Pramāṇa · Search · About · API

Shivapurana 1.1: prathamo'dhyāyaḥ | munipraśnottaravarṇanam

Śivapurāṇa (complete text) 1.1

Language
Sanskrit

Contents

prathamo'dhyāyaḥ | munipraśnottaravarṇanam

1.1.1

ādyantamaṅgalamajātasamānabhāva-māryaṃ tamīśamajarāmaramātmadevam |
pañcānanaṃ prabalapañcavinodaśīlaṃ sambhāvaye manasi śaṅkaramambikeśam ||

1.1.1_2

vyāsa uvāca |
dharmakṣetre mahākṣetre gaṅgākālindisaṅgame |
prayāge parame puṇye brahmalokasya vartmani ||

1.1.2

munayaḥ śaṃsitātmānaḥ satyavrataparāyaṇāḥ |
mahaujaso mahābhāgā mahāsatraṃ vitenire ||

1.1.3

tatra satraṃ samākarṇya vyāsaśiṣyo mahāmuniḥ |
ājagāma munīn draṣṭuṃ sūtaḥ paurāṇikottamaḥ ||

1.1.4

taṃ dṛṣṭvā sūtamāyāntaṃ harṣitā munayastadā |
cetasā suprasannena pūjāṃ cakruryathāvidhi ||

1.1.5

tato vinayasaṃyuktāḥ procuḥ sāñjalayaśca te |
suprasannā mahātmānaḥ stutiṃ kṛtvā yathāvidhi ||

1.1.6

romaharṣaṇa sarvajña bhavān vai bhāgyagauravāt |
purāṇavidyāmakhilāṃ vyāsāt pratyarthamīyivān ||

1.1.7

tasmādāścaryabhūtānāṃ kathānāṃ tvaṃ hi bhājanam |
ratnānāmurusārāṇāṃ ratnākara ivārṇavaḥ ||

1.1.8

yacca bhūtaṃ ca bhavyaṃ ca yaccānyadvastu vartate |
na tvayāviditaṃ kiñcit triṣu lokeṣu vidyate ||

1.1.9

tvaṃ maddiṣṭavaśādasya darśanārthamihāgataḥ |
kurvan kimapi naḥ śreyo na vṛthāgantumarhasi ||

1.1.10

tattvaṃ śrutaṃ sma naḥ sarvaṃ pūrvameva śubhāśubham |
na tṛptimadhigacchāmaḥ śravaṇecchā muhurmuhuḥ ||

1.1.11

idānīmekamevāsti śrotavyaṃ sūta sanmate |
tadrahasyamapi brūhi yadi te'nugraho bhavet ||

1.1.12

prāpte kaliyuge ghore narāḥ puṇyavivarjitāḥ |
durācāraratāḥ sarve satyavārtāparāṅmukhāḥ ||

1.1.13

parāpavādaniratāḥ paradravyābhilāṣiṇaḥ |
parastrīsaktamanasaḥ parahiṃsāparāyaṇāḥ ||

1.1.14

dehātmadṛṣṭayo mūḍhā nāstikāḥ paśubuddhayaḥ |
mātṛpitṛkṛtadveṣāḥ strīdevāḥ kāmakiṅkarāḥ ||

1.1.15

viprā lobhagrahagrastā vedavikrayajīvinaḥ |
dhanārjanārthamabhyastavidyā madavimohitāḥ ||

1.1.16

tyaktasvajātikarmāṇaḥ prāyaśaḥ paravañcakāḥ |
trikālasandhyayā hīnā brahmabodhavivarjitāḥ ||

1.1.17

adayāḥ paṇḍitammanyāḥ svācāravratalopakāḥ |
kṛṣyudyamaratāḥ krūrasvabhāvā malināśayāḥ ||

1.1.18

kṣatriyāśca tathā sarve svadharmatyāgaśīlinaḥ |
asatsaṅgāḥ pāparatā vyabhicāraparāyaṇāḥ ||

1.1.19

aśūrā araṇaprītāḥ palāyanaparāyaṇāḥ |
kucauravṛttayaḥ śūdrāḥ kāmakiṅkaracetasaḥ ||

1.1.20

śastrāstravidyayā hīnā dhenuviprāvanojjhitāḥ |
śaraṇyāvanahīnāśca kāminyūtimṛgāḥ sadā ||

1.1.21

prajāpālanasaddharmavihīnā bhogatatparāḥ |
prajāsaṃhārakā duṣṭā jīvahiṃsākarā mudā ||

1.1.22

vaiśyāḥ saṃskārahīnāste svadharmatyāgaśīlinaḥ |
kupathāḥ svārjanaratāstulākarmakuvṛttayaḥ ||

1.1.23

gurudevadvijātīnāṃ bhaktihīnāḥ kubuddhayaḥ |
abhojitadvijāḥ prāyaḥ kṛpaṇā baddhamuṣṭayaḥ ||

1.1.24

kāminījārabhāveṣu suratā malināśayāḥ |
lobhamohavicetaskāḥ pūrtādiṣu vṛṣojjhitāḥ ||

1.1.25

tadvacchūdrāśca ye kecid brahmaṇācāratatparāḥ |
ujjvalākṛtayo mūḍhāḥ svadharmatyāgaśīlinaḥ ||

1.1.26

kartārastapasāṃ bhūyo dvijatejo'pahārakāḥ |
śiśvalpamṛtyukārāśca mantroccāraparāyaṇāḥ ||

1.1.27

śālagrāmaśilādīnāṃ pūjakā homatatparāḥ |
pratikūlavicārāśca kuṭilā dvijadūṣakāḥ ||

1.1.28

dhanavantaḥ kukarmāṇo vidyāvanto vivādinaḥ |
ākhyānopāsanādharmavaktāro dharmalopakāḥ ||

1.1.29

subhūpākṛtayo dambhāḥ sudātāro mahāmadāḥ |
viprādīn sevakān matvā manyamānā nijaṃ prabhum ||

1.1.30

svadharmarahitā mūḍhāḥ saṅkarāḥ krūrabuddhayaḥ |
mahābhimānino nityaṃ caturvarṇavilopakāḥ ||

1.1.31

sukulīnānnijān matvā caturvarṇairvivartanāḥ |
sarvavarṇabhraṣṭakarāḥ mūḍhāḥ satkarmakāriṇaḥ ||

1.1.32

striyaśca prāyaśo bhraṣṭā bhartravajñānakārikāḥ |
śvaśuradrohakāriṇyo nirbhayā malināśanāḥ ||

1.1.33

kuhāvabhāvaniratāḥ kuśīlāḥ smaravihvalāḥ |
jārasaṅgaratā nityaṃ svasvāmivimukhāstathā ||

1.1.34

tanayā mātṛpitrośca bhaktihīnā durāśayāḥ |
avidyāpāṭhakā nityaṃ rogagrasitadehakāḥ ||

1.1.35

eteṣāṃ naṣṭabuddhīnāṃ svadharmatyāgaśīlinām |
paraloke'pīha loke kathaṃ sūta gatirbhavet ||

1.1.36

iti cintākulaṃ cittaṃ jāyate satataṃ hi naḥ |
paropakārasadṛśo nāsti dharmo'paraḥ khalu ||

1.1.37

laghūpāyena yenaiṣāṃ bhavet sadyo'ghanāśanam |
sarvasiddhāntavittvaṃ hi kṛpayā tadvadādhunā ||

1.1.38

vyāsa uvāca |
ityākarṇya vacasteṣāṃ munīnāṃ bhāvitātmanām |
manasā śaṅkaraṃ smṛtvā sūtaḥ provāca tān munīn ||

1.1.38.c1

iti śrīśivamahāpurāṇe prathamāyāṃ vidyeśvarasaṃhitāyāṃ munipraśnavarṇanaṃ nāma prathamo'dhyāyaḥ ||

1.1.38.p2

śrīgaṇeśāya namaḥ ||

1.1.38.p3

śrīgaurīśaṅkarābhyāṃ namaḥ ||

1.1.38.p4

vidyeśvarasaṃhitā

Other recensions (2)