Pramāṇa · Search · About · API

Shivapurana 2.1.13: trayodaśo'dhyāyaḥ | śivapūjanavarṇanam

Śivapurāṇa (complete text) 2.1.13

Language
Sanskrit

Contents

trayodaśo'dhyāyaḥ | śivapūjanavarṇanam

2.1.13.1

brahmovāca |
ataḥ paraṃ pravakṣyāmi pūjāvidhimanuttamam |
śrūyatāmṛṣayo devāḥsarvakāmasukhāvaham ||

2.1.13.2

brāhme muhūrte cotthāya saṃsmaretsāmbakaṃ śivam |
kuryāttatprārthanāṃ bhaktyā sāñjalirnatamastakaḥ ||

2.1.13.3

uttiṣṭhottiṣṭha deveśa uttiṣṭha hṛdayeśaya |
uttiṣṭha tvamumāsvāminbrahmāṇḍe maṅgalaṃ kuru ||

2.1.13.4

jānāmi dharmaṃ na ca me pravṛtti-rjānāmyadharmaṃ na ca me nivṛttiḥ |
tvayā mahādeva hṛdi sthitena yathā niyukto'smi tathā karomi ||

2.1.13.5

ityuktvā vacanaṃ bhaktyā smṛtvā ca gurupādake |
bahirgaccheddakṣiṇāśāṃ tyāgārthaṃ malamūtrayoḥ ||

2.1.13.6

dehaśuddhiṃ tataḥ kṛtvā sa mṛjjalaviśodhanaiḥ |
hastau pādau ca prakṣālya dantadhāvanamācaret ||

2.1.13.7

divānāthe tvanudite kṛtvā vai dantadhāvanam |
mukhaṃ ṣoḍaśavāraṃ tu prakṣālyāñjalibhistathā ||

2.1.13.8

ṣaṣṭhyādyāmāśca tithayo navamyarkadine tathā |
varjyāḥ surarṣayo yatnādbhaktena radadhāvane ||

2.1.13.9

yathāvakāśaṃ susnāyānnadyādiṣvathavā gṛhe |
deśakālāviruddhaṃ ca snānaṃ kāryaṃ nareṇa ca ||

2.1.13.10

raverdine tathā śrāddhe saṅkrāntau grahaṇe tathā |
mahādāne tathā tīrthe hyupavāsadine tathā ||

2.1.13.11

aśauce'pyathavā prāpte na snāyāduṣṇavāriṇā |
yathā sābhimukhaṃ snāyāttīrthādau bhaktimānnaraḥ ||

2.1.13.12

tailābhyaṅgaṃ ca kurvīta vārāndṛṣṭvā krameṇa ca |
nityamabhyaṅgake caiva vāsitaṃ vā na dūṣitam ||

2.1.13.13

śrāddhe ca grahaṇe caivopavāse pratipaddine |
athavā sārṣapaṃ tailaṃ na duṣyed grahaṇaṃ vinā ||

2.1.13.14

deśaṃ kālaṃ vicāryyaivaṃ snānaṃ kuryādyathāvidhi |
uttarābhimukhaścaiva prāṅmukho'pyathavā punaḥ ||

2.1.13.15

ucchiṣṭenaiva vastreṇa na snāyātsa kadācana |
śuddhavastreṇa sa snāyāttaddevasmṛtipūrvakam ||

2.1.13.16

paradhāryyaṃ ca nocchiṣṭaṃ rātrau ca vidhṛtaṃ ca yat |
tena snānaṃ tathā kāryaṃ kṣālitaṃ ca parityajet ||

2.1.13.17

tarpaṇaṃ ca tataḥ kāryaṃ devarṣipitṛtṛptidam |
dhautavastraṃ tato dhāryaṃ punarācamanaṃ caret ||

2.1.13.18

śucau deśe tato gatvā gomayādyapamārjite |
āsanaṃ ca śubhaṃ tatra racanīyaṃ dvijottamāḥ ||

2.1.13.19

śuddhakāṣṭhasamutpannaṃ pūrṇaṃ staritameva vā |
citrāsanaṃ tathā kuryātsarvakāmaphalapradam ||

2.1.13.20

yathāyogyaṃ punargrāhyaṃ mṛgacarmādikaṃ ca yat |
tatropaviśya kurvīta tripuṇḍraṃ bhasmanā sudhīḥ ||

2.1.13.21

japastapastathā dānaṃ tripuṇḍrātsaphalaṃ bhavet |
abhāve bhasmanastatra jalasyādi prakīrtitam ||

2.1.13.22

evaṃ kṛtvā tripuṇḍraṃ ca rudrākṣāndhārayennaraḥ |
sampādya ca svakaṃ karma punarārādhayecchivam ||

2.1.13.23

punarācamanaṃ kṛtvā trivāraṃ mantrapūrvakam |
ekaṃ vātha prakuryācca gaṅgābinduriti bruvan ||

2.1.13.24

annodakaṃ tathā tatra śivapūjārthamāharet |
anyadvastu ca yatkiñcidyathāśakti samīpagam ||

2.1.13.25

kṛtvā stheyaṃ ca tatraiva dhairyamāsthāya vai punaḥ |
arghapātraṃ tathā caikaṃ jalagandhākṣatairyutam ||

2.1.13.26

dakṣiṇāṃse tathā sthāpyamupacārasya klṛptaye |
gurośca smaraṇaṃ kṛtvā tadanujñāmavāpya ca ||

2.1.13.27

saṅkalpaṃ vidhivatkṛtvā kāmanāṃ ca niyujya vai |
pūjayetparayā bhaktyā śivaṃ saparivārakam ||

2.1.13.28

mudrāmekāṃ pradarśyaiva pūjayedvighnahārakam |
sindurādipadārthaiśca siddhibuddhisamanvitam ||

2.1.13.29

lakṣalābhayutaṃ tatra pūjayitvā nametpunaḥ |
caturthyantairnāmapadairnamo'ntaiḥ praṇavādibhiḥ ||

2.1.13.30

kṣamāpyainaṃ tadā devaṃ bhrātrā caiva samanvitam |
pūjayetparayā bhaktyā namaskuryātpunaḥ punaḥ ||

2.1.13.31

dvārapālaṃ sadā dvāri tiṣṭhantaṃ ca mahodaram |
pūjayitvā tataḥ paścātpūjayedgirijāṃ satīm ||

2.1.13.32

candanaiḥ kuṅkumaiścaiva dhūpairdīpairanekaśaḥ |
naivedyairvividhaiścaiva pūjayitvā tataḥ śivam ||

2.1.13.33

namaskṛtya punastatra gacchecca śivasannidhau |
yadi gehe pārthivīṃ vā haimīṃ vā rājatīṃ tathā ||

2.1.13.34

dhātujanyāṃ tathaivānyāṃ pāradāṃ vā prakalpayet |
namaskṛtya punastāṃ ca pūjayedbhaktitatparaḥ ||

2.1.13.35

tasyāṃ tu pūjitāyāṃ vai sarve syuḥ pūjitāstathā |
sthāpayecca mṛdā liṅgaṃ vidhāya vidhipūrvakam ||

2.1.13.36

kartavyaṃ sarvathā tatra niyamāḥ svagṛhe sthitaiḥ |
prāṇapratiṣṭhāṃ kurvīta bhūtaśuddhiṃ vidhāya ca ||

2.1.13.37

dikpālānpūjayettatra sthāpayitvā śivālaye |
gṛhe śivaḥ sadā pūjyo mūlamantrābhiyogataḥ ||

2.1.13.38

tatra tu dvārapālānāṃ niyamo nāsti sarvathā |
gṛhe liṅgaṃ ca yatpūjyaṃ tasminsarvaṃ pratiṣṭhitam ||

2.1.13.39

pūjākāle ca sāṅgaṃ vai parivāreṇa saṃyutam |
āvāhya pūjayeddevaṃ niyamo'tra na vidyate ||

2.1.13.40

śivasya sannidhiṃ kṛtvā svāsanaṃ parikalpayet |
udaṅmukhastadā sthitvā punarācamanaṃ caret ||

2.1.13.41

prakṣālya hastau paścādvai prāṇāyāmaṃ prakalpayet |
mūlamantreṇa tatraiva daśāvartaṃ nayennaraḥ ||

2.1.13.42

pañcamudrāḥ prakartavyāḥ pūjāvaśyaṃ kare sthitā |
etā mudrāḥ pradarśyaiva caretpūjāvidhiṃ naraḥ ||

2.1.13.43

dīpaṃ kṛtvā tadā tatra namaskāraṃ guroratha |
badhvā padmāsanaṃ tatra bhadrāsanamathāpi vā ||

2.1.13.44

uttānāsanakaṃ kṛtvā paryaṅkāsanakaṃ tathā |
yathāsukhaṃ tathā sthitvā prayogaṃ punareva ca ||

2.1.13.45

kṛtvā pūjāṃ purā jātāṃ vaṭṭakenaiva tārayet |
yadi vā svayameveha gṛhe na niyamo'sti ca ||

2.1.13.46

paścāccaivārghapātreṇa kṣālayelliṅgamuttamam |
ananyamānaso bhūtvā pūjādravyaṃ nidhāya ca ||

2.1.13.47

paścāccāvāhayeddevaṃ mantreṇānena vai naraḥ |
kailāsaśikharasthaṃ ca pārvatīpatimuttamam ||

2.1.13.48

yathoktarūpiṇaṃ śambhuṃ nirguṇaṃ guṇarūpiṇam |
pañcavaktraṃ daśabhujaṃ trinetraṃ vṛṣabhadhvajam ||

2.1.13.49

karpūragauraṃ divyāṅgaṃ candramauliṃ kapardinam |
vyāghracarmottarīyaṃ ca gajacarmāmbaraṃ śubham ||

2.1.13.50

vāsukyādiparītāṅgaṃ pinākādyāyudhānvitam |
siddhayo'ṣṭau ca yasyāgre nṛtyantīha nirantaram ||

2.1.13.51

jayajayeti śabdaiśca sevitaṃ bhaktapuñjakaiḥ |
tejasā duḥsahenaiva durlakṣyaṃ devasevitam ||

2.1.13.52

śaraṇyaṃ sarvasattvānāṃ prasannamukhapaṅkajam |
vedaiḥ śāstrairyathāgītaṃ viṣṇubrahmanutaṃ sadā ||

2.1.13.53

bhaktavatsalamānandaṃ śivamāvāhayāmyaham |
evaṃ dhyātvā śivaṃ sāmbamāsanaṃ parikalpayet ||

2.1.13.54

caturthyantapadenaiva sarvaṃ kuryādyathākramam |
tataḥ pādyaṃ pradadyādvai tato'rghyaṃ śaṅkarāya ca ||

2.1.13.55

tataścācamanaṃ kṛtvā śambhave paramātmane |
paścācca pañcabhirdravyaiḥ snāpayecchaṅkaraṃ mudā ||

2.1.13.56

vedamantrairyathāyogyaṃ nāmabhirvā samantrakaiḥ |
caturthyantapadairbhaktyā dravyāṇyevārpayettadā ||

2.1.13.57

tathābhilaṣitaṃ dravyamarpayecchaṅkaropari |
tataśca vāruṇaṃ snānaṃ karaṇīyaṃ śivāya vai ||

2.1.13.58

sugandhaṃ candanaṃ dadyādanyalepāni yatnataḥ |
sasugandhajalenaiva jaladhārāṃ prakalpayet ||

2.1.13.59

vedamantraiḥ ṣaḍaṅgairvā nāmabhī rudrasaṅkhyayā |
yathāvakāśaṃ tāṃ datvā vastreṇa mārjayettataḥ ||

2.1.13.60

paścādācamanaṃ dadyāttato vastraṃ samarpayeta |
tilāścaiva yavā vāpi godhūmā mudgamāṣakāḥ ||

2.1.13.61

arpaṇīyāḥ śivāyaivaṃ mantrairnānāvidhairapi |
tataḥ puṣpāṇi deyāni pañcāsyāya mahātmane ||

2.1.13.62

prativaktraṃ yathādhyānaṃ yathāyogyābhilāṣataḥ |
kamalaiḥ śatapatraiśca śaṅkhapuṣpaiḥ paraistathā ||

2.1.13.63

kuśapuṣpaiśca dhattūrairmandārairdroṇasambhavaiḥ |
tathā ca tulasīpatrairbilvapatrairviśeṣataḥ ||

2.1.13.64

pūjayetparayā bhaktyā śaṅkaraṃ bhaktavatsalam |
sarvābhāve bilvapatramarpaṇīyaṃ śivāya vai ||

2.1.13.65

bilvapatrārpaṇenaiva sarvapūjā prasidhyati |
tataḥ sugandhacūrṇaṃ vai vāsitaṃ tailamuttamam ||

2.1.13.66

arpaṇīyaṃ ca vividhaṃ śivāya parayā mudā |
tato dhūpaḥ prakartavyo guggulāgurubhirmudā ||

2.1.13.67

dīpo deyastatastasmai śaṅkarāya ghṛtāplutaḥ |
arghaṃ dadyātpunastasmai mantreṇānena bhaktitaḥ ||

2.1.13.68

kārayedbhāvato bhaktyā vastreṇa mukhamārjanam |
rūpaṃ dehi yaśo dehi bhogaṃ dehi ca śaṅkara ||

2.1.13.69

bhuktimuktiphalaṃ dehi gṛhītvārghaṃ namo'stu te |
tato deyaṃ śivāyaiva naivedyaṃ vividhaṃ śubham ||

2.1.13.70

tata ācamanaṃ prītyā kārayedvāvilambataḥ |
tataḥ śivāya tāmbūlaṃ sāṅgopāṅgaṃ vidhāya ca ||

2.1.13.71

kuryādārārtikaṃ pañcavartikāmanusaṅkhyayā |
pādayośca caturvāraṃ dviḥkṛtvo nābhimaṇḍale ||

2.1.13.72

ekakṛtvo mukhe saptakṛtvaḥ sarvāṅga eva hi |
tato dhyānaṃ yathoktaṃ vai kṛtvā mantramudīrayet ||

2.1.13.73

yathāsaṅkhyaṃ yathājñānaṃ kuryānmantravidhiṃ naraḥ |
gurūpadiṣṭamārgeṇa kṛtvā mantrajapaṃ sudhīḥ ||

2.1.13.74

gurūpadiṣṭamārgeṇa kṛtvā mantramudīrayet |
yathāsaṅkhyaṃ yathājñānaṃ kuryānmantravidhiṃ naraḥ ||

2.1.13.75

stotrairnānāvidhaiḥ prītyā stuvīta vṛṣabhadhvajam |
tataḥ pradakṣiṇāṃ kuryācchivasya ca śanaiḥ śanaiḥ ||

2.1.13.76

namaskārāṃstataḥ kuryātsāṣṭāṅgaṃ vidhivatpumān |
tataḥ puṣpāñjalirdeyo mantreṇānena bhaktitaḥ ||

2.1.13.77

śaṅkarāya pareśāya śivasantoṣahetave |
ajñānādyadi vā jñānādyadyatpūjādikaṃ mayā ||

2.1.13.78

kṛtaṃ tadastu saphalaṃ kṛpayā tava śaṅkara |
tāvakastvadgataprāṇastvaccitto'haṃ sadā mṛḍa ||

2.1.13.79

iti vijñāya gaurīśa bhūtanātha prasīda me |
bhūmau skhalitapādānāṃ bhūmirevāvalambanam ||

2.1.13.80

tvayi jātāparādhānāṃ tvameva śaraṇaṃ prabho |
ityādi bahuvijñaptiṃ kṛtvā samyagvidhānataḥ ||

2.1.13.81

puṣpāñjaliṃ samarpyaiva punaḥ kuryānnatiṃ muhuḥ |
svasthānaṃ gaccha deveśa parivārayutaḥ prabho ||

2.1.13.82

pūjākāle punarnātha tvayāgantavyamādarāt |
iti samprārthya bahuśaḥ śaṅkaraṃ bhaktavatsalam ||

2.1.13.83

visarjayetsvahṛdaye tadapo mūrdhni vinyaset |
iti proktamaśeṣeṇa munayaḥ śivapūjanam |
bhuktimuktipradaṃ caiva kimanyacchrotumarhatha ||

2.1.13.83.c1

iti śrīśivamahāpurāṇe dvitīyāyāṃ rudrasaṃhitāyāṃ prathamakhaṇḍe sṛṣṭyupākhyāne śivapūjanavarṇanaṃ nāma trayodaśo'dhyāyaḥ ||

2.1.13.83.p2

śrīgaṇeśāya namaḥ ||

2.1.13.83.p3

śrīgaurīśaṅkarābhyāṃ namaḥ ||

2.1.13.83.p4

śrīśivamahāpurāṇam ||

2.1.13.83.p5

dvitīyāyāṃ rudrasaṃhitāyāṃ prathamaḥ sṛṣṭikhaṇḍaḥ

Linked texts (1)