Shivapurana 2.2.1: prathamo'dhyāyaḥ | satīsaṅkṣepacaritravarṇanam
Śivapurāṇa (complete text) 2.2.1
- Language
- Sanskrit
Contents
- 2.2.1.46 — 5 parts
prathamo'dhyāyaḥ | satīsaṅkṣepacaritravarṇanam
2.2.1.1
satīsaṅkṣepacaritravarṇanaṃ nārada uvāca |
vidhe sarvaṃ vijānāsi kṛpayā śaṅkarasya ca |
tvayādbhutā hi kathitāḥ kathā me śivayoḥ śubhāḥ ||
2.2.1.2
tvanmukhāmbhojasaṃvṛttāṃ śrutvā śivakathāṃ parām |
atṛpto hi punastāṃ vai śrotumicchāmyahaṃ prabho ||
2.2.1.3
pūrṇāṃśaḥ śaṅkarasyaiva yo rudro varṇitaḥ purā |
vidhe tvayā maheśānaḥ kailāsanilayo vaśī ||
2.2.1.4
sa yogī sarvaviṣṇvādisurasevyaḥ satāṃ gatiḥ |
nirdvandvaḥ krīḍati sadā nirvikāro mahāprabhuḥ ||
2.2.1.5
so'bhūtpunargṛhasthaśca vivāhya paramāṃ striyam |
hariprārthanayā prītyā maṅgalāṃ sutapasvinīm ||
2.2.1.6
prathamaṃ dakṣaputrī sā paścātsā parvatātmajā |
kathamekaśarīreṇa dvayorapyātmajā matā ||
2.2.1.7
kathaṃ satī pārvatī sā punaḥ śivamupāgatā |
etatsarvaṃ tathānyacca brahman gaditumarhasi ||
2.2.1.8
sūta uvāca |
iti tasya vacaḥ śrutvā surarṣeḥ śaṅkarātmanaḥ |
prasannamānaso bhūtvā brahmā vacanamabravīt ||
2.2.1.9
brahmovāca |
śṛṇu tāta muniśreṣṭha kathayāmi kathāṃ śubhām |
yāṃ śrutvā saphalaṃ janma bhaviṣyati na saṃśayaḥ ||
2.2.1.10
purāhaṃ svasutāṃ dṛṣṭvā sandhyāhvāṃ tanayaiḥ saha |
abhavaṃ vikṛtastāta kāmabāṇaprapīḍitaḥ ||
2.2.1.11
dharmaḥ smṛtastadā rudro mahāyogī paraḥ prabhuḥ |
dhikkṛtya māṃ sutaistāta svasthānaṃ gatavānayam ||
2.2.1.12
yanmāyāmohitaścāhaṃ vedavaktā ca mūḍhadhīḥ |
tenākārṣaṃ sahākāryaṃ parameśena śambhunā ||
2.2.1.13
tadīrṣayāhamākārṣaṃ bahūpāyānsutaiḥ saha |
kartuṃ tanmohanaṃ mūḍhaḥ śivamāyāvimohitaḥ ||
2.2.1.14
abhavaṃste'tha vai sarve tasmin śambhau paraprabhau |
upāyā niṣphalāsteṣāṃ mama cāpi munīśvara ||
2.2.1.15
tadāsmaraṃ rameśānaṃ vyarthopāyaḥ sutaiḥ saha |
abodhayatsa āgatya śivabhaktirataḥ sudhīḥ ||
2.2.1.16
prabodhito rameśena śivatattvapradarśinā |
tadīrṣāmatyajaṃ so'haṃ taṃ haṭhaṃ na vimohitaḥ ||
2.2.1.17
śaktiṃ saṃsevya tatprītyotpādayāmāsa tāṃ tadā |
dakṣādasiknyāṃ vīriṇyāṃ svaputrāddharamohane ||
2.2.1.18
somā bhūtvā dakṣasutā tapaḥ kṛtvā tu duḥsaham |
rudrapatnyabhavadbhaktyā svabhaktahitakāriṇī ||
2.2.1.19
somo rudro gṛhī bhūtvākārṣīllīlāṃ parāṃ prabhuḥ |
mohayitvātha māṃ tatra svavivāhe'vikāradhīḥ ||
2.2.1.20
vivāhya tāṃ sa āgatya svagirau sūtikṛttayā |
reme bahuvimoho hi svatantraḥ svāttavigrahaḥ ||
2.2.1.21
tayā viharatastasya vyatīyāya mahān mune |
kālaḥ sukhakaraḥ śambhornirvikārasya sadrateḥ ||
2.2.1.22
tato rudrasya dakṣeṇa spardhā jātā nijecchayā |
mahāmūḍhasya tanmāyāmohitasya sugarviṇaḥ ||
2.2.1.23
tatprabhāvāddharaṃ dakṣo mahāgarvī vimūḍhadhīḥ |
mahāśāntaṃ nirvikāraṃ nininda bahumohitaḥ ||
2.2.1.24
tato dakṣaḥ svayaṃ yajñaṃ kṛtavāngarvito'haram |
sarvānāhūya devādīn viṣṇuṃ māṃ cākhilādhipaḥ ||
2.2.1.25
nājuhāva tathābhūto rudraṃ roṣasamākulaḥ |
tathā tatra satīṃ nāmnīṃ svaputrīṃ vidhimohitaḥ ||
2.2.1.26
yadā nākāritā pitrā māyāmohita cetasā |
līlāṃ cakāra sujñānā mahāsādhvī śivā tadā ||
2.2.1.27
athāgatā satī tatra śivājñāmadhigamya sā |
anāhūtāpi dakṣeṇa garviṇā svapiturgṛham ||
2.2.1.28
vilokya rudrabhāgaṃ no prāpyāvajñāṃ ca tātataḥ |
vinindya tatra tānsarvāndehatyāgamathākarot ||
2.2.1.29
tacchrutvā devadeveśaḥ krodhaṃ kṛtvā tu duḥsaham |
jaṭāmutkṛtya mahatīṃ vīrabhadramajījanat ||
2.2.1.30
sagaṇaṃ taṃ samutpādya kiṃ kuryāmiti vādinam |
sarvāpamānapūrvaṃ hi yajñadhvaṃsaṃ dideśa ha ||
2.2.1.31
gaṇādhīśastadājñāṃ sa prāpya bahubalānvitaḥ |
gato'raṃ tatra sahasā mahābalaparākramaḥ ||
2.2.1.32
mahopadravamācerurgaṇāstatra tadājñayā |
sarvānsa daṇḍayāmāsa na kaścidavaśeṣitaḥ ||
2.2.1.33
viṣṇuṃ sañjitya yatnena sāmaraṃ gaṇasattamaḥ |
cakre dakṣaśiraśchedaṃ tacchiro'gnau juhāva ca ||
2.2.1.34
yajñadhvaṃsaṃ cakārāśu mahopadravamācaran |
tato jagāma svagiriṃ praṇanāma prabhuṃ śivam ||
2.2.1.35
yajñadhvaṃso'bhavaccetthaṃ devaloke hi paśyati |
rudrasyānucaraistatra vīrabhadrādibhiḥ kṛtaḥ ||
2.2.1.36
mune nītiriyaṃ jñeyā śrutismṛtiṣu sammatā |
rudre ruṣṭe kathaṃ loke sukhaṃ bhavati suprabhau ||
2.2.1.37
tato rudraḥ prasanno'bhūtstutimākarṇya tāṃ parām |
vijñaptiṃ saphalāṃ cakre sarveṣāṃ dīnavatsalaḥ ||
2.2.1.38
pūrvavacca kṛtaṃ tena kṛpālutvaṃ mahātmanā |
śaṅkareṇa maheśena nānālīlāvihāriṇā ||
2.2.1.39
jīvitastena dakṣo hi tatra sarve hi satkṛtāḥ |
punaḥ sa kārito yajñaḥ śaṅkareṇa kṛpālunā ||
2.2.1.40
rudraśca pūjitastatra sarvairdevairviśeṣataḥ |
yajñe viṣṇvādibhirbhaktyā suprasannātmabhirmune ||
2.2.1.41
satīdehasamutpannā jvālā lokasukhāvahā |
patitā parvate tatra pūjitā sukhadāyinī ||
2.2.1.42
jvālāmukhīti vikhyātā sarvakāmaphalapradā |
babhūva paramā devī darśanātpāpahāriṇī ||
2.2.1.43
idānīṃ pūjyate loke sarvakāmaphalāptaye |
saṃvidhābhiranekābhirmahotsavaparaḥsaram ||
2.2.1.44
tataśca sā satī devī himālayasutābhavat |
tasyāśca pārvatī nāma prasiddhamabhavattadā ||
2.2.1.45
sā punaśca samārādhya tapasā kaṭhinena vai |
tameva parameśānaṃ bhartāraṃ samupāśritā ||
2.2.1.46
etatsarvaṃ samākhyātaṃ yatpṛṣṭo'haṃ munīśvara |
yacchrutvā sarvapāpebhyo mucyate nātra saṃśayaḥ ||
2.2.1.46.c1
iti śrīśivamahāpurāṇe dvitīyāyāṃ rudrasaṃhitāyāṃ dvitīye satīkhaṇḍe satīsaṅkṣepacaritravarṇanaṃ nāma prathamo'dhyāyaḥ ||
2.2.1.46.p2
śrīgaṇeśāya namaḥ ||
2.2.1.46.p3
śrīgaurīśaṅkarābhyāṃ namaḥ ||
2.2.1.46.p4
śrīśivamahāpurāṇam ||
2.2.1.46.p5
dvitīyāyāṃ rudrasaṃhitāyāṃ dvitīyaḥ satīkhaṇḍe
2.2.2.1
sūta uvāca |
ityākarṇya vacastasya naimiṣāraṇyavāsinaḥ |
papraccha ca muniśreṣṭhaḥ kathāṃ pāpapraṇāśinīm ||
2.2.2.2
nārada uvāca |
vidhe vidhe mahābhāga kathāṃ śambhoḥ śubhāvahām |
śṛṇvan bhavanmukhāmbhojānna tṛpto'smi mahāprabho ||
2.2.2.3
ataḥ kathaya tatsarvaṃ śivasya caritaṃ śubham |
satīkīrtyanvitaṃ divyaṃ śrotumicchāmi viśvakṛt ||
2.2.2.4
satī hi kathamutpannā dakṣadāreṣu śobhanā |
kathaṃ haro manaścakre dārāharaṇakarmaṇi ||
2.2.2.5
kathaṃ vā dakṣakopena tyaktadehā satī purā |
himavattanayā jātā bhūyo vākāśamāgatā ||
2.2.2.6
pārvatyāśca tapo'tyugraṃ vivāhaśca kathaṃ tvabhūt |
kathamardhaśarīrasthā babhūva smaranāśinaḥ ||
2.2.2.7
etatsarvaṃ samācakṣva vistareṇa mahāmate |
nānyo'sti saṃśayacchettā tvatsamo na bhaviṣyati ||
2.2.2.8
brahmovāca |
śṛṇu tvaṃ ca mune sarvaṃ satīśivayaśaḥ śubham |
pāvanaṃ paramaṃ divyaṃ guhyād guhyatamaṃ param ||
2.2.2.9
etacchambhuḥ purovāca bhaktavaryāya viṣṇave |
pṛṣṭastena mahābhaktyā paropakṛtaye mune ||
2.2.2.10
tataḥ so'pi mayā pṛṣṭo viṣṇuḥ śaivavaraḥ sudhīḥ |
prītyā mahyaṃ samācakhyau vistarānmunisattama ||
2.2.2.11
ahaṃ tatkathayiṣyāmi kathāmetāṃ purātanīm |
śivāśivayaśoyuktāṃ sarvakāmaphalapradām ||
2.2.2.12
purā yadā śivo devo nirguṇo nirvikalpakaḥ |
arūpaḥ śaktirahitaścinmātraḥ sadasatparaḥ ||
2.2.2.13
abhavatsaguṇaḥ so'pi dvirūpaḥ śaktimānprabhuḥ |
somo divyākṛtirvipra nirvikārī parātparaḥ ||
2.2.2.14
tasya vāmāṅgajo viṣṇurbrahmāhaṃ dakṣiṇāṅgajaḥ |
rudro hṛdayato jāto'bhavacca munisattama ||
2.2.2.15
sṛṣṭikartābhavaṃ brahmā viṣṇuḥ pālanakārakaḥ |
layakartā svayaṃ rudrastridhābhūtaḥ sadāśivaḥ ||
2.2.2.16
tamevāhaṃ samārādhya brahmā lokapitāmahaḥ |
prajāḥ sasarja sarvāstāḥ surāsuranarādikāḥ ||
2.2.2.17
sṛṣṭvā prajāpatīn dakṣapramukhānsurasattamān |
amanyaṃ suprasanno'haṃ nijaṃ sarvamahonnatam ||
2.2.2.16_2
marīcimatriṃ pulahaṃ pulastyāṅgirasau kratum |
vasiṣṭhaṃ nāradaṃ dakṣaṃ bhṛguṃ ceti mahāprabhūn ||
2.2.2.19
brahmāhaṃ mānasānputrānasarjaṃ ca yadā mune |
tadā manmanaso jātā cārurūpā varāṅganā ||
2.2.2.20
nāmnā sandhyā divākṣāntā sāyaṃ sandhyā japantikā |
atīva sundarī subhrūrmunicetovimohinī ||
2.2.2.21
na tādṛśī devaloke na martye na rasātale |
kālatraye'pi vai nārī sampūrṇaguṇaśālinī ||
2.2.2.22
dṛṣṭvāhaṃ tāṃ samutthāya cintayan hṛdi hṛdgatām |
dakṣādayaśca sraṣṭāro marīcyādyāśca matsutāḥ ||
2.2.2.23
evaṃ cintayato me hi brahmaṇo munisattama |
mānasaḥ puruṣo mañjurāvirbhūto mahādbhutaḥ ||
2.2.2.24
kāñcanīkṛtajātābhaḥ pīnoraskaḥ sunāsikaḥ |
suvṛttorukaṭījaṅgho nīlavelitakesaraḥ ||
2.2.2.25
lagnabhrūyugalo lolaḥ pūrṇacandranibhānanaḥ |
kapāṭāyatasadvakṣo romarājīvirājitaḥ ||
2.2.2.26
abhramātaṅgakākāraḥ pīno nīlasuvāsakaḥ |
āraktapāṇinayanamukhapādakarodbhavaḥ ||
2.2.2.27
kṣīṇamadhyaścārudantaḥ pramattagajagandhanaḥ |
praphullapadmapatrākṣaḥ kesaraghrāṇatarpaṇaḥ ||
2.2.2.28
kambugrīvo mīnaketuḥ prāṃśurmakaravāhanaḥ |
pañcapuṣpāyudho vegī puṣpakodaṇḍamaṇḍitaḥ ||
2.2.2.29
kāntaḥ kaṭākṣapātena bhrāmayannayanadvayam |
sugandhimāruto tāta śṛṅgārarasasevitaḥ ||
2.2.2.30
taṃ vīkṣya puruṣaṃ sarve dakṣādyā matsutāśca te |
autsukyaṃ paramaṃ jagmurvismayāviṣṭamānasāḥ ||
2.2.2.31
abhavadvikṛtaṃ teṣāṃ matsutānāṃ mano drutam |
dhairyaṃ naivālabhattāta kāmākulitacetasām ||
2.2.2.32
māṃ so'pi vedhasaṃ vīkṣya sraṣṭāraṃ jagatāṃ patim |
praṇamya puruṣaḥ prāha vinayānatakandharaḥ ||
2.2.2.33
puruṣa uvāca |
kiṃ kariṣyāmyahaṃ karma brahmaṃstatra niyojaya |
mānyo'dya puruṣo yasmāducitaḥ śobhito vidhe ||
2.2.2.34
abhimānaṃ ca yogyaṃ ca sthānaṃ patnī ca yā mama |
tanme vada trilokeśa tvaṃ sraṣṭā jagatāṃ patiḥ ||
2.2.2.35
brahmovāca |
evaṃ tasya vacaḥ śrutvā puruṣasya mahātmanaḥ |
kṣaṇaṃ na kiñcit provāca sa sraṣṭā cātivismitaḥ ||
2.2.2.36
ato manaḥ susaṃyamya samyagutsṛjya vismayam |
avocatpuruṣaṃ brahmā tatkāmaṃ ca samāvahan ||
2.2.2.37
brahmovāca |
anena tvaṃ svarūpeṇa puṣpabāṇaiśca pañcabhiḥ |
mohayan puruṣān strīṃśca kuru sṛṣṭiṃ sanātanīm ||
2.2.2.38
asmiñjīvāśca devādyāstrailokye sacarācare |
ete sarve bhaviṣyanti na kṣamāstava laṅghane ||
2.2.2.39
ahaṃ vā vāsudevo vā sthāṇurvā puruṣottama |
bhaviṣyāmastava vaśe kimanye prāṇadhārakāḥ ||
2.2.2.40
pracchannarūpo jantūnāṃ praviśan hṛdayaṃ sadā |
sukhahetuḥ svayaṃ bhūtvā sṛṣṭiṃ kuru sanātanīm ||
2.2.2.41
tvatpuṣpabāṇasya sadā sukhalakṣyaṃ mano'dbhutam |
sarveṣāṃ prāṇināṃ nityaṃ sadā madakaro bhavān ||
2.2.2.42
iti te karma kathitaṃ sṛṣṭiprāvartakaṃ punaḥ |
nāmānyete vadiṣyanti sutā me tava tattvataḥ ||
2.2.2.43
brahmovāca |
ityuktvāhaṃ suraśreṣṭha svasutānāṃ mukhāni ca |
ālokya svāsane pādme propaviṣṭo'bhavaṃ kṣaṇam ||
2.2.2.43.c1
iti śrīśivamahāpurāṇe dvitīyāyāṃ rudrasaṃhitāyāṃ dvitīye satīkhaṇḍe kāmaprādurbhāvo nāma dvitīyo'dhyāyaḥ ||
2.2.2.43.p2
śrīgaṇeśāya namaḥ ||
2.2.2.43.p3
śrīgaurīśaṅkarābhyāṃ namaḥ ||
2.2.2.43.p4
śrīśivamahāpurāṇam ||
2.2.2.43.p5
dvitīyāyāṃ rudrasaṃhitāyāṃ dvitīyaḥ satīkhaṇḍe
Linked texts (1)
- Kālikāpurāṇa — Sanskrit