurlomaharṣaṇaṃ

46.2

ṛṣaya ūcuḥ | yacca kiṃ puruṣaṃ varṣaṃ harivarṣaṃ tathaiva ca
ācakṣva no yathātatvaṃ kīrttitaṃ bhārataṃ tvayā

46.3

pṛṣṭastvidaṃ yathā viprairyathā praśnaṃ viśeṣataḥ
uvāca muninirdiṣṭaṃ purāṇaṃ vihitaṃ yathā

46.4

sūta uvāca | śuśrūṣā yatna vo viprāstacchṛṇudhvaṃ mudā yutāḥ
plakṣakaṇḍaḥ kiṃ puruṣe sumahācandanopamaḥ

46.5

daśavarṣasahasrāṇi sthitiḥ kiṃ puruṣe smṛtā
suvarṇavarṇāśca narā striyaścāpsarasopamāḥ

46.6

anāmayā hyaśokāśca sarva te śuddhamānasāḥ
jāyante mānavāstatra nistaptakanakaprabhāḥ

46.7

varṣe kiṃpuruṣe puṇye plakṣo madhvavahaḥ śubhaḥ
tasya kiṃpuruṣāḥ sarve pibanti rasamuttamaṃ

46.8

ataḥparaṃ kiṃpuruṣāddharivarṣaḥ pracakṣyate
mahārajatasaṅkāśā jāyante tatra mānavāḥ

46.9

devalokāccyutāḥ sarve devarūpāśca sarvaśaḥ
harivarṣe narāḥ sarve pibantīkṣurasaṃ śubhaṃ

46.10

ekādaśa sahasrāṇi varṣāṇāmtu mudā yutāḥ
harivarṣe tu jīvanti sarve muditamānasāḥ
na jarā bādhate tatra jīryyanti na ca te narāḥ

46.11

madhyamaṃ yanmayā proktaṃ nāmnā varṣamilāvṛtaṃ
na tatra sūryyastapati na ca jīryyanti mānavāḥ

46.12

candrasūryyau sanakṣatrāvaprakāśāvilāvṛtaṃ
padmavarṇāḥ padmaprabhāḥ padmapatranibhekṣaṇāḥ
padmapatrasugandhāśca jāyante tatra mānavāḥ

46.13

jambūrasaphalāhārā hyaniṣyandāḥ sugandhinaḥ
manasvino muktabhogāḥ satkarmaphalabhoginaḥ

46.14

devalokāccyutāḥ sarve jāyante hyajarāmarāḥ
trayodaśa sahasrāṇi varṣāṇānte narottamāḥ

46.15

āyuḥpramāṇaṃ jīvanti taṃ tu varṣe vilāvṛte
meroḥ pratidiśaṃ te tu navasāhasravistṛte

46.16

yojanānāṃ sahasrāṇi ṣaḍviṃśattasya vistaraḥ
caturasraḥ samantācca śarāvākārasaṃsthitaḥ

46.17

merostu paścime bhāge navasāhasrasammite
catustriṃśatsahasrāṇi gandhamādanaparvvataḥ

46.18

udagdakṣiṇataścaiva ānīlaniṣadhāyataḥ
catvāriṃśatsahasrāṇi pariruddho mahītalāt
sahasramavagāḍhastu tāvadeva tu dhiṣṭhitaḥ

46.18-2

pūrveṇa mālyavān śailastatpramāṇaḥ prakīrttitaḥ
dakṣiṇena tu nīlasya niṣadhasyottareṇa tu

46.20

teṣāṃ madhye mahāmeruḥ supramāṇaḥ prakīrttitaḥ
sarveṣāmeva śailānāmavagāḍho yathā bhavet

46.21

vistarastatpramāṇaḥ syādyāme niyataḥ smṛtaḥ
vṛttabhāvāt samudrasya mahīmaṇḍalabhāvanaḥ

46.22

āyāmāḥ parihīyante caturasrāḥ samantataḥ
anāvṛttāstuṣkeṇa bhidyante madhyamāgatāḥ

46.23

prabhinnāñjanasaṅkāśā jambūrasavatī nadī
merostu dakṣiṇe pāśrvai niṣadhasyottareṇa tu

46.24

sudarśano nāma mahājambūvṛkṣaḥ sanātanaḥ
nityapuṣpaphalopetaḥ siddhacāraṇasevitaḥ

46.25

tasya nāmnā samākhyāto jambūdvīpe vanaspatiḥ
yojanānāṃ sahastrantu śatañcānyanmahādrumaḥ
ucchredho vṛkṣarājasya divaṃ spṛśati sarvvaśaḥ

46.26

aratnīnāṃ śatānyaṣṭau ekaṣaṣṭyadhikāni tu
phalapramāṇaṃ saṃkhyātamṛṣibhistattvadarśibhiḥ

46.27

patamānāni tānyurvyāṃ kurvvanti vipulaṃ svanaṃ
tasyā jambvāḥ phalaraso nadībhūya prasarpati

46.28

meruṃ pradakṣiṇīkṛtya jambūvṛkṣaṃ viśatyadhaḥ
te pivanti sadā hṛṣṭā jambūrasaphalāhṛtāḥ

46.29

jambūrasaphalaṃ pītvā na jarāṃ prāpnuvanti te
na ca kṣuvaṃ (1) na rogantu na ca mṛtyuṃ tathāvidhaṃ

46.30

tatra jāmbūnadaṃ nāma kanakaṃ devabhūṣaṇaṃ
indragopakasaṅkāśaṃ jāyate bhāsvarantu tat

46.31

sarveṣāṃ varṣavṛkṣāṇāṃ śubhaḥ phalarasastu saḥ
sravaṃ bhavati tacchukraṃ kanakaṃ devabhūṣaṇaṃ

46.32

teṣāṃ mūtraṃ purīṣañca dikṣu sarvāsu bhāgaśaḥ
īśvarānugrahādbhūmirmṛtāṃśca grasate tu tān

46.33

rakṣaḥpiśācā yakṣāśca sarvve haimavatāḥ smṛtāḥ
hemakūṭe tu gandharvā vijñeyāḥ sāptasrogaṇāḥ

46.34

sarve nāgāstu niṣadhe śeṣavāsukitakṣakāḥ
mahāmerau trayastriṃśadgamante yājñikāḥ surāḥ '
nīle tu vaḍūvyamaye siddhabrahmarṣayo matāḥ

46.35

daityānāṃ dānavānāñca śvetaparvvata ucyate
śṛṅgavānparvvataḥ śreṣṭhaḥ pitṝṇāṃ pratisañcaraḥ

46.36

navasveteṣu varṣeṣu yathābhāgasthiteṣu vai
bhūtānyupaniviṣṭāni gatimanti dhruvāṇi ca

46.37

teṣāṃ vivṛddhirbahulā dṛśyate daivamānuṣīḥ
na śakyā parisaṃkhyātuṃ aṅgeyā'nububhūṣatā

46.37.p1

iti śrīmahāpurāṇe vāyuprokte bhuvanavinyāso nāma ṣaṭcatvāriṃśo'dhyāyaḥ

Linked texts (8)