Shivapurana 2.1.14: caturdaśo'dhyāyaḥ | śivapūjāvidhānavarṇanam
Śivapurāṇa (complete text) 2.1.14
- Language
- Sanskrit
Contents
caturdaśo'dhyāyaḥ | śivapūjāvidhānavarṇanam
2.1.14.1
ṛṣaya ūcuḥ |
vyāsaśiṣya mahābhāga kathaya tvaṃ pramāṇataḥ |
kaiḥ puṣpaiḥ pūjitaḥ śambhuḥ kiṃ kiṃ yacchati vai phalam ||
2.1.14.1.p1
sūta uvāca |
śaunakādyāśca ṛṣayaḥ śṛṇutādarato'khilam ||
2.1.14.1.p2
kathayāmyadya suprītyā puṣpārpaṇavinirṇayam | 2 ||
2.1.14.3
eṣa eva vidhiḥ pṛṣṭo nāradena maharṣiṇā |
provāca paramaprītyā puṣpārpaṇavinirṇayam ||
2.1.14.4
brahmovāca |
kamalairbilvapatraiśca śatapatraistathā punaḥ |
śaṅkhapuṣpaistathā devaṃ lakṣmīkāmo'rcayecchivam ||
2.1.14.5
etaiśca lakṣasaṅkhyākaiḥ pūjitaścedbhavecchivaḥ |
pāpahānistathā vipra lakṣmīḥ syānnātra saṃśayaḥ ||
2.1.14.6
viṃśatiḥ kamalānāṃ tu prasthamekamudāhṛtam |
bilvo dalasahasreṇa prasthārdhaṃ paribhāṣitam ||
2.1.14.7
śatapatrasahasreṇa prasthārdhaṃ paribhāṣitam |
palaiḥ ṣoḍaśabhiḥ prasthaḥ palaṃ ṭaṅkadaśasmṛtaḥ ||
2.1.14.8
anenaiva tu mānena tulāmāropayedyadā |
sarvānkāmānavāpnoti niṣkāmaścecchivo bhavet ||
2.1.14.9
rājyasya kāmuko yo vai pārthivānāṃ ca pūjayā |
toṣayecchaṅkaraṃ devaṃ daśakoṭyā munīśvarāḥ ||
2.1.14.10
liṅgaṃ śivaṃ tathā puṣpamakhaṇḍaṃ taṇḍulaṃ tathā |
carcitaṃ candanenaiva jaladhārāṃ tathā punaḥ ||
2.1.14.11
pratirūpaṃ tathā mantraṃ bilvīdalamanuttamam |
athavā śatapatraṃ ca kamalaṃ vā tathā punaḥ ||
2.1.14.12
śaṅkhapuṣpaistathā proktaṃ viśeṣeṇa purātanaiḥ |
sarvakāmaphalaṃ divyaṃ paratrehāpi sarvathā ||
2.1.14.13
dhūpaṃ dīpaṃ ca naivedyamarghaṃ cārārtikaṃ tathā |
pradakṣiṇāṃ namaskāraṃ kṣamāpanavisarjane ||
2.1.14.14
kṛtvā sāṅgaṃ tathā bhojyaṃ kṛtaṃ yena bhavediha |
tasya vai sarvathā rājyaṃ śaṅkaraḥ pradadāti ca ||
2.1.14.15
pradhānyakāmuko yo vai tadardhenārcayetpumān |
kārāgṛhagato yo vai lakṣenaivārcayeddharam ||
2.1.14.16
rogagrasto yadā syādvai tadardhenārcayecchivam |
kanyākāmo bhavedyo vai tadardhena śivaṃ punaḥ ||
2.1.14.17
vidyākāmastathā yaḥ syāttadardhenārcayecchivam |
vāṇīkāmo bhavedyo vai ghṛtenaivārcayecchivam ||
2.1.14.18
uccāṭanārthaṃ śatrūṇāṃ tanmitenaiva pūjanam |
māraṇe vai tu lakṣeṇa mohane tu tadardhataḥ ||
2.1.14.19
sāmantānāṃ jaye caiva koṭipūjā praśasyate |
rājñāmayutasaṅkhyaṃ ca vaśīkaraṇakarmaṇi ||
2.1.14.20
yaśase ca tathā saṅkhyā vāhanādyaiḥ sahasrikā |
muktikāmo'rcayecchambhuṃ pañcakoṭyā subhaktitaḥ ||
2.1.14.21
jñānārthī pūjayetkoṭyā śaṅkaraṃ loka śaṅkaram |
śivadarśanakāmo vai tadardhena prapūjayet ||
2.1.14.22
tathā mṛtyuñjayo jāpyaḥ kāmanāphalarūpataḥ |
pañcalakṣā japā yarhi pratyakṣaṃ tu bhavecchivaḥ ||
2.1.14.23
lakṣeṇa bhajate kaścid dvitīye jātisambhavaḥ |
tṛtīye kāmanālābhaścaturthe taṃ prapaśyati ||
2.1.14.24
pañcamaṃ ca yadā lakṣaṃ phalaṃ yacchatyasaṃśayam |
anenaiva tu mantreṇa daśalakṣe phalaṃ bhavet ||
2.1.14.25
muktikāmo bhavedyo vai darbhaiśca pūjanaṃ caret |
lakṣasaṅkhyā tu sarvatra jñātavyā ṛṣisattama ||
2.1.14.26
āyuḥkāmo bhavedyo vai dūrvābhiḥ pūjanaṃ caret |
putrakāmo bhavedyo vai dhattūrakusumaiścaret ||
2.1.14.27
raktadaṇḍaśca dhattūraḥ pūjane śubhadaḥ smṛtaḥ |
agastyakusumaiścaiva pūjakasya mahadyaśaḥ ||
2.1.14.28
bhuktimuktiphalaṃ tasya tulasyā pūjayedyadi |
arkapuṣpaiḥ pratāpaśca kubjakahlārakaistathā ||
2.1.14.29
japākusumapūjā tu śatrūṇāṃ mṛtyudā smṛtā |
rogoccāṭanakānīha karavīrāṇi vai kramāt ||
2.1.14.30
bandhukairbhūṣaṇāvāptirjātyā vāhānna saṃśayaḥ |
atasīpuṣpakairdevaṃ viṣṇuvallabhatāmiyāt ||
2.1.14.31
śamīpatraistathā muktiḥ prāpyate puruṣeṇa ca |
mallikākusumairdattaiḥ striyaṃ śubhatarāṃ śivaḥ ||
2.1.14.32
yūthikākusumaiḥ śastairgṛhaṃ naiva vimucyate |
karṇikāraistathā vastrasampattirjāyate nṛṇām ||
2.1.14.33
nirguṇḍīkusumairloke mano nirmalatāṃ vrajet |
vilvapatraistathā lakṣaiḥ sarvānkāmānavāpnuyāt ||
2.1.14.34
śṛṅgārahārapuṣpaistu vardhate sukhasampadā |
ṛtujātāni puṣpāṇi muktidāni na saṃśayaḥ ||
2.1.14.35
rājikākusumānīha śatrūṇāṃ mṛtyudāni ca |
eṣāṃ lakṣaṃ śive dadyāddadyācca vipulaṃ phalam ||
2.1.14.36
vidyate kusumaṃ tanna yannaiva śivavallabham |
campakaṃ ketakaṃ hitvā tvanyatsarvaṃ samarpayet ||
2.1.14.37
ataḥ paraṃ ca dhānyānāṃ pūjane śaṅkarasya ca |
pramāṇaṃ ca phalaṃ sarvaṃ prītyā śṛṇu ca sattama ||
2.1.14.38
tandulāropaṇe nṛṇāṃ lakṣmī vṛddhiḥ prajāyate |
akhaṇḍitavidhau vipra samyagbhaktyā śivopari ||
2.1.14.39
ṣaṭkenaiva tu prasthānāṃ tadardhena tathā punaḥ |
paladvayaṃ tathā lakṣamānena samudāhṛtam ||
2.1.14.40
pūjāṃ rudrapradhānena kṛtvā vastraṃ susundaram |
śivopari nyasettatra tandulārpaṇamuttamam ||
2.1.14.41
upari śrīphalaṃ tvekaṃ gandhapuṣpādibhistathā |
ropayitvā ca dhūpādi kṛtvā pūjāphalaṃ bhavet ||
2.1.14.42
prajāpatyadvayaṃ raupyamāṣasaṅkhyā ca dakṣiṇā |
deyā tadupadeṣṭre hi śaktyā vā dakṣiṇā matā ||
2.1.14.43
ādityasaṅkhyayā tatra brāhmaṇānbhojayettataḥ |
lakṣapūjā tathā jātā sāṅgañca mantrapūrvakam ||
2.1.14.44
śatamaṣṭottaraṃ tatra mantre vidhirudāhṛtaḥ |
tilānāṃ ca palaṃ lakṣaṃ mahāpātakanāśanam ||
2.1.14.45
ekādaśapalaireva lakṣamānamudāhṛtam |
pūrvavatpūjanaṃ tatra kartavyaṃ hitakāmyayā ||
2.1.14.46
bhojyā vai brāhmaṇāstasmādatra kāryā nareṇa hi |
mahāpātakajaṃ duḥkhaṃ tatkṣaṇānnaśyati dhruvam ||
2.1.14.47
yavapūjā tathā proktā lakṣeṇa paramā śive |
prasthānāmaṣṭakaṃ caiva tathā prasthārdhakaṃ punaḥ ||
2.1.14.48
paladvayayutaṃ tatra mānametatpurātanam |
yavapūjā ca munibhiḥ svargasaukhyavivardhinī ||
2.1.14.49
prājāpatyaṃ brāhmaṇānāṃ kartavyaṃ ca phalepsubhiḥ |
godhūmānnaistathā pūjā praśastā śaṅkarasya vai ||
2.1.14.50
santatirvardhate tasya yadi lakṣāvadhiḥ kṛtā |
droṇārdhena bhavellakṣaṃ vidhānaṃ vidhipūrvakam ||
2.1.14.51
mudgānāṃ pūjane devaḥ śivo yacchati vai sukham |
prasthānāṃ saptakenaiva prasthārdhenāthavā punaḥ ||
2.1.14.52
paladvayayutenaiva lakṣamuktaṃ purātanaiḥ |
brāhmaṇāśca tathā bhojyā rudrasaṅkhyāpramāṇataḥ ||
2.1.14.53
priyaṅgupūjanādeva dharmādhyakṣe parātmani |
dharmārthakāmā vardhante pūjā sarvasukhāvahā ||
2.1.14.54
prasthaikena ca tasyoktaṃ lakṣamekaṃ purātanaiḥ |
brahmabhojaṃ tathā proktamarkasaṅkhyāpramāṇataḥ ||
2.1.14.55
rājikāpūjanaṃ śambhoḥ śatrormṛtyukaraṃ smṛtam |
sarṣapānāṃ tathā lakṣaṃ palairviṃśatisaṅkhyayā ||
2.1.14.56
teṣāṃ ca pūjanādeva śatrormṛtyurudāhṛtaḥ |
āḍhakīnāṃ dalaiścaiva śobhayitvārcayecchivam ||
2.1.14.57
vṛtā gauśca pradātavyā balīvardastathaiva ca |
marīcisambhavā pūjā śatrornāśakarī smṛtā ||
2.1.14.58
āḍhakīnāṃ dalaiścaiva rañjayitvārcayecchivam |
nānāsukhakarī hyeṣā pūjā sarvaphalapradā ||
2.1.14.59
dhānyamānamiti proktaṃ mayā te munisattama |
lakṣamānaṃ tu puṣpāṇāṃ śṛṇu prītyā munīśvara ||
2.1.14.60
prasthānāṃ ca tathā caikaṃ śaṅkhapuṣpasamudbhavam |
proktaṃ vyāsena lakṣaṃ hi sūkṣmamānapradarśinā ||
2.1.14.61
prasthairekādaśairjātilakṣamānaṃ prakīrtitam |
yūthikāyāstathā mānaṃ rājikāyāstadardhakam ||
2.1.14.62
prasthairviṃśatikaiścaiva mallikāmānamuttamam |
tilapuṣpaistathā mānaṃ prasthānnyūnaṃ tathaiva ca ||
2.1.14.63
tataśca triguṇaṃ mānaṃ karavīrabhave smṛtam |
nirguṇḍīkusume mānaṃ tathaiva kathitaṃ budhaiḥ ||
2.1.14.64
karṇikāre tathā mānaṃ śirīṣakusume punaḥ |
bandhujīve tathā mānaṃ prasthānaṃ daśakena ca ||
2.1.14.65
ityādyairvividhairmānaṃ dṛṣṭvā kuryācchivārcanam |
sarvakāmasamṛddhyarthaṃ muktyarthaṃ kāmanojjhitaḥ ||
2.1.14.66
ataḥ paraṃ pravakṣyāmi dhārāpūjāphalaṃ mahat |
yasya śravaṇamātreṇa kalyāṇaṃ jāyate nṛṇām ||
2.1.14.67
vidhānapūrvakaṃ pūjāṃ kṛtvā bhaktyā śivasya vai |
paścācca jaladhārā hi kartavyā bhaktitatparaiḥ ||
2.1.14.68
jvarapralāpaśāntyarthaṃ jaladhārā śubhāvahā |
śatarudriyamantreṇa rudrasyaikādaśena tu ||
2.1.14.69
rudrajāpyena vā tatra sūktena pauruṣeṇa vā |
ṣaḍaṅgenātha vā tatra mahāmṛtyuñjayena ca ||
2.1.14.70
gāyatryā vā namo'ntaiśca nāmabhiḥ praṇavādibhiḥ |
mantrairvāthāgamoktaiśca jaladhārādikaṃ tathā ||
2.1.14.71
sukhasantānavṛddhyarthaṃ dhārāpūjanamuttamam |
nānādravyaiḥ śubhairdivyaiḥ prītyā sadbhasmadhāriṇā ||
2.1.14.72
ghṛtadhārā śive kāryā yāvanmantrasahasrakam |
tadā vaṃśasya vistāro jāyate nātra saṃśayaḥ ||
2.1.14.73
evamayutamantreṇa kāryaṃ vai śivapūjanam |
prameharogaśāntyarthaṃ prāpnuyācca manepsitam |
ṣaṇḍhatvaṃ yadādātastadā ghṛtasupūjanam |
brahmabhojyaṃ tathā proktaṃ prājāpatyaṃ munīśvaraiḥ ||
2.1.14.74
kevalaṃ dugdhadhārā ca tadā kāryā viśeṣataḥ |
śarkarāmiśritā tatra yadā buddhijaḍo bhavet ||
2.1.14.75
tasyā sañjāyate jīvasadṛśī buddhiruttamā |
yāvanmantrāyutaṃ na syāttāvaddhārāprapūjanam ||
2.1.14.76
yadā coccāṭanaṃ dehe jāyate kāraṇaṃ vinā |
yatra kutrāpi vā prema duḥkhaṃ ca parivardhitam ||
2.1.14.77
svagṛhe kalaho nityaṃ yadā caiva prajāyate |
taddhārāyāṃ kṛtāyāṃ vai sarvaṃ duḥkhaṃ vilīyate ||
2.1.14.78
śatrūṇāṃ tāpanārthaṃ vai tailadhārā śivopari |
kartavyā suprayatnena kāryasiddhirdhruvaṃ bhavet ||
2.1.14.79
vāsitenaiva tailena bhogavṛddhiḥ prajāyate |
sārṣapeṇaiva tailena śatrunāśo bhaved dhruvam ||
2.1.14.80
madhunā yakṣarājo vai gacchecca śivapūjanāt |
dhārā cekṣurasasyāpi sarvānandakarī śive ||
2.1.14.81
dhārā gaṅgājalasyaiva bhuktimuktiphalapradā |
etāḥ sarvāśca yāḥ proktā mṛtyañjayasamudbhavāḥ ||
2.1.14.82
tatrāyutapramāṇaṃ hi kartavyaṃ tadvidhānataḥ |
kartavyaṃ brāhmaṇānāṃ ca bhojyaṃ vai rudrasaṅkhyayā ||
2.1.14.83
etatte sarvamākhyātaṃ yatpṛṣṭo'haṃ munīśvara |
etadvai saphalaṃ loke sarvakāmahitāvaham ||
2.1.14.84
skandomāsahitaṃ śambhuṃ sampūjya vidhinā saha |
yatphalaṃ labhate bhaktyā tadvadāmi yathāśrutam ||
2.1.14.85
atra bhuktvākhilaṃ saukhyaṃ putrapautrādibhiḥ śubham |
tato yāti maheśasya lokaṃ sarvasukhāvaham ||
2.1.14.86
sūryakoṭipratīkāśairvimānaiḥ sarvakāmagaiḥ |
rudrakanyāsamākīrṇairgeyavādyasamanvitaiḥ ||
2.1.14.87
krīḍate śivabhūtaśca yāvadābhūtasamplavam |
tato mokṣamavāpnoti vijñānaṃ prāpya cāvyayam ||
2.1.14.87.c1
iti śrīśivamahāpurāṇe dvitīyāyāṃ rudrasaṃhitāyāṃ prathamakhaṇḍe sṛṣṭyupākhyāne śivapūjāvidhānavarṇanaṃ nāma caturdaśo'dhyāyaḥ ||
2.1.14.87.p2
śrīgaṇeśāya namaḥ ||
2.1.14.87.p3
śrīgaurīśaṅkarābhyāṃ namaḥ ||
2.1.14.87.p4
śrīśivamahāpurāṇam ||
2.1.14.87.p5
dvitīyāyāṃ rudrasaṃhitāyāṃ prathamaḥ sṛṣṭikhaṇḍeḥ