Shivapurana 2.1.3: tṛtīyo'dhyāyaḥ | nāradamohanaṃ varṇanam
Śivapurāṇa (complete text) 2.1.3
- Language
- Sanskrit
Contents
tṛtīyo'dhyāyaḥ | nāradamohanaṃ varṇanam
2.1.3.1
ṛṣaya ūcuḥ |
sūta sūta mahābhāga vyāsaśiṣya namo'stu te |
adbhuteyaṃ kathā tāta varṇitā kṛpayā hi naḥ ||
2.1.3.2
munau gate haristāta kiñcakāra tataḥ param |
nārado'pi gataḥ kutra tanme vyākhyātumarhasi ||
2.1.3.3
vyāsa uvāca |
ityākarṇya vacasteṣāṃ sūtaḥ paurāṇikottamaḥ |
pratyuvāca śivaṃ smṛtvā nānāsūtikaraṃ budhaḥ ||
2.1.3.4
sūta uvāca |
munau yadṛcchayā viṣṇurgate tasminhi nārade |
śivecchayā cakārāśu māyāṃ māyāviśāradaḥ ||
2.1.3.5
munimārgasya madhye tu virece nagaraṃ mahat |
śatayojanavistāramadbhutaṃ sumanoharam ||
2.1.3.6
svalokādadhikaṃ ramyaṃ nānāvastuvirājitam |
naranārīvihārāḍhyaṃ caturvarṇākulaṃ param ||
2.1.3.7
tatra rājā śīlanidhirnāmaiśvaryasamanvitaḥ |
sutāsvayamvarodyukto mahotsavasamanvitaḥ ||
2.1.3.8
caturdigbhyaḥ samāyātaiḥ saṃyutaṃ nṛpanandanaiḥ |
nānāveṣaiḥ suśobhaiśca tatkanyāvaraṇotsukaiḥ ||
2.1.3.9
etādṛśaṃ puraṃ dṛṣṭvā mohaṃ prāpto'tha nāradaḥ |
kautukī tannṛpadvāraṃ jagāma madanaidhitaḥ ||
2.1.3.10
āgataṃ munivaryaṃ taṃ dṛṣṭvā śīlanidhirnṛpaḥ |
upaveśyārcayāñcakre ratnasiṃhāsane vare ||
2.1.3.11
atha rājā svatanayāṃ nāmataḥ śrīmatīṃ varām |
nāradasya samānīya pādayoḥ samapātayat ||
2.1.3.12
tatkanyāṃ prekṣya sa munirnāradaḥ prāha vismitaḥ |
keyaṃ rājanmahābhāgā kanyā surasutopamā ||
2.1.3.13
tasya tadvacanaṃ śrutvā rājā prāha kṛtāñjaliḥ |
duhiteyaṃ mama mune śrīmatī nāma nāmataḥ ||
2.1.3.14
pradānasamayaṃ prāptā varamanveṣatī śubham |
sā svayamvarasamprāptā sarvalakṣaṇalakṣitā ||
2.1.3.15
asyā bhāgyaṃ vada mune sarvaṃ jātakamādarāt |
kīdṛśaṃ tanayeyaṃ me varamāpsyati tadvada ||
2.1.3.16
ityukto muniśārdūlastāmicchuḥ kāmavihvalaḥ |
samābhāṣya sa rājānaṃ nārado vākyamabravīt ||
2.1.3.17
suteyaṃ tava bhūpāla sarvalakṣaṇalakṣitā |
mahābhāgyavatī dhanyā lakṣmīriva guṇālayā ||
2.1.3.18
sarveśvaro'jito vīro girīśasadṛśo vibhuḥ |
asyāḥ patirdhruvaṃ bhāvī kāmajitsurasattamaḥ ||
2.1.3.19
ityuktvā nṛpamāmantrya yayau yādṛcchiko muniḥ |
babhūva kāmavivaśaḥ śivamāyāvimohitaḥ ||
2.1.3.20
citte vicintya sa munirāpnuyāṃ kanyakāṃ katham |
svayaṃvare nṛpālānāmekaṃ māṃ vṛṇuyātkatham ||
2.1.3.21
saundaryaṃ sarvanārīṇāṃ priyaṃ bhavati sarvathā |
tad dṛṣṭvaiva prasannā sā svavaśā nātra saṃśayaḥ ||
2.1.3.22
vidhāyetthaṃ viṣṇurūpaṃ grahītuṃ munisattamaḥ |
viṣṇulokaṃ jagāmāśu nāradaḥ smaravihvalaḥ ||
2.1.3.23
praṇipatya hṛṣīkeśaṃ vākyametaduvāca ha |
rahasi tvāṃ pravakṣyāmi svavṛttāntamaśeṣataḥ ||
2.1.3.24
tathetyukte tathābhūte śivecchākāryakartari |
brūhītyuktavati śrīśe munirāha ca keśavam ||
2.1.3.25
nārada uvāca |
tvadīyo bhūpatiḥ śīlanidhiḥ sa vṛṣatatparaḥ |
tasya kanyā viśālākṣī śrīmatī varavarṇinī ||
2.1.3.26
jaganmohinyabhikhyātā trailokye'pyatisundarī |
pariṇetumahaṃ viṣṇo tāmicchāmyadya mā ciram ||
2.1.3.27
svayamvaraṃ cakārāsau bhūpatistanayecchayā |
caturdigbhyaḥ samāyātā rājaputrāḥ sahasraśaḥ ||
2.1.3.28
yadi dāsyasi rūpaṃ me tadā tāṃ prāpnuyāṃ dhruvam |
tvadrūpaṃ sā vinā kaṇṭhe jayamālāṃ na dhāsyati ||
2.1.3.29
svarūpaṃ dehi me nātha sevako'haṃ priyastava |
vṛṇuyānmāṃ yathā sā vai śrīmatī kṣitipātmajā ||
2.1.3.30
sūta uvāca |
vacaḥ śrutvā muneritthaṃ vihasya madhusūdanaḥ |
śāṅkarīṃ prabhutāṃ budhvā pratyuvāca dayāparaḥ ||
2.1.3.31
viṣṇuruvāca |
sveṣṭadeśaṃ mune gaccha kariṣyāmi hitaṃ tava |
bhiṣagvaro yathārtasya yataḥ priyataro'si me ||
2.1.3.32
ityuktvā munaye tasmai dadau viṣṇurmukhaṃ hareḥ |
svarūpamanugṛhyāsya tirodhānaṃ jagāma saḥ ||
2.1.3.33
evamukto munirhṛṣṭaḥ svarūpaṃ prāpya vai hareḥ |
mene kṛtārthamātmānaṃ tadyatnaṃ na bubodha saḥ ||
2.1.3.34
atha tatra gataḥ śīghraṃ nārado munisattamaḥ |
cakre svayamvaraṃ yatra rājaputraiḥ samākulam ||
2.1.3.35
svayamvarasabhā divyā rājaputrasamāvṛtā |
śuśubhe'tīva viprendrā yathā śakrasabhāparā ||
2.1.3.36
tasyāṃ nṛpasabhāyāṃ vai nāradaḥ samupāviśat |
sthitvā tatra vicintyeti prītiyuktena cetasā ||
2.1.3.37
māṃ variṣyati nānyaṃ sā viṣṇurūpadharaṃ dhruvam |
ānanasya kurūpatvaṃ na veda munisattamaḥ ||
2.1.3.37.p1
pūrvarūpaṃ muniṃ sarve dadṛśustatra mānavāḥ |
tadbhedaṃ bubudhuste na rājaputrādayo dvijāḥ | 38 ||
2.1.3.39
tatra rudragaṇau dvau tadrakṣaṇārthaṃ samāgatau |
viprarūpadharau gūḍhau tadbhedaṃ jajñatuḥ param ||
2.1.3.40
mūḍhaṃ matvā muniṃ tau tannikaṭaṃ jagmaturgaṇau |
kurutastatprahāsaṃ vai bhāṣamāṇau parasparam ||
2.1.3.41
paśya nāradarūpaṃ hi viṣṇoriva mahottamam |
mukhaṃ tu vānarasyeva vikaṭaṃ ca bhayaṅkaram ||
2.1.3.42
icchatyayaṃ nṛpasutāṃ vṛthaiva smaramohitaḥ |
ityuktvā sacchalaṃ vākyamupahāsaṃ pracakratuḥ ||
2.1.3.43
na śuśrāva yathārthaṃ tu tadvākyaṃ smaravihvalaḥ |
paryaikṣacchrīmatīṃ tāṃ vai tallipsurmohito muniḥ ||
2.1.3.44
etasminnantare bhūpakanyā cāntaḥpurāttu sā |
strībhiḥ samāvṛtā tatrājagāma varavarṇinī ||
2.1.3.45
mālāṃ hiraṇmayīṃ ramyāmādāya śubhalakṣaṇā |
tatra svayamvare reje sthitā madhye rameva sā ||
2.1.3.46
babhrāma sā sabhāṃ sarvāṃ mālāmādāya suvratā |
varamanveṣatī tatra svātmābhīṣṭaṃ nṛpātmajā ||
2.1.3.47
vānarāsyaṃ viṣṇutanuṃ muniṃ dṛṣṭvā cukopa sā |
dṛṣṭiṃ nivārya ca tataḥ prasthitā prītamānasā ||
2.1.3.48
na dṛṣṭvā svavaraṃ tatra trastāsīnmanepsitam |
antaḥsabhāsthitā kasminnarpayāmāsa na srajam ||
2.1.3.49
etasminnantare viṣṇurājagāma nṛpākṛtiḥ |
na dṛṣṭaḥ kaiścidaparaiḥ kevalaṃ sā dadarśa hi ||
2.1.3.50
atha sā taṃ samālokya prasannavadanāmbujā |
arpayāmāsa tatkaṇṭhe tāṃ mālāṃ varavarṇinī ||
2.1.3.51
tāmādāya tato viṣṇū rājarūpadharaḥ prabhuḥ |
antardhānamagātsadyaḥ svasthānaṃ prayayau kila ||
2.1.3.52
sarve rājakumārāśca nirāśāḥ śrīmatīṃ prati |
munistu vihvalo'tīva babhūva madanāturaḥ ||
2.1.3.53
tadā tāvūcatuḥ sadyo nāradaṃ smaravihvalam |
viprarūpadharau rudragaṇau jñānaviśāradau ||
2.1.3.54
gaṇāvūcatuḥ
he nārada mune tvaṃ hi vṛthā madanamohitaḥ |
tallipsuḥ svamukhaṃ paśya vānarasyeva garhitam ||
2.1.3.55
sūta uvāca |
ityākarṇya tayorvākyaṃ nārado vismito'bhavat |
mukhaṃ dadarśa mukure śivamāyāvimohitaḥ ||
2.1.3.56
svamukhaṃ vānarasyeva dṛṣṭvā cukrodha satvaram |
śāpaṃ dadau tayostatra gaṇayormohito muniḥ ||
2.1.3.57
yuvāṃ mamopahāsaṃ vai cakraturbrāhmaṇasya hi |
bhavetāṃ rākṣasau vipravīryajau vai tadākṛtī ||
2.1.3.58
śrutvā haragaṇāvitthaṃ svaśāpaṃ jñānisattamau |
na kiñcidūcatustau hi munimājñāya mohitam ||
2.1.3.59
svasthānaṃ jagmaturviprā udāsīnau śivastutim |
cakraturmanyamānau vai śivecchāṃ sakalāṃ sadā ||
2.1.3.59.c1
iti śrīśivamahāpurāṇe dvitīyāyāṃ rudrasaṃhitāyāṃ prathamakhaṇḍe sṛṣṭyupākhyāne nāradamohavarṇanaṃ nāma tṛtīyo'dhyāyaḥ ||
2.1.3.59.p2
śrīgaṇeśāya namaḥ ||
2.1.3.59.p3
śrīgaurīśaṅkarābhyāṃ namaḥ ||
2.1.3.59.p4
śrīśivamahāpurāṇam ||
2.1.3.59.p5
dvitīyāyāṃ rudrasaṃhitāyāṃ prathamaḥ sṛṣṭikhaṇḍaḥ
Linked texts (1)
- Adbhutarāmāyaṇa — Vālmīki, Sanskrit