Pramāṇa · Search · About · API

Shivapurana 2.1.15: pañcadaśo'dhyāyaḥ | rudrāvatārāvirbhāvavarṇanam

Śivapurāṇa (complete text) 2.1.15

Language
Sanskrit

Contents

pañcadaśo'dhyāyaḥ | rudrāvatārāvirbhāvavarṇanam

2.1.15.1

nārada uvāca |
vidhe vidhe mahābhāga dhanyastvaṃ surasattama |
śrāvitādyādbhutā śaivakathā paramapāvanī ||

2.1.15.2

tatrādbhutā mahādivyā liṅgotpattiḥ śrutā śubhā |
śrutvā yasyāḥ prabhāvaṃ ca duḥkhanāśo bhavediha ||

2.1.15.3

anantaraṃ ca yajjātaṃ māhātmyaṃ caritaṃ tathā |
sṛṣṭeścaiva prakāraṃ ca kathaya tvaṃ viśeṣataḥ ||

2.1.15.4

brahmovāca |
samyak pṛṣṭaṃ ca bhavatā yajjātaṃ tadanantaram |
kathayiṣyāmi saṅkṣepādyathā pūrvaṃ śrutaṃ mayā ||

2.1.15.5

antarhite tadā deve śivarūpe sanātane |
ahaṃ viṣṇuśca viprendra adhikaṃ sukhamāptavān ||

2.1.15.6

mayā ca viṣṇunā rūpaṃ haṃsavārāhayostadā |
saṃvṛtaṃ tu tatastābhyāṃ lokasargāvanecchayā ||

2.1.15.7

nārada uvāca |
vidhe brahman mahāprājña saṃśayo hṛdi me mahān |
kṛpāṃ kṛtvātulāṃ śīghraṃ taṃ nāśayitumarhasi ||

2.1.15.8

haṃsavārāhayo rūpaṃ yuvābhyāṃ ca dhṛtaṃ katham |
anyadrūpaṃ vihāyaiva kimatra vada kāraṇam ||

2.1.15.9

sūta uvāca |
ityetadvacanaṃ śrutvā nāradasya mahātmanaḥ |
smṛtvā śivapadāmbhojaṃ brahmā sādaramabravīt ||

2.1.15.10

brahmovāca |
haṃsasya cordhvagamane gatirbhavati niścalā |
tattvātattvaviveko'sti jaladugdhavibhāgavat ||

2.1.15.11

ajñānajñānayostattvaṃ vivecayati haṃsakaḥ |
haṃsarūpaṃ dhṛtaṃ tena brahmaṇā sṛṣṭikāriṇā ||

2.1.15.12

viveko naiva labdhaśca yato haṃso vyalīyata |
śivasvarūpatattvasya jyotirūpasya nārada ||

2.1.15.13

sṛṣṭipravṛttikāmasya kathaṃ jñānaṃ prajāyate |
yato labdho viveko'pi na mayā haṃsarūpiṇā ||

2.1.15.14

gamane'dho varāhasya gatirbhavati niścalā |
dhṛtaṃ vārāharūpaṃ hi viṣṇunā vanacāriṇā ||

2.1.15.15

athavā bhavakalpārthaṃ tadrūpaṃ hi prakalpitam |
viṣṇunā ca varāhasya bhuvanāvanakāriṇā ||

2.1.15.16

yaddinaṃ hi samārabhya tadrūpaṃ dhṛtavānhariḥ |
taddinaṃ pratikalpo'sau kalpo vārāhasaṃjñakaḥ ||

2.1.15.17

tadicchā vā yadā jātā tasya rūpasya dhāraṇe |
taddinaṃ pratikalpo'sau kalpo vārāhasaṃjñakaḥ ||

2.1.15.18

iti praśnottaraṃ dattaṃ prastutaṃ śṛṇu nārada |
smṛtvā śivapadāmbhojaṃ vakṣye sṛṣṭividhiṃ mune ||

2.1.15.19

antarhite mahādeve tvahaṃ lokapitāmahaḥ |
tadīyaṃ vacanaṃ kartumadhyāyandhyānatatparaḥ ||

2.1.15.20

namaskṛtya tadā śambhuṃ jñānaṃ prāpya harestadā |
ānandaṃ paramaṃ gatvā sṛṣṭiṃ kartuṃ mano dadhe ||

2.1.15.21

viṣṇuścāpi tadā tatra praṇipatya sadāśivam |
upadiśya ca māṃ tāta hyantardhānamupāgataḥ ||

2.1.15.22

brahmāṇḍācca bahirgatvā prāpya śambhoranugraham |
vaikuṇṭhanagaraṃ gatvā tatrovāsa hariḥ sadā ||

2.1.15.23

ahaṃ smṛtvā śivaṃ tatra viṣṇuṃ vai sṛṣṭikāmyayā |
pūrvaṃ sṛṣṭaṃ jalaṃ yacca tatrāñjalimudākṣipam ||

2.1.15.24

ato'ṇḍamabhavattatra caturviṃśatisaṃjñakam |
virāḍrūpamabhūdvipra jalarūpamapaśyataḥ ||

2.1.15.25

tataḥ saṃśayamāpannastapastepe sudāruṇam |
dvādaśābdamahaṃ tatra viṣṇudhyānaparāyaṇaḥ ||

2.1.15.26

tasmiṃśca samaye tāta prādurbhūto hariḥ svayam |
māmuvāca mahāprītyā madaṅgaṃ saṃspṛśanmudā ||

2.1.15.27

viṣṇuruvāca |
varaṃ brūhi prasanno'smi nādeyo vidyate tava |
brahman śambhuprasādena sarvaṃ dātuṃ samarthakaḥ ||

2.1.15.28

brahmovāca |
yuktametanmahābhāga datto'haṃ śambhunā ca te |
taduktaṃ yācate me'dya dehi viṣṇo namo'stu te ||

2.1.15.29

virāḍrūpamidaṃ hyaṇḍaṃ caturviṃśatisaṃjñakam |
na caitanyaṃ bhavatyādau jaḍībhūtaṃ pradṛśyate ||

2.1.15.30

prādurbhūto bhavānadya śivānugrahato hare |
prāptaṃ śaṅkarasambhūtyā hyaṇḍaṃ caitanyamāvaha ||

2.1.15.31

ityukte ca mahāviṣṇuḥ śambhorājñāparāyaṇaḥ |
anantarūpamāsthāya praviveśa tadaṇḍakam ||

2.1.15.32

sahasraśīrṣā puruṣaḥ sahasrākṣaḥ sahasrapāt |
sa bhūmiṃ sarvataḥ spṛttvā tadaṇḍaṃ vyāptavāniti ||

2.1.15.33

praviṣṭe viṣṇunā tasminnaṇḍe samyakstutena me |
sacetanamabhūdaṇḍaṃ caturviṃśatisaṃjñakam ||

2.1.15.34

pātālādisamārabhya satyalokādhipaḥ svayam |
rājate sma haristatra vairājaḥ puruṣaḥ prabhuḥ ||

2.1.15.35

kailāsanagaraṃ ramyaṃ sarvoparivirājitam |
nivāsārthaṃ nijasyaiva pañcavaktraścakāra ha ||

2.1.15.36

brahmāṇḍasya tathā nāśe vaikuṇṭhasya ca tasya ca |
kadācideva devarṣe nāśo nāsti tayoriha ||

2.1.15.37

satyaṃ padamupāśritya sthito'haṃ munisattama |
sṛṣṭikāmo'bhavaṃ tāta mahādevājñayā hyaham ||

2.1.15.37.p1

sisṛkṣoratha me prādurabhavatpāpasargakaḥ |
avidyāpañcakastāta buddhipūrvastamopamaḥ | 38 ||

2.1.15.39

tataḥ prasannacitto'hamasṛjaṃ sthāvarābhidham |
mukhyasargaṃ ca niḥsaṅgamadhyāyaṃ śambhuśāsanāt ||

2.1.15.40

taṃ dṛṣṭvā me sisṛkṣośca jñātvā sādhakamātmanaḥ |
sargo'vartata duḥkhāḍhyastiryaksrotā na sādhakaḥ ||

2.1.15.41

taṃ cāsādhakamājñāya punaścintayataśca me |
abhavatsāttvikaḥ sarga ūrdhvasrotā iti drutam ||

2.1.15.42

devasargaḥ pratikhyātaḥ satyo'tīva sukhāvahaḥ |
tamapyasādhakaṃ matvā'cintayaṃ prabhumātmanaḥ ||

2.1.15.43

prādurāsīttataḥ sargo rājasaḥ śaṅkarājñayā |
arvāksrotā iti khyāto mānuṣaḥ parasādhakaḥ ||

2.1.15.44

mahādevājñayā sargastato bhūtādiko'bhavat |
iti pañcavidhā sṛṣṭiḥ pravṛttā vai kṛtā mayā ||

2.1.15.45

trayaḥ sargāḥ prakṛtyāśca brahmaṇaḥ parikīrtitāḥ |
tatrādyo mahataḥ sargo dvitīyaḥ sūkṣmabhautikaḥ ||

2.1.15.46

vaikārikastṛtīyaśca ityete prākṛtāstrayaḥ |
evaṃ cāṣṭavidhāḥ sargāḥ prākṛtairvaikṛtaiḥ saha ||

2.1.15.47

kaumāro navamaḥ proktaḥ prākṛto vaikṛtaśca saḥ |
eṣāmavāntaro bhedo mayā vaktuṃ na śakyate ||

2.1.15.48

alpatvādupayogasya vacmi sargaṃ dvijātmakam |
kaumāraḥ sanakādīnāṃ yatra sargo mahānabhūt ||

2.1.15.49

sanakādyāḥ sutā me hi mānasā brahmasammitāḥ |
mahāvairāgyasampannā abhavanpañca suvratāḥ ||

2.1.15.50

mayājñaptā api ca te saṃsāravimukhā budhāḥ |
śivadhyānaikamanaso na sṛṣṭau cakrire matim ||

2.1.15.51

pratyuttaraṃ ca tairdattaṃ śrutvāhaṃ munisattama |
akārṣaṃ krodhamatyugraṃ mohamāptaśca nārada ||

2.1.15.52

kruddhasya mohitasyātha vihvalasya mune mama |
krodhena khalu netrābhyāṃ prāpatannaśrubindavaḥ ||

2.1.15.53

tasminnavasare tatra smṛtena manasā mayā |
prabodhito'haṃ tvaritamāgatena hi viṣṇunā ||

2.1.15.54

tapaḥ kuru śivasyeti hariṇā śikṣito'pyaham |
tapo'kārī mahad ghoraṃ paramaṃ munisattama ||

2.1.15.55

tapasyataśca sṛṣṭyarthaṃ bhruvorghrāṇasya madhyataḥ |
avimuktābhidhāddeśātsvakīyānme viśeṣataḥ ||

2.1.15.56

trimūrtīnāṃ maheśasya prādurāsīd ghṛṇānidhiḥ |
arddhanārīśvaro bhūtvā pūrṇāṃśaḥ sakaleśvaraḥ ||

2.1.15.57

tamajaṃ śaṅkaraṃ sākṣāttejorāśimumāpatim |
sarvajñaṃ sarvakartāraṃ nīlalohitasaṃjñakam ||

2.1.15.58

dṛṣṭvā natvā mahābhaktyā stutvāhaṃ tu praharṣitaḥ |
avocaṃ devadeveśaṃ sṛja tvaṃ vividhāḥ prajāḥ ||

2.1.15.59

śrutvā mama vacaḥ so'tha devadevo maheśvaraḥ |
sasarja svātmanastulyān rudro rudragaṇānbahūna ||

2.1.15.60

avocaṃ punareveśaṃ mahārudraṃ maheśvaram |
janmamṛtyubhayāviṣṭāḥ sṛja deva prajā iti ||

2.1.15.61

evaṃ śrutvā mahādevo madvacaḥ karuṇānidhiḥ |
prahasyovāca māṃ sadyaḥ prahasya munisattama ||

2.1.15.62

mahādeva uvāca |
janmamṛtyubhayāviṣṭā nāhaṃ srakṣye prajā vidhe |
aśobhanāḥ karmavaśā nimagnā duḥkhavāridhau ||

2.1.15.63

ahaṃ duḥkhodadhau magnā uddhariṣyāmi ca prajāḥ |
samyag jñānapradānena gurumūrtiparigrahaḥ ||

2.1.15.64

tvameva sṛja duḥkhāḍhyāḥ prajāḥ sarvāḥ prajāpate |
madājñayā na baddhastvaṃ māyayā sambhaviṣyasi ||

2.1.15.65

brahmovāca |
ityuktvā māṃ sa bhagavānsuśrīmānnīlalohitaḥ |
sagaṇaḥ paśyato me hi drutamantardadhe haraḥ ||

2.1.15.65.c1

iti śrīśivamahāpurāṇe dvitīyāyāṃ rudrasaṃhitāyāṃ prathamakhaṇḍe sṛṣṭyupakrame rudrāvatārāvirbhāvavarṇanaṃ nāma pañcadaśo'dhyāyaḥ ||

2.1.15.65.p2

śrīgaṇeśāya namaḥ ||

2.1.15.65.p3

śrīgaurīśaṅkarābhyāṃ namaḥ ||

2.1.15.65.p4

śrīśivamahāpurāṇam ||

2.1.15.65.p5

dvitīyāyāṃ rudrasaṃhitāyāṃ prathamaḥ sṛṣṭikhaṇḍeḥ