Purushottamakhanda 24
Puruṣottamakhaṇḍa 24
- Language
- Sanskrit
24.1
jaiminiruvāca
āgatya ca jagannāthaṃ cirādutkaṇṭhamānasaḥ
daṇḍavatpraṇanāmāsau ghanaromāñcakañcukaḥ
24.2
namo brahmaṇyadevāya gobrāhmaṇahitāya ca
praṇatārtivināśāya caturvargaikahetave
24.3
hiraṇyagarbhapuruṣapradhānavyaktarūpiṇe
oṃ namo vāsudevāya śuddhajñānasvarūpiṇe
24.4
ityuccaran stutiṃ bhūpaḥ sānandāśruvilocanaḥ
pradakṣiṇaṃ punaḥ kurvannanāma ca punaḥpunaḥ
24.5
tato'nyā devatāyā vai tatrāgacchanmudānvitāḥ
tuṣṭuvuḥ praṇatā devaṃ kṛtāñjalipuṭā mudā
24.6
sahasraśīrṣā puruṣaḥ sahasrākṣaḥ sahasrapāt
sa bhūmiṃ sarvato vyāpya atyatiṣṭhaddaśāṅgulam
24.7
yaḥ pumānparamaṃ brahma paramātmeti gīyate
bhūtaṃ bhavyaṃ bhaviṣyaṃ ca sarvaṃ puruṣa eva tat
24.8
etāvānasya mahimā jyāyāneṣa pumānprabhuḥ
pādo'sya viśvā bhūtāni tripādasyāmṛtaṃ divi
24.9
chandāṃsi jajñire tvattastvatto yajñapumānapi
tvatto'śvāśca vyajāyanta gāvo meṣādayastathā
24.10
brāhmaṇā mukhato jātā bāhujāḥ kṣatriyāstava
viśastavorujāḥ padbhyāṃ tathā śūdrāḥ samāgatāḥ
24.11
manasaścandramā jātaścakṣuṣaste divākaraḥ
karṇābhyāṃ śrasanaḥ prāṇairjihvāyā havyavāḍapi
24.12
nābhito gaganaṃ dyauśca mūrdhnaste samavarttata
pādābhyāṃ te dharā jātā diśaścāṣṭau śrutergatāḥ
24.13
samāsanparidhayastvatta ekaviṃśatsamidho vai
carācarāḥ sarvabhāvāstvatta eva hi jajñire
24.14
tvameva jagatāṃ nāthastvameva paripālakaḥ
ugrarūpaśca saṃhartā tvameva parameśvara
24.15
tvameva yajño yajñāṃśastvaṃ yajñeśaḥ parātparaḥ
śabdabrahmaparaṃ tvaṃ hi śabdabrahmāsi viśvarāṭ
24.16
svarāṭ samrāḍjagannātha virāḍasi jagatpate
adhaścordhvaṃ ca tiryaktvaṃ tvayā vyāptaṃ jaganmaya
24.17
prāpnuvanti paraṃsthānaṃ tvāṃyajantaśca yājñikāḥ
bhojyaṃ bhoktā havirhotā havanaṃ tvaṃ phalapradaḥ
24.18
samastakarmabhoktā tvaṃ sarvakarmātmakaḥ prabho
sarvakarmopakaraṇaṃ sarvakarmaphalapradaḥ
24.19
karmaprerayitā tvaṃ hi dharmakāmārthasiddhidaḥ
tvāmṛte muktidaḥ ko'nyo hṛṣīkeśa namo'stu te
24.20
namo'stvanantāya sahasramūrttaye
sahasrapādākṣiśirorubāhave
sahasranāmne puruṣāya śāśvate
sahasrakoṭīyugadhāriṇe namaḥ
24.21
vayaṃ cyutādhikārāstvāṃ prapannāḥ śaraṇaṃ prabho
trāhi naḥ puṇḍarīkākṣa agatīnāṃ gatirbhava
24.22
saṃsārapatitasyaiko jantostvaṃ śaraṇaṃ prabho
tvatsṛṣṭau tvādṛśo nāsti yo dīnaparipālakaḥ
24.23
dīnānāthaikaśaraṇaṃ pitā tvaṃ jagataḥ prabho
pātā poṣṭā tvameveśa sarvāpadvinivārakaḥ
24.24
trāhi viṣṇo jagannātha trāhi naḥ parameśvara
tvāmṛte kamalākānta kaḥ śaktaḥ parirakṣaṇe
24.25
antaryāminnamaste'stu sarvatejonidhe namaḥ
24.26
iti devāḥ stuvantaste praṇipatya punaḥ punaḥ
indradyumnena sahitā bahirbhūya dvijottamāḥ
24.27
kṣetraṃ śrīnarasiṃhasya gatvā taṃ praṇipatya ca
namaskṛtya parāṃ bhaktiṃ kṛtvā'bhyarcya nṛkesarim
24.28
nīlācalādreḥ śikharaṃ yatra prāsāda uttamaḥ
yayuste padmanidhinā sārddhaṃ sambhārakāraṇāt
24.29
daddṛśuste mahāprāṃśuṃ vyāstaṃ gaganamaṇḍale
uttiṣṭhantaṃ vindhyagiriṃ roddhuṃ bhānorgatiṃ kimu
24.30
vyāpnuvānaṃ¹ diśaḥ sarvā vicitraghaṭanojjvalam
bahukāle vyatikrānte² svastibhaṅgivicitritam³
24.31
taṃ dṛṣṭvā⁴ cintayāmāsa indradyumnaḥ sa vaiṣṇavaḥ
ghaṭitārddhe⁵ mayā yātaṃ⁶ satyalokamitaḥ purā
24.32
sucirāddṛṣṭipathagaḥ pūrṇaḥprāsāda uttamaḥ
anugrahādvai devasya nātra mānuṣapauruṣam
24.33
manvantarasamāptiḥ kva sūryacandrendrarodhikā
tathāpi tiṣṭhate cāyaṃ prāsādo hoṣa durlabhaḥ
24.34
valmīkasadṛśā hote prāsādā mānuṣaiḥkṛtāḥ
śīryanti rohaṇairvṛkṣaiḥ 7 svalpakālagatāyuṣaḥ
24.35
madanukrośabuddhyā tu rakṣitaṃ bhavanaṃ hareḥ
tatastānsa sahāyānvai jagāda praśrayaṃ vacaḥ
24.36
jānīta jagadīśasya prāsādaṃ kāritaṃ mayā
āvirbabhūva bhagavāndārurūpavapuḥsvayam
tadāntarīkṣagā vāṇī māmuvācāśarīriṇī
24.37
sahasrapāṇisammitaṃ nīlādreḥ śikharopari
prāsādaṃ kārayasveti sthitaye jagadīśituḥ
24.38
etatpratiṣṭhānavidhau svayamatrāgamiṣyati
padmayoniḥ svayaṃ sārddhaṃ siddhabrahmarṣidaivataiḥ
24.39
tadatra kriyate ko vā sambhāro jñāyate katham
ityuktavantaṃ te procurdevā bhagnādhikāriṇaḥ
24.40
devā ūcuḥ
na jānīmo vayamapi vettyasmākaṃ gurorguruḥ
idānīṃ na vaśe'smākaṃ sa hi svargapurohitaḥ
24.41
padmanidhiruvāca
svāminvidheranujñānādāgato'smi tvayā saha
karttavyaṃ kiṃ mayā cātra kiṃvā vastu pratīkṣyate
24.42
jaiminiruvāca
iti hyālapyamānānāṃ nāradaḥ purataḥ sthitaḥ
brahmaṇā preritaḥ pūrvaṃ sarvaśāstraviśāradaḥ
24.43
sarvasambhāravastūni yathāśāstraṃ mune kuru
sampādayiṣyati tava śāsanātpadmako nidhiḥ
24.44
taṃ dṛṣṭvā te mudā yuktā uttasthurbrahmaṇaḥ sutam
ṣaḍrghyapūjayā tasya pūjāṃ cakre nṛpottamaḥ
24.45
praṇemuste'pi taṃ devā manuṣyākāradhāriṇaḥ
ūce tamindradyumno'pi pratiṣṭhāvidhivastuni
24.46
indradyumna uvāca
nāhaṃ vedmi muniśreṣṭha cirāttyaktaḥ purodhasā
ādeśaya kramādbrahmansampādyaṃ yadyadeva hi
Linked texts (7)
- Skandamahāpurāṇa (vulgate) — Sanskrit
- Purushottamakṣetramāhātmya — Sanskrit
- Puruṣottamacetramāhātmya — Sanskrit
- Sriksetramahatmya (ed. Caitanyacaraṇa Dāsa Mahārāja) — Sanskrit
- Śrīkṣetramāhātmya — Sanskrit
- Puruṣottamattvamāhātmya — Sanskrit
- Puruṣottakhaṇḍa — Sanskrit