Shivapurana 2.1.13: trayodaśo'dhyāyaḥ | śivapūjanavarṇanam
Śivapurāṇa (complete text) 2.1.13
- Language
- Sanskrit
Contents
- 2.1.13.83 — 5 parts
trayodaśo'dhyāyaḥ | śivapūjanavarṇanam
2.1.13.1
brahmovāca |
ataḥ paraṃ pravakṣyāmi pūjāvidhimanuttamam |
śrūyatāmṛṣayo devāḥsarvakāmasukhāvaham ||
2.1.13.2
brāhme muhūrte cotthāya saṃsmaretsāmbakaṃ śivam |
kuryāttatprārthanāṃ bhaktyā sāñjalirnatamastakaḥ ||
2.1.13.3
uttiṣṭhottiṣṭha deveśa uttiṣṭha hṛdayeśaya |
uttiṣṭha tvamumāsvāminbrahmāṇḍe maṅgalaṃ kuru ||
2.1.13.4
jānāmi dharmaṃ na ca me pravṛtti-rjānāmyadharmaṃ na ca me nivṛttiḥ |
tvayā mahādeva hṛdi sthitena yathā niyukto'smi tathā karomi ||
2.1.13.5
ityuktvā vacanaṃ bhaktyā smṛtvā ca gurupādake |
bahirgaccheddakṣiṇāśāṃ tyāgārthaṃ malamūtrayoḥ ||
2.1.13.6
dehaśuddhiṃ tataḥ kṛtvā sa mṛjjalaviśodhanaiḥ |
hastau pādau ca prakṣālya dantadhāvanamācaret ||
2.1.13.7
divānāthe tvanudite kṛtvā vai dantadhāvanam |
mukhaṃ ṣoḍaśavāraṃ tu prakṣālyāñjalibhistathā ||
2.1.13.8
ṣaṣṭhyādyāmāśca tithayo navamyarkadine tathā |
varjyāḥ surarṣayo yatnādbhaktena radadhāvane ||
2.1.13.9
yathāvakāśaṃ susnāyānnadyādiṣvathavā gṛhe |
deśakālāviruddhaṃ ca snānaṃ kāryaṃ nareṇa ca ||
2.1.13.10
raverdine tathā śrāddhe saṅkrāntau grahaṇe tathā |
mahādāne tathā tīrthe hyupavāsadine tathā ||
2.1.13.11
aśauce'pyathavā prāpte na snāyāduṣṇavāriṇā |
yathā sābhimukhaṃ snāyāttīrthādau bhaktimānnaraḥ ||
2.1.13.12
tailābhyaṅgaṃ ca kurvīta vārāndṛṣṭvā krameṇa ca |
nityamabhyaṅgake caiva vāsitaṃ vā na dūṣitam ||
2.1.13.13
śrāddhe ca grahaṇe caivopavāse pratipaddine |
athavā sārṣapaṃ tailaṃ na duṣyed grahaṇaṃ vinā ||
2.1.13.14
deśaṃ kālaṃ vicāryyaivaṃ snānaṃ kuryādyathāvidhi |
uttarābhimukhaścaiva prāṅmukho'pyathavā punaḥ ||
2.1.13.15
ucchiṣṭenaiva vastreṇa na snāyātsa kadācana |
śuddhavastreṇa sa snāyāttaddevasmṛtipūrvakam ||
2.1.13.16
paradhāryyaṃ ca nocchiṣṭaṃ rātrau ca vidhṛtaṃ ca yat |
tena snānaṃ tathā kāryaṃ kṣālitaṃ ca parityajet ||
2.1.13.17
tarpaṇaṃ ca tataḥ kāryaṃ devarṣipitṛtṛptidam |
dhautavastraṃ tato dhāryaṃ punarācamanaṃ caret ||
2.1.13.18
śucau deśe tato gatvā gomayādyapamārjite |
āsanaṃ ca śubhaṃ tatra racanīyaṃ dvijottamāḥ ||
2.1.13.19
śuddhakāṣṭhasamutpannaṃ pūrṇaṃ staritameva vā |
citrāsanaṃ tathā kuryātsarvakāmaphalapradam ||
2.1.13.20
yathāyogyaṃ punargrāhyaṃ mṛgacarmādikaṃ ca yat |
tatropaviśya kurvīta tripuṇḍraṃ bhasmanā sudhīḥ ||
2.1.13.21
japastapastathā dānaṃ tripuṇḍrātsaphalaṃ bhavet |
abhāve bhasmanastatra jalasyādi prakīrtitam ||
2.1.13.22
evaṃ kṛtvā tripuṇḍraṃ ca rudrākṣāndhārayennaraḥ |
sampādya ca svakaṃ karma punarārādhayecchivam ||
2.1.13.23
punarācamanaṃ kṛtvā trivāraṃ mantrapūrvakam |
ekaṃ vātha prakuryācca gaṅgābinduriti bruvan ||
2.1.13.24
annodakaṃ tathā tatra śivapūjārthamāharet |
anyadvastu ca yatkiñcidyathāśakti samīpagam ||
2.1.13.25
kṛtvā stheyaṃ ca tatraiva dhairyamāsthāya vai punaḥ |
arghapātraṃ tathā caikaṃ jalagandhākṣatairyutam ||
2.1.13.26
dakṣiṇāṃse tathā sthāpyamupacārasya klṛptaye |
gurośca smaraṇaṃ kṛtvā tadanujñāmavāpya ca ||
2.1.13.27
saṅkalpaṃ vidhivatkṛtvā kāmanāṃ ca niyujya vai |
pūjayetparayā bhaktyā śivaṃ saparivārakam ||
2.1.13.28
mudrāmekāṃ pradarśyaiva pūjayedvighnahārakam |
sindurādipadārthaiśca siddhibuddhisamanvitam ||
2.1.13.29
lakṣalābhayutaṃ tatra pūjayitvā nametpunaḥ |
caturthyantairnāmapadairnamo'ntaiḥ praṇavādibhiḥ ||
2.1.13.30
kṣamāpyainaṃ tadā devaṃ bhrātrā caiva samanvitam |
pūjayetparayā bhaktyā namaskuryātpunaḥ punaḥ ||
2.1.13.31
dvārapālaṃ sadā dvāri tiṣṭhantaṃ ca mahodaram |
pūjayitvā tataḥ paścātpūjayedgirijāṃ satīm ||
2.1.13.32
candanaiḥ kuṅkumaiścaiva dhūpairdīpairanekaśaḥ |
naivedyairvividhaiścaiva pūjayitvā tataḥ śivam ||
2.1.13.33
namaskṛtya punastatra gacchecca śivasannidhau |
yadi gehe pārthivīṃ vā haimīṃ vā rājatīṃ tathā ||
2.1.13.34
dhātujanyāṃ tathaivānyāṃ pāradāṃ vā prakalpayet |
namaskṛtya punastāṃ ca pūjayedbhaktitatparaḥ ||
2.1.13.35
tasyāṃ tu pūjitāyāṃ vai sarve syuḥ pūjitāstathā |
sthāpayecca mṛdā liṅgaṃ vidhāya vidhipūrvakam ||
2.1.13.36
kartavyaṃ sarvathā tatra niyamāḥ svagṛhe sthitaiḥ |
prāṇapratiṣṭhāṃ kurvīta bhūtaśuddhiṃ vidhāya ca ||
2.1.13.37
dikpālānpūjayettatra sthāpayitvā śivālaye |
gṛhe śivaḥ sadā pūjyo mūlamantrābhiyogataḥ ||
2.1.13.38
tatra tu dvārapālānāṃ niyamo nāsti sarvathā |
gṛhe liṅgaṃ ca yatpūjyaṃ tasminsarvaṃ pratiṣṭhitam ||
2.1.13.39
pūjākāle ca sāṅgaṃ vai parivāreṇa saṃyutam |
āvāhya pūjayeddevaṃ niyamo'tra na vidyate ||
2.1.13.40
śivasya sannidhiṃ kṛtvā svāsanaṃ parikalpayet |
udaṅmukhastadā sthitvā punarācamanaṃ caret ||
2.1.13.41
prakṣālya hastau paścādvai prāṇāyāmaṃ prakalpayet |
mūlamantreṇa tatraiva daśāvartaṃ nayennaraḥ ||
2.1.13.42
pañcamudrāḥ prakartavyāḥ pūjāvaśyaṃ kare sthitā |
etā mudrāḥ pradarśyaiva caretpūjāvidhiṃ naraḥ ||
2.1.13.43
dīpaṃ kṛtvā tadā tatra namaskāraṃ guroratha |
badhvā padmāsanaṃ tatra bhadrāsanamathāpi vā ||
2.1.13.44
uttānāsanakaṃ kṛtvā paryaṅkāsanakaṃ tathā |
yathāsukhaṃ tathā sthitvā prayogaṃ punareva ca ||
2.1.13.45
kṛtvā pūjāṃ purā jātāṃ vaṭṭakenaiva tārayet |
yadi vā svayameveha gṛhe na niyamo'sti ca ||
2.1.13.46
paścāccaivārghapātreṇa kṣālayelliṅgamuttamam |
ananyamānaso bhūtvā pūjādravyaṃ nidhāya ca ||
2.1.13.47
paścāccāvāhayeddevaṃ mantreṇānena vai naraḥ |
kailāsaśikharasthaṃ ca pārvatīpatimuttamam ||
2.1.13.48
yathoktarūpiṇaṃ śambhuṃ nirguṇaṃ guṇarūpiṇam |
pañcavaktraṃ daśabhujaṃ trinetraṃ vṛṣabhadhvajam ||
2.1.13.49
karpūragauraṃ divyāṅgaṃ candramauliṃ kapardinam |
vyāghracarmottarīyaṃ ca gajacarmāmbaraṃ śubham ||
2.1.13.50
vāsukyādiparītāṅgaṃ pinākādyāyudhānvitam |
siddhayo'ṣṭau ca yasyāgre nṛtyantīha nirantaram ||
2.1.13.51
jayajayeti śabdaiśca sevitaṃ bhaktapuñjakaiḥ |
tejasā duḥsahenaiva durlakṣyaṃ devasevitam ||
2.1.13.52
śaraṇyaṃ sarvasattvānāṃ prasannamukhapaṅkajam |
vedaiḥ śāstrairyathāgītaṃ viṣṇubrahmanutaṃ sadā ||
2.1.13.53
bhaktavatsalamānandaṃ śivamāvāhayāmyaham |
evaṃ dhyātvā śivaṃ sāmbamāsanaṃ parikalpayet ||
2.1.13.54
caturthyantapadenaiva sarvaṃ kuryādyathākramam |
tataḥ pādyaṃ pradadyādvai tato'rghyaṃ śaṅkarāya ca ||
2.1.13.55
tataścācamanaṃ kṛtvā śambhave paramātmane |
paścācca pañcabhirdravyaiḥ snāpayecchaṅkaraṃ mudā ||
2.1.13.56
vedamantrairyathāyogyaṃ nāmabhirvā samantrakaiḥ |
caturthyantapadairbhaktyā dravyāṇyevārpayettadā ||
2.1.13.57
tathābhilaṣitaṃ dravyamarpayecchaṅkaropari |
tataśca vāruṇaṃ snānaṃ karaṇīyaṃ śivāya vai ||
2.1.13.58
sugandhaṃ candanaṃ dadyādanyalepāni yatnataḥ |
sasugandhajalenaiva jaladhārāṃ prakalpayet ||
2.1.13.59
vedamantraiḥ ṣaḍaṅgairvā nāmabhī rudrasaṅkhyayā |
yathāvakāśaṃ tāṃ datvā vastreṇa mārjayettataḥ ||
2.1.13.60
paścādācamanaṃ dadyāttato vastraṃ samarpayeta |
tilāścaiva yavā vāpi godhūmā mudgamāṣakāḥ ||
2.1.13.61
arpaṇīyāḥ śivāyaivaṃ mantrairnānāvidhairapi |
tataḥ puṣpāṇi deyāni pañcāsyāya mahātmane ||
2.1.13.62
prativaktraṃ yathādhyānaṃ yathāyogyābhilāṣataḥ |
kamalaiḥ śatapatraiśca śaṅkhapuṣpaiḥ paraistathā ||
2.1.13.63
kuśapuṣpaiśca dhattūrairmandārairdroṇasambhavaiḥ |
tathā ca tulasīpatrairbilvapatrairviśeṣataḥ ||
2.1.13.64
pūjayetparayā bhaktyā śaṅkaraṃ bhaktavatsalam |
sarvābhāve bilvapatramarpaṇīyaṃ śivāya vai ||
2.1.13.65
bilvapatrārpaṇenaiva sarvapūjā prasidhyati |
tataḥ sugandhacūrṇaṃ vai vāsitaṃ tailamuttamam ||
2.1.13.66
arpaṇīyaṃ ca vividhaṃ śivāya parayā mudā |
tato dhūpaḥ prakartavyo guggulāgurubhirmudā ||
2.1.13.67
dīpo deyastatastasmai śaṅkarāya ghṛtāplutaḥ |
arghaṃ dadyātpunastasmai mantreṇānena bhaktitaḥ ||
2.1.13.68
kārayedbhāvato bhaktyā vastreṇa mukhamārjanam |
rūpaṃ dehi yaśo dehi bhogaṃ dehi ca śaṅkara ||
2.1.13.69
bhuktimuktiphalaṃ dehi gṛhītvārghaṃ namo'stu te |
tato deyaṃ śivāyaiva naivedyaṃ vividhaṃ śubham ||
2.1.13.70
tata ācamanaṃ prītyā kārayedvāvilambataḥ |
tataḥ śivāya tāmbūlaṃ sāṅgopāṅgaṃ vidhāya ca ||
2.1.13.71
kuryādārārtikaṃ pañcavartikāmanusaṅkhyayā |
pādayośca caturvāraṃ dviḥkṛtvo nābhimaṇḍale ||
2.1.13.72
ekakṛtvo mukhe saptakṛtvaḥ sarvāṅga eva hi |
tato dhyānaṃ yathoktaṃ vai kṛtvā mantramudīrayet ||
2.1.13.73
yathāsaṅkhyaṃ yathājñānaṃ kuryānmantravidhiṃ naraḥ |
gurūpadiṣṭamārgeṇa kṛtvā mantrajapaṃ sudhīḥ ||
2.1.13.74
gurūpadiṣṭamārgeṇa kṛtvā mantramudīrayet |
yathāsaṅkhyaṃ yathājñānaṃ kuryānmantravidhiṃ naraḥ ||
2.1.13.75
stotrairnānāvidhaiḥ prītyā stuvīta vṛṣabhadhvajam |
tataḥ pradakṣiṇāṃ kuryācchivasya ca śanaiḥ śanaiḥ ||
2.1.13.76
namaskārāṃstataḥ kuryātsāṣṭāṅgaṃ vidhivatpumān |
tataḥ puṣpāñjalirdeyo mantreṇānena bhaktitaḥ ||
2.1.13.77
śaṅkarāya pareśāya śivasantoṣahetave |
ajñānādyadi vā jñānādyadyatpūjādikaṃ mayā ||
2.1.13.78
kṛtaṃ tadastu saphalaṃ kṛpayā tava śaṅkara |
tāvakastvadgataprāṇastvaccitto'haṃ sadā mṛḍa ||
2.1.13.79
iti vijñāya gaurīśa bhūtanātha prasīda me |
bhūmau skhalitapādānāṃ bhūmirevāvalambanam ||
2.1.13.80
tvayi jātāparādhānāṃ tvameva śaraṇaṃ prabho |
ityādi bahuvijñaptiṃ kṛtvā samyagvidhānataḥ ||
2.1.13.81
puṣpāñjaliṃ samarpyaiva punaḥ kuryānnatiṃ muhuḥ |
svasthānaṃ gaccha deveśa parivārayutaḥ prabho ||
2.1.13.82
pūjākāle punarnātha tvayāgantavyamādarāt |
iti samprārthya bahuśaḥ śaṅkaraṃ bhaktavatsalam ||
2.1.13.83
visarjayetsvahṛdaye tadapo mūrdhni vinyaset |
iti proktamaśeṣeṇa munayaḥ śivapūjanam |
bhuktimuktipradaṃ caiva kimanyacchrotumarhatha ||
2.1.13.83.c1
iti śrīśivamahāpurāṇe dvitīyāyāṃ rudrasaṃhitāyāṃ prathamakhaṇḍe sṛṣṭyupākhyāne śivapūjanavarṇanaṃ nāma trayodaśo'dhyāyaḥ ||
2.1.13.83.p2
śrīgaṇeśāya namaḥ ||
2.1.13.83.p3
śrīgaurīśaṅkarābhyāṃ namaḥ ||
2.1.13.83.p4
śrīśivamahāpurāṇam ||
2.1.13.83.p5
dvitīyāyāṃ rudrasaṃhitāyāṃ prathamaḥ sṛṣṭikhaṇḍaḥ
Linked texts (1)
- Bṛhatkathākośa — Hariṣeṇa, Sanskrit