Shivapurana 2.1.6: ṣaṣṭho'dhyāyaḥ | viṣṇūtpattivarṇanam
Śivapurāṇa (complete text) 2.1.6
- Language
- Sanskrit
Contents
- 2.1.6.59 — 5 parts
ṣaṣṭho'dhyāyaḥ | viṣṇūtpattivarṇanam
2.1.6.1
brahmovāca |
bho brahmansādhu pṛṣṭo'haṃ tvayā vibudhasattama |
lokopakāriṇā nityaṃ lokānāṃ hitakāmyayā ||
2.1.6.2
yacchrutvā sarvalokānāṃ sarvapāpakṣayo bhavet |
tadahaṃ te pravakṣyāmi śivatattvamanāmayam ||
2.1.6.3
śivatattvaṃ mayā naiva viṣṇunāpi yathārthataḥ |
jñātaṃ ca paramaṃ rūpamadbhutaṃ ca pareṇa na ||
2.1.6.4
mahāpralayakāle ca naṣṭe sthāvarajaṅgame |
āsīttamomayaṃ sarvamanarkagrahatārakam ||
2.1.6.2_2
acandramanahorātramanagnyanilabhūjalam |
apradhānaṃ viyacchūnyamanyatejovivarjitam ||
2.1.6.6
adṛṣṭatvādirahitaṃ śabdasparśasamujjhitam |
avyaktagandharūpaṃ ca rasatyaktamadiṅmukham ||
2.1.6.7
itthaṃ satyandhatamase sūcībhedye nirantare |
tatsadbrahmeti yacchrutvā sadekaṃ pratipadyate ||
2.1.6.8
itīdṛśaṃ yadā nāsīdyattatsadasadātmakam |
yogino'ntarhitākāśe yatpaśyanti nirantaram ||
2.1.6.9
amanogocaraṃ vācāṃ viṣayaṃ na kadācana |
anāmarūpavarṇaṃ ca na ca sthūlaṃ na yatkṛśam ||
2.1.6.10
ahrasvadīrghamalaghu gurutvaparivarjitam |
na yatropacayaḥ kaścittathā nopacayo'pi ca ||
2.1.6.11
abhidhatte sacakitaṃ yadastīti śrutiḥ punaḥ |
satyaṃ jñānamanantaṃ ca parānandaṃ paraṃ mahaḥ ||
2.1.6.12
aprameyamanādhāramavikāramanākṛti |
nirguṇaṃ yogigamyaṃ ca sarvavyāpyekakārakam ||
2.1.6.13
nirvikalpaṃ nirārambhaṃ nirmāyaṃ nirupadravam |
advitīyamanādyantamavikāśaṃ cidātmakam ||
2.1.6.14
yasyetthaṃ saṃvikalpante saṃjñāsaṃjñoktitaḥ sma vai |
kiyatā caiva kālena dvitīyecchā'bhavatkila ||
2.1.6.15
amūrtena svamūrtiśca tenākalpi svalīlayā |
sarvaiśvaryaguṇopetā sarvajñānamayī śubhā ||
2.1.6.16
sarvagā sarvarūpā ca sarvadṛksarvakāriṇī |
sarvaikavandyā sarvādyā sarvadā sarvasaṃskṛtiḥ ||
2.1.6.17
parikalpyeti tāṃ mūrtimaiśvarīṃ śuddharūpiṇīm |
advitīyamanādyantaṃ sarvābhāsaṃ cidātmakam |
antardadhe parākhyaṃ yad brahma sarvagamavyayam ||
2.1.6.18
amūrte yatparākhyaṃ vai tasya mūrtiḥ sadāśivaḥ |
arvācīnāḥ parācīnā īśvaraṃ taṃ jagurbudhāḥ ||
2.1.6.19
śaktistadaikalenāpi svairaṃ viharatā tanuḥ |
svavigrahātsvayaṃ sṛṣṭā svaśarīrānapāyinī ||
2.1.6.20
pradhānaṃ prakṛtiṃ tāṃ ca māyāṃ guṇavatīṃ parām |
buddhitattvasya jananīmāhurvikṛtivarjitām ||
2.1.6.21
sā śaktirambikā proktā prakṛtiḥ sakaleśvarī |
tridevajananī nityā mūlakāraṇamityuta ||
2.1.6.22
asyā aṣṭau bhujāścāsanvicitravadanā śubhā |
rākācandrasahasrasya vadane bhāśca nityaśaḥ ||
2.1.6.23
nānābharaṇasaṃyuktā nānāgatisamanvitā |
nānāyudhadharā devī phullapaṅkajalocanā ||
2.1.6.24
acintyatejasā yuktā sarvayoniḥ samudyatā |
ekākinī yadā māyā saṃyogāccāpyanekikā ||
2.1.6.25
paraḥ pumānīśvaraḥ sa śivaḥ śambhuranīśvaraḥ |
śīrṣe mandākinīdhārī bhālacandrastrilocanaḥ ||
2.1.6.26
pañcavaktraḥ prasannātmā daśabāhustriśūladhṛk |
karpūragaurasusito bhasmoddhūlitavigrahaḥ ||
2.1.6.27
yugapacca tayā śaktyā sākaṃ kālasvarūpiṇā |
śivalokābhidhaṃ kṣetraṃ nirmitaṃ tena brahmaṇā ||
2.1.6.28
tadeva kāśiketyetatprocyate kṣetramuttamam |
paraṃ nirvāṇasaṅkhyānaṃ sarvopari virājitam ||
2.1.6.29
tābhyāṃ ca ramamāṇābhyāṃ tasminkṣetre manorame |
paramānandarūpābhyāṃ paramānandarūpiṇam ||
2.1.6.30
mune pralayakāle'pi na tatkṣetraṃ kadācana |
vimuktaṃ hi śivābhyāṃ yadavimuktaṃ tato viduḥ ||
2.1.6.31
asyānandavanaṃ nāma purākāri pinākinā |
kṣetrasyānandahetutvādavimuktamanantaram ||
2.1.6.32
athānandavane tasmin śivayo ramamāṇayoḥ |
icchetyabhūtsurarṣe hi sṛjyaḥ ko'pyaparaḥ kila ||
2.1.6.33
yasmin nyasya mahābhāramāvāṃ svasvairacāriṇau |
nirvāṇadhāraṇaṃ kurvaḥ kevalaṃ kāśiśāyinau ||
2.1.6.34
sa eva sarvaṃ kurutāṃ sa eva paripātu ca |
sa eva saṃvṛṇotvante madanugrahataḥsadā ||
2.1.6.35
cetaḥ samudramākuñcya cintākallolalolitam |
sattvaratnaṃ tamogrāhaṃ rajovidrumavallitam ||
2.1.6.36
yasya prasādāttiṣṭhāvaḥ sukhamānandakānane |
parikṣiptamanovṛttau bahiścintāture sukham ||
2.1.6.37
sampradhāryeti sa vibhustayā śaktyā pareśvaraḥ |
savye vyāpārayāñcakre daśame'ṅge sudhāsavam ||
2.1.6.38
tataḥ pumānāvirāsīdekastrailokyasundaraḥ |
śāntaḥsattvaguṇodrikto gāmbhīryāmitasāgaraḥ ||
2.1.6.39
tathā ca kṣamayā yukto mune'labdhopamo'bhavat |
indranīladyutiḥ śrīmānpuṇḍarīkottamekṣaṇaḥ ||
2.1.6.40
suvarṇakāntibhṛcchreṣṭhadukūlayugalāvṛtaḥ |
lasatpracaṇḍadordaṇḍayugalo hyaparājitaḥ ||
2.1.6.41
tataḥ sa puruṣaḥ śambhuṃ praṇamya parameśvaram |
nāmāni kuru me svāminvada karma jagāvati ||
2.1.6.42
tacchrutvā vacanaṃ prāha śaṅkaraḥ prahasanprabhuḥ |
puruṣaṃ taṃ maheśāno vācā meghagabhīrayā ||
2.1.6.43
śiva uvāca |
viṣṇviti vyāpakatvātte nāma khyātaṃ bhaviṣyati |
bahūnyanyāni nāmāni bhaktasaukhyakarāṇi ha ||
2.1.6.44
tapaḥ kuru dṛḍho bhūtvā paramaṃ kāryasādhanam |
ityuktvā śvāsamārgeṇa dadau ca nigamaṃ tataḥ ||
2.1.6.45
tato'cyutaḥ śivaṃ natvā cakāra vipulaṃ tapaḥ |
antardhānaṃ gataḥ śaktyā salokaḥ parameśvaraḥ ||
2.1.6.46
divyaṃ dvādaśasāhasraṃ varṣaṃ taptvāpi cācyutaḥ |
na prāpa svābhilaṣitaṃ sarvadaṃ śambhudarśanam ||
2.1.6.47
tataḥ saṃśayamāpannaścintitaṃ hṛdi sādaram |
mayādya kiṃ prakartavyamiti viṣṇuḥ śivaṃ smaran ||
2.1.6.48
etasminnantare vāṇī samutpannā śivācchubhā |
tapaḥ punaḥ prakartavyaṃ saṃśayasyāpanuttaye ||
2.1.6.49
tatastena ca tacchrutvā tapastaptaṃ sudāruṇam |
bahukālaṃ tadā brahmadhyānamārgapareṇa hi ||
2.1.6.50
tataḥ sa puruṣo viṣṇuḥ prabuddho dhyānamārgataḥ |
suprīto vismayaṃ prāptaḥ kiṃ yattattavamaho iti ||
2.1.6.51
pariśramavatastasya viṣṇoḥ svāṅgebhya eva ca |
jaladhārā hi saṃyātā vividhāḥ śivamāyayā ||
2.1.6.52
abhivyāptaṃ ca sakalaṃ śūnyaṃ yattanmahāmune |
brahmarūpaṃ jalamabhūtsparśanātpāpanāśanam ||
2.1.6.53
tadā śrāntaśca puruṣo viṣṇustasmiñjale svayam |
suṣvāpa paramaprīto bahukālaṃ vimohitaḥ ||
2.1.6.54
nārāyaṇeti nāmāpi tasyāsīcchrutisammatam |
nānyatkiñcittadā hyāsītprākṛtaṃ puruṣaṃ vinā ||
2.1.6.55
etasminnantare kāle tattvānyāsanmahātmanaḥ |
tatprakāraṃ śṛṇu prājña gadato me mahāmate ||
2.1.6.56
prakṛteśca mahānāsīnmahataśca guṇāstrayaḥ |
ahaṅkārastato jātastrividho guṇabhedataḥ ||
2.1.6.57
tanmātraśca tato jātāḥ pañca bhūtāni vai tataḥ |
tadaiva tānīndriyāṇi jñānakarmamayāni ca ||
2.1.6.58
tattvānāmiti saṅkhyānamuktaṃ te ṛṣisattama |
jaḍātmakaṃ ca tatsarvaṃ prakṛteḥ puruṣaṃ vinā ||
2.1.6.59
tattadaikīkṛtaṃ tattvaṃ caturviṃśatisaṅkhyakam |
śivecchayā gṛhītvā sa suṣvāpa brahmarūpake ||
2.1.6.59.c1
iti śrīśivamahāpurāṇe dvitīyāyāṃ rudrasaṃhitāyāṃ prathamakhaṇḍe sṛṣṭivyākhyāne viṣṇūtpattivarṇanaṃ nāma ṣaṣṭho'dhyāyaḥ ||
2.1.6.59.p2
śrīgaṇeśāya namaḥ ||
2.1.6.59.p3
śrīgaurīśaṅkarābhyāṃ namaḥ ||
2.1.6.59.p4
śrīśivamahāpurāṇam ||
2.1.6.59.p5
dvitīyāyāṃ rudrasaṃhitāyāṃ prathamaḥ sṛṣṭikhaṇḍeḥ
Linked texts (1)
- Tristhalīsetu (Nārāyaṇa) — Nārāyaṇa (Mahiṣamaṅgalam) 1513, Sanskrit