Pramāṇa · Search · About · API

Shivapurana 2.1.6: ṣaṣṭho'dhyāyaḥ | viṣṇūtpattivarṇanam

Śivapurāṇa (complete text) 2.1.6

Language
Sanskrit

Contents

ṣaṣṭho'dhyāyaḥ | viṣṇūtpattivarṇanam

2.1.6.1

brahmovāca |
bho brahmansādhu pṛṣṭo'haṃ tvayā vibudhasattama |
lokopakāriṇā nityaṃ lokānāṃ hitakāmyayā ||

2.1.6.2

yacchrutvā sarvalokānāṃ sarvapāpakṣayo bhavet |
tadahaṃ te pravakṣyāmi śivatattvamanāmayam ||

2.1.6.3

śivatattvaṃ mayā naiva viṣṇunāpi yathārthataḥ |
jñātaṃ ca paramaṃ rūpamadbhutaṃ ca pareṇa na ||

2.1.6.4

mahāpralayakāle ca naṣṭe sthāvarajaṅgame |
āsīttamomayaṃ sarvamanarkagrahatārakam ||

2.1.6.2_2

acandramanahorātramanagnyanilabhūjalam |
apradhānaṃ viyacchūnyamanyatejovivarjitam ||

2.1.6.6

adṛṣṭatvādirahitaṃ śabdasparśasamujjhitam |
avyaktagandharūpaṃ ca rasatyaktamadiṅmukham ||

2.1.6.7

itthaṃ satyandhatamase sūcībhedye nirantare |
tatsadbrahmeti yacchrutvā sadekaṃ pratipadyate ||

2.1.6.8

itīdṛśaṃ yadā nāsīdyattatsadasadātmakam |
yogino'ntarhitākāśe yatpaśyanti nirantaram ||

2.1.6.9

amanogocaraṃ vācāṃ viṣayaṃ na kadācana |
anāmarūpavarṇaṃ ca na ca sthūlaṃ na yatkṛśam ||

2.1.6.10

ahrasvadīrghamalaghu gurutvaparivarjitam |
na yatropacayaḥ kaścittathā nopacayo'pi ca ||

2.1.6.11

abhidhatte sacakitaṃ yadastīti śrutiḥ punaḥ |
satyaṃ jñānamanantaṃ ca parānandaṃ paraṃ mahaḥ ||

2.1.6.12

aprameyamanādhāramavikāramanākṛti |
nirguṇaṃ yogigamyaṃ ca sarvavyāpyekakārakam ||

2.1.6.13

nirvikalpaṃ nirārambhaṃ nirmāyaṃ nirupadravam |
advitīyamanādyantamavikāśaṃ cidātmakam ||

2.1.6.14

yasyetthaṃ saṃvikalpante saṃjñāsaṃjñoktitaḥ sma vai |
kiyatā caiva kālena dvitīyecchā'bhavatkila ||

2.1.6.15

amūrtena svamūrtiśca tenākalpi svalīlayā |
sarvaiśvaryaguṇopetā sarvajñānamayī śubhā ||

2.1.6.16

sarvagā sarvarūpā ca sarvadṛksarvakāriṇī |
sarvaikavandyā sarvādyā sarvadā sarvasaṃskṛtiḥ ||

2.1.6.17

parikalpyeti tāṃ mūrtimaiśvarīṃ śuddharūpiṇīm |
advitīyamanādyantaṃ sarvābhāsaṃ cidātmakam |
antardadhe parākhyaṃ yad brahma sarvagamavyayam ||

2.1.6.18

amūrte yatparākhyaṃ vai tasya mūrtiḥ sadāśivaḥ |
arvācīnāḥ parācīnā īśvaraṃ taṃ jagurbudhāḥ ||

2.1.6.19

śaktistadaikalenāpi svairaṃ viharatā tanuḥ |
svavigrahātsvayaṃ sṛṣṭā svaśarīrānapāyinī ||

2.1.6.20

pradhānaṃ prakṛtiṃ tāṃ ca māyāṃ guṇavatīṃ parām |
buddhitattvasya jananīmāhurvikṛtivarjitām ||

2.1.6.21

sā śaktirambikā proktā prakṛtiḥ sakaleśvarī |
tridevajananī nityā mūlakāraṇamityuta ||

2.1.6.22

asyā aṣṭau bhujāścāsanvicitravadanā śubhā |
rākācandrasahasrasya vadane bhāśca nityaśaḥ ||

2.1.6.23

nānābharaṇasaṃyuktā nānāgatisamanvitā |
nānāyudhadharā devī phullapaṅkajalocanā ||

2.1.6.24

acintyatejasā yuktā sarvayoniḥ samudyatā |
ekākinī yadā māyā saṃyogāccāpyanekikā ||

2.1.6.25

paraḥ pumānīśvaraḥ sa śivaḥ śambhuranīśvaraḥ |
śīrṣe mandākinīdhārī bhālacandrastrilocanaḥ ||

2.1.6.26

pañcavaktraḥ prasannātmā daśabāhustriśūladhṛk |
karpūragaurasusito bhasmoddhūlitavigrahaḥ ||

2.1.6.27

yugapacca tayā śaktyā sākaṃ kālasvarūpiṇā |
śivalokābhidhaṃ kṣetraṃ nirmitaṃ tena brahmaṇā ||

2.1.6.28

tadeva kāśiketyetatprocyate kṣetramuttamam |
paraṃ nirvāṇasaṅkhyānaṃ sarvopari virājitam ||

2.1.6.29

tābhyāṃ ca ramamāṇābhyāṃ tasminkṣetre manorame |
paramānandarūpābhyāṃ paramānandarūpiṇam ||

2.1.6.30

mune pralayakāle'pi na tatkṣetraṃ kadācana |
vimuktaṃ hi śivābhyāṃ yadavimuktaṃ tato viduḥ ||

2.1.6.31

asyānandavanaṃ nāma purākāri pinākinā |
kṣetrasyānandahetutvādavimuktamanantaram ||

2.1.6.32

athānandavane tasmin śivayo ramamāṇayoḥ |
icchetyabhūtsurarṣe hi sṛjyaḥ ko'pyaparaḥ kila ||

2.1.6.33

yasmin nyasya mahābhāramāvāṃ svasvairacāriṇau |
nirvāṇadhāraṇaṃ kurvaḥ kevalaṃ kāśiśāyinau ||

2.1.6.34

sa eva sarvaṃ kurutāṃ sa eva paripātu ca |
sa eva saṃvṛṇotvante madanugrahataḥsadā ||

2.1.6.35

cetaḥ samudramākuñcya cintākallolalolitam |
sattvaratnaṃ tamogrāhaṃ rajovidrumavallitam ||

2.1.6.36

yasya prasādāttiṣṭhāvaḥ sukhamānandakānane |
parikṣiptamanovṛttau bahiścintāture sukham ||

2.1.6.37

sampradhāryeti sa vibhustayā śaktyā pareśvaraḥ |
savye vyāpārayāñcakre daśame'ṅge sudhāsavam ||

2.1.6.38

tataḥ pumānāvirāsīdekastrailokyasundaraḥ |
śāntaḥsattvaguṇodrikto gāmbhīryāmitasāgaraḥ ||

2.1.6.39

tathā ca kṣamayā yukto mune'labdhopamo'bhavat |
indranīladyutiḥ śrīmānpuṇḍarīkottamekṣaṇaḥ ||

2.1.6.40

suvarṇakāntibhṛcchreṣṭhadukūlayugalāvṛtaḥ |
lasatpracaṇḍadordaṇḍayugalo hyaparājitaḥ ||

2.1.6.41

tataḥ sa puruṣaḥ śambhuṃ praṇamya parameśvaram |
nāmāni kuru me svāminvada karma jagāvati ||

2.1.6.42

tacchrutvā vacanaṃ prāha śaṅkaraḥ prahasanprabhuḥ |
puruṣaṃ taṃ maheśāno vācā meghagabhīrayā ||

2.1.6.43

śiva uvāca |
viṣṇviti vyāpakatvātte nāma khyātaṃ bhaviṣyati |
bahūnyanyāni nāmāni bhaktasaukhyakarāṇi ha ||

2.1.6.44

tapaḥ kuru dṛḍho bhūtvā paramaṃ kāryasādhanam |
ityuktvā śvāsamārgeṇa dadau ca nigamaṃ tataḥ ||

2.1.6.45

tato'cyutaḥ śivaṃ natvā cakāra vipulaṃ tapaḥ |
antardhānaṃ gataḥ śaktyā salokaḥ parameśvaraḥ ||

2.1.6.46

divyaṃ dvādaśasāhasraṃ varṣaṃ taptvāpi cācyutaḥ |
na prāpa svābhilaṣitaṃ sarvadaṃ śambhudarśanam ||

2.1.6.47

tataḥ saṃśayamāpannaścintitaṃ hṛdi sādaram |
mayādya kiṃ prakartavyamiti viṣṇuḥ śivaṃ smaran ||

2.1.6.48

etasminnantare vāṇī samutpannā śivācchubhā |
tapaḥ punaḥ prakartavyaṃ saṃśayasyāpanuttaye ||

2.1.6.49

tatastena ca tacchrutvā tapastaptaṃ sudāruṇam |
bahukālaṃ tadā brahmadhyānamārgapareṇa hi ||

2.1.6.50

tataḥ sa puruṣo viṣṇuḥ prabuddho dhyānamārgataḥ |
suprīto vismayaṃ prāptaḥ kiṃ yattattavamaho iti ||

2.1.6.51

pariśramavatastasya viṣṇoḥ svāṅgebhya eva ca |
jaladhārā hi saṃyātā vividhāḥ śivamāyayā ||

2.1.6.52

abhivyāptaṃ ca sakalaṃ śūnyaṃ yattanmahāmune |
brahmarūpaṃ jalamabhūtsparśanātpāpanāśanam ||

2.1.6.53

tadā śrāntaśca puruṣo viṣṇustasmiñjale svayam |
suṣvāpa paramaprīto bahukālaṃ vimohitaḥ ||

2.1.6.54

nārāyaṇeti nāmāpi tasyāsīcchrutisammatam |
nānyatkiñcittadā hyāsītprākṛtaṃ puruṣaṃ vinā ||

2.1.6.55

etasminnantare kāle tattvānyāsanmahātmanaḥ |
tatprakāraṃ śṛṇu prājña gadato me mahāmate ||

2.1.6.56

prakṛteśca mahānāsīnmahataśca guṇāstrayaḥ |
ahaṅkārastato jātastrividho guṇabhedataḥ ||

2.1.6.57

tanmātraśca tato jātāḥ pañca bhūtāni vai tataḥ |
tadaiva tānīndriyāṇi jñānakarmamayāni ca ||

2.1.6.58

tattvānāmiti saṅkhyānamuktaṃ te ṛṣisattama |
jaḍātmakaṃ ca tatsarvaṃ prakṛteḥ puruṣaṃ vinā ||

2.1.6.59

tattadaikīkṛtaṃ tattvaṃ caturviṃśatisaṅkhyakam |
śivecchayā gṛhītvā sa suṣvāpa brahmarūpake ||

2.1.6.59.c1

iti śrīśivamahāpurāṇe dvitīyāyāṃ rudrasaṃhitāyāṃ prathamakhaṇḍe sṛṣṭivyākhyāne viṣṇūtpattivarṇanaṃ nāma ṣaṣṭho'dhyāyaḥ ||

2.1.6.59.p2

śrīgaṇeśāya namaḥ ||

2.1.6.59.p3

śrīgaurīśaṅkarābhyāṃ namaḥ ||

2.1.6.59.p4

śrīśivamahāpurāṇam ||

2.1.6.59.p5

dvitīyāyāṃ rudrasaṃhitāyāṃ prathamaḥ sṛṣṭikhaṇḍeḥ

Linked texts (1)