Shivapurana 2.1.16: ṣoḍaśo'dhyāyaḥ | brahmanāradasaṃvāde sṛṣṭivarṇanam
Śivapurāṇa (complete text) 2.1.16
- Language
- Sanskrit
Contents
ṣoḍaśo'dhyāyaḥ | brahmanāradasaṃvāde sṛṣṭivarṇanam
2.1.16.1
brahmovāca |
śabdādīni ca bhūtāni pañcīkṛtvāhamātmanā |
tebhyaḥ sthūlaṃ nabho vāyuṃ vahniṃ caiva jalaṃ mahīm ||
2.1.16.2
parvatāṃśca samudrāṃśca vṛkṣādīnapi nārada |
kalādiyugaparyantānkālānanyānavāsṛjam ||
2.1.16.3
sṛṣṭyantānaparāṃścāpi nāhaṃ tuṣṭo'bhavaṃ mune |
tato dhyātvā śivaṃ sāmbaṃ sādhakānasṛjaṃ mune ||
2.1.16.4
marīciṃ ca svanetrābhyāṃ hṛdayād bhṛgumeva ca |
śiraso'ṅgirasaṃ vyānātpulahaṃ munisattamam ||
2.1.16.5
udānācca pulastyaṃ hi vasiṣṭhaṃ ca samānataḥ |
kratuṃ tvapānācchrotrābhyāmatriṃ dakṣaṃ ca prāṇataḥ ||
2.1.16.6
asṛjaṃ tvāṃ tadotsaṅgācchāyāyāḥ kardamaṃ munim |
saṅkalpādasṛjaṃ dharmaṃ sarvasādhanasādhanam ||
2.1.16.7
evametānahaṃ sṛṣṭvā kṛtārthaḥ sādhakottamān |
abhavaṃ muniśārdūla mahādevaprasādataḥ ||
2.1.16.8
tato madājñayā tāta dharmaḥ saṅkalpasambhavaḥ |
mānavaṃ rūpamāpannaḥ sādhakaistu pravartitaḥ ||
2.1.16.9
tato'sṛjaṃ svagātrebhyo vividhebhyo'mitānsutān |
surāsurādikāṃstebhyo dattvā tāṃ tāṃ tanuṃ mune ||
2.1.16.10
tato'haṃ śaṅkareṇātha prerito'ntargatena ha |
dvidhā kṛtvātmano dehaṃ dvirūpaścābhavaṃ mune ||
2.1.16.10.p1
ardhena nārī puruṣaścārdhena santato mune |
sa tasyāmasṛjad dvandvaṃ sarvasādhanamuttamam | 11 ||
2.1.16.12
svāyambhuvo manustatra puruṣaḥ parasādhanam |
śatarūpābhidhā nārī yoginī sā tapasvinī ||
2.1.16.13
sā punarmanunā tena gṛhītātīva śobhanā |
vivāhavidhinā tātāsṛjatsargaṃ samaithunam ||
2.1.16.14
tasyāṃ tena samutpannastanayaśca priyavrataḥ |
tathaivottānapādaśca tathā kanyātrayaṃ punaḥ ||
2.1.16.15
ākūtirdevahūtiśca prasūtiriti viśrutāḥ |
ākūtiṃ rucaye prādātkardamāya tu madhyamām ||
2.1.16.16
dadau prasūtiṃ dakṣāyottānapādānujāṃ sutām |
tāsāṃ prasūtiprasavaiḥ sarvaṃ vyāptaṃ carācaram ||
2.1.16.17
ākūtyāṃ ca ruceścābhūd dvandvaṃ yajñaśca dakṣiṇā |
yajñasya jajñire putrā dakṣiṇāyāṃ ca dvādaśa ||
2.1.16.18
devahūtyāṃ kardamācca bahvyo jātāḥ sutā mune |
dakṣājjātāścatasraśca tathā putryaśca viṃśatiḥ ||
2.1.16.19
dharmāya dattā dakṣeṇa śraddhādyāstu trayodaśa |
śṛṇu tāsāṃ ca nāmāni dharmastrīṇāṃ munīśvara ||
2.1.16.20
śraddhā lakṣmīrdhṛtistuṣṭiḥ puṣṭirmedhā tathā kriyā |
buddhirlajjā vasuḥ śāntiḥ siddhiḥ kīrtistrayodaśa ||
2.1.16.21
tābhyāṃ śiṣṭā yavīyasya ekādaśa sulocanāḥ |
khyātiḥ satpathasambhūtiḥ smṛtiḥ prītiḥ kṣamā tathā ||
2.1.16.22
sannatiścānurūpā ca ūrjā svāhā svadhā tathā |
bhṛgurbhavo marīciśca tathā caivāṅgirā muniḥ ||
2.1.16.23
pulastyaḥ pulahaścaiva kratuścarṣivarastathā |
atrirvasiṣṭho vahniśca pitaraśca yathākramam ||
2.1.16.24
khyātāstā jagṛhuḥ kanyā bhṛgvādyāḥ sādhakā varāḥ |
tataḥsampūritaṃ sarvaṃ trailokyaṃ sacarācaram ||
2.1.16.25
evaṃ karmānurūpeṇa prāṇināmambikāpateḥ |
ājñayā bahavo jātā asaṅkhyātā dvijarṣabhāḥ ||
2.1.16.26
kalpabhedena dakṣasya ṣaṣṭiḥ kanyāḥ prakīrtitāḥ |
tāsāṃ daśa ca dharmāya śaśine saptaviṃśatim ||
2.1.16.27
vidhinā dattavāndakṣaḥ kaśyapāya trayodaśa |
catasraḥ pararūpāya dadau tārkṣyāya nārada ||
2.1.16.28
bhṛgvaṅgiraḥ kṛśāśvebhyo dve dve kanye ca dattavān |
tābhyastebhyastu sañjātā bahvī sṛṣṭiścarācarā ||
2.1.16.29
trayodaśamitāstasmai kaśyapāya mahātmane |
dattā dakṣeṇa yāḥ kanyā vidhivanmunisattama ||
2.1.16.30
tāsāṃ prasūtibhirvyāptaṃ trailokyaṃ sacarācaram |
sthāvaraṃ jaṅgamaṃ caiva śūnyaṃ naiva tu kiñcana ||
2.1.16.31
devāśca ṛṣayaścaiva daityāścaiva prajajñire |
vṛkṣāśca pakṣiṇaścaiva sarve parvatavīrudhaḥ ||
2.1.16.32
dakṣakanyāprasūtaiśca vyāptamevaṃ carācaram |
pātālatalamārabhya satyalokāvadhi dhruvam ||
2.1.16.33
brahmāṇḍaṃ sakalaṃ vyāptaṃ śūnyaṃ naiva kadācana |
evaṃ sṛṣṭiḥ kṛtā samyagbrahmaṇā śambhuśāsanāt ||
2.1.16.34
satī nāma triśūlāgre sadā rudreṇa rakṣitā |
tapo'rthaṃ nirmitā pūrvaṃ śambhunā sarvaviṣṇunā ||
2.1.16.35
saiva dakṣātsamudbhūtā lokakāryārthameva ca |
līlāṃ cakāra bahuśo bhaktoddharaṇahetave ||
2.1.16.36
vāmāṅgo yasya vaikuṇṭho dakṣiṇāṅgo'hameva ca |
rudro hṛdayajo yasya trividhastu śivaḥ smṛtaḥ ||
2.1.16.37
ahaṃ viṣṇuśca rudraśca guṇāstraya udāhṛtāḥ |
svayaṃ sadā nirguṇaśca parabrahmāvyayaḥ śivaḥ ||
2.1.16.38
viṣṇuḥ sattvaṃ rajo'haṃ ca tamo rudra udāhṛtaḥ |
lokācārata ityevaṃ nāmato vastuto'nyathā ||
2.1.16.39
antastamo bahiḥ sattvo viṣṇū rudrastathā mataḥ |
antaḥ sattvastamo bāhyo rajo'haṃ sarvathā mune ||
2.1.16.40
rājasī ca surā devī sattvarūpā tu sā satī |
lakṣmīstamomayī jñeyā trirūpā ca śivā parā ||
2.1.16.41
evaṃ śivā satī bhūtvā śaṅkareṇa vivāhitā |
pituryajñe tanuṃ tyaktvā nādarāt svapadaṃ yayau ||
2.1.16.42
punaśca pārvatī jātā devaprārthanayā śivā |
tapaḥ kṛtvā suvipulaṃ punaḥ śivamupāgatā ||
2.1.16.43
tasya nāmānyanekāni jātāni ca munīśvara |
kālikā caṇḍikā bhadrā cāmuṇḍā vijayā jayā ||
2.1.16.44
jayantī bhadrakālī ca durgā bhagavatīti ca |
kāmākhyā kāmadā hyambā mṛḍānī sarvamaṅgalā ||
2.1.16.45
nāmadheyānyanekāni bhuktimuktipradāni ca |
guṇakarmānurūpāṇi prāyaśastatra pārvatī ||
2.1.16.46
guṇamayyastathā devyo devā guṇamayāstrayaḥ |
militvā vividhaṃ sṛṣṭeścakruste kāryamuttamam ||
2.1.16.47
evaṃ sṛṣṭiprakāraste varṇito munisattama |
śivājñayā viracito brahmāṇḍasya mayākhilaḥ ||
2.1.16.48
paraṃ brahma śivaḥ proktastasya rūpāstrayaḥ surāḥ |
ahaṃ viṣṇuśca rudraśca guṇabhedānurūpataḥ ||
2.1.16.49
śivayā ramate svairaṃ śivaloke manorame |
svatantraḥ paramātmā hi nirguṇaḥ saguṇo'pi vai ||
2.1.16.50
tasya pūrṇāvatāro hi rudraḥ sākṣācchivaḥ smṛtaḥ |
kailāse bhavanaṃ ramyaṃ pañcavaktraścakāra ha |
brahmāṇḍasya tathā nāśe tasya nāśo'sti vai na hi ||
2.1.16.50.c1
iti śrīśivamahāpurāṇe dvitīyāyāṃ rudrasaṃhitāyāṃ prathamakhaṇḍe sṛṣṭyupakrame brahmanāradasaṃvāde sṛṣṭivarṇanaṃ nāma ṣoḍaśo'dhyāyaḥ ||
2.1.16.50.p2
śrīgaṇeśāya namaḥ ||
2.1.16.50.p3
śrīgaurīśaṅkarābhyāṃ namaḥ ||
2.1.16.50.p4
śrīśivamahāpurāṇam ||
2.1.16.50.p5
dvitīyāyāṃ rudrasaṃhitāyāṃ prathamaḥ sṛṣṭikhaṇḍeḥ
Linked texts (1)
- Bhāgavatapurāṇa — Vyāsa, Sanskrit