Shivapurana 1.1: prathamo'dhyāyaḥ | munipraśnottaravarṇanam
Śivapurāṇa (complete text) 1.1
- Language
- Sanskrit
Contents
- 1.1.38 — 4 parts
prathamo'dhyāyaḥ | munipraśnottaravarṇanam
1.1.1
ādyantamaṅgalamajātasamānabhāva-māryaṃ tamīśamajarāmaramātmadevam |
pañcānanaṃ prabalapañcavinodaśīlaṃ sambhāvaye manasi śaṅkaramambikeśam ||
1.1.1_2
vyāsa uvāca |
dharmakṣetre mahākṣetre gaṅgākālindisaṅgame |
prayāge parame puṇye brahmalokasya vartmani ||
1.1.2
munayaḥ śaṃsitātmānaḥ satyavrataparāyaṇāḥ |
mahaujaso mahābhāgā mahāsatraṃ vitenire ||
1.1.3
tatra satraṃ samākarṇya vyāsaśiṣyo mahāmuniḥ |
ājagāma munīn draṣṭuṃ sūtaḥ paurāṇikottamaḥ ||
1.1.4
taṃ dṛṣṭvā sūtamāyāntaṃ harṣitā munayastadā |
cetasā suprasannena pūjāṃ cakruryathāvidhi ||
1.1.5
tato vinayasaṃyuktāḥ procuḥ sāñjalayaśca te |
suprasannā mahātmānaḥ stutiṃ kṛtvā yathāvidhi ||
1.1.6
romaharṣaṇa sarvajña bhavān vai bhāgyagauravāt |
purāṇavidyāmakhilāṃ vyāsāt pratyarthamīyivān ||
1.1.7
tasmādāścaryabhūtānāṃ kathānāṃ tvaṃ hi bhājanam |
ratnānāmurusārāṇāṃ ratnākara ivārṇavaḥ ||
1.1.8
yacca bhūtaṃ ca bhavyaṃ ca yaccānyadvastu vartate |
na tvayāviditaṃ kiñcit triṣu lokeṣu vidyate ||
1.1.9
tvaṃ maddiṣṭavaśādasya darśanārthamihāgataḥ |
kurvan kimapi naḥ śreyo na vṛthāgantumarhasi ||
1.1.10
tattvaṃ śrutaṃ sma naḥ sarvaṃ pūrvameva śubhāśubham |
na tṛptimadhigacchāmaḥ śravaṇecchā muhurmuhuḥ ||
1.1.11
idānīmekamevāsti śrotavyaṃ sūta sanmate |
tadrahasyamapi brūhi yadi te'nugraho bhavet ||
1.1.12
prāpte kaliyuge ghore narāḥ puṇyavivarjitāḥ |
durācāraratāḥ sarve satyavārtāparāṅmukhāḥ ||
1.1.13
parāpavādaniratāḥ paradravyābhilāṣiṇaḥ |
parastrīsaktamanasaḥ parahiṃsāparāyaṇāḥ ||
1.1.14
dehātmadṛṣṭayo mūḍhā nāstikāḥ paśubuddhayaḥ |
mātṛpitṛkṛtadveṣāḥ strīdevāḥ kāmakiṅkarāḥ ||
1.1.15
viprā lobhagrahagrastā vedavikrayajīvinaḥ |
dhanārjanārthamabhyastavidyā madavimohitāḥ ||
1.1.16
tyaktasvajātikarmāṇaḥ prāyaśaḥ paravañcakāḥ |
trikālasandhyayā hīnā brahmabodhavivarjitāḥ ||
1.1.17
adayāḥ paṇḍitammanyāḥ svācāravratalopakāḥ |
kṛṣyudyamaratāḥ krūrasvabhāvā malināśayāḥ ||
1.1.18
kṣatriyāśca tathā sarve svadharmatyāgaśīlinaḥ |
asatsaṅgāḥ pāparatā vyabhicāraparāyaṇāḥ ||
1.1.19
aśūrā araṇaprītāḥ palāyanaparāyaṇāḥ |
kucauravṛttayaḥ śūdrāḥ kāmakiṅkaracetasaḥ ||
1.1.20
śastrāstravidyayā hīnā dhenuviprāvanojjhitāḥ |
śaraṇyāvanahīnāśca kāminyūtimṛgāḥ sadā ||
1.1.21
prajāpālanasaddharmavihīnā bhogatatparāḥ |
prajāsaṃhārakā duṣṭā jīvahiṃsākarā mudā ||
1.1.22
vaiśyāḥ saṃskārahīnāste svadharmatyāgaśīlinaḥ |
kupathāḥ svārjanaratāstulākarmakuvṛttayaḥ ||
1.1.23
gurudevadvijātīnāṃ bhaktihīnāḥ kubuddhayaḥ |
abhojitadvijāḥ prāyaḥ kṛpaṇā baddhamuṣṭayaḥ ||
1.1.24
kāminījārabhāveṣu suratā malināśayāḥ |
lobhamohavicetaskāḥ pūrtādiṣu vṛṣojjhitāḥ ||
1.1.25
tadvacchūdrāśca ye kecid brahmaṇācāratatparāḥ |
ujjvalākṛtayo mūḍhāḥ svadharmatyāgaśīlinaḥ ||
1.1.26
kartārastapasāṃ bhūyo dvijatejo'pahārakāḥ |
śiśvalpamṛtyukārāśca mantroccāraparāyaṇāḥ ||
1.1.27
śālagrāmaśilādīnāṃ pūjakā homatatparāḥ |
pratikūlavicārāśca kuṭilā dvijadūṣakāḥ ||
1.1.28
dhanavantaḥ kukarmāṇo vidyāvanto vivādinaḥ |
ākhyānopāsanādharmavaktāro dharmalopakāḥ ||
1.1.29
subhūpākṛtayo dambhāḥ sudātāro mahāmadāḥ |
viprādīn sevakān matvā manyamānā nijaṃ prabhum ||
1.1.30
svadharmarahitā mūḍhāḥ saṅkarāḥ krūrabuddhayaḥ |
mahābhimānino nityaṃ caturvarṇavilopakāḥ ||
1.1.31
sukulīnānnijān matvā caturvarṇairvivartanāḥ |
sarvavarṇabhraṣṭakarāḥ mūḍhāḥ satkarmakāriṇaḥ ||
1.1.32
striyaśca prāyaśo bhraṣṭā bhartravajñānakārikāḥ |
śvaśuradrohakāriṇyo nirbhayā malināśanāḥ ||
1.1.33
kuhāvabhāvaniratāḥ kuśīlāḥ smaravihvalāḥ |
jārasaṅgaratā nityaṃ svasvāmivimukhāstathā ||
1.1.34
tanayā mātṛpitrośca bhaktihīnā durāśayāḥ |
avidyāpāṭhakā nityaṃ rogagrasitadehakāḥ ||
1.1.35
eteṣāṃ naṣṭabuddhīnāṃ svadharmatyāgaśīlinām |
paraloke'pīha loke kathaṃ sūta gatirbhavet ||
1.1.36
iti cintākulaṃ cittaṃ jāyate satataṃ hi naḥ |
paropakārasadṛśo nāsti dharmo'paraḥ khalu ||
1.1.37
laghūpāyena yenaiṣāṃ bhavet sadyo'ghanāśanam |
sarvasiddhāntavittvaṃ hi kṛpayā tadvadādhunā ||
1.1.38
vyāsa uvāca |
ityākarṇya vacasteṣāṃ munīnāṃ bhāvitātmanām |
manasā śaṅkaraṃ smṛtvā sūtaḥ provāca tān munīn ||
1.1.38.c1
iti śrīśivamahāpurāṇe prathamāyāṃ vidyeśvarasaṃhitāyāṃ munipraśnavarṇanaṃ nāma prathamo'dhyāyaḥ ||
1.1.38.p2
śrīgaṇeśāya namaḥ ||
1.1.38.p3
śrīgaurīśaṅkarābhyāṃ namaḥ ||
1.1.38.p4
vidyeśvarasaṃhitā
Other recensions (2)
- Śivapurāṇa — Vyāsa, Sanskrit
- Śivapurāṇa (complete text) — Sanskrit