Pramāṇa · Search · About · API

Shivapurana 2.1.14: caturdaśo'dhyāyaḥ | śivapūjāvidhānavarṇanam

Śivapurāṇa (complete text) 2.1.14

Language
Sanskrit

Contents

caturdaśo'dhyāyaḥ | śivapūjāvidhānavarṇanam

2.1.14.1

ṛṣaya ūcuḥ |
vyāsaśiṣya mahābhāga kathaya tvaṃ pramāṇataḥ |
kaiḥ puṣpaiḥ pūjitaḥ śambhuḥ kiṃ kiṃ yacchati vai phalam ||

2.1.14.1.p1

sūta uvāca |
śaunakādyāśca ṛṣayaḥ śṛṇutādarato'khilam ||

2.1.14.1.p2

kathayāmyadya suprītyā puṣpārpaṇavinirṇayam | 2 ||

2.1.14.3

eṣa eva vidhiḥ pṛṣṭo nāradena maharṣiṇā |
provāca paramaprītyā puṣpārpaṇavinirṇayam ||

2.1.14.4

brahmovāca |
kamalairbilvapatraiśca śatapatraistathā punaḥ |
śaṅkhapuṣpaistathā devaṃ lakṣmīkāmo'rcayecchivam ||

2.1.14.5

etaiśca lakṣasaṅkhyākaiḥ pūjitaścedbhavecchivaḥ |
pāpahānistathā vipra lakṣmīḥ syānnātra saṃśayaḥ ||

2.1.14.6

viṃśatiḥ kamalānāṃ tu prasthamekamudāhṛtam |
bilvo dalasahasreṇa prasthārdhaṃ paribhāṣitam ||

2.1.14.7

śatapatrasahasreṇa prasthārdhaṃ paribhāṣitam |
palaiḥ ṣoḍaśabhiḥ prasthaḥ palaṃ ṭaṅkadaśasmṛtaḥ ||

2.1.14.8

anenaiva tu mānena tulāmāropayedyadā |
sarvānkāmānavāpnoti niṣkāmaścecchivo bhavet ||

2.1.14.9

rājyasya kāmuko yo vai pārthivānāṃ ca pūjayā |
toṣayecchaṅkaraṃ devaṃ daśakoṭyā munīśvarāḥ ||

2.1.14.10

liṅgaṃ śivaṃ tathā puṣpamakhaṇḍaṃ taṇḍulaṃ tathā |
carcitaṃ candanenaiva jaladhārāṃ tathā punaḥ ||

2.1.14.11

pratirūpaṃ tathā mantraṃ bilvīdalamanuttamam |
athavā śatapatraṃ ca kamalaṃ vā tathā punaḥ ||

2.1.14.12

śaṅkhapuṣpaistathā proktaṃ viśeṣeṇa purātanaiḥ |
sarvakāmaphalaṃ divyaṃ paratrehāpi sarvathā ||

2.1.14.13

dhūpaṃ dīpaṃ ca naivedyamarghaṃ cārārtikaṃ tathā |
pradakṣiṇāṃ namaskāraṃ kṣamāpanavisarjane ||

2.1.14.14

kṛtvā sāṅgaṃ tathā bhojyaṃ kṛtaṃ yena bhavediha |
tasya vai sarvathā rājyaṃ śaṅkaraḥ pradadāti ca ||

2.1.14.15

pradhānyakāmuko yo vai tadardhenārcayetpumān |
kārāgṛhagato yo vai lakṣenaivārcayeddharam ||

2.1.14.16

rogagrasto yadā syādvai tadardhenārcayecchivam |
kanyākāmo bhavedyo vai tadardhena śivaṃ punaḥ ||

2.1.14.17

vidyākāmastathā yaḥ syāttadardhenārcayecchivam |
vāṇīkāmo bhavedyo vai ghṛtenaivārcayecchivam ||

2.1.14.18

uccāṭanārthaṃ śatrūṇāṃ tanmitenaiva pūjanam |
māraṇe vai tu lakṣeṇa mohane tu tadardhataḥ ||

2.1.14.19

sāmantānāṃ jaye caiva koṭipūjā praśasyate |
rājñāmayutasaṅkhyaṃ ca vaśīkaraṇakarmaṇi ||

2.1.14.20

yaśase ca tathā saṅkhyā vāhanādyaiḥ sahasrikā |
muktikāmo'rcayecchambhuṃ pañcakoṭyā subhaktitaḥ ||

2.1.14.21

jñānārthī pūjayetkoṭyā śaṅkaraṃ loka śaṅkaram |
śivadarśanakāmo vai tadardhena prapūjayet ||

2.1.14.22

tathā mṛtyuñjayo jāpyaḥ kāmanāphalarūpataḥ |
pañcalakṣā japā yarhi pratyakṣaṃ tu bhavecchivaḥ ||

2.1.14.23

lakṣeṇa bhajate kaścid dvitīye jātisambhavaḥ |
tṛtīye kāmanālābhaścaturthe taṃ prapaśyati ||

2.1.14.24

pañcamaṃ ca yadā lakṣaṃ phalaṃ yacchatyasaṃśayam |
anenaiva tu mantreṇa daśalakṣe phalaṃ bhavet ||

2.1.14.25

muktikāmo bhavedyo vai darbhaiśca pūjanaṃ caret |
lakṣasaṅkhyā tu sarvatra jñātavyā ṛṣisattama ||

2.1.14.26

āyuḥkāmo bhavedyo vai dūrvābhiḥ pūjanaṃ caret |
putrakāmo bhavedyo vai dhattūrakusumaiścaret ||

2.1.14.27

raktadaṇḍaśca dhattūraḥ pūjane śubhadaḥ smṛtaḥ |
agastyakusumaiścaiva pūjakasya mahadyaśaḥ ||

2.1.14.28

bhuktimuktiphalaṃ tasya tulasyā pūjayedyadi |
arkapuṣpaiḥ pratāpaśca kubjakahlārakaistathā ||

2.1.14.29

japākusumapūjā tu śatrūṇāṃ mṛtyudā smṛtā |
rogoccāṭanakānīha karavīrāṇi vai kramāt ||

2.1.14.30

bandhukairbhūṣaṇāvāptirjātyā vāhānna saṃśayaḥ |
atasīpuṣpakairdevaṃ viṣṇuvallabhatāmiyāt ||

2.1.14.31

śamīpatraistathā muktiḥ prāpyate puruṣeṇa ca |
mallikākusumairdattaiḥ striyaṃ śubhatarāṃ śivaḥ ||

2.1.14.32

yūthikākusumaiḥ śastairgṛhaṃ naiva vimucyate |
karṇikāraistathā vastrasampattirjāyate nṛṇām ||

2.1.14.33

nirguṇḍīkusumairloke mano nirmalatāṃ vrajet |
vilvapatraistathā lakṣaiḥ sarvānkāmānavāpnuyāt ||

2.1.14.34

śṛṅgārahārapuṣpaistu vardhate sukhasampadā |
ṛtujātāni puṣpāṇi muktidāni na saṃśayaḥ ||

2.1.14.35

rājikākusumānīha śatrūṇāṃ mṛtyudāni ca |
eṣāṃ lakṣaṃ śive dadyāddadyācca vipulaṃ phalam ||

2.1.14.36

vidyate kusumaṃ tanna yannaiva śivavallabham |
campakaṃ ketakaṃ hitvā tvanyatsarvaṃ samarpayet ||

2.1.14.37

ataḥ paraṃ ca dhānyānāṃ pūjane śaṅkarasya ca |
pramāṇaṃ ca phalaṃ sarvaṃ prītyā śṛṇu ca sattama ||

2.1.14.38

tandulāropaṇe nṛṇāṃ lakṣmī vṛddhiḥ prajāyate |
akhaṇḍitavidhau vipra samyagbhaktyā śivopari ||

2.1.14.39

ṣaṭkenaiva tu prasthānāṃ tadardhena tathā punaḥ |
paladvayaṃ tathā lakṣamānena samudāhṛtam ||

2.1.14.40

pūjāṃ rudrapradhānena kṛtvā vastraṃ susundaram |
śivopari nyasettatra tandulārpaṇamuttamam ||

2.1.14.41

upari śrīphalaṃ tvekaṃ gandhapuṣpādibhistathā |
ropayitvā ca dhūpādi kṛtvā pūjāphalaṃ bhavet ||

2.1.14.42

prajāpatyadvayaṃ raupyamāṣasaṅkhyā ca dakṣiṇā |
deyā tadupadeṣṭre hi śaktyā vā dakṣiṇā matā ||

2.1.14.43

ādityasaṅkhyayā tatra brāhmaṇānbhojayettataḥ |
lakṣapūjā tathā jātā sāṅgañca mantrapūrvakam ||

2.1.14.44

śatamaṣṭottaraṃ tatra mantre vidhirudāhṛtaḥ |
tilānāṃ ca palaṃ lakṣaṃ mahāpātakanāśanam ||

2.1.14.45

ekādaśapalaireva lakṣamānamudāhṛtam |
pūrvavatpūjanaṃ tatra kartavyaṃ hitakāmyayā ||

2.1.14.46

bhojyā vai brāhmaṇāstasmādatra kāryā nareṇa hi |
mahāpātakajaṃ duḥkhaṃ tatkṣaṇānnaśyati dhruvam ||

2.1.14.47

yavapūjā tathā proktā lakṣeṇa paramā śive |
prasthānāmaṣṭakaṃ caiva tathā prasthārdhakaṃ punaḥ ||

2.1.14.48

paladvayayutaṃ tatra mānametatpurātanam |
yavapūjā ca munibhiḥ svargasaukhyavivardhinī ||

2.1.14.49

prājāpatyaṃ brāhmaṇānāṃ kartavyaṃ ca phalepsubhiḥ |
godhūmānnaistathā pūjā praśastā śaṅkarasya vai ||

2.1.14.50

santatirvardhate tasya yadi lakṣāvadhiḥ kṛtā |
droṇārdhena bhavellakṣaṃ vidhānaṃ vidhipūrvakam ||

2.1.14.51

mudgānāṃ pūjane devaḥ śivo yacchati vai sukham |
prasthānāṃ saptakenaiva prasthārdhenāthavā punaḥ ||

2.1.14.52

paladvayayutenaiva lakṣamuktaṃ purātanaiḥ |
brāhmaṇāśca tathā bhojyā rudrasaṅkhyāpramāṇataḥ ||

2.1.14.53

priyaṅgupūjanādeva dharmādhyakṣe parātmani |
dharmārthakāmā vardhante pūjā sarvasukhāvahā ||

2.1.14.54

prasthaikena ca tasyoktaṃ lakṣamekaṃ purātanaiḥ |
brahmabhojaṃ tathā proktamarkasaṅkhyāpramāṇataḥ ||

2.1.14.55

rājikāpūjanaṃ śambhoḥ śatrormṛtyukaraṃ smṛtam |
sarṣapānāṃ tathā lakṣaṃ palairviṃśatisaṅkhyayā ||

2.1.14.56

teṣāṃ ca pūjanādeva śatrormṛtyurudāhṛtaḥ |
āḍhakīnāṃ dalaiścaiva śobhayitvārcayecchivam ||

2.1.14.57

vṛtā gauśca pradātavyā balīvardastathaiva ca |
marīcisambhavā pūjā śatrornāśakarī smṛtā ||

2.1.14.58

āḍhakīnāṃ dalaiścaiva rañjayitvārcayecchivam |
nānāsukhakarī hyeṣā pūjā sarvaphalapradā ||

2.1.14.59

dhānyamānamiti proktaṃ mayā te munisattama |
lakṣamānaṃ tu puṣpāṇāṃ śṛṇu prītyā munīśvara ||

2.1.14.60

prasthānāṃ ca tathā caikaṃ śaṅkhapuṣpasamudbhavam |
proktaṃ vyāsena lakṣaṃ hi sūkṣmamānapradarśinā ||

2.1.14.61

prasthairekādaśairjātilakṣamānaṃ prakīrtitam |
yūthikāyāstathā mānaṃ rājikāyāstadardhakam ||

2.1.14.62

prasthairviṃśatikaiścaiva mallikāmānamuttamam |
tilapuṣpaistathā mānaṃ prasthānnyūnaṃ tathaiva ca ||

2.1.14.63

tataśca triguṇaṃ mānaṃ karavīrabhave smṛtam |
nirguṇḍīkusume mānaṃ tathaiva kathitaṃ budhaiḥ ||

2.1.14.64

karṇikāre tathā mānaṃ śirīṣakusume punaḥ |
bandhujīve tathā mānaṃ prasthānaṃ daśakena ca ||

2.1.14.65

ityādyairvividhairmānaṃ dṛṣṭvā kuryācchivārcanam |
sarvakāmasamṛddhyarthaṃ muktyarthaṃ kāmanojjhitaḥ ||

2.1.14.66

ataḥ paraṃ pravakṣyāmi dhārāpūjāphalaṃ mahat |
yasya śravaṇamātreṇa kalyāṇaṃ jāyate nṛṇām ||

2.1.14.67

vidhānapūrvakaṃ pūjāṃ kṛtvā bhaktyā śivasya vai |
paścācca jaladhārā hi kartavyā bhaktitatparaiḥ ||

2.1.14.68

jvarapralāpaśāntyarthaṃ jaladhārā śubhāvahā |
śatarudriyamantreṇa rudrasyaikādaśena tu ||

2.1.14.69

rudrajāpyena vā tatra sūktena pauruṣeṇa vā |
ṣaḍaṅgenātha vā tatra mahāmṛtyuñjayena ca ||

2.1.14.70

gāyatryā vā namo'ntaiśca nāmabhiḥ praṇavādibhiḥ |
mantrairvāthāgamoktaiśca jaladhārādikaṃ tathā ||

2.1.14.71

sukhasantānavṛddhyarthaṃ dhārāpūjanamuttamam |
nānādravyaiḥ śubhairdivyaiḥ prītyā sadbhasmadhāriṇā ||

2.1.14.72

ghṛtadhārā śive kāryā yāvanmantrasahasrakam |
tadā vaṃśasya vistāro jāyate nātra saṃśayaḥ ||

2.1.14.73

evamayutamantreṇa kāryaṃ vai śivapūjanam |
prameharogaśāntyarthaṃ prāpnuyācca manepsitam |
ṣaṇḍhatvaṃ yadādātastadā ghṛtasupūjanam |
brahmabhojyaṃ tathā proktaṃ prājāpatyaṃ munīśvaraiḥ ||

2.1.14.74

kevalaṃ dugdhadhārā ca tadā kāryā viśeṣataḥ |
śarkarāmiśritā tatra yadā buddhijaḍo bhavet ||

2.1.14.75

tasyā sañjāyate jīvasadṛśī buddhiruttamā |
yāvanmantrāyutaṃ na syāttāvaddhārāprapūjanam ||

2.1.14.76

yadā coccāṭanaṃ dehe jāyate kāraṇaṃ vinā |
yatra kutrāpi vā prema duḥkhaṃ ca parivardhitam ||

2.1.14.77

svagṛhe kalaho nityaṃ yadā caiva prajāyate |
taddhārāyāṃ kṛtāyāṃ vai sarvaṃ duḥkhaṃ vilīyate ||

2.1.14.78

śatrūṇāṃ tāpanārthaṃ vai tailadhārā śivopari |
kartavyā suprayatnena kāryasiddhirdhruvaṃ bhavet ||

2.1.14.79

vāsitenaiva tailena bhogavṛddhiḥ prajāyate |
sārṣapeṇaiva tailena śatrunāśo bhaved dhruvam ||

2.1.14.80

madhunā yakṣarājo vai gacchecca śivapūjanāt |
dhārā cekṣurasasyāpi sarvānandakarī śive ||

2.1.14.81

dhārā gaṅgājalasyaiva bhuktimuktiphalapradā |
etāḥ sarvāśca yāḥ proktā mṛtyañjayasamudbhavāḥ ||

2.1.14.82

tatrāyutapramāṇaṃ hi kartavyaṃ tadvidhānataḥ |
kartavyaṃ brāhmaṇānāṃ ca bhojyaṃ vai rudrasaṅkhyayā ||

2.1.14.83

etatte sarvamākhyātaṃ yatpṛṣṭo'haṃ munīśvara |
etadvai saphalaṃ loke sarvakāmahitāvaham ||

2.1.14.84

skandomāsahitaṃ śambhuṃ sampūjya vidhinā saha |
yatphalaṃ labhate bhaktyā tadvadāmi yathāśrutam ||

2.1.14.85

atra bhuktvākhilaṃ saukhyaṃ putrapautrādibhiḥ śubham |
tato yāti maheśasya lokaṃ sarvasukhāvaham ||

2.1.14.86

sūryakoṭipratīkāśairvimānaiḥ sarvakāmagaiḥ |
rudrakanyāsamākīrṇairgeyavādyasamanvitaiḥ ||

2.1.14.87

krīḍate śivabhūtaśca yāvadābhūtasamplavam |
tato mokṣamavāpnoti vijñānaṃ prāpya cāvyayam ||

2.1.14.87.c1

iti śrīśivamahāpurāṇe dvitīyāyāṃ rudrasaṃhitāyāṃ prathamakhaṇḍe sṛṣṭyupākhyāne śivapūjāvidhānavarṇanaṃ nāma caturdaśo'dhyāyaḥ ||

2.1.14.87.p2

śrīgaṇeśāya namaḥ ||

2.1.14.87.p3

śrīgaurīśaṅkarābhyāṃ namaḥ ||

2.1.14.87.p4

śrīśivamahāpurāṇam ||

2.1.14.87.p5

dvitīyāyāṃ rudrasaṃhitāyāṃ prathamaḥ sṛṣṭikhaṇḍeḥ