Pramāṇa · Search · About · API

Shivapurana 2.1.12: dvādaśo'dhyāyaḥ | pūjāvidhivarṇane sārāsāravicāravarṇanam

Śivapurāṇa (complete text) 2.1.12

Language
Sanskrit

Contents

dvādaśo'dhyāyaḥ | pūjāvidhivarṇane sārāsāravicāravarṇanam

2.1.12.1

nārada uvāca |
brahmanprajāpate tāta dhanyastvaṃ śivasaktadhīḥ |
etadeva punaḥ samyagbrūhi me vistarādvidhe ||

2.1.12.2

brahmovāca |
ekasminsamaye tāta ṛṣīnāhūya sarvataḥ |
nirjarāṃścāvadaṃ prītyā suvacaḥ padmasambhavaḥ ||

2.1.12.3

yadi nityasukhe śraddhā yadi siddheśca kāmukāḥ |
āgantavyaṃ mayā sārdhaṃ tīraṃ kṣīrapayonidheḥ ||

2.1.12.4

ityetadvacanaṃ śrutvā gatāste hi mayā saha |
yatrāste bhagavānviṣṇuḥ sarveṣāṃ hitakārakaḥ ||

2.1.12.5

tatra gatvā jagannāthaṃ devadevaṃ janārdanam |
upatasthuḥ surā natvā sukṛtāñjalayo mune ||

2.1.12.6

tāndṛṣṭvā ca tadā viṣṇurbrahmādyānamarānsthitān |
smaran śivapadāmbhojamabravītparamaṃ vacaḥ ||

2.1.12.7

viṣṇuruvāca |
kimarthamāgatā yūyaṃ brahmādyāśca surarṣayaḥ |
sarvaṃ vadata tatprītyā kiṃ kāryaṃ vidyate'dhunā ||

2.1.12.7.p1

brahmovāca |
iti pṛṣṭāstadā tena viṣṇunā ca mayā surāḥ |
punaḥ praṇamya taṃ prītyā kiṃ kāryaṃ vidyate'dhunā ||

2.1.12.8

vinivedayituṃ kāryaṃ hyabruvanvacanaṃ śubham ||

2.1.12.9

devā ūcuḥ |
nityaṃ sevā tu kasyaiva kāryā duḥkhāpahāriṇī ||

2.1.12.10

ityetadvacanaṃ śrutvā bhagavānbhaktavatsalaḥ |
sāmarasya mama prītyā kṛpayā vākyamabravīt ||

2.1.12.11

śrībhagavānuvāca |
brahman śṛṇu suraiḥ samyak śrutaṃ ca bhavatā purā |
tathāpi kathyate tubhyaṃ devebhyaśca tathā punaḥ ||

2.1.12.12

dṛṣṭaṃ ca dṛśyate'dyaiva kiṃ punaḥ pṛcchyate'dhunā |
brahmandevaiḥ samastaiśca bahudhā kāryatatparaiḥ ||

2.1.12.13

sevyaḥ sevyaḥ sadā devaḥ śaṅkaraḥ sarvaduḥkhahā |
mamāpi kathitaṃ tena brahmaṇo'pi viśeṣataḥ ||

2.1.12.14

prastutaṃ caiva dṛṣṭaṃ vaḥ sarvaṃ dṛṣṭāntamadbhutam |
tyājyaṃ tadarcanaṃ naiva kadāpi sukhamīpsubhiḥ ||

2.1.12.15

santyajya devadeveśaṃ liṅgamūrtiṃ maheśvaram |
tāraputrāstathaivaite naṣṭāste'pi sabāndhavāḥ ||

2.1.12.16

mayā ca mohitāste vai māyayā dūrataḥ kṛtāḥ |
sarve vinaṣṭāḥ pradhvastāḥ śivena rahitā yadā ||

2.1.12.17

tasmātsadā pūjanīyo liṅgamūrtidharo haraḥ |
sevanīyo viśeṣeṇa śraddhayā devasattama ||

2.1.12.18

śarvaliṅgārcanādeva devā daityāśca sattamāḥ |
ahaṃ tvaṃ ca tathā brahmankathaṃ tadvismṛtaṃ tvayā ||

2.1.12.19

talliṅgamarcayennityaṃ yena kenāpi hetunā |
tasmāt brahmansuraiḥ śarvaḥ sarvakāmaphalepsayā ||

2.1.12.20

sā hānistanmahāchidraṃ sāndhatā sā ca mugdhatā |
yanmuhūrtaṃ kṣaṇaṃ vāpi śivaṃ naiva samarcayet ||

2.1.12.21

bhavabhaktiparā ye ca bhavapraṇatacetasaḥ |
bhavasaṃsmaraṇā ye ca na te duḥkhasya bhājanāḥ ||

2.1.12.22

bhavanāni manojñāni manojñābharaṇāḥ striyaḥ |
dhanaṃ ca tuṣṭiparyantaṃ putrapautrādisantatiḥ ||

2.1.12.23

ārogyaṃ ca śarīraṃ ca pratiṣṭhāṃ cāpyalaukikīm |
ye vāñchanti mahābhāgāḥ sukhaṃ vā tridaśālayam ||

2.1.12.24

ante muktiphalaṃ caiva bhaktiṃ vā parameśituḥ |
pūrvapuṇyātirekeṇa te'rcayanti sadāśivam ||

2.1.12.25

yo'rcayecchivaliṅgaṃ vai nityaṃ bhaktiparāyaṇaḥ |
tasya vai saphalā siddhirna sa pāpaiḥ prayujyate ||

2.1.12.26

brahmovāca |
ityuktāśca tadā devāḥ praṇipatya hariṃ svayam |
liṅgāni prārthayāmāsuḥ sarvakāmāptaye nṛṇām ||

2.1.12.27

tacchrutvā ca tadā viṣṇurviśvakarmāṇamabravīt |
ahaṃ ca muniśārdūla jīvoddhāraparāyaṇaḥ ||

2.1.12.28

viśvakarmanyathā śambhoḥ kalpayitvā śubhāni ca |
liṅgāni sarvadevebhyo deyāni vacanānmama ||

2.1.12.29

brahmovāca |
liṅgāni kalpayitvaivamadhikārānurūpataḥ |
viśvakarmā dadau tebhyo niyogānmama vā hareḥ ||

2.1.12.30

tadeva kathayāmyadya śrūyatāmṛṣisattama |
padmarāgamayaṃ śakro haimaṃ viśravasaḥ sutaḥ ||

2.1.12.31

pītaṃ maṇimayaṃ dharmo varuṇaḥ śyāmalaṃ śivam |
indranīlamayaṃ viṣṇurbrahmā hemamayaṃ tathā ||

2.1.12.32

viśvedevāstathā raupyaṃ vasavaśca tathaiva ca |
ārakūṭamayaṃ vāpi pārthivaṃ hyaśvinau mune ||

2.1.12.33

lakṣmīśca sphāṭikaṃ devī hyādityāstāmranirmitam |
mauktikaṃ somarājo vai vajraliṅgaṃ vibhāvasuḥ ||

2.1.12.34

mṛṇmayaṃ caiva viprendrā viprapatnyastathaiva ca |
cāndanaṃ ca mayo nāgāḥ pravālamayamādarāt ||

2.1.12.35

navanītamayaṃ devī yogī bhasmamayaṃ tathā |
yakṣā dadhimayaṃ liṅgaṃ chāyā piṣṭamayaṃ tathā ||

2.1.12.36

śivaliṅgaṃ ca brahmāṇī ratnaṃ pūjayati dhruvam |
pāradaṃ pārthivaṃ bāṇaḥ samarcati pare'pi vā ||

2.1.12.37

evaṃvidhāni liṅgāni dattāni viśvakarmaṇā |
te pūjayanti sarve vai devā ṛṣigaṇāstathā ||

2.1.12.38

viṣṇurdattvā ca liṅgāni devebhyo hitakāmyayā |
pūjāvidhiṃ samācaṣṭa brahmaṇe me pinākinaḥ ||

2.1.12.39

tacchrutvā vacanaṃ tasya brahmāhaṃ devasattamaiḥ |
āgacchaṃ ca svakaṃ dhāma harṣanirbharamānasaḥ ||

2.1.12.40

tatrāgatya ṛṣīnsarvāndevāṃścāhaṃ tathā mune |
śivapūjāvidhiṃ samyagabruvaṃ sakaleṣṭadam ||

2.1.12.41

brahmovāca |
śrūyatāmṛṣayaḥ sarve sāmarāḥ prematatparāḥ |
śivapūjāvidhiṃ prītyā kathaye bhuktimuktidam ||

2.1.12.42

mānuṣaṃ janma samprāpya durlabhaṃ sarvajantuṣu |
tatrāpi satkule devā duṣprāpyaṃ ca munīśvarāḥ ||

2.1.12.43

avyaṅgaṃ caiva vipreṣu sācāreṣu sapuṇyataḥ |
śivasantoṣahetośca karma svoktaṃ samācaret ||

2.1.12.44

yadyajjātisamuddiṣṭaṃ tattatkarma na laṅghayet |
yāvaddānasya sampattistāvatkarma samāvahet ||

2.1.12.45

karmayajñasahasrebhyastapoyajño viśiṣyate |
tapoyajñasahasrebhyo japayajño viśiṣyate ||

2.1.12.46

dhyānayajñātparaṃ nāsti dhyānaṃ jñānasya sādhanam |
yataḥ samarasaṃ sveṣṭaṃ yogī dhyānena paśyati ||

2.1.12.47

dhyānayajñaratasyāsya sadā sannihitaḥ śivaḥ |
nāsti vijñānināṃ kiñcitprāyaścittādiśodhanam ||

2.1.12.48

viśuddhā vidyayā ye ca brahmanbrahmavido janāḥ |
nāsti kriyā ca teṣāṃ vai sukhaṃ duḥkhaṃ vicārataḥ ||

2.1.12.49

dharmādharmau japo homo dhyānaṃ dhyānavidhistathā |
sarvadā nirvikārāste vidyayā ca tayāmarāḥ ||

2.1.12.50

parānandakaraṃ liṅgaṃ viśuddhaṃ śivamakṣaram |
niṣkalaṃ sarvagaṃ jñeyaṃ yogināṃ hṛdi saṃsthitam ||

2.1.12.51

liṅgaṃ tu dvividhaṃ proktaṃ bāhyamābhyantaraṃ dvijāḥ |
bāhyaṃ sthūlaṃ samuddiṣṭaṃ sūkṣmamābhyantaraṃ matam ||

2.1.12.52

karmayajñaratā ye ca sthūlaliṅgārcane ratāḥ |
asatāṃ bhāvanārthāya sūkṣmeṇa sthūlavigrahāḥ ||

2.1.12.53

ādhyātmikaṃ tu yalliṅgaṃ pratyakṣaṃ yasya no bhavet |
sa talliṅge tathā sthūle kalpayecca na cānyathā ||

2.1.12.54

jñānināṃ sūkṣmamamalaṃ bhāvātpratyakṣamavyayam |
yathā sthūlamayuktānāmutkṛṣṭādau prakalpitam ||

2.1.12.55

aho vicārato nāsti hyanyattatvārthavādinaḥ |
niṣkalaṃ sakalaṃ citte sarvaṃ śivamayaṃ jagat ||

2.1.12.56

evaṃ jñānavimuktānāṃ nāsti doṣavikalpanā |
vidhiścaiva tathā nāsti vihitāvihite tathā ||

2.1.12.57

yathā jaleṣu kamalaṃ salilairnāvalipyate |
tathā jñānī gṛhe tiṣṭhankarmaṇā nāvabadhyate ||

2.1.12.58

iti jñānaṃ samutpannaṃ yāvannaiva narasya vai |
tāvacca karmaṇā devaṃ śivamārādhayennaraḥ ||

2.1.12.59

pratyayārthaṃ ca jagatāmekastho'pi divākaraḥ |
eko'pi bahudhā dṛṣṭo jalādhārādivastuṣu ||

2.1.12.60

dṛśyate śrūyate loke yadyatsadasadātmakam |
tattatsarvaṃ surā vitta paraṃ brahma śivātmakam ||

2.1.12.61

bhedo jalānāṃ loke'sminpratibhāve'vicārataḥ |
evamāhustathā cānye sarve vedārthatattvagāḥ ||

2.1.12.62

hṛdi saṃsāriṇaḥ sākṣātsakalaḥ parameśvaraḥ |
iti vijñānayuktasya kiṃ tasya pratimādibhiḥ ||

2.1.12.63

iti vijñānahīnasya pratimākalpanā śubhā |
padamuccaiḥ samāroḍhuṃ puṃso hyālambanaṃ smṛtam ||

2.1.12.64

ālambanaṃ vinā tasya padamuccaiḥ suduṣkaram |
nirguṇaprāptaye nṝṇāṃ pratimālambanaṃ smṛtam ||

2.1.12.65

saguṇānnirguṇaprāptirbhavatīti suniścitam |
evaṃ ca sarvadevānāṃ pratimā pratyayāvahā ||

2.1.12.66

devaścāyaṃ mahīyānvai tasyārthe pūjanaṃ tvidam |
gandhacandanapuṣpādi kimarthaṃ pratimāṃ vinā ||

2.1.12.67

tāvacca pratimā pūjyā yāvadvijñānasambhavaḥ |
jñānābhāve na pūjyeta patanaṃ tasya niścitam ||

2.1.12.68

etasmātkāraṇādviprāḥ śrūyatāṃ paramārthataḥ |
svajātyuktaṃ tu yatkarma kartavyaṃ tatprayatnataḥ ||

2.1.12.69

yatra yatra yathā bhaktiḥ kartavyaṃ pūjanādikam |
vinā pūjanadānādi pātakaṃ na ca dūrataḥ ||

2.1.12.70

yāvacca pātakaṃ dehe tāvatsiddhirna jāyate |
gate ca pātake tasya sarvaṃ ca saphalaṃ bhavet ||

2.1.12.71

tathā ca maline vastre raṅgaḥ śubhataro na hi |
kṣālane hi kṛte śuddhe sarvo raṅgaḥ prasajjate ||

2.1.12.72

tathā ca nirmale dehe devānāṃ samyagarcayā |
jñānaraṅgaḥ prajāyeta tadā vijñānasambhavaḥ ||

2.1.12.73

vijñānasya ca sanmūlaṃ bhaktiravyabhicāriṇī |
jñānasyāpi ca sanmūlaṃ bhaktirevā'bhidhīyate ||

2.1.12.74

bhaktermūlaṃ tu satkarma sveṣṭadevādipūjanam |
tanmūlaṃ sadguruḥ proktastanmūlaṃ saṅgatiḥ satām ||

2.1.12.74_2

saṅgatyā gururāpyeta gurormantrādipūjanam |
pūjanājjāyate bhaktirbhaktyā jñānaṃ prajāyate ||

2.1.12.76

vijñānaṃ jāyate jñānātparabrahmaprakāśakam |
vijñānaṃ ca yadā jātaṃ tadā bhedo nivartate ||

2.1.12.77

bhede nivṛtte sakale dvandvaduḥkhavihīnatā |
dvandvaduḥkhavihīnastu śivarūpo bhavatyasau ||

2.1.12.78

dvandvāprāptau na jāyetāṃ sukhaduḥkhe vijānataḥ |
vihitāvihite tasya na syātāṃ ca surarṣayaḥ ||

2.1.12.79

īdṛśo viralo loke gṛhāśramavivarjitaḥ |
yadi loke bhavatyasmindarśanātpāpahārakaḥ ||

2.1.12.80

tīrthāni ślāghayantīha tādṛśaṃ jñānavittamam |
devāśca munayaḥ sarve parabrahmātmakaṃ śivam ||

2.1.12.81

tādṛśāni na tīrthāni na devā mṛcchilāmayāḥ |
te punantyurukālena vijñānī darśanādapi ||

2.1.12.82

yāvadgṛhāśrame tiṣṭhettāvadākārapūjanam |
kuryācchreṣṭhasya suprītyā sureṣu khalu pañcasu ||

2.1.12.83

athavā ca śivaḥ pūjyo mūlamekaṃ viśiṣyate |
mūle sikte tathā śākhāḥ tṛptāḥ satyakhilāḥ surāḥ ||

2.1.12.84

śākhāsu ca sutṛptāsu mūlaṃ tṛptaṃ na karhicit |
evaṃ sarveṣu tṛpteṣu sureṣu munisattamāḥ ||

2.1.12.85

sarvathā śivatṛptirno vijñeyā sūkṣmabuddhibhiḥ |
śive ca pūjite devāḥ pūjitāḥ sarva eva hi ||

2.1.12.86

tasmācca pūjayeddevaṃ śaṅkaraṃ lokaśaṅkaram |
sarvakāmaphalāvāptyai sarvabhūtahite rataḥ ||

2.1.12.86.c1

iti śrīśivamahāpurāṇe dvitīyāyāṃ rudra saṃhitāyāṃ prathamakhaṇḍe sṛṣṭyupākhyāne pūjāvidhivarṇane sārāsāravicāravarṇanaṃ nāma dvādaśo'dhyāyaḥ ||

2.1.12.86.p2

śrīgaṇeśāya namaḥ ||

2.1.12.86.p3

śrīgaurīśaṅkarābhyāṃ namaḥ ||

2.1.12.86.p4

śrīśivamahāpurāṇam ||

2.1.12.86.p5

dvitīyāyāṃ rudrasaṃhitāyāṃ prathamaḥ sṛṣṭikhaṇḍaḥ

Linked texts (1)