Purushottamakhanda 18
Puruṣottamakhaṇḍa 18
- Language
- Sanskrit
18.1
tataḥ pravavṛte sutyā nṛpatervājimedhikā
tasyāṃ trailokyamabhavadekasadmanibhaṃ dvijāḥ
18.2
śāstraiḥ stotrairdivaspṛgbhirvarṇakramasamujjvalaiḥ
yathāpadasvaranyāsairanye śabdāstirohitāḥ
18.3
dīnebhyo'vāritaṃ tatra dīyante vāñchitāni vai
naṭanarttakasūtānāṃ sā'bhūtkalpadrumopamā
18.4
tanmadhye'vabhṛthe snātuṃ kṛtā yatropakārikā
dakṣiṇe taṭabhūdeśe bilveśvarasamīpataḥ
18.5
niyuktāḥ sevakā rājñā sasaṃbhramamupasthitāḥ
nyavedayanta nṛpatiṃ kṛtāṃjalipuṭā dvijāḥ
18.6
deva dṛṣṭo mahānvṛkṣastaṭabhūmau mahodadheḥ
praviṣṭāgraḥ samudrāntaḥ kallolaplavamūlakaḥ
18.7
mañjiṣṭhavarṇaḥ sarvatra śaṅkhacakrāṅkitaḥ plavan
snānaveśmasamīpe'sau dṛṣṭo'smābhiḥ paro'dbhutaḥ
18.8
na dṛṣṭapūrvo vṛkṣo'yamudyatsūryanibho'śunā
gandhena vāsayansarvāṃ taṭabhūmiṃ sugandhinā
18.9
drumaḥ sādhāraṇo nāyaṃ lakṣyate devabhūruhaḥ
kaścidevastaruvyājādāgato lakṣyate dhruvam
18.10
niyuktānāṃ vacaḥ śrutvā rājā nāradamabravīt
tatkiṃ nimittaṃ yaddṛṣṭaṃ taruśreṣṭhaṃ vadanti te3
18.11
nāradaḥ prahasanvākyamuvāca nṛpasattamam
pūrṇāhutiḥ samāpnotu yathā4 syātsaphalaḥ kratuḥ
18.12
upasthitaṃ te tadvāgyaṃ svapne yaddṛṣṭavānpurā
śvetadvīpe viśvamūrtirdṛṣṭo yo viṣṇuravyayaḥ
18.13
tadaṅgaskhalitaṃ roma tarutvamupapadyate
aṃśāvatāraḥ sthāsnuryaḥ pṛthivyāṃ parameṣṭhinaḥ
18.14
tadrūpāvataraṃ yāti5 bhagavānbhaktavatsalaḥ
drumo hyapauruṣo yo'sau bhājanaṃ nāsya darśane
tvāmṛte puruṣavyāghra pṛthivyāṃ nṛpasattama6
18.15
tvadbhāgyavaśataḥ sarvalokānāṃ nayanātithiḥ
18.16
bhaviṣyanti mahārāja sarvakalmaṣanāśanaḥ
samāpyāvabhṛthasnānaṃ taṭānte saritāṃ pateḥ
18.17
utsavaṃ sumahatkṛtvā kṛtakautukamaṅgalam
mahāvedyāṃ sthāpayātra yajñeśaṃ tarurūpiṇam
18.18
vicāryetthaṃ⁷ mudā yuktau tāvubhau nṛpanāradau⁸
susamṛddhau tatra yātau yatrāsau bhagavaddrumaḥ⁹
18.19
taṃ dṛṣṭvā harṣitāḥ sarve brahma sākṣādupasthitam
menire janmasāphalyaṃ jīvanmuktā mahodayāḥ
18.20
indradyumno'pi nṛpatirmamajñānandasāgare
svapne dṛṣṭvā jagannāthaṃ yathā'sau bhagavatpriyaḥ
18.21
tathā dadarśa taṃ vṛkṣaṃ catuḥśākhaṃ caturbhujam
svakaṃ śramaṃ manyamānaḥ saphalaṃ nṛpasattamaḥ
18.22
jahau śokaṃ nīlamaṇimādhavāntardhijaṃ¹⁰ dvijāḥ
punaḥ punaḥ praṇamyainaṃ harṣāśrunayano nṛpaḥ
18.23
dvijairāvāhamāsa taruṃ kallolalolitam
śaṃkhakāhālamurajaḍhakkāpaṭahaniḥsvanaiḥ
18.24
gītavāditraninadairjayaśabdaiḥ sahasraśaḥ
sugandhipuṣpāñjalibhirākāśātpatitairmuhuḥ
18.25
parito dhūpapātraiśca kṛṣṇāgurusudhūpitaiḥ
veśyābhiryauvanonmattasurūpābhiḥ pracālitaiḥ
18.26
ratnadaṇḍaprakīrṇaiśca vījyamānaṃ samantataḥ
patākābhirdivyapaṭṭadukūlābhiḥ suśobhitam
18.27
rājarṣirājavṛndaiśca turagaiḥ¹¹ pattibhirvṛtam
māgadhairvandyamānaṃ tu stūyamānaṃ maharṣibhiḥ
18.28
ṛtvigbhirbrāhmaṇaiścaiva vidvadbhiḥ śrotriyaistathā
rājanyairvaiśyakulajaiḥ sacchūdraiḥ paricāritam
18.29
stotrairbahuvidhaiḥ śrautaiḥ smārtaiḥ paurāṇikaistathā
stūyamānaṃ taruṃ viṣṇorbhūrloke pariveṣṭitam
18.30
sragagandhālaṃkṛtaṃ divyaṃ mahāvedīṃ vininyatuḥ¹²
vitānavaracitrāyāṃ veṣṭitāyāṃ nirantaram
18.31
vedyāṃ taṃ sthāpayāmāsurindradyumnasya śāsanāt
vacasā nāradasyainaṃ pūjayāmāsa pārthivaḥ
18.32
sahasrairupacārāṇāṃ divyarūpairnṛpottamaḥ
pūjāvasāne papraccha nāradaṃ munipuṅgavam
18.33
kīdṛśaḥ pratimā viṣṇorghaṭayiṣyati kaḥ punaḥ
tacchrutvā taṃ muniḥ prāha acintyamahimā guruḥ
18.34
ko veda tasya ceṣṭāṃ vai sarvalokottarāṃ nṛpa
sraṣṭā yo jagatāṃ tasyāpyeṣā saṃśayagocarā
18.35
vicārayantau tāvitthaṃ yāvannāradapārthivau
aśarīrāṃ tato vāṇīṃ śuśruve cāntarikṣataḥ
18.36
tatra vismayamānānāṃ sarveṣāmeva śṛṇvatām
apauruṣeyo bhagavānavicārapathe sthitaḥ¹³
18.37
suguptāyāṃ mahāvedyāṃ svayaṃ so'vatariṣyati
pracchādyatāṃ dinānyeva yāvatpañcadaśāni vai
18.38
upasthito'yaṃ yo vṛddhaḥ śastrapāṇistu varddhakiḥ
enamantaḥ praveśyaiva dvāraṃ badhnantu yatnataḥ
18.39
bahirvādyāni kurvantu yāvattu ghaṭanā¹⁴ bhavet
śruto hi ghaṭanāśabdo bādhiryāndhatvadāyakaḥ
18.40
narake vasatiṃ caiva kuryātsaṃtānanāśanam
nāntaḥpraveśanaṃ kuryānna paśyecca kadācana
18.41
niyuktādanyaḥ ¹⁵paśyeccedrājño rāṣṭrasya caiva ha¹⁶
draṣṭuścāpi mahābhītirandhatā cakṣuṣoryuge¹⁷
18.42
tasmānnāvekṣaṇaṃ kāryaṃ yāvatpratimanirmitiḥ
nirvyūḍhastu svayaṃ devaḥ kṛtyaṃ te'tra¹⁸ vadiṣyati
18.43
yadyatkāryaṃ prayatnena sarvalokasukhāvaham
tacchrutvā nāradādyāste yathoktaṃ viṣṇunā svayam
18.44
cikīrṣanti tathā kartuṃ tatrāyātastu varddhakiḥ
provāca nṛpatiṃ so'tha svapne dṛṣṭāstu yāstvayā
18.45
tā evāhaṃ ghaṭiṣyāmi dāruṇā divyarūpiṇā
ityuktvā'ntardadhe vedyāṃ vṛddhavarddhakirūpadhṛk
vañcanārthaṃ manuṣyāṇāṃ sākṣānnārāyaṇo vibhuḥ
Linked texts (7)
- Skandamahāpurāṇa (vulgate) — Sanskrit
- Purushottamakṣetramāhātmya — Sanskrit
- Puruṣottamacetramāhātmya — Sanskrit
- Sriksetramahatmya (ed. Caitanyacaraṇa Dāsa Mahārāja) — Sanskrit
- Puruṣottamattvamāhātmya — Sanskrit
- Puruṣottakhaṇḍa — Sanskrit
- Śrīkṣetramāhātmya — Sanskrit