Purushottamakhanda 15
Puruṣottamakhaṇḍa 15
- Language
- Sanskrit
15.1
pañcadaśo'dhyāyaḥ
jaiminiruvāca
tataste prasthitā viprā nīlakaṇṭhāntikaṃ mudā
prapūjya taṃ mahādevaṃ śrīdurgāṃ praṇipatya ca
15.2
vimucya syandanavaraṃ pādacārā: sahānugā:
āroḍhuṃ nīlabhūmidhraṃ prayātā: saṃyatendriyā:
15.3
nānādrumalatākīrṇaṃ nānāpakṣigaṇākulam¹
śilāviṣamasaṃrodhamabhita: pariveṣakam
15.4
bhramadbhramarasaṃbhūtabhramakṛdgaṇḍaśailakam
dakṣiṇāmbhodhikallolajalāvṛtanitambakam
15.5
apratarkyaṃ sadā martyairduṣpraveśyaṃ mahoragaiḥ
mattamātaṅgakaghaṭābṛṃhitairbhīṣaṇāntaram
15.6
śvāpadaiścirasaṃvāsaiḥ śastrāghātamavedibhiḥ
nirbhayaiḥ paritaḥ kīrṇaṃ mṛgayūthairanekaśaḥ
15.7
praveṣṭukāmā na prāpuryadā te mārgamantaram
tadā nāradasaṃsargāddivyagatyā² tu gireḥ śiraḥ
15.8
āseduryatra vasati kṛṣṇāgurutaroradhaḥ
sarvāpadbhayasaṃhartā divyasiṃhavapurvibhuḥ³
15.9
yaṃ dṛṣṭvā brahmahatyāyā līyante koṭayo nṛṇām
vyāttāsyaṃ bhīmadaśanamāpiṅgalasaṭākulam
15.10
ugraṃ trinetraṃ daityasya svorvoruttānaśāyinaḥ
vakṣaḥsthalaṃ dārayantaṃ nakharairvajradāruṇaiḥ
15.11
aruṇābhaṃ lasajjihvaṃ sāṭṭahāsamukhaṃ vibhum
śaṃkhacakralasadbāhuṃ kirīṭamukuṭojjvalam
15.4-2
netrocchaladvahnikaṇasaṃtrāsitadigantaram
15.12
pracaṇḍāghātabhūmyantaḥ praviṣṭapadapaṅkajam
15.13
tamādimūrtiṃ te dṛṣṭvā nāradāgre tadā harim
nirbhayā daddṛśurdūrātpraṇemurvigatajvarāḥ
15.14
indradyumno'pi taṃ dṛṣṭvā nāradoktau viśasvase
bhāvikārye pratyayavānidamāha mahāmunim
15.15
rājovāca
maharṣe kṛtakṛtyo'smi tvaṃ hi jñānanidhiḥ param
durārādhyo nṛsiṃho'yaṃ darśane'pi bhayāvahaḥ
15.16
bhavādṛśaiḥ susevyo'yaṃ mādṛśairdūrato'pi saḥ
darśanātkṛtakṛtyo'smi saṃlīnāśeṣapātakaḥ
15.17
tvatsannidhānādevātra tiṣṭhāmo nirbhayā mune
atyugramūrtirbhagavānsvalpavīryairnaraiḥ⁵ katham
15.18
ārādhyate daityarājaṃ trilokeśaṃ vidārayan
yasya nīlamayī mūrtiḥ kṛpāsindhoḥ sthitāśtra⁶vai
15.19
kasminsthale⁷ muniśreṣṭha darśanādyā vimuktidā
tanme darśaya viprendra yanme muktipradaṃ matam
15.20
jaiminiruvāca
ityukto nāradastasmai darśayāmāsa pāvanam
sthānaṃ yatra sthito devaḥ svarṇasaikatasaṃvṛtaḥ
15.21
paśyaitaṃ yojanāyāmaṃ yojanadvayamucchritam
kalpāntasthāyinaṃ bhūpa nyagrodhaṃ muktidaṃ nṝṇām
15.22
chāyāyāḥ kramaṇādyasya mucyate pāpakañcukāt
asya mūle naraḥ prāṇāṃstyajanmuktimavāpnuyāt
15.23
nyagrodharūpaṃ dṛṣṭvāpi nārāyaṇamakalmaṣam
niṣpāpo jāyate martyaḥ kimu taṃ pūjayanstuvan
15.24
asya mūlātpratīcyāṃ hi nṛsiṃhasyottare nṛpa
atiṣṭhanmādhavohyatra caturmūrtidharo vibhuḥ
15.25
anugrahītuṃ tvāmeva punaratroddhaviṣyati
śvetadvīpe yathā viṣṇurbhogabhūmau nijālayaḥ
15.26
jambūdvīpe karmabhūmau nijaṃ sthānamidaṃ smṛtam
svasyaivātirahasyatvānna prakāśo'sya sammataḥ
15.27
mokṣādhikārī jānāti sthalametanmahīpate¹⁰
aviśvāsapadaṃ nṛṇāṃ duṣkṛtāṃ hi viśeṣataḥ
15.28
atra yā'nyā pratikṛtiḥ ¹¹kṣetre viṣṇāḥ pratiṣṭhitā
sā'pi muktipradā bhūpa kiṃ punaḥ sā svayaṃbhuvā
15.29
antarddhānatirodhāne sanimitte jagatprabhoḥ
anugrahārthaṃ sādhūnāṃ jāyate ca yuge yuge
15.30
nānāvatārairbhagavānmatsyakūrmādikairnṛpa
nimittanāśe ca tirodadhāti parameśvaraḥ
15.31
nirnimittaṃ sthito nityamiha kāruṇyasāgaraḥ
śvetadvīpādyathā viṣṇuranyatrāvataretprabhuḥ
15.32
atra sthito'pi sa dvārakākāścīpuṣkarādiṣu
prakāśaṃ yāti kṛpayā tarumūlaprarohavat
15.33
nānātīrtheṣu deśeṣu kṣetreṣvāyataneṣu ca
aṃśāvatārāstasyaiva mā bhūtte saṃśayo nṛpa12
15.34
kṣaṇaṃ na tyajatīśānaḥ kṣetraṃ kṣetramiva svakam
tvadupajñastu bhūpāla prakāśo'nyo bhaviṣyati
15.35
iti saṃdarśitaṃ sthānaṃ nāradena mahātmanā
sāṣṭāṃgapātaṃ bhūmau tadindradyumno nanāma ha
15.36
manvānastat sthitaṃ devaṃ prakāśamiva tuṣṭuve
15.37
indradyumna uvāca
devadeva jagannātha praṇatārtivināśana¹³
trāhi māṃ puṇḍarīkākṣa patitaṃ bhavasāgare
15.38
tvameka eva duḥkhaughadhvaṃsakaḥ parameśvara
kṣudrāḥ kṣudrānhi sevante sukhaleśaparīpsayā¹⁴
15.39
anāditrividhaughasya rāśeḥ svasya¹⁵ mahāṃhasaḥ
durucchedyasya satataṃ pūryamāṇasya janmanaḥ¹⁶
15.40
anāyāsena tvanmāmakīrttanaṃ tasya nāśanam
kiṃ punarbhaktibhāvena sākṣānmuktipradaṃ nṛṇām
karmādhīnaṃ tu ye mūḍhā vadanti tvāṃ kṛpānidhim
15.41
te na jānanti bhagavankarmaivaṃ preritaṃ tvayā
ajāmilena vipreṇa tyaktvā varṇāśramoditam
15.42
kiṃ na pāpaṃ kṛtaṃ svāminso'pi tvannāmakīrtanāt
mukto'bhūtsmaraṇādeva pāśahastādvimocitaḥ
15.43
sarve'pyupāyā deveśa kīrtitāstava darśane
tvayi dṛṣṭe hi bhidyante saṃśayā hṛdi saṃsthitāḥ
15.44
niḥsaṃśayo bhavetsadyaḥ pāpapuṇyakṣayo dhruvam
tvameva śaraṇaṃ dīnamanugṛhṇīṣva māṃ vibho
15.45
niścitāni tvayā deva garbhasthasya ca yāni me
taireva me janiryātu yāce tvāṃ kevalaṃ tvidam
15.46
tiraśco muktidā mūrtiḥ sthitā te yā'tra tāṃ punaḥ
anena cakṣuṣā paśyāmīśa nānyatprayojanam
15.47
kṛtāñjalipuṭo rājā stutvaivaṃ madhusūdanam
punarnanāma dharaṇīpṛṣṭhe sāśruvilocanaḥ
15.48
tato'ntarikṣagā vāṇī sāmasusvarabhāṣiṇī
uccacāra nabhomadhya indradyumnasya śṛṇvataḥ
15.49
mā cintāṃ vraja bhūpāla vrajiṣye tvaddaśoḥ patham
paitāmahaṃ vacaḥ prāha nārado yatkuruṣva tat
15.50
tacchrutvā divyavacanaṃ nāradasya ca bhāṣitam
śraddhadhe vājimedhāya bhagavatprītikārakaḥ
15.51
nāradaṃ ca punaḥ prāha harṣagadgadayā girā
mune tvayā yadādiṣṭaṃ caturmukhanideśataḥ
15.52
aśarīrā tviyaṃ vāṇī anujajñe tadeva hi
pitāmaho jagannātho bhedo vai nānayoḥ kvacit
15.53
padmayoneḥ sutastvaṃ hi vacaste bhagavadvacaḥ
tatkartavyaṃ prayatnena yacchreya upapādakam
Linked texts (7)
- Skandamahāpurāṇa (vulgate) — Sanskrit
- Purushottamakṣetramāhātmya — Sanskrit
- Puruṣottamacetramāhātmya — Sanskrit
- Sriksetramahatmya (ed. Caitanyacaraṇa Dāsa Mahārāja) — Sanskrit
- Śrīkṣetramāhātmya — Sanskrit
- Puruṣottamattvamāhātmya — Sanskrit
- Puruṣottakhaṇḍa — Sanskrit