Pramāṇa · Search · About · API

Purushottamakhanda 3

Puruṣottamakhaṇḍa 3

Language
Sanskrit

Contents

3.1

tṛtīyo'dhyāyaḥ
śrīruvāca
sādhu te buddhirutpannā viṣṇoḥ sannidhimāśritā
adbhutaṃ kathayāmyetatkṣetrasya ravinandana

3.2

yathāhaṃ bhagavadvakṣaḥsthalasthā dadṛśe purā
carācare jagatyasminpralīne pralaye yama

3.3

etatkṣetramahaṃ caiva dve evopasthite tadā
sa tadā saptakalpāyurmṛkaṇḍorātmajo muniḥ

3.4

praṇaṣṭe sthāvaracare nimagnaḥ pralayārṇave
nāvasthānamavāpyaiṣa¹ śarma lebhe na kutracit

3.5

jalārṇave bhramamāṇaḥ pralaye sa itastataḥ
puruṣottamasādṛśye kṣetre sa vaṭamaikṣata

3.6

utplutyotplutya mūlaṃ ca nyagrodhasya samīpataḥ
śuśrāva bālavacanaṃ mārkaṇḍeya mamāntikam

3.7

praviśya duḥkhamatulaṃ jahīhi khalu mā śucaḥ
tacchrutvā citravacanamapratarkyaṃ tadā muniḥ

3.8

vismayaṃ paramaṃ lebhe svaduḥkhaṃ nāpyacintayat
vāribhiḥ śīryate naitat dahyate kālavahninā

3.9

sambarttakādibhirnaitat śoṣyate nāpi cālyate
ekārṇave mahāghore nauriva kṣetramīkṣate

3.10

yatrāyaṃ yūpasadṛśo nyagrodhastiṣṭhate mahān
yaṃ gṛhītvā² kṣetramidaṃ nyagrodha īśitustanuḥ

3.11

mahāpralayavātena śākhā nāsya hi kampate
tasyādhastātsa hi muniḥ sthitvā caitadacintayat

3.12

ekārṇave'sminpralaye naṣṭe sthāvarajaṅgame
bhūpradeśaḥ sthirataraḥ kathameṣa vibhāvyate

3.13

atrāyaṃ³ śākhipravaraḥ komalaḥ paridṛśyate
mārkaṇḍeyāgaccha muhuriti sapraśrayaṃ vacaḥ

3.14

kuto nirāśrayamidaṃ⁴ cintayanniti ⁵saplavan
śaṅkhacakragadāpāṇiṃ nārāyaṇamalokayat

3.15

tadaṅga⁵padmāsanagāṃ māṃ ca vaivasvataikṣata
vivaśo jalavātābhyāṃ tadā sustho vyavasthitaḥ

3.16

hṛṣṭāntarātmā sa munirāvāṃ⁶ sāṣṭāṅgamānataḥ
prasādanāya devasya stotrametadudāharat

3.17

mārkaṇḍeya uvāca
tvatpādapadmānusarānuṣaṅgaṃ
rudrendrapadmāsanasampadāḍhyam
tvadbhaktihīnaṃ paritaḥ prataptaṃ
dīnaṃ paritrāhi kṛpāmbudhe mām

3.18

brahmādibhiryatparicaryamāṇaṃ
padāmbujadvandvamacintyaśakti
svaḥśreyasaprāptinidānatattvaṃ
dīnaṃ paritrāhi kṛpāmbudhe mām

3.19

yadaṅgabhūtaṃ jagadaṇḍametatanekakoṭipraguṇaṃ vibhāti
līlāvilāsasthitisṛṣṭilīnaṃ
tanmāṃ sudīnaṃ parirakṣa viṣṇo

3.20

ekaṃ suvarṇaṃ kaṭakādibhedairnānā yathā vā nabhasodito'rkaḥ
ādhāravaiṣamyajaleṣu tādṛgvibhāvyase 'nirguṇa eka eva

3.21

aśeṣasampūrṇaruciprahīṇopādānasaṅkalpavivarjito'pi
dīnānukampānuguṇaṃ bibharṣi
yuge yuge dehamapāraśakte

3.22

tvatpādapadmaṃ jagadīśa pūrvamasevyatānātmadhiyā mayā yat
tatkarmaṇā dāruṇapākabhājaṃ
dīnaṃ paritrāhi kṛpāmbudhe mām

3.23

aśeṣalokasthitisṛṣṭilīnavilāsi yatte triguṇaṃ vibhāti
vapurmahātmanmahadādihetuhetornamaste prakṛteḥ parasya

3.24

sarvatra gatvā bṛhadaprameyaṃ
pravarddhamānaṃ tvayi bṛṃhitaṃ ca
tadbrahmarūpaṃ pariṇāmahetuṃ
svādhyātmaviśvātmakamāśrayāmi

3.25

ekārṇave mahāghore nāvasthātuṃ pradeśabhūḥ
asti lakṣmīpate meghavārivātaprakampanāt

3.26

trāhi viṣṇo jagannātha magnaṃ saṃsārasāgare
māmuddharāsmādgovinda kṛpāpāṅgavilokanāt

3.27

śrīruvāca
stuvantamevaṃ brahmarṣiṃ sākṣānnārāyaṇo vibhuḥ
vilokyānugrahadṛśā vākyaṃ cedamuvāca ha

3.28

śrībhagavānuvāca
mārkaṇḍeya sudīno'si māmajñāya dvijottama
duścaraṃ¹⁰ yattapastaptaṃ dīrghāyustena kevalam

3.29

śayānaṃ patrapuṭake paśya kalpavaṭordhvaṃgam
bālasvarūpaṃ sarveṣāṃ kālātmānaṃ mahāmune

3.30

śrīruvāca
praviśya¹¹ vivṛtaṃ vaktraṃ tatrāvasthātumarhasi
evamukto bhagavatā sa munirvismitānanaḥ

3.31

āruhya dadṛśe bālarūpaṃ tasyāviśanmukhe
praviṣṭaḥ kaṇṭhamārgeṇa mahāyāmaṃ mahodaram

3.32

tatrāsau dadṛśe vipro bhuvanāni caturdaśa
brahmādidikpālasurānsiddhagandharvarākṣasān

3.33

ṛṣīndivyaṛṣīṃścaiva bhūmaṇḍalaṃ sāgarāṅkitam
nānātīrthairnadībhiśca parvataiḥ kānanaistathā

3.34

lakṣitaṃ pattanapuragrāmakharvaṭakairyutam
pātālāni tathā sapta nāgakanyāḥ sahasraśaḥ

3.35

mahārghapurasaudhaiśca12 sudhālepaiḥ samujjvalaiḥ
anarghamaṇibhirnāgaiḥ sevitaṃ paramādbhutam

3.36

jagatāṃ dhāriṇaṃ śeṣaṃ sahasraphaṇamaṇḍitam
vyākartāramaśeṣāṇāṃ śāstrāṇāṃ śiṣyamadhyagam

3.37

brahmāṇḍodaragaṃ vastu yatkiñcitparameṣṭhinā
sṛṣṭaṃ sarvaṃ dadarśāsau13 tatkukṣau14 sa mahāmuniḥ

3.38

nāpaśyadantaṃ tatkukṣau bhramamāṇa itastataḥ
tato viniṣkramya punardadṛśe ca mayā saha

3.39

pūrvamālakṣitaṃ yad yadāsthitaṃ puruṣottamam
vismayotphullanayanaḥ praṇipatyedamuktavān¹⁵

3.40

mārkaṇḍeya uvāca
bhagavandevadeveśa kimadbhutamidaṃ prabho
mahāpralayasaṃrodhe sṛṣṭiratra vibhāvyate
tvanmāyā duravacchedyā kathaṃ vijñāyate¹⁵⁽ka⁾ mayā

3.41

śrī bhagavānuvāca
mune kṣetramidaṃ citraṃ śāśvataṃ me vibhāvaya
na sṛṣṭipralayāvatra vidyete na ca saṃsṛtiḥ

3.42

sadaikarūpaṃ puruṣottamākhyaṃ
muktipradaṃ māmiha samprabudhya
atra praviṣṭo na punaḥ prayāti
garbhasthitiṃ sāndrasukhasvarūpaḥ

3.43

ityājñapto bhagavatā mārkaṇḍeyo mahāmuniḥ
prahṛṣṭavadanaḥ prāha praṇipatya jagadgurum

3.44

mārkaṇḍeya uvāca
atra vāsaṃ kariṣyāmītyanyatīrthaparāṅmukhaḥ
uvāca ¹⁶stitadhīrviṣṇuṃ bhaktiśraddhāmudānvitaḥ

3.45

anugṛhṇīṣva bhagavankṣetre śrīpuruṣottame
yathāsthito mṛtyuvaśaṃ na vraje puruṣottame

3.46

śrī bhagavānuvāca
atra sthitiṃ tu viprarṣe kṣetre mokṣaprasādhake
kariṣyāmi na sandeho yāvadābhūtasaṃplavam
layāvasāne tīrthaṃ te racayiṣyāmi śāśvatam

3.47

yattīre tapa āsthāya maddvitīyatanuṃ śivam
ārādhya madanukośānmṛtyuṃ jeṣyasi niścitam

3.48

jaiminiruvāca
evaṃ purā dattavaro mārkaṇḍeyo mahāmuniḥ
nyagrodhapavanāśāyāṃ khātaṃ cakre sa vai hareḥ¹⁷

3.59

pāvanaṃ gartamāsthāya pūjayitvā maheśvaram
mahatā tapasā vipro jitavānmṛtyumañjasā

3.50

munestasyaiva nāmnāyaṃ prakhyāto gartta uttamaḥ
atra ¹⁸snātvā śivaṃ dṛṣṭvā vājimedhaphalaṃ labhet

3.50.p1

iti śrīskānde jaiminiṛṣisaṃvāde lakṣmyā yamaprabodhanāvasare mārkaṇḍeyakṛtā bhagavatstutivarṇanaṃ nāma tṛtīyo'dhyāyaḥ || 3

Linked texts (7)