Pretakalpa 16
Pretakalpa 16
- Language
- Sanskrit
16.1
garuḍauvāca || śrutāmayādayāsindhohyajñānājjajīvasaṃsṛtiḥ||adhunāśrotumicchāmimokṣopāyaṃsanātanam
16.2
bhagavandevadeveśaśaraṇāgatavatsalaḥ || asāre
ghorasaṃsāresarvaduḥkhamalīmase
16.3
nānāvidhaśarīrasthāhyanantājīvarāśayaḥ || jāyantecamriyantecateṣāma
ntonnavidyate
16.4
sadāduḥkhāturāevanasukhīvidyate kvacit || kenopāyenamokṣeśamucyantevadameprabho
16.5
śrībhagavānuvāca || śṛṇutākṣyaṃ pravakṣyāmiyanmāṃ tvaṃ paripṛcchasi|| yasya śravaṇamātreṇasaṃsārānmucyate naraḥ
16.6
astidevaḥparabrahmasvarūpīniṣkalaḥśivaḥ || sarvajñaḥ sarvakartācasarveśonirmalo'dvayaḥ
16.7
svayaṃjyotiranā
dyantonirvikāraḥ parātparaḥ || nirguṇaḥ saccidānandastadaṃśājīvasaṃjñakāḥ
16.8
anādyavidyopahatāyathāgnau visphu
liṅgakāḥ || dehādyupādhisaṃbhinnāstekarmabhiranādibhiḥ
16.9
sukhaduḥkhapradaiḥpuṇyapāparūpairniyantritāḥ || tatta
jjātiyutaṃdehamāyurbhogaṃcakarmajam
16.10
pratijanmaprapadyanteteṣāmapiparaṃpunaḥ || sasūkṣmaliṃgaśarīramāmo
kṣādakṣaraṃkhaga
16.11
sthāvarāḥkṛmayaścājāḥ pakṣiṇaḥ paśavo narā || dhārmikāstridaśāstadvanmokṣiṇaścayathākramam
16.12
catu
rvidhaśarīrāṇidhṛtvāmuktvāsahasraśaḥ || sukṛtānmānavobhūtvājñānīcenmokṣamāpnuyāt
16.13
caturaśītilakṣe
ṣuśarīreṣuśarīriṇām || namānuṣaṃvinānyatratattvajñānaṃtulabhyate
16.14
atrajanmasahasrāṇāṃsahasrairapikoṭibhiḥ
kadācillabhatejanturmānuṣyaṃpuṇyasañcayāt
16.15
sopānabhūtaṃmokṣasyamānuṣyaṃprāpyadurlabham || yastārayati
nātmānaṃtasmātpāpataronrakaḥ
16.16
naraḥ prāpyottaraṃjanmalabdhvācendriyasauṣṭhavam || navettyātmahitaṃyastusabha
vedbrahmaghātakaḥ
16.17
vinādehenakasyāpipuruṣārthonavidyate || tasmāddehaṃdhanarakṣetpuṇyakarmāṇisādhayet
16.18
rakṣyetasarvadātmā
namātmāsarvasyabhājanam || rakṣaṇeyatnamātiṣṭhejjīvanbhadrāṇipaśyati
16.19
punargrāmaḥ punaḥ kṣetraṃ punarviṃttaṃpuna
rgṛham || punaḥ śubhāśubhaṃkarmanaśarīraṃpunaḥ punaḥ
16.20
śarīrarakṣaṇopāyāḥ kriyantesarvadābudhaiḥ || necchanticapuna
styāgamapikuṣṭhādirogiṇaḥ
16.21
tadgopitaṃsyāddharmārthadharmojñānārthamevaca || jñānaṃtudhyānayogārthamacirātpravi
mucyate
16.22
ātmaivayadinātmānamahitebhyonivārayet|| konyohitakarastasmādātmānaṃkārayiṣyati
16.23
ihaivanarakavyādheścikitsāṃnakarotiyaḥ || gatvānirauṣadhaṃdeśaṃvyādhisthaḥ kiṃkariṣyati
16.24
vyāghrīvāste
jarācāyuryātibhinnaghaṭāmbuvat || nighnantaripuvadrogāstasmācchreyaḥ samabhyaset
16.25
yāvannāśrayateduḥ
khaṃyāvannāyānticāpadaḥ || yāvannendriyavaikalyaṃtāvacchreyaḥsamabhyaset
16.26
yāvattiṣṭhatidehoyaṃtāvattattvaṃ
samabhyaset||sandīptakoṇabhavanekūpaṃkhanatidurmatiḥ
16.27
kālonajñāyatenānākāryaiḥ saṃsārasambhavaiḥ|| sukhaṃduḥ
khaṃjanohaṃtanavettihitamātmanaḥ
16.28
jātānārtānmṛtānāpadgrastāndṛṣṭvācaduḥkhitān|| lokomohasurāṃpī
tvānabibhetikadācana
16.29
sampadaḥsvapnasaṃkāśā yauvanaṃkusumopamam || taḍiccapalamāyuṣyaṃkasyasyājjānatodhṛtiḥ
16.30
śataṃjīvita
matyalpaṃnidrālasyaistadardhakam || bālyarogajarāduḥkhairalpaṃtadapiniṣphalam
16.31
prārabdhavyenirudyogo
jāgartavyeprasuptakaḥ || viśvastavyobhayasthānehānaraḥ konahanyate
16.32
toyaphenasamaṃdehejīvenākramyasaṃ
sthite || anityapriyasaṃvāsekathaṃtiṣṭhatinirbhayaḥ
16.33
ahitehitasaṃjñaḥ syādadhruvedhruvasaṃjñakaḥ || anarthe
cārthavijñānaḥ svamarthayonavettisaḥ
16.34
paśyannapipraskhalatiśṛṇvannapinabudhyati || paṭhannapinajānātidevamāyāvimohitaḥ
16.35
tannimajjajjaga
didaṃgaṃbhīrekālasāgare || mṛtyurogajarāgrāhairnakaścidapibudhyate
16.36
pratikṣaṇamayaṃkālaḥ kṣīyamāṇonala
kṣyate || āmakumbhaivāmbhaḥsthoviśīrṇainavibhāvyate
16.37
yujyateveṣṭanavāyorākāśasyacakhaṇḍanam||gra
thanaṃcataraṅgāṇāmāsthānāyuṣiyujyate
16.38
pṛthivīdahyateyenameruścāpiviśīryate || śuṣyatesāgarajalaṃśarīra
syacakākathā
16.39
apatyaṃmekalatraṃmedhanaṃmebāndhavāścame || jalpantamitimartyājaṃhantikālvṛkobalāt
16.40
idaṃkṛtamidaṃkā
ryamidamanyatkṛtākṛtam || evamīhāsamāyuktaṃkṛtāntaḥ kurutevaśam
16.41
śvaḥkāryamadyakurvītapūrvāhnecāparā
hnikam || nahimṛtyuḥpratīkṣetakṛtaṃvāpyathavākṛtam
16.42
jarādarśitapanthānaṃpracaṇḍaṃvyādhisainikam || mṛtyu
śatrumadhiṣṭhosistrātāraṃkiṃnapaśyasi
16.44
tṛṣṇāsūcīvinirbhinnāṃsiktaṃviṣayasarpiṣā || rāgadveṣānalepakvaṃmṛ
tyuraśnātimānavam||43||bālāṃścayauvanasthāṃścavṛddhāngarbhagatānapi||sarvānāviśatemṛtyurevaṃbhūtamidaṃjagat
16.45
svadehamapijīvoyaṃmuktvā yāti yamālayam || strīmātṛpitṛputrādisaṃbandhaḥ kenahetunā
16.46
duḥkhamūlaṃhisaṃ
sāraḥ sa yasyāsti sa duḥkhitaḥ || tasyatyāgaḥkṛtoyenasasukhīnāparaḥ kvacit
16.47
prabhavaṃsarvaduḥkhānāṃmā
layaṃsakalāpadām || āśrayaṃsarvapāpānāṃsaṃsāraṃvarjayetkṣaṇāt
16.48
lohadārumayaiḥ pāśaiḥ pumānbaddhovimu
cyate || putradāramayaiḥ pāśairmucyatenakadācana
16.49
yāvataḥkurutejantuḥsaṃbandhānmānasaḥ priyān || tāva
ntosyanikhanyantehṛdaye śoka śaṅkavaḥ
16.50
vañcitāśeṣavittaistairnityaṃ lokovināśitaḥ || hāhantaviṣayāhārai
rdehasthendriyataskaraiḥ
16.51
māṃsalubdhoyathāmatsyolohaśaṃkuṃnapaśyati || sukhalubdhastathādehīyamabādhāṃnapaśyati
16.52
hitāhitenajāna
nto nityamunmārgagāminaḥ || kukṣipūraṇaniṣṭhāyetenarānārakāḥ khaga
16.53
nidrādimaithunāhārāḥ sarveṣāṃprā
ṇināṃsamāḥ || jñānavānmānavaḥ prokto jñānahīnaḥpaśuḥ smṛtaḥ
16.54
prabhāte malamūtrābhyāṃkṣuttṛḍbhyāṃmadhyega
ravau || rātrau madananidrābhyāṃ bādhyantemūḍhamānavāḥ
16.55
svadehadhanadārādiniratāḥ sarvajantavaḥ || jāyanteca
mriyantecahāhantā'jñānamohitāḥ
16.56
tasmātsaṅgaḥ sadātyājyaḥ sarvastyaktuṃnaśakyate || mahadbhiḥ sahaka
rttavyaḥ santa saṅgasyabheṣajam
16.57
satsaṅgaścavivekaścanirmalaṃnayanadvayam || yasyanāstinaraḥso'ndhaḥ kathaṃnasyādamārgagaḥ
16.58
svasvavarṇāśra
mācāraniratāḥ sarvamānavāḥ || najānantiparaṃdharmaṃvṛthānaśyantidāmbhikāḥ
16.59
kriyāyāsaparāḥkecidvrata
caryādisaṃyutāḥ || ajñānasaṃvṛtātmānaḥsaṃcarantipratārakāḥ
16.60
nāmamātreṇasantuṣṭāḥkarmakāṇḍaratānarāḥ
mantroccāraṇahomādyairbhramitāḥ kratuvistaraiḥ
16.61
ekabhuktopavāsādyairniyamaḥkāyaśoṣaṇaiḥ||mūḍhāḥparokṣami
cchantimamamāyāvimohitāḥ
16.62
dehadaṇḍanamātreṇakāmuktiravivekinām || valmīkatāḍanādevamṛtaḥ
kutramahoragaḥ
16.63
jaṭābhārajinairyuktādāmbhikāveṣadhāriṇaḥ||bhramantijñānivallokebhrāmayantijanānapi
16.64
saṃsārajasukhā
saktaṃbrahmajño'smītivādinam||karmabrahmobhayabhraṣṭaṃtyajedantyajaṃyathā
16.65
gṛhāraṇyasamālokevratavrīḍādi
gambarāḥ || carantigardabhādyāścaviraktāstebhavantikim
16.66
mṛdbhasmoddhūlanādevamuktāḥsyuryadimānavāḥ||mṛdbha
smavāsīnityaṃśvāsakimuktobhaviṣyati
16.67
tṛṇaparṇodakāhārāḥsatataṃvanavāsinaḥ || jambūkākhumṛgā
dyāścatāpasāstebhavantikim
16.68
ājanmamaraṇāntaṃcagaṅgāditaṭinīsthitāḥ||maṇḍūkamatsyapramukhāgro
ginastebhavantikim
16.70
pārāvatāḥ śilāhārāḥ kadācidapicātakāḥ || napibantimahītoyaṃvratinastebhavaṃtikim||69||tasmādityā
dikaṃkarmalokaraṃjanakārakam||mokṣasyakāraṇaṃ sākṣāttattvajñānaṃkhageśvara
16.71
ṣaḍdarśanamahākūpe patitāḥ pa
śavaḥ khaga || paramārthanajānantipaśupaśaniyantritāḥ
16.72
vedaśāstrārṇaveghore ūhyamānāitastataḥ || ṣaḍūrmi
nigrahagrastāstiṣṭhantihikutārkikāḥ
16.73
vedāgamapurāṇajñaḥ paramārthenavettiyaḥ || viḍambakasyatasyaivatatsa
rvaṃkākabhāṣitam
16.75
idaṃjñānamidaṃjñeyamiticitāsamākulāḥ||paṭhantyaharniśaṃśāstraṃparatattvaparāṅmukhāḥ74
vākyacchandonibandhenakāvyālaṅkāraśobhitāḥ || cintayāduḥkhitāmūḍhāstiṣṭhantivyākulendriyāḥ
16.76
anyathāparamaṃtattvaṃjanāḥ kliśyanticānyathā || anyathāśāstrasadbhāvovyākhyāṃkurvanticānyathā
16.77
katha
yantyunmanībhāvaṃsvayaṃnānubhavantica || ahaṃkāraratāḥ kecidupadeśādivarjitāḥ
16.78
paṭhantivedaśāstrāṇibo
dhayantiparasparam || najānantiparaṃtattvaṃdarvīpākarasaṃyathā
16.79
śirovahatipuṣpāṇigaṃdhaṃjānātināsikā
paṭhantivedaśāstrāṇidurlabhobhāvabodhakaḥ
16.80
tattvamātmasthamajñātvāmūḍhaḥśāstreṣumuhyati || gopaḥkukṣigatechāgekūpepaśyatidurmatiḥ
16.81
saṃsāramohanāśāya
śabdabodhonahikṣamaḥ || nanivarttatatimiraṃkadāciddīyavārtayā
16.82
prajñāhīnasyapaṭhanaṃyathāndhasyacadarpaṇam
ataḥprajñāvatāṃśāstraṃtattvajñānasyalakṣaṇam
16.84
idaṃjñānamidaṃjñeyaṃsarvatu śrotumicchati || divyavarṣasahasrāyuḥ
śāstrāntannaivagacchati||83||anekānicaśāstrāṇisvalpāyurvighnakoṭayaḥ ||tasmātsāraṃvijānīyātkṣīraṃhaṃsaivā
mbhasi
16.85
abhyasyavedaśāstrāṇitattvaṃjñātvāyabuddhimān||palālamivadhānyārthīsarvaśāstrāṇisaṃtyajet
16.86
yathāmṛtenatṛptasyanāhāreṇaprayojanam || tattvajñasyatathātārthyenaśāstreṇaprayojanam
16.87
navedādhyayanānmu
ktirnaśāstrapaṭhanādapi || jñānādevahikaivalyaṃnānyathāvinatātmaja
16.88
nā śramaḥ kāraṇaṃmukterdarśanāninakāra
ṇam || tathaivasarvakarmmāṇijñānamevahikāraṇam
16.89
muktidāguruvāgekāvidyāsarvāviḍambikā|| kāṣṭhabhārasa
hasreṣuhyekaṃsaṃjīvanaṃparam
16.90
advaitaṃhiśivaṃproktaṃkriyāyāsavivarjitam || guruvaktreṇalabhyetanādhītāgama
koṭibhiḥ
16.91
āgamoktaṃvivekotthaṃdvidhājñānaṃpracakṣate || śabdabrahmāgamamayaṃparabrahmavivekajam
16.92
advaitakecidicchantidvaitamicchanticāpare || samaṃtattvaṃnajānantidvaitādvaitavivarjitam
16.93
dvepadebandhamo
kṣāyanamametimametica || mametibadhyatejanturnamametipramucyate
16.94
tatkarmayannabandhāyasāvidyāyāvimu
ktidā || āyāsāyāparaṃkarmavidyānyāśilpanaipuṇam
16.95
yāvatkarmāṇidīyanteyāvatsaṃsāravāsanā
yāvadindriyacāpalyaṃtāvattattvakathākutaḥ
16.96
yāvaddehābhimānaścamamatāyāvādevahi||yāvatprayatnavegosti
yāvatsaṃkalpakalpanā
16.97
yāvannomanasaḥ sthairyaṃnayāvacchāstracintanam||yāvannagurukāruṇyaṃtāvattattvakathākutaḥ
16.98
tāvattapovrataṃtī
rthaṃjapahomarcanādikam || vedaśāstrāgamakathāyāvattattvaṃnavindati
16.99
tasmātsarvaprayatnenasarvāvasthāsusarva
dā || tattvaniṣṭhobhavettāyadyadīcchenmokṣamātmanaḥ
16.100
karmajñānaprasūnasyasvargamokṣaphalasyaca||tāpatrayā
disaṃtaptaśchāyā̍mokṣataroḥśrayet
Linked texts (15)
- Garuḍapurāṇa — Vyāsa, Sanskrit
- Kulārṇavatantra — Sanskrit
- Tattvacintāmaṇi — Sanskrit
- Kulavṛtti — Sanskrit
- Kaulārcanadīpikā — Sanskrit
- Kaulikārcanadīpikā (Jagadānanda) — Jagadānanda 1618, Sanskrit
- Kaulāvalīnirṇaya — Jñānānanda Paramahaṃsa 1500, Sanskrit
- Rudrayāmalatantra Uttarakāṇḍa — Sanskrit
- Garuḍapurāṇasāroddhāra — Sanskrit
- Garuḍapurāṇasāra — Sanskrit
- Garuḍapurāṇasārasaṃgraha (Naunidhirāma) — Naunidhirāma, Sanskrit
- Kulārṇava Mahārahasya — Sanskrit
- Maṇiratnamālā — Tulasīdāsa, Sanskrit
- Vyākhyānamālākathānaka (Acyutānanda Sarasvatī) — Acyutānanda Sarasvatī, Sanskrit
- Itihāsasamuccaya — Sanskrit