Prakriyapada 56: atha pañcapañcāśo'dhyāyaḥ
Prakriyāpāda 56
- Language
- Sanskrit
Contents
- 56.68 — 1 part
atha pañcapañcāśo'dhyāyaḥ
56.1
liṅgodbhavastavaḥ
ṛṣayaūcuḥ| guṇakarmaprabhāvaiśca ko'dhiko vadatāṃ varaḥ
śrotumicchāmahe samyagāścaryyaṃ guṇavistaraṃ
56.2
sūta uvāca| atrāpyudāharantīmamitihāsaṃ purātanaṃ
mahādevasya māhātmyaṃ vibhutvañca mahātmanaḥ
56.3
pūrvaṃ trailokyavijaye viṣṇunā samudāhṛtaṃ
valiṃ baddhvā mahaujāstu (1) trailokyādhipatiḥ purā
56.4
pranaṣṭeṣu ca daityeṣu prahṛṣṭe ca śacīpatau
athājagmuḥ prabhundraṣṭuṃ sarvve devāḥ savāsavāḥ
56.5
yatrāste viśvarūpātmā kṣīrodasya samīpataḥ
siddhabrahmarṣayo yakṣā gandharvvāpsarasāṅgaṇāḥ
56.6
nāgā devarṣayaścaiva nadyaḥ sarvve ca parvvatāḥ
abhigamya mahātmānaṃ stuvanti puruṣaṃ hariṃ
56.7
tvaṃ dhātā tvañca karttā'sya tvaṃ lokān sṛjasi prabho
tvatprasādācca kalyāṇaṃ prāptaṃ trailokyamavyayaṃ
asurāśca jitāḥ sarvve valirbaddhaśca vai tvayā
56.8
evamuktaḥ surairviṣṇuḥ siddhaiśca paramarṣibhiḥ
pratyuvāca tato devān sarvvāṃstān puruṣottamaḥ
56.6-2
śrūyatāmabhidhāsyāmi kāraṇaṃ surasattamāḥ
yaḥ sraṣṭā sarvvabhūtānāṃ kālaḥ kālakaraḥ (1) prabhuḥ
56.10
yena hi brahmaṇā sārddhaṃ sṛṣṭā lokāśca māyayā
tasyaiva ca prasādena ādau siddhatvamāgataṃ
56.11
purā tamasi cāvyakte (2) trailokye grāsite mayā
udarastheṣu bhūteṣu loke'haṃ śayitastadā
56.12
sahasraśīrṣo bhūtvā sahasrākṣaḥ sahasrapāt
śaṅkhacakragadāpāṇiḥ śayito vimale'mbhasi
56.13
etasminnantare dūrāt paśyāmi hyamitaprabhaṃ
śatasūryyapratīkāśaṃ jvalantaṃ svena tejasā
56.14
caturvvaktraṃ mahāyogaṃ puruṣaṃ kāñcanaprabhaṃ
kṛṣṇājinadharaṃ devaṃ kamaṇḍaluvibhūṣitaṃ
nimeṣāntaramātreṇa prāpto'sau puruṣottamaḥ
56.15
tato māmabravīd brahmā sarvvalokanamasrkṛtaḥ
kastvaṃ kuto vā kiñceha tiṣṭhase vada me vibho
56.16
ahaṃ karttā'smi lokānāṃ svayambhūviśvatomukhaḥ
evamuktastadā tena brahmaṇā'hamuvāca taṃ
56.17
ahaṃ karttā ca lokānāṃ saṃharttā ca punaḥ punaḥ
evaṃ sambhāṣamāṇābhyāṃ parasparajayaiṣiṇoḥ
uttarāṃ diśamāsthāya jvālā dṛṣṭāpyadhiṣṭhitā
56.18
jvālāntastamālokya vismitau ca tadānayoḥ
tejasā caiva tenātha sarvvaṃ jyotiḥ kṛtañjagat
56.20
varddhamāne tadā vaṅgāvalyambaramāṅgate
atidudrāva tāṃ jvālāṃ brahmā cāhañca satvaraḥ 18
divaṃ bhūmiśca viṣṭabhya tiṣṭhantaṃ (1) jvālamaṇḍalam
tasya jvālasya madhye tu paśyāvo vipulaprabhaṃ
56.21
prādeśamātramavyaktaṃ liṅgaṃ paramanopinaṃ
na ca tatkāñcanaṃ madhye na śailaṃ na ca rājataṃ
56.22
anirdeśyamacintyañca lacyālacyaṃ punaḥ punaḥ
mahaujasaṃ mahāghoraṃ varddhamānaṃ bhṛśaṃ tadā
jvālāmālāyataṃ nyastaṃ sarvvabhūtabhayaṅkaraṃ
56.23
asya liṅgasya yo'ntaṃ vai gacchate mantrakāraṇāṃ
ghorarūpiṇamatyarthaṃ bhindantamiva rodasī
56.24
tato māmabravīd brahmā adyo gacchatvatandritaḥ
antamasya vijānīmo liṅgasya tu mahātmanaḥ
56.25
ahamūrddhaṃ gamiṣyāmi yāvadanto'sya dṛśyate
tadā tau samayaṃ kṛtvā gatāvūrddhamadhaśca ha
56.26
tato varṣasahastrantu ahaṃ punaradho gataḥ
na ca paśyāmi tasyāntaṃ bhītaścāhaṃ na saṃśayaḥ
56.27
tathā brahmā ca srāntaśca na cāntantasya paśyati
samāgato mayā sārddhaṃ tatraiva ca mahāmbhasi
56.28
tato vismayamāpannāvubhau (2) tasya mahātmanaḥ
māyayā mohitau tena naṣṭasaṃjñau vyavasthitau
56.29
tato dhyānagatantatra īśvaraṃ sarvvatomukhaṃ
prabhavaṃ nidhanañcaiva lokānāṃ prabhumavyayaṃ
56.30
brahmāñjalipuṭo bhūtvā tasmai śarvāya śūline
mahābhairavanādāya bhīmarūpāya daṃṣṭriṇe
avyaktāya mahāntāya namaskāraṃ prakurvvahe
56.31
namo'stu te lokasureśa deva
namo'stu te bhūtapate mahānta
namo'stu te śāśvata siddhayone
namo'stu te sarvvajagatapratiṣṭha
56.32
parameṣṭhī paraṃ brahma akṣaraṃ paramaṃ padaṃ
śreṣṭhastvaṃ vāmadevaśca rudraḥ skandaḥ śivaḥ prabhuḥ
56.33
tvaṃ yajñastvaṃ vaṣaṭkārastvamoṅkāraḥ paraṃ padaṃ
svāhākāro namaskāraḥ saṃskāraḥ sarvvakarmmaṇāṃ
56.34
svadhākāraśca jāpyaśca (1) vratāni niyamāstathā
vedā lokāśca devāśca bhagavāneva sarvvagaḥ
56.35
ākāśasya ca śabdastvaṃ bhūtānāṃ prabhavāvyayaṃ
bhūmergandho rasaścāpāṃ tejorūpaṃ maheśvara
56.36
vāyoḥ sparśaśca devasya vapuścandrasamastathā
budho jñānañca deveśa prakṛtau bījameva ca
56.37
tvaṃ karttā sarvvabhūtānāṃ kālo mṛtyuryamo'ntakaḥ
tvandhāyasi lokāṃstrīṃstvameva sṛjasi prabho
56.38
pūrveṇa vadanena tvamindratvañca prakāśase
dakṣiṇena ca vaktreṇa lokān saṃkṣipase prabho(1)
56.36-2
paścimena tu vaktreṇa varuṇatvaṃ karoṣi vai
uttareṇa tu vaktreṇa saumyatvañca vyavasthitaṃ
56.40
rājase (2) bahudhā deva lokānāṃ prabhavāvyayaḥ
ādityā vasavo rudrā marutaścāśvinausutau
56.41
sādhyā vidyādharā nāgāścāraṇāśca tapobhanāḥ
vālakhilyā mahātmānastapaḥsiddhāśca suvratāḥ
56.42
tvattaḥ prasūtā deveśa ye cānye niyatavratāḥ
umā sītā sinīvālī kuhūrgāyatrireva ca
56.43
lakṣmīḥ kīrttirṣṭṛtirmedhā lajjā cāntirvapuḥ svadhā
tuṣṭiḥ puṣṭiḥ kriyā caiva vācāṃ devī (3) sarasvatī
tvattaḥ prasūtā deveśa sandhyā rātristathaiva ca
56.44
sūryāyutānāmayutaprabhā ca
namo'stu te candrasahasragocara
namo'stu te parvvatarūpadhāriṇe
namo'stu te sarvvaguṇākarāya
56.45
namo'stu te paṭṭiśarūpadhāriṇe
namo'stu te carmavibhūtidhāriṇe
namo'stu te rudrapinākapāṇaye
namo'stu te śāyakacakradhāriṇe (4)
56.46
namo'stu te bhasmavibhūṣitāṅga
namo'stu te kāmaśarīranāśana
namo'stu te deva hiraṇyavāsase
namo'stu te deva hiraṇyavāhave
56.47
namo'stu te devahiraṇyarūpa
namo'stu te deva hiraṇyanābha
namo'stu te netrasahasracitra
namo'stu te deva hiraṇyaretaḥ
56.48
namo'stu te deva hiraṇyavarṇa
namo'stu te devahiraṇyagarbha
namo'stu te deva hiraṇyacīra
namo'stu te deva hiraṇyadāyine
56.49
namo'stu te deva hiraṇyamāline
namo'stu te deva hiraṇyavāhine
namo'stu te deva hiraṇyavartmane
namo'stu te bhairavanādanādine
56.50
namo'stu te bhairavavegavega
namo'stu te śaṅkara nīlakaṇṭha
namo'stu te divyasahasrabāho
namo'stu te narttanavādanapriya
56.51
evaṃ saṃstūyamānastu vyakto bhūtvā mahāmatiḥ
bhāti devo gahāyogī sūryyakoṭisamaprabhaḥ
56.52
abhibhāṣastadā dṛṣṭo mahādevo maheśvaraḥ
vaktrakoṭisahasreṇa grasamāna ivāparaṃ
56.53
ekagrīvastvekajaṭo nānābhūṣaṇabhūṣitaḥ
nānācitravicitrāṅgaḥ (1) nānāmālyānulepanaḥ
56.54
pinākapāṇirbhagavān vṛṣabhāsanaśūladhṛk (2)
daṇḍakṛṣṇajinadharaḥ kapālau ghorarūpadhṛk
56.55
vyālayajñopavīto ca surānāmabhayaṅkaraḥ
dundubhisvananirghoṣaparjanyaninadopamaḥ
mukto hāsastadā tena nabhaḥ sarvvamapūrayat
56.56
tena śabdena mahatā vayaṃ bhītā mahātmanaḥ
tadovāca mahāyogo prīto'haṃ surasattamī
56.57
paśyetāñca mahāmāyāṃ bhayaṃ sarvvaṃ pramucyatāṃ
yuvāṃ prasūtau gātrepu mama pūrvvasanātanau
56.58
ayaṃ me dakṣiṇe vāhurbrahmā lokapitāmahaḥ
vāmo bāhuśca me viṣṇunityaṃ yuddheṣu tiṣṭhati
prīto'haṃ yuvayoḥ samyagvaraṃ dadmi yathepsitaṃ
56.56-2
tataḥ prahṛṣṭamanasau praṇatau pādayoḥ punaḥ
ūcatuśca mahātmānau punareva tadānaghau
56.60
yadi prītiḥ samutpannā yadi deyo varaśca nau
bhaktirbhavatu nau nityaṃ tvayi deva sureśvara
56.61
bhagavānuvāca | evamastu mahābhāgau sṛjatāṃ vividhāḥ prajāḥ
evamuktvā saṃ bhagavāṃstatraivāntaradhīyata
56.62
evameṣa mayokto vaḥ prabhāvastasya yoginaḥ
tena sarvvamidaṃ sṛṣṭaṃ hetumātrā vayantviha
56.63
etaddhi rūpamajñātamavyaktaṃ śivasaṃjñitaṃ
acintyaṃ tadadṛśyañca paśyanti jñānacakṣuṣaḥ
56.64
tasmai devādhipatyāya (1) namaskāraṃ prayuṅkta ha
yena sūkṣmamacintyañca paśyanti jñānacakṣuṣaḥ
56.65
mahādeva namaste'stu maheśvara namo'stu te
surāsuravara śreṣṭha mano haṃsa namo'stu te
56.66
sūta uvāca | etacchrutvā gatāḥ sarvve surāḥ svaṃ svaṃ niveśanaṃ
namaskāraṃ prayuñjānāḥ śaṅkarāya mahātmane
56.67
imaṃ stavaṃ paṭhedyastu īśvarasya mahātmanaḥ
kāmāṃśca labhate sarvvān pāpebhyastu vimucyate
56.68
etatsarvvaṃ sadā tena viṣṇunā prabhaviṣṇunā
mahādevaprasādena uktaṃ brahma sanātanaṃ
etaddaḥ sarvvamākhyātaṃ mayā māheśvaraṃ balaṃ
56.68.p1
iti śrīmahāpurāṇe vāyuprokte liṅgodbhavastavo nāma pañcapañcāśo'dhyāyaḥ
Linked texts (3)
- Vāyupurāṇa — Vyāsa, Sanskrit
- Brahmāṇḍapurāṇa — Vyāsa, Sanskrit
- Mudgalapurāṇa — Sanskrit