Shivapurana 2.1.7: saptamo'dhyāyaḥ | viṣṇubrahmavivādavarṇanam
Śivapurāṇa (complete text) 2.1.7
- Language
- Sanskrit
Contents
saptamo'dhyāyaḥ | viṣṇubrahmavivādavarṇanam
2.1.7.1
brahmovāca |
supte nārāyaṇe deve nābhau paṅkajamuttamam |
āvirbabhūva sahasā bṛhadvai śaṅkarecchayā ||
2.1.7.2
anantayaṣṭikāyuktaṃ karṇikārasamaprabham |
anantayojanāyāmamanantocchrāyasaṃyutam ||
2.1.7.3
koṭisūryapratīkāśaṃ sundaraṃ tattvasaṃyutam |
atyadbhutaṃ mahāramyaṃ darśanīyamanuttamam ||
2.1.7.4
kṛtvā yatnaṃ pūrvavatsa śaṅkaraḥ parameśvaraḥ |
dakṣiṇāṅgānnijānmāṃ vai sāmbaḥ śambhurajījanat ||
2.1.7.5
sa māyāmohitaṃ kṛtvā māṃ maheśo drutaṃ mune |
tannābhipaṅkajādāvirbhāvayāmāsa līlayā ||
2.1.7.6
evaṃ padmāttato jajñe putro'haṃ hemagarbhakaḥ |
caturmukho raktavarṇastripuṇḍrāṅkitamastakaḥ ||
2.1.7.7
tanmāyāmohitaścāhaṃ nāvidaṃ kamalaṃ vinā |
svadehajanakaṃ tāta pitaraṃ jñānadurbalaḥ ||
2.1.7.8
ko'haṃ vā kuta āyātaḥ kiṃ kāryaṃ tu madīyakam |
kasya putro'hamutpannaḥ kenaiva nirmito'dhunā ||
2.1.7.9
iti saṃśayamāpannaṃ buddhirmāṃ samapadyata |
kimarthaṃ mohamāyāmi tajjñānaṃ sukaraṃ khalu ||
2.1.7.10
etatkamalapuṣpasya patrārohasthalaṃ hyadhaḥ |
matkartā ca sa vai tatra bhaviṣyati na saṃśayaḥ ||
2.1.7.10.c1
iti buddhiṃ samāsthāya kamalādavarohayam |
nāle nāle gatastatra varṣāṇāṃ śatakaṃ mune ||
2.1.7.12
na labdhaṃ tu mayā tatra kamalasthānamuttamam |
saṃśayaṃ ca punaḥ prāptaḥ kamale gantumutsukaḥ ||
2.1.7.13
ārurohātha kamalaṃ nālamārgeṇa vai mune |
kuḍmalaṃ kamalasyātha labdhavānna vimohitaḥ ||
2.1.7.14
nālamārgeṇa bhramato gataṃ varṣaśataṃ punaḥ |
kṣaṇamātraṃ tadā tatra tatastiṣṭhanvimohitaḥ ||
2.1.7.15
tadā vāṇī samutpannā tapeti paramā śubhā |
śivecchayā parā vyomno mohavidhvaṃsinī mune ||
2.1.7.16
tacchrutvā vyomavacanaṃ dvādaśābdaṃ prayatnataḥ |
punastaptaṃ tapo ghoraṃ draṣṭuṃ svajanakaṃ tadā ||
2.1.7.17
tadā hi bhagavānviṣṇuścaturbāhuḥ sulocanaḥ |
mayyevānugrahaṃ kartuṃ drutamāvirbabhūva ha ||
2.1.7.18
śaṅkhacakrāyudhakaro gadāpadmadharaḥ paraḥ |
ghanaśyāmalasarvāṅgaḥ pītāmbaradharaḥ paraḥ ||
2.1.7.19
mukuṭādimahābhūṣaḥ prasannamukhapaṅkajaḥ |
koṭikandarpasaṅkāśaḥsandṛṣṭo mohitena saḥ ||
2.1.7.20
tad dṛṣṭvā sundaraṃ rūpaṃ vismayaṃ paramaṃ gataḥ |
kālābhaṃ kāñcanābhaṃ ca sarvātmānaṃ caturbhujam ||
2.1.7.21
tathābhūtamahaṃ dṛṣṭvā sadasanmayamātmanā |
nārāyaṇaṃ mahābāhuṃ harṣito hyabhavaṃ tadā ||
2.1.7.22
māyayā mohitaḥ śambhostadā līlātmanaḥ prabhoḥ |
avijñāya svajanakaṃ tamavocaṃ praharṣitaḥ ||
2.1.7.23
brahmovāca |
kastvaṃ vadeti hastena samutthāpya sanātanam |
tadā hastaprahāreṇa tīvreṇa sudṛḍhena tu ||
2.1.7.24
prabuddhyotthāya śayanātsamāsīnaḥ kṣaṇaṃ vaśī |
dadarśa nidrāviklinna nīrajāmalalocanaḥ ||
2.1.7.25
māmatra saṃsthitaṃ bhāsādhyāsito bhagavānhariḥ |
āha cotthāya brahmāṇaṃ hasanmāṃ madhuraṃ sakṛt ||
2.1.7.26
viṣṇuruvāca |
svāgataṃ svāgataṃ vatsa pitāmaha mahādyute |
nirbhayo bhava dāsye'haṃ sarvānkāmānna saṃśayaḥ ||
2.1.7.27
tasya tadvacanaṃ śrutvā smitapūrvaṃ surarṣabhaḥ |
rajasā baddhavairaśca tamavocaṃ janārdanam ||
2.1.7.28
brahmovāca |
bhāṣase vatsa vatseti sarvasaṃhārakāraṇam |
māmihāti smitaṃ kṛtvā guruḥ śiṣyamivānagha ||
2.1.7.29
kartāraṃ jagatāṃ sākṣātprakṛteśca pravartakam |
sanātanamajaṃ viṣṇuṃ viriñciṃ viṣṇusambhavam ||
2.1.7.30
viśvātmānaṃ vidhātāraṃ dhātāraṃ paṅkajekṣaṇam |
kimarthaṃ bhāṣase mohādvaktumarhasi satvaram ||
2.1.7.31
vedo māṃ vakti niyamātsvayambhuvamajaṃ vibhum |
pitāmahaṃ svarājaṃ ca parameṣṭhinamuttamam ||
2.1.7.32
ityākarṇya harirvākyaṃ mama kruddho ramāpatiḥ |
so'pi māmāha jāne tvāṃ kartāramiti lokataḥ ||
2.1.7.33
viṣṇuruvāca |
kartuṃ dhartuṃ bhavānaṅgādavatīrṇo mamāvyayāt |
vismṛto'si jagannāthaṃ nārāyaṇamanāmayam ||
2.1.7.34
puruṣaṃ paramātmānaṃ puruhūtaṃ puruṣṭutam |
viṣṇumacyutamīśānaṃ viśvasya prabhavodbhavam ||
2.1.7.35
nārāyaṇaṃ mahābāhuṃ sarvavyāpakamīśvaram |
mannābhipadmatastvaṃ hi prasūto nātra saṃśayaḥ ||
2.1.7.36
tavāparādho nāstyatra tvayi māyākṛtaṃ mama |
śṛṇu satyaṃ caturvaktra sarvadeveśvaro hyaham ||
2.1.7.37
kartā hartā ca bhartā ca na mayāsti samo vibhuḥ |
ahameva paraṃ brahma paraṃ tattvaṃ pitāmaha ||
2.1.7.38
ahameva paraṃ jyotiḥ paramātmā tvahaṃ vibhuḥ |
adya dṛṣṭaṃ śrutaṃ sarvaṃ jagatyasmiñcarācaram ||
2.1.7.39
tattadviddhi caturvaktra sarvaṃ manmayamityatha |
mayā sṛṣṭaṃ purāvyaktaṃ caturviṃśatitattvakam ||
2.1.7.40
nityaṃ teṣvaṇavo baddhāḥ sṛṣṭāḥ krodhabhayādayaḥ |
prabhāvācca bhavānaṅgānyanekānīha līlayā ||
2.1.7.41
sṛṣṭā buddhirmayā tasyāmahaṅkārastridhā tataḥ |
tanmātraṃ pañcakaṃ tasmānmano dehendriyāṇi ca ||
2.1.7.42
ākāśādīni bhūtāni bhautikāni ca līlayā |
iti buddhvā prajānātha śaraṇaṃ vraja me vidhe ||
2.1.7.43
ahaṃ tvāṃ sarvaduḥkhebhyo rakṣiṣyāmi na saṃśayaḥ |
brahmovāca |
iti śrutvā vacastasya brahmā krodhasamanvitaḥ |
ko vā tvamiti sambhartsyābruvaṃ māyāvimohitaḥ ||
2.1.7.44
kimarthaṃ bhāṣase bhūri bahvanarthakaraṃ vacaḥ |
neśvarastvaṃ paraṃ brahma kaścitkartā bhavettava ||
2.1.7.45
māyayā mohitaścāhaṃ yuddhaṃ cakre sudāruṇam |
hariṇā tena vai sārdhaṃ śaṅkarasya mahāprabhoḥ ||
2.1.7.46
evaṃ mama hareścāsītsaṅgaro romaharṣaṇaḥ |
pralayārṇavamadhye tu rajasā baddhavairayoḥ ||
2.1.7.47
etasminnantare liṅgamabhavaccāvayoḥ puraḥ |
vivādaśamanārthaṃ hi prabodhārthaṃ tathāvayoḥ ||
2.1.7.48
jvālāmālāsahasrāḍhyaṃ kālānalaśatopamam |
kṣayavṛddhivinirmuktamādimadhyāntavarjitam ||
2.1.7.49
anaupamyamanirdeśyamavyaktaṃ viśvasambhavam |
tasya jvālāsahasreṇa mohito bhagavānhariḥ ||
2.1.7.50
mohitaṃ cāha māmatra kimarthaṃ spardhase'dhunā |
āgatastu tṛtīyo'tra tiṣṭhatāṃ yuddhamāvayoḥ ||
2.1.7.51
kuta evātra sambhūtaḥ parīkṣāvo'gnisambhavam |
adho gamiṣyāmyanalastambhasyānupamasya ca ||
2.1.7.52
parīkṣārthaṃ prajānātha tasya vai vāyuvegataḥ |
bhavānūrdhvaṃ prayatnena gantumarhati satvaram ||
2.1.7.53
brahmovāca |
evaṃ vyāhṛtya viśvātmā svarūpamakarottadā |
vārāhamahamapyāśu haṃsatvaṃ prāptavānmune ||
2.1.7.54
tadāprabhṛti māmāhurhaṃsahaṃso virāḍiti |
haṃsa haṃseti yo brūyātsa haṃso'tha bhaviṣyati ||
2.1.7.55
suśveto hyanalaprakhyo viśvataḥ pakṣasaṃyutaḥ |
mano'nilajavo bhūtvā gatordhvaṃ cordhvataḥ purā ||
2.1.7.56
nārāyaṇo'pi viśvātmā suśveto hyabhavattadā |
daśayojanavistīrṇaṃ śatayojanamāyatam ||
2.1.7.57
meruparvatavarṣmāṇaṃ gauratīkṣṇogradaṃṣṭriṇam |
kālādityasamābhāsaṃ dīrghaghoṇaṃ mahāsvanam ||
2.1.7.58
hrasvapādaṃ vicitrāṅgaṃ jaitraṃ dṛḍhamanaupamam |
vārāhākāramāsthāya gatavāṃstadadhau javāt ||
2.1.7.59
evaṃ varṣasahasraṃ ca caranviṣṇuradho gataḥ |
tadāprabhṛti lokeṣu śvetavārāhasaṃjñakaḥ ||
2.1.7.60
kalpo babhūva devarṣe narāṇāṃ kālasaṃjñakaḥ |
babhrāma bahudhā viṣṇuḥ prabhaviṣṇuradhogataḥ ||
2.1.7.61
nāpaśyadalpamapyasya mūlaṃ liṅgasya sūkaraḥ |
tāvatkālaṃ gataścordhvamahamapyarisūdana ||
2.1.7.62
satvaraṃ sarvayatnena tasyāntaṃ jñātumicchayā |
śrānto na dṛṣṭvā tasyāntamahaṃ kālādadhogataḥ ||
2.1.7.63
tathaiva bhagavānviṣṇuḥ śrāntaḥ kamalalocanaḥ |
sarvadevanibhastūrṇamutthitaḥ sa mahāvapuḥ ||
2.1.7.64
samāgato mayā sārdhaṃ praṇipatya bhavaṃ muhuḥ |
māyayā mohitaḥ śambhostasthau saṃvignamānasaḥ ||
2.1.7.65
pṛṣṭhataḥ pārśvataścaiva hyagrataḥ parameśvaram |
praṇipatya mayā sārdhaṃ sasmāra kimidaṃ tviti ||
2.1.7.66
anirdeśyaṃ ca tadrūpamanāma karmavarjitam |
aliṅgaṃ liṅgatāṃ prāptaṃ dhyānamārge'pyagocaram ||
2.1.7.67
svasthaṃ cittaṃ tadā kṛtvā namaskāraparāyaṇau |
babhūvaturubhāvāvāmahaṃ harirapi dhruvam ||
2.1.7.68
jānīvo na hi te rūpaṃ yo'si so'si mahāprabho |
namo'stu te maheśāna rūpaṃ darśaya nau tvaram ||
2.1.7.69
evaṃ śaracchatānyāsannamaskāraṃ prakurvatoḥ |
āvayormuniśārdūla madamāsthitayostadā ||
2.1.7.69.c1
iti śrīśivamahāpurāṇe dvitīyāyāṃ rudrasaṃhitāyāṃ prathamakhaṇḍe sṛṣṭyupākhyāne viṣṇubrahmavivādavarṇanaṃ nāma saptamo'dhyāyaḥ ||
2.1.7.69.p2
śrīgaṇeśāya namaḥ ||
2.1.7.69.p3
śrīgaurīśaṅkarābhyāṃ namaḥ ||
2.1.7.69.p4
śrīśivamahāpurāṇam ||
2.1.7.69.p5
dvitīyāyāṃ rudrasaṃhitāyāṃ prathamaḥ sṛṣṭikhaṇḍaḥ
Linked texts (1)
- Liṅgapurāṇa — Vyāsa, Sanskrit