Prakriyapada 51
Prakriyāpāda 51
- Language
- Sanskrit
Contents
- 51.221 — 2 parts
51.75
tārakāsanniveśasya divi yāvaddhi maṇḍalaṃ
paryyāsaḥ sanniveśasya bhūmestāvattu maṇḍalaṃ
51.76
paryyāsaparimāṇena bhūmestulyaṃ divaṃ smṛtaṃ
saptānāmapi lokānāmitanmānaṃ prakīrttitaṃ
51.77
paryyāsaparimāṇena maṇḍalānugatena ca
uparyupari lokānāṃ chatavatparimaṇḍalaṃ
51.78
saṃsthitirvihitā sarvvā yeṣu tiṣṭhanti jantavaḥ
etadaṇḍakaṭāhasya pramāṇaṃ parikīrttitaṃ
51.79
aṇḍasyāntastvime lokāḥ saptadvīpā ca medinī
bhūrlokaśca bhuvarśvaiva tṛtīyaḥ svariti smṛtaḥ
maharloko janaścaiva tapaḥ satyaśca saptamaḥ
51.80
ete sapta kṛtā lokāñchatrākārā vyavasthitāḥ
svakairāvarauḥ sūkṣmairddhāryyamāṇāḥ pṛthak pṛthak
51.81
daśabhāgādhikābhiśca tābhiḥ prakṛtibhirbahiḥ
dhāryyamāṇā viśeṣaiśca samutpannaiḥ parasparaṃ
51.82
asyāṇḍasya samantācca sanniviṣṭo ghanodadhiḥ
pṛthivīmaṇḍalaṃ kṛtsnaṃ ghanatoyena dhāryyate
51.83
ghanodadhipareṇātha dhāryyate ghanatejasā
bāhyato ghanatejastu tiryyagūrddhantu maṇḍalaṃ
51.84
samantāddhanavātena dhāryyamāṇaṃ pratiṣṭhitaṃ
ghanavātāttathākāśamākāśañca mahātmanā
51.85
bhūtādinā vṛtaṃ sarvvaṃ bhūtādirmahatā vṛtaḥ
hṛto mahānanantena pradhānenāvyātmanā
51.86
purāṇi lokapālānāṃ pravakṣyāmi yathākramaṃ
jyotirgaṇapracārasya pramāṇaṃ parivatsyate
51.87
meroḥ prācyāṃ diśi tathā mānasasyaiva mūrddhani
vasvokasārā māhendrī puṇyā hemapariskṛtā
51.88
dakṣiṇena punarmerormānasasyaiva mūrddhani
vaivasvato nivasati yamaḥ saṃyamane pure
51.86-2
pratīcyāntu punarmerormānasaṃsyaiva mūrddhani
sukhā nāma purī ramyā varuṇasyātha dhīmataḥ
51.60
diśyuttarasyāṃ merostu mānasasyaiva mūrddhani
tulyā māhendrapuryyā tu somasyāpi vibhāvarī
51.61
mānasottarapṛṣṭhe tu lokapālāścaturdiśaṃ
sthitā dharmmavyavasthāyai lokasaṃrakṣaṇāya ca
51.62
lokapālopariṣṭāttu sarvvato dakṣiṇāyane
kāṣṭhāgatasya sūryyasya gatiryā tāṃ nibodhata
51.63
dakṣiṇe prakrame sūryyaḥ kṣipteṣuriva sarpati
jyotiṣāñcakramādāya satataṃ parigacchati
51.64
madhyagaścāmarāvatyāṃ yadā bhavati bhāskaraḥ
vaivasvate saṃyamane udayastatra ucyate
51.65
sukhāyāmarddharātrañca madhyagaḥ syādraviryyadā
sukhāyāmatha vāruṇyāmuttiṣṭhan sa tu dṛśyate
51.66
vibhāyāmarddharātraṃ syān māhendrāmastameti ca
tadā dakṣiṇapūrveṣāmaparāhnovidhīyate
51.97
dakṣiṇoparadeśānāṃ pūrvāhnaḥ parikīrtyate
teṣāmapararātraśca ye janā uttarāpathe
51.98
deśā uttarapūrvā ye pūrvvarātrantu tān prati
evamevottareṣvarko bhavaneṣu virājate
51.99
sukhāyāmatha vāruṇyāṃ madhyāhnaṃ yātyemā yadā
vibhāvayyāṃ somapuryyāmuttiṣṭhati vibhāvasuḥ
51.100
rātrārddhaṃ cāmarāvatyāmastameti yamasya ca :
somapuryyāṃ vibhādyāntu madhyāhne syāddivākaraḥ
51.101
mahendrasyāmarāvatyāmuttiṣṭhati yadā raviḥ
arddharātraṃ saṃyamane vāruṇyāmastameti ca
51.102
sa śīghrameti paryyeti bhāskarā'lātacakravat
bhraman vai bhramamāṇāni ṛkṣāṇi gagane raviḥ
51.103
evañcaturṣu dvīpeṣu dakṣiṇāntena sarpati
udayāstamanenāsāvuttiṣṭhati punaḥ punaḥ
51.104
pūrvāhne cāparāhve tu dvau dvau devālayau tu saḥ
tapatyekantu madhyāhne taireva tu saraśmibhiḥ
51.105
udito varddhamānābhiromadhyāhna tapan raviḥ
ataḥ paraṃ hasantībhirgobhirastaṃ sa gacchati
51.106
udayāstamayābhyāṃ hi smṛte pūrvvāpare diśau
yāvatpurastāttapati tāvat pṛṣṭhe tu pārśvayoḥ
51.107
yatrodyan dṛśyate sūryyasteṣāṃ sa udayaḥ smṛtaḥ
yatra praṇāśamāyāti teṣāmastaḥ sa ucyate
51.108
sarvveṣāmuttare merulokālokastu dakṣiṇe
vidūrabhāvādarkasya bhūmerlekhāvṛttasya ca
hriyante raśmayo yasmāttena rātrau na dṛśyate
51.109
grahanakṣatratārāṇāṃ darśanaṃ bhāskarasya ca
ucchrayasya pramāṇena jñeyamastamanodayaṃ
51.110
śuklacchāyo'gnirāpaśca kṛṣṇacchāyā ca medinī
vidūrabhāvādarkasya udyatasya viraśmitā
raktābhāvo viraśmitvādadraktatvāccāpyanuṣṇatā
51.111
lekhayāvasthitaḥ sūryyo yatra yatra tu dṛśyate
urddhaṃ gataḥ sahastrantu yojanānāṃ sa dṛśyate
51.112
prabhā hi saurī pādena astaṅgacchati bhāskare
agnimāviśate rātrau tasmāddūrāt prakāśate
51.113
uditastu punaḥ sūryyaḥ astamāgneyamāviśat
saṃyukto vahninā sūryyastataḥ sa tapate divā
51.114
prakāśaśca tathauṣṇyañca sūryyāgneyau ca tejasī
parasparānupaveśādāpyāyete divāniśaṃ
51.115
uttare caiva bhūmyarddhe tathā tasmiṃśca dakṣiṇe
uttiṣṭhati tathā sūryye rātrirāviśate tvapaḥ
tasmāttāmrā bhavantyāpo divārātripraveśanāt
51.116
astaṃ yāti punaḥ sūryye dinaṃ vai praviśatyapaḥ
tasmācchuklā bhavantyāpo naktamahnaḥ praveśanāt
51.117
etena kramayogena bhūmyarddhe dakṣiṇottare
udayāstamane'rkasya (1) ahorātraṃ viśantyapaḥ
51.118
dinaṃ sūryyaprakāśākhyaṃ tāmasī rātrirucyate
tasmādbhavasthitā rātriḥ sūryyāvekṣyamahaḥ smṛtaṃ
51.119
evaṃ puṣkaramadhyena yadā sarpati bhāskaraḥ
triṃśāṃśrakantu (1) medinyā muhūrttenaiva gacchati
51.120
yojanānānmuhūrttasya imāṃ saṃkhyāṃ nibodhata
pūrṇaṃ śatasahasrāṇāmikatriṃśattu sā smṛtā
51.121
pañcāśat tathānyāni sahasrāṇyadhikāni tu
mauhūrttikī gatihyaiṣā sūryyasya tu vidhīyate
51.122
etena gatiyogena yadā kāṣṭhāntu dakṣiṇāṃ
paryāgacchettadādityo māghe kāṣṭhāmtameva hi
51.123
sarpate dakṣiṇāyāntu kāṣṭhāyāṃ tannibodhata
navakoṭyaḥ prasaṃkhyātā yojanaiḥ parimaṇḍalaṃ
51.124
tathā śatasahasrāṇi catvāriṃśacca pañca ca
ahorātrātpataṅgasya gatireṣā vidhīyate
51.125
dakṣiṇāhinivṛtto'sau viṣuvastho yadā raviḥ
cīrodasya samudrasya uttarāntā diśañcaran
51.126
maṇḍalaṃ viṣuvadyāpi yojanaistannibodhata
tisraḥ koṭyastu vistīrṇā viṣuvadyāpi sā smṛtā
51.127
tathā śatasahasrāṇāmaśītyekādhikā punaḥ
śravaṇe cottarāṃ kāṣṭhāñcitrabhānuryyadā bhavet
śākadvīpasya ṣaṣṭhasya uttarāntā diśañcaran
51.128
uttarāyāñca kāṣṭhāyāṃ pramāṇaṃ maṇḍalasya ca
yojanāgrātprasaṃkhyātā koṭirekā tu sā dvijaiḥ
51.129
aśītirniyutānīha yojanānāṃ tathaiva ca
aṣṭapañcāśatañcaiva yojanānyadhikāni tu
51.130
nāgavīthyuttarāvauthī ajavīthī ca dakṣiṇā
mūlañcaiva tathāṣāḍhe hyajavīthyudayāstrayaḥ
abhijitpūrvvataḥ svātirnāgavīthyudayāstrayaḥ
51.131
kāṣṭhayorantaraṃ yacca tadvakṣye yojanaiḥ punaḥ
etacchatasahasrāṇāmekatriṃśottaraṃ śataṃ
51.132
trayastriṃśādhikānye trayastriṃśacca yojanaiḥ
kāṣṭhayorantaraṃ hyetad yojanāgrāt pratiṣṭhitaṃ
51.133
kāṣṭhayorlekhayoścaiva antāre dakṣiṇottare
te tu vakṣyāmi saṃkhyāya yojanaistannibodhata
51.134
ekaikamantarantasyā niyutānyekasaptatiḥ
sahasrāṇyatiriktāśca tato'nyā pañcasaptatiḥ
51.135
lekhayoḥ kāṣṭhayoścaiva bāhyābhyantarayoḥ smṛtaṃ
abhyantarantu paryyeti maṇḍalānyuttarāyaṇe
51.136
bāhyato dakṣiṇe caiva satatantu yathākramaṃ
maṇḍalānāṃ śataṃ pūrṇamaśītyādhikasaptamaṃ
51.137
carate dakṣiṇe cāpi tāvadeva vibhāvasuḥ
pramāṇaṃ maṇḍalasyātha yojanāgrānnibodhata
51.138
ekaviṃśad yojanānāṃ sahasrāṇi samāsataḥ
śate dve punarapyanye yojanānāṃ prakīrttite
51.148
ekaviṃśatibhiścaiva yojanairadhikairhi te
etatpramāṇamākhyātaṃ yojanairmaṇḍalaṃ hi tat
51.140
viṣkambho maṇḍalasyaiṣa tiryak sa tu vidhīyate
pratyahañcarate tāni sūryyo vai maṇḍalakramaṃ
51.141
kulālacakraparyyanto yathā śīghraṃ nivarttate
dakṣiṇe prakrame sūryyastathā śīghraṃ nivarttate
51.142
tasmāt prakṛṣṭāṃ bhūmiśva kālenālpena gacchati
sūryyo dvādaśabhiḥ śīghraṃ muhūrttairddakṣiṇottare
51.143
trayodaśārddhamṛkṣāṇāmahnānucarate raviḥ
muhūrttaistāvadṛkṣāṇi naktamaṣṭādaśaiścaran
51.144
kulālacakramadhyastu yathā mandaṃ prasarpati
tathodagayane sūryyaḥ sarpate mandavikramaḥ
51.145
trayodaśārddhamarddhena ṛkṣāṇāṃ carate raviḥ
tasmāddīrgheṇa kālena bhūmimanyāṃ nigacchati
51.146
aṣṭādaśamuhūrttaṃstu uttarāyaṇapaścimaṃ !
aharbhavati taccāpi carate mandavikramaḥ
51.147
trayodaśārddhamarddhena ṛkṣāṇāñcarate raviḥ
muhūrttaistāvadṛkṣāṇi naktamaṣṭādaśaiśvaran
51.148-2
tato mandataraṃ tābhyāñcakraṃ bhramati vai yathā
mṛtpiṇḍa iva madhyastho dhruvo bhramati vai tathā
51.146-2
triṃśanmuhūrttārnniśāharaharorātraṃ dhruvo bhraman
ubhayoḥ kāṣṭhayormmadhye bhramate maṇḍalāni saḥ
51.150
kulālacakranābhistu yathā tatraiva varttate
dhruvastathā hi vijñeyastatraiva parivarttate
51.151
ubhayoḥ kāṣṭhayormadhye bhramato maṇḍalāni tu
divā naktañca sūryyasya mandā śīghrā ca vai gatiḥ
51.152
uttare prakrame svindordivā mandā gatiḥ smṛtā
tathaiva ca punarnaktaṃ śīghrā sūryyasya vai gatiḥ
51.153
dakṣiṇe prakrame caiva divā śīghraṃ vidhīyate
gatiḥ sūryyasya naktaṃ vai mandā cāpi tathā smṛtā
51.154
evaṃ gativiśeṣeṇa vibhajan rātryahāni tu
tathā vicarate mārgaṃ samena viṣameṇa ca
51.155
lokāloke sthitā ye te lokapālāścaturdiśaṃ
agastyaścarate teṣāmupariṣṭājjavena tu
bhajannasāvahorānamevaṅgativiśeṣaṇaiḥ (1)
51.156
dakṣiṇe nāgavīthyāyāṃ lokālokasya cottaraṃ
lokasantārako hyeṣa vaiśvānarapathādbahiḥ
51.157
pṛṣṭhe yāvatprabhā saurī purastāt samprakāśate
pārśvayoḥ pṛṣṭhatastāvallokālokasya sarvvataḥ
51.158
yojanānāṃ sahasrāṇi daśorddhantūcchrito giriḥ
prakāśaścāprakāśaśca sarvvataḥ parimaṇḍalaḥ
51.159
nakṣatracandrasūryyāśca grahāstārāgaṇaiḥ saha
abhyantaraṃ prakāśante lokālokasya vai gireḥ
51.160
etāvāneva lokastu nirālokastataḥ paraṃ
lokāloka ekadhā tu nirālokastvanekadhā
51.161
lokālokantu sandhatte yasmāt sūryyaḥ parityahaṃ
tasmātsandhyeti tāmāhuruṣāvyuṣṭyoryyadantaraṃ
uṣā rātriḥ smṛtā viprairvyuṣṭirapyāpi tvahaḥ smṛtaṃ
51.162
sūryyaṃ hi grasamānānāṃ sandhyākāle hi rakṣasāṃ
prajāpatiniyogena śāpasteṣāṃ durātmanāṃ
akṣayatvañca dehasya prāpitā maraṇaṃ nathā
51.163
tisraḥ koṭyastu vikhyātā mandehā nāma rākṣasāḥ
prārthayanti sahastrāṃśumudyantaṃ dine dine
tāpayanto durātmānaḥ sūryyamicchanti khādituṃ
51.164
atha sūryyasya teṣāñca yuddhamāsīt sudāruṇaṃ
tato brahmā ca devāśca brāhmaṇāścaiva sattamāḥ
sandhyeti samupāsantaḥ kṣepayanti mahājalaṃ
51.165
oṃkārabrahmasaṃpuktaṃ gāyatryā cābhimantritaṃ
tena dahyanti te daityā vajrabhūtena vāriṇā
51.166
tataḥ punarmahātejā mahādyutiparākramaḥ
yojanānāṃ sahasrāṇi ūrddhamuttiṣṭhate śataṃ
51.167
tataḥ prayāti bhagavān brāhmaṇaiḥ parivāritaḥ
bālakhilyaiśca munibhiḥ kṛtārthaiḥ samarīcibhiḥ
51.168
kāṣṭhā nimeṣā daśa pañca caiva
triṃśacca kāṣṭhā gaṇayet kalāṃntaṃ
triṃśat kalāścaiva bhavenmuhūrttastaistriṃśatā rātryahanī samete
51.166-2
hrāsavṛddhī tvaharbhāgairdivasānāṃ yathākramaṃ
madhyā muharttamānantu hrāse vṛddhau samā smṛtā
51.170
lekhāprabhṛtyāditye trimuhūrttagate tu vai
prātastanaḥ smṛtaḥ kālo bhāgastvaṅgaḥ sa pañcamaḥ
51.171
tasmāt prātastanātkālāt trimuhūrttastu saṅgavaḥ
madhyāhnastrimuhūrttastu tasmātkālācca saṅgavāt
51.172
tasmānmadhyandināt kālādaparāhna iti smṛtaḥ
traya eva muhūrttāstu tasmāt kālācca madhyamāt (1)
51.173
aparāhne vyatīpāte kālaḥ sāyāhna ucyate
daśapañcamuhūrttāvai muhūrttāstraya eva ca
51.174
daśapañcamuhūrtta vai aharviṣuvati smṛtaṃ
daśapañcamuhūrttāhai rātrinrdivamiti smṛtaṃ
51.175
varddhate hasate caiva ayane dakṣiṇottare
ahastu grasate rātriṃ rātristugrasate tvahaḥ
51.176
śaradvasantayormadhye viṣuvantadvibhāvyate
ahorātraṃ kalāścaiva sapta momaḥ samaśnute
51.177
tathā pañcadaśāhāni pakṣa ityabhidhīyate
dvau pakṣau ca bhavenmāso dvau māsāvantarāhatuḥ
ṛtutrayamayanaṃ syād dve yane varṣamucyate
51.178
nimeṣādikṛtaḥ kālaḥ kāṣṭhāyā daśa pañca ca
kalāyāstriṃśataḥ kāṣṭhā mātrāśītidvayātmikā
51.176-2
śataśnaikonakāstriṃśanmātrātriṃśat ṣaḍuttarā
dviṣaṣṭibhāk trayoviṃśanmātrāyāśca kalā bhavet
51.180
catvāriṃśat sahasrāṇi śatāntyaṣṭau ca vidyutiḥ
saptatiñcāpi tattvaiṣa navatiṃ viddhi niścaye
51.181
catvāryyeva śatānyāhurvidyutī vaidhasaṃyuge
ṣaḍaṃśo hyeṣa vijñeyo nālikā cātra kāraṇaṃ
51.182
saṃvatsarādayaḥ pañca caturmānavikalpitāḥ
niścayaḥ sarvvakālasya yuga ityabhidhīyate
51.183
saṃvatsarastu prathamo dvitīyaḥ parivatsaraḥ
idavatsarastu tīyastu caturthaścānuvatsaraḥ
pañcamo vatsarasteṣāṃ kālastu parisaṃjñitaḥ
51.184
viṃśaśataṃ (1) bhavetpūrṇaṃ parbbaṇāntu raveryugaṃ
aitānyaṣṭādaśastriṃśadudayo bhāskarasya ca
51.185
ṛtavastriṃśataḥ saurā ayanāni daśaiva tu
pañcatriṃśat śatañcāpi ṣaṣṭirmāsāśca bhāskaraḥ
51.186
triṃśadeva tvahorātraṃ sa tu māsaśca bhāskaraḥ
ekaṣaṣṭikhahorātrā dyureko vibhāvyate
51.187
ahnāntu tryadhikāśītiḥ śatañcāpyadhikaṃ bhavet
mānantaccitrabhānostu vijñeyaṃ bhuvanasya tu
51.188
saurasaumyantu vijñeyaṃ nakṣatra sāvanantathā
nāmānyetāni catvāri yaiḥ purāṇaṃ vibhāvyate
51.186-2
khetasyottarataścaiva śṛṅgavānnāma parvvataḥ
trīṇi tasya tu śṛṅgāṇi spṛśantīva nabhastalaṃ
51.180-2
taiścāpi śṛṅgavānnāma sarvvataścaiva viśrutaḥ (1)
ekamārgaśca vistāro viṣkambho'pi kīrttitaḥ
51.181-2
tasya vai sarvvataḥ śṛṅgaṃ madhyamantvaṅgiraṇmayaṃ
dakṣiṇaṃ rājatañcaiva śṛṅgantu sphaṭikaprabhaṃ
51.182-2
sarvvaratnamayañcaikaṃ śṛṅgamanuttaramuttamaṃ
evaṃ kūṭaistribhiḥ śailaiḥ śṛṅgavāniti viśrutaḥ
51.183-2
yattadviṣuvataṃ śṛṅgantadarkaḥ pratipadyate
śaradvasantayormadhye madhyamāṃ gatimāsthitaḥ
ahastulyāmatho rātriṃ karoti timirāpahaḥ
51.184-2
haritāśva hayā divyāste niyuktā mahārathe
anuliptā ivābhānti padmaraktairgabhastibhiḥ
51.185-2
meṣānte ca tulānte ca bhāskarodayataḥ smṛtāḥ
muhūrttā daśa pañcaiva ahorātriśca tāvatī
51.186-3
kṛttikānāṃ yadā sūryyaḥ prathamāṃśagato bhavet
viśākhānāṃ tathā jñeyaścaturthāṃśe niśākaraḥ
51.187-2
viśākhāyāṃ yadā sūryyaścaredaṃśaṃ tṛtīyakaṃ
tadā candraṃ vijānīyāt kṛttikāśirasi sthitaṃ
51.188-2
viṣuvantaṃ tadā vidyādevamāhurmaharṣayaḥ
sūryyeṇa viṣuvaṃ vidyātkālaṃ somena lakṣayet
51.189
samā rātrirahaścaiva yadā tadviṣuvadbhavet
tadā dānāni deyāni pitṛbhyo viṣuvatyapi
brāhmaṇebhyo viśeṣeṇa mukhametattu daivataṃ
51.200
uttarāvādhimāsau ca kalākāṣṭhāmuhūrttakāḥ
paurṇamāsī tathā jñeyā amāvāsyā tathaiva ca
sinīvālī kuhūścaiva rākā cānumatistathā
51.201
tapastapasyau madhumādhavī ca
śukraḥ śuciścāyanamuttaraṃ syāt
nabho nabhasyo'tha iṣaḥ sahojaḥ
sahaḥsahasyāviti dakṣiṇaṃ syāt
51.202
saṃvatsarāstato jñeyāḥ pañcābdāḥ brahmaṇaḥ sutāḥ (1)
tasmāttu ṛtavo jñeyā ṛtavo hyantarāḥ smṛtāḥ
51.203
takādanumukhā jñeyā amāvāsyāsya parvvaṇaḥ
tasmāttu viṣuvaṃ jñeyaṃ pitṛdaivahitaṃ sadā
51.204
evaṃ jñātvā na muhyeta daive pitrye ca mānavaḥ
tasmāt smṛtaṃ prajānāṃ vai viṣuvatsarvvagaṃ sadā
51.205
ālokāntaḥ smṛto loko lokānto loka ucyate
lokapālāḥ sthitāstatra lokālokasya madhyataḥ
51.206
catvāraste mahātmānastiṣṭhantyābhūtasaṃplavāt
sudhāmā caiva vairājaḥ karddamaḥ śaṅkhapastathā
hiraṇyalomā parjanyaḥ ketumān jātaniścayaḥ
51.207
nirdvandvā nirabhīmānā nistandrā niṣparigrahāḥ
lokapālāḥ sthitā hyete lokāloke caturdiśaṃ
51.208
uttaraṃ yadagastyasya ajavīthyāśca dakṣiṇaṃ
pitṛyānaḥ sa vai panthā vaiśvānarapathādbahiḥ
51.206-2
tatāmate prajāvanto munayo hyagnihotriṇaḥ
lokasya santānakarāḥ pitṛyāne pathi sthitāḥ
51.210
bhūtārambhakṛtaṃ karma prāgiṣā ṛtvigucyate
prārabhante lokakāmāsteṣāṃ panthāḥ sadakṣiṇaḥ
51.211
calitante punarddharmmaṃ sthāpayanti yuge yuge
santatyā tapasā caiva maryārdābhiḥ śrutena ca
51.212
jāyamānāstu pūrvve vai paścimānāṃ gṛheṣu ca
paścimāścaiva jāyante pūrvveṣāṃ nidhaneṣvapi
evamāvarttamānāste tiṣṭhantyābhūtasaṃplavāt
51.213
aṣṭāśītisahastrāṇi munīnāṃ gṛhamedhināṃ
saviturddakṣiṇaṃ mārgaṃ śritā hyācandratārakaṃ
kriyāvatāṃ prasaṃkhyeyā ye śmaśānāni bhejire
51.214
lokasaṃvyavahāreṇa bhūtārambhakṛtena ca
icchādveṣaprakṛtyā ca maithunopagamena ca
51.215
tathā kāyakṛteneha sevanādviṣayasya ca
etaistaiḥ kāraṇaiḥ siddhāḥ śmaśānāni hi bhejire
prajaiṣiṇaste munayo dvāpareṣviha jajñire
51.216
nāgavīthyuttare yacca saptarṣibhyaśca dakṣiṇaṃ
uttaraḥ savituḥ panthā devayānastu sa smṛtaḥ
51.217
yatra te vāsinaḥ siddhā vimalā brahmacāriṇaḥ
satatante jugupsante tasmānmṛtyurjitas taiḥ
51.218
aṣṭāśītisahastrāṇi teṣāmapyūrddhvaretasāṃ
udakpanthānamarthyantaḥ śritā hyābhūtasaṃplavāt
51.218-2
ityetaiḥ kāraṇaiḥ śuddhaiste'mṛtatvaṃ hi bhejire
ābhūtasaṃplavasthānamamṛtatvaṃ vibhāvyate
51.220
trailokyasthitikālo'yamapunarmārgagāminaḥ
brahmahatyāśvamedhābhyāṃ puṇyapāpakṛteo'paraṃ
ābhūtasaṃplavānte tu cauyante hyūrddharetamaḥ
51.221
'
jaṅgottaramṛṣibhyastu dhruvo yatrāsti vai smṛtaṃ
etadviṣṇupadaṃ divyaṃ tṛtīyaṃ vyomni bhāsvaraṃ
51.221.p1
tatra gatvā na śocanti tadviṣṇoḥ paramaṃ padaṃ
dharmyadhruvādastiṣṭhanti yatra te lokasādhakāḥ 232
51.221.p2
iti śrīmadbhāpurāṇe vāyuprokte jyotiḥpracāro nāma pañcāśo'dhyāyaḥ
Linked texts (14)
- Vāyupurāṇa — Vyāsa, Sanskrit
- Brahmāṇḍapurāṇa — Vyāsa, Sanskrit
- Matsyapurāṇa — Vyāsa, Sanskrit
- Viṣṇupurāṇa (critical edition) — Sanskrit
- Liṅgapurāṇa — Vyāsa, Sanskrit
- Sāmbapurāṇa — Sanskrit
- Lalitāsahasranāmastotra — Śambhu, Sanskrit
- Matsya — Sanskrit
- Śivatattvaratnākara — Basappa Nāyaka 1684, Sanskrit
- Śivattvaratnākara — Basava, Sanskrit
- Liṅga — Sanskrit
- Liṅgapurāṇa — Ativīrarāma Pāṇṭiyar 1500, Sanskrit
- Purāṇasāra (Mādhava Vidyāraṇya) — Mādhava Vidyāraṇya, Sanskrit
- Purāṇasāra — Sāyaṇa, Sanskrit