Shivapurana 2.1.9: navamo'dhyāyaḥ | śivatattvavarṇanam
Śivapurāṇa (complete text) 2.1.9
- Language
- Sanskrit
Contents
navamo'dhyāyaḥ | śivatattvavarṇanam
2.1.9.1
brahmovāca |
athākarṇya nutiṃ viṣṇukṛtāṃ svasya maheśvaraḥ |
prādurbabhūva suprītaḥ savāmaḥ karuṇānidhiḥ ||
2.1.9.2
pañcavaktrastrinayano bhālacandro jaṭādharaḥ |
gauravarṇo viśālākṣo bhasmoddhūlitavigrahaḥ ||
2.1.9.3
daśabāhurnīlagalaḥ sarvābharaṇabhūṣitaḥ |
sarvāṅgasundaro bhasmatripuṇḍrāṅkitamastakaḥ ||
2.1.9.4
taṃ dṛṣṭvā tādṛśaṃ devaṃ savāmaṃ parameśvaram |
tuṣṭāva punariṣṭābhirvāgbhirviṣṇurmayā saha ||
2.1.9.5
nigamaṃ śvāsarūpeṇa dadau tasmai tato haraḥ |
viṣṇave ca prasannātmā maheśaḥ karuṇākaraḥ ||
2.1.9.6
tato jñānamadāttasmai rahasyaṃ paramātmane |
paramātmā punarmahyaṃ dattavānkṛpayā mune ||
2.1.9.7
samprāpya nigamaṃ viṣṇuḥ papraccha punareva tam |
kṛtārthaḥ sāñjalirnatvā mayā saha maheśvaram ||
2.1.9.7.p1
viṣṇuruvāca |
kathaṃ ca tuṣyase deva mayā pūjyaḥ kathaṃ prabho |
kathaṃ dhyānaṃ prakartavyaṃ kathaṃ vrajasi vaśyatām | 8 ||
2.1.9.9
kiṃ kartavyaṃ mahādeva hyāvābhyāṃ tava śāsanāt |
sadā sadājñāpaya nau prītyarthaṃ kuru śaṅkara ||
2.1.9.10
etatsarvaṃ mahārāja kṛpāṃ kṛtvāvayoḥ prabho |
kathanīyaṃ tathānyacca vijñāya svānugau śiva ||
2.1.9.11
brahmovāca |
ityetadvacanaṃ śrutvā prasanno bhagavānharaḥ |
uvāca vacanaṃ prītyā suprasannaḥ kṛpānidhiḥ ||
2.1.9.12
śrīśiva uvāca |
bhaktyā ca bhavatornūnaṃ prīto'haṃ surasattamau |
paśyantaṃ māṃ mahādevaṃ bhayaṃ sarvaṃ vimuñcatām ||
2.1.9.13
mama liṅgaṃ sadā pūjyaṃ dhyeyaṃ caitādṛśaṃ mama |
idānīṃ dṛśyate yadvattathā kāryaṃ prayatnataḥ ||
2.1.9.14
pūjito liṅgarūpeṇa prasanno vividhaṃ phalam |
dāsyāmi sarvalokebhyo mano'bhīṣṭānyanekaśaḥ ||
2.1.9.15
yadā duḥkhaṃ bhavettatra yuvayoḥ surasattamau |
pūjite mama liṅge ca tadā syād duḥkhanāśanam ||
2.1.9.16
yuvāṃ prasūtau prakṛtermadīyāyā mahābalau |
savyāpasavyāgātrābhyāṃ mama sarveśvarasya hi ||
2.1.9.17
ayaṃ me dakṣiṇātpārśvād brahmā lokapitāmahaḥ |
vāmapārśvācca viṣṇustvaṃ samutpannaḥ parātmanaḥ ||
2.1.9.18
prīto'haṃ yuvayoḥ samyagvaraṃ dadyāṃ yathepsitam |
mayi bhaktirdṛḍhā bhūyādyuvayorabhyanujñayā ||
2.1.9.19
pārthivīṃ caiva manmūrtiṃ vidhāya kurutaṃ yuvām |
sevāṃ ca vividhāṃ prājñau kṛtvā sukhamavāpsyathaḥ ||
2.1.9.20
brahmansṛṣṭiṃ kuru tvaṃ hi madājñāparipālakaḥ |
vatsa vatsa hare tvaṃ ca pālayaivaṃ carācaram ||
2.1.9.21
brahmovāca |
ityuktvā nau prabhustābhyāṃ pūjāvidhimadācchubhām |
yenaiva pūjitaḥ śambhuḥ phalaṃ yacchatyanekaśaḥ ||
2.1.9.22
ityākarṇya vacaḥ śambhormayā ca sahito hariḥ |
pratyuvāca maheśānaṃ praṇipatya kṛtāñjaliḥ ||
2.1.9.23
viṣṇuruvāca |
yadi prītiḥ samutpannā yadi deyo varaśca nau |
bhaktirbhavatu nau nityaṃ tvayi cāvyabhicāriṇī ||
2.1.9.24
tvamapyavatarasvādya līlayā nirguṇo'pi hi |
sahāyaṃ kuru nau tāta tvaṃ paraḥ parameśvaraḥ ||
2.1.9.25
āvayordevadeveśa vivādamapi śobhanam |
ihāgato bhavānyasmādvivādaśamanāya nau ||
2.1.9.26
brahmovāca |
tasya tadvacanaṃ śrutvā punaḥ prāha haro harim |
praṇipatya sthitaṃ mūrdhnā kṛtāñjalipuṭaḥ svayam ||
2.1.9.27
śrīmaheśa uvāca |
pralayasthitisargāṇāṃ kartāhaṃ saguṇo'guṇaḥ |
parabrahma nirvikārī saccidānandalakṣaṇaḥ ||
2.1.9.28
tridhā bhinno hyahaṃ viṣṇo brahmaviṣṇuharākhyayā |
sargarakṣālayaguṇairniṣkalo'haṃ sadā hare ||
2.1.9.29
stuto'haṃ yattvayā viṣṇo brahmaṇā me'vatāraṇe |
prārthanāṃ tāṃ kariṣyāmi satyāṃ yadbhaktavatsalaḥ ||
2.1.9.30
madrūpaṃ paramaṃ brahmannīdṛśaṃ bhavadaṅgataḥ |
prakaṭībhavitā loke nāmnā rudraḥ prakīrtitaḥ ||
2.1.9.31
madaṃśāttasya sāmarthyaṃ nyūnaṃ naiva bhaviṣyati |
yo'haṃ so'haṃ na bhedo'sti pūjāvidhividhānataḥ ||
2.1.9.32
yathā ca jyotiṣaḥ saṅgājjalādeḥ sparśatā na vai |
tathā mamāguṇasyāpi saṃyogād bandhanaṃ na hi ||
2.1.9.33
śivarūpaṃ mamaitacca rudro'pi śivavattadā |
na tatra parabhedo vai kartavyaśca mahāmune ||
2.1.9.34
vastuto hyekarūpaṃ hi dvidhā bhinnaṃ jagatyuta |
ato bhedo na vijñeyaḥ śive rudre kadācana ||
2.1.9.35
suvarṇasya yathaikasya vastutvaṃ naiva gacchati |
alaṅkṛtikṛte deva nāmabhedo na vastutaḥ ||
2.1.9.36
yathaikasyā mṛdo bhedo nānāpātre na vastutaḥ |
kāraṇasyaiva kārye na sannidhānaṃ nidarśanam ||
2.1.9.37
jñātavyaṃ budhavaryaiśca nirmalajñānibhiḥ surau |
evaṃ jñātvā bhavadbhyāṃ tu na dṛśyaṃ bhedakāraṇam ||
2.1.9.38
vastuvat sarvadṛśyaṃ ca śivarūpaṃ mataṃ mama |
ahaṃ bhavānajaścaiva rudro yo'yaṃ bhaviṣyati ||
2.1.9.39
ekarūpā na bhedastu bhede vai bandhanaṃ bhavet |
tathāpi ca madīyaṃ hi śivarūpaṃ sanātanam ||
2.1.9.40
mūlībhūtaṃ sadoktaṃ ca satyajñānamanantakam |
evaṃ jñātvā sadā dhyeyaṃ manasā caiva tattvataḥ ||
2.1.9.41
śrūyatāṃ caiva bho brahman yadgopyaṃ kathyate mayā |
bhavantau prakṛteryātau nāyaṃ vai prakṛteḥ punaḥ ||
2.1.9.42
madājñā jāyate tatra brahmaṇo bhrukuṭeraham |
guṇeṣvapi yathā proktastāmasaḥ prakṛto haraḥ ||
2.1.9.43
vaikārikaśca vijñeyo yo'haṅkāra udāhṛtaḥ |
nāmato vastuto naiva tāmasaḥ paricakṣyate ||
2.1.9.44
etasmātkāraṇād bahmankaraṇīyamidaṃ tvayā |
sṛṣṭikartā bhava brahmansṛṣṭeśca pālako hariḥ ||
2.1.9.45
madīyaśca tathāṃśo yo layakartā bhaviṣyati |
iyaṃ yā prakṛtirdevī hyumākhyā parameśvarī ||
2.1.9.46
tasyāstu śaktirvāgdevī brahmāṇaṃ sā bhajiṣyati |
anyā śaktiḥ punastatra prakṛteḥ sambhaviṣyati ||
2.1.9.47
samāśrayiṣyate viṣṇuṃ lakṣmīrūpeṇa sā tadā |
punaśca kālī nāmnā sā madaṃśaṃ prāpsyati dhruvam ||
2.1.9.48
jyotīrūpeṇa sā tatra kāryārthe sambhaviṣyati |
evaṃ devyāstathā proktāḥ śaktayaḥ paramāḥ śubhāḥ ||
2.1.9.49
sṛṣṭisthitilayānāṃ hi kāryaṃ tāsāṃ kramāda dhruvam |
etasyāḥ prakṛteraṃśā matpriyāyāḥ surottama ||
2.1.9.50
tvaṃ ca lakṣmīmupāśritya kāryaṃ kartumihārhasi |
brahmaṃstvaṃ ca girāṃ devīṃ prakṛtyaṃśāmavāpya ca ||
2.1.9.51
sṛṣṭikāryaṃ hṛdā kartuṃ mannirdeśādihārhasi |
ahaṃ kālīṃ samāśritya matpriyāṃśāṃ parātparām ||
2.1.9.52
rudrarūpeṇa pralayaṃ kariṣye kāryamuttamam |
caturvarṇamayaṃ lokaṃ tatsarvairāśramairdhruvam ||
2.1.9.53
tadanyairvividhaiḥ kāryaiḥ kṛtvā sukhamavāpsyathaḥ |
jñānavijñānasaṃyukto lokānāṃ hitakārakaḥ ||
2.1.9.54
muktido'tra bhavānadya bhava loke madājñayā |
maddarśane phalaṃ yadvattadeva tava darśane ||
2.1.9.55
iti datto varaste'dya satyaṃ satyaṃ na saṃśayaḥ |
mamaiva hṛdaye viṣṇurviṣṇośca hṛdaye hyaham ||
2.1.9.56
ubhayorantaraṃ yo vai na jānāti mano mama |
vāmāṅgajo mama harirdakṣiṇāṅgodbhavo vidhiḥ ||
2.1.9.57
mahāpralayakṛda rudro viśvātmā hṛdayodbhavaḥ |
tridhā bhinno hyahaṃ viṣṇo brahmaviṣṇubhavākhyayā ||
2.1.9.58
sargarakṣālayakarastriguṇai raja ādibhiḥ |
guṇabhinnaḥ śivaḥ sākṣātprakṛte puruṣātparaḥ ||
2.1.9.59
paraṃ brahmādvayo nityo'nantaḥ pūrṇo nirañjanaḥ |
antastamo bahiḥsattvastrijagatpālako hariḥ ||
2.1.9.60
antaḥsattvastamobāhyastrijagallayakṛddharaḥ ||
2.1.9.61
antarbahirajaścaiva trijagatsṛṣṭikṛdvidhiḥ |
evaṃ guṇāstrideveṣu guṇabhinnaḥ śivaḥ smṛtaḥ ||
2.1.9.62
viṣṇo sṛṣṭikaraṃ prītyā pālayainaṃ pitāmaham |
sampūjyastriṣu lokeṣu bhaviṣyasi madājñayā ||
2.1.9.63
tava sevyo vidheścāpi rudra eva bhaviṣyati |
śivapūrṇāvatāro hi trijagallayakārakaḥ ||
2.1.9.64
pādme bhaviṣyati sutaḥ kalpe tava pitāmahaḥ |
tadā drakṣyasi māṃ caiva so'pi drakṣyati padmajaḥ ||
2.1.9.65
evamuktvā maheśānaḥ kṛpāṃ kṛtvātulāṃ haraḥ |
punaḥ provāca suprītyā viṣṇuṃ sarveśvaraḥ prabhuḥ ||
2.1.9.65.c1
iti śrīśivamahāpurāṇe dvitīyāyāṃ rudrasaṃhitāyāṃ prathamakhaṇḍe sṛṣṭyupākhyāne śivatattvavarṇanaṃ nāma navamo'dhyāyaḥ ||
2.1.9.65.p2
śrīgaṇeśāya namaḥ ||
2.1.9.65.p3
śrīgaurīśaṅkarābhyāṃ namaḥ ||
2.1.9.65.p4
śrīśivamahāpurāṇam ||
2.1.9.65.p5
dvitīyāyāṃ rudrasaṃhitāyāṃ prathamaḥ sṛṣṭikhaṇḍaḥ
Linked texts (4)
- Liṅgapurāṇa — Vyāsa, Sanskrit
- Brahmāṇḍapurāṇa — Vyāsa, Sanskrit
- Vāyupurāṇa — Vyāsa, Sanskrit
- Kṛtyakalpataru — Lakṣmīdhara Bhaṭṭa, Sanskrit