Prakriyapada 48: athāṣṭacatvāriṃśo'dhyāyaḥ
Prakriyāpāda 48
- Language
- Sanskrit
Contents
- 48.41-2 — 1 part
athāṣṭacatvāriṃśo'dhyāyaḥ
48.1
bhuvanavinyāsaḥ
sūta uvāca | dakṣiṇenāpi varṣasya bhāratasya nibodhata
daśayojanasāhasraṃ samatītya mahārṇavaṃ
48.2
trīṇyeva tu sahasrāṇi yojanānāṃ samāyatāṃ
atastribhāgavistīrṇaṃ nānāpuṣpaphalodayaṃ
48.3
vidyutvantaṃ mahāśailaṃ tatraikaṃ kulaparvvataṃ
yena kūṭataṭairrnai kaistaddīpaṃ samalaṅkṛtaṃ
48.4
prasannasvādusalilāstatra nadyaḥ sahasraśaḥ
vāpyastasya tu dvīpasya pravṛttā vimalodakāḥ
48.5
tasya śailasya chidreṣu vistīrṇṇeṣvīyateṣu ca
anekeṣu samṛddhāni nānākārāṇi sarvvaśaḥ
48.6
naranārīsamāḍhyāni muditāni mahānti ca
teṣāṃ talapraveśāni sahasrāṇi śatāni ca
48.7
purāṇi sanniviṣṭāni parvvatāntargatāni ca
susambaddhāni tānyonyamekadvārāṇi tānyatha
48.8
dīrghaśmaśrudharātmāno nīlā meghasamaprabhāḥ
jātamātrāḥ prajāstatra aśītiparamāyuṣaḥ
48.6-2
śākhāmṛgasadharmmāṇaḥ phalamūlāśanastathā
godharmāṇo hyanirdiṣṭā śaucācāravivarjitāḥ
48.10
taddīpaṃ tādṛśaiḥ pūrṇaṃ manujaiḥ kṣudramānuṣaiḥ
evamete'ntaraddīpā vyākhyātā ānupūrvaśaḥ
48.11
viṃśattriṃśacca pañcāśat ṣaṣṭhyaśītiḥ śataṃ tathā
sahasramapi cāpyuktaṃ yojanānāṃ samantataḥ
48.12
vistīrṇāścāyatāścaiva nānāsatvasamākulāḥ
barhiṇaddīpaparvāṇi kṣudraddīpāḥ sahasraśaḥ
48.13
jambuddīpapradeśāstu ṣaḍanye vividhāśrayāḥ
atra dvīpāḥ samākhyātā nānāratnākūrāḥ kṣitau
48.14
aṅgadīpaṃ yamaddīpaṃ malayaddīpameva ca
śaṅkhaddīpaṃ kuśaddīpaṃ varāhaddīpameva ca
48.15
aṅgaddīpaṃ nibodha tvaṃ nānāsaṅghasamākulaṃ
nānāmlecchagaṇākīrṇaṃ taddīpaṃ bahuvistaraṃ
48.16
hemavidrumapūrṇānāṃ ratnānāmākaraṃ kṣitau
nadī śailavanaiścitraṃ sannivṛttaṃ lavaṇāmbhasā
48.17
tatra cakragirirnāma naikanirbharakandaraḥ
tatra sā tu darī cāsya nānāsatvasamāśrayā
48.18
sa madhye nāgadeśasya naikadeśī mahāgiriḥ
koṭibhyāṃ nāgānalayaṃ prāpto nadanadīpataṃ
48.18-2
yamaddīpamiti proktaṃ nānāratnākūrācitaṃ
tatrāpi dyutimānnāma parvato dhātumaṇḍitaḥ
samudragānāṃ prabhavaḥ prabhavaḥ kāñcanasya tu
48.20
tathaiva malayaddīpamevameva susaṃvṛtaṃ
maṇiratnākaraṃ sphotamākaraṃ kanakasya ca
48.21
ākaraṃ candanānāñca samudrānāṃ tathākaraṃ
nānāmve cchagaṇākīrṇaṃ nadīparvatamaṇḍitaṃ
48.22
tatra śrīmāṃstu malayaḥ parvato rajatākaraḥ
mahāmalaya ityevaṃ vikhyāto varaparvataḥ
48.23
dvitīyaṃ mandaraṃ nāma prathitañca sadā citau
agastyabhavanaṃ tatra devāsuranamaskṛtaṃ
48.24
tathā kāñcanapādasya malayasyāparasya hi
nikuñjairūṇasomāṅgerāśramaṃ puṇyasevitaṃ
48.25
nānāpuṣpaphalopetaṃ svargādapi viśiṣyate
tatrāvatarate svargaḥ sadā parvvasu parvvasu
48.26
tathā trikūṭanilaye nānādhātuvibhūṣite
anekayojanotsedhe citrasānudarīgṛhe
48.27
tasya kūṭataṭe ramye hemaprākāratoraṇā
niryyūhavalabhī citrā harmyaprāsādamālinī
48.28
śatayojanavistīrṇā triṃśadāyāmiyojanā
nityapramuditā sphītā laṅkā nāma mahāpurī
48.29
sā kāmarūpiṇāṃ sthānaṃ rākṣasānāṃ mahātmanāṃ
āvāso bahavṛkṣānāṃ tadvidyādevavidviṣāṃ
mānuṣāṇāmasambādhā hyagamyā sā mahāpurī
48.30
tasya dvīpasya vai pūrve tīre nadanadīpateḥ
gokarṇanāmadheyasya śaṅkarasyālayaṃ mahat
48.31
tathaikārājyaṃ vijñeyaṃ śaṅkhadvīpasamāśritaṃ
śatayojanavistīrṇaṃ nānāmrlecchagaṇālayaṃ
48.32
tatra śaṅkagirirnāma dhautaśaṅkadalaprabhaḥ
nānāratnākaraḥ puṇyaḥ puṇyakṛdbhirniṣevitaḥ
48.33
śaṅkanāgā mahāpuṇyā yasmāt prabhavate nadī
yatra śaṅkhamukho nāma nāgarājaḥ kṛtālayaḥ
48.34
tathaiva kumudaddīpaṃ nānānuropaśobhitaṃ
nānāgrāmasamākīrṇaṃ nānāratnakaraṃ śivaṃ
48.35
kumudā nāma mahābhāgā duṣṭacittanivaham̐ṇī
mahādevasya bhaginī prabhābhi stābhirijyate
48.36
tathā varāhaddīpre ca nānāmrlecchagaṇākule
nānājātisamākīrṇe nānādhiṣṭhānapattane
48.37
dhanadhānyayute sphīte dharmiṣṭhajanasaṃkule
nadīślailavanaiścitrairbahupuṣpaphalopagaiḥ
48.38
varāhaparvvato nāma tatra ramyaḥ śiloccayaḥ
anekakandaradarīguhānirbharaśobhitaḥ
48.39
tasmātsurasapānīyā puṇyatīrthataraṅgiṇī
vārāhī nāma varadā pravṛttāsya mahānadī
48.40
vārāharūpiṇe tatra viṣṇave prabhaviṣṇave
ananyadevatāstasmai namaskurvvanti viprajāḥ
48.41
evaṃ ṣaḍete kathitā anuddīpāḥ samantataḥ
bhārataddīpadeśo vai dakṣiṇe bahuvistaraḥ
48.42
evamekamidaṃ varṣaṃ bahuddīpamihocyate
samudrajalasambhinnaṃ khaṇḍaṃ khaṇḍīkṛtaṃ smṛtaṃ
48.41-2
evañcaturmahādvīpaḥ sāntaradvīpamaṇḍitaḥ
sānudvīpaḥ samākhyāto jambūdvīpasya vistāraḥ
48.41-2.p1
iti śrīmaddāpurāṇe vāyuprokte bhuvanavinyāso nāmāṣṭacatvāriṃśo'dhyāyaḥ
Linked texts (1)
- Vāyupurāṇa — Vyāsa, Sanskrit