Pramāṇa · Search · About · API

Shivapurana 2.2.1: prathamo'dhyāyaḥ | satīsaṅkṣepacaritravarṇanam

Śivapurāṇa (complete text) 2.2.1

Language
Sanskrit

Contents

prathamo'dhyāyaḥ | satīsaṅkṣepacaritravarṇanam

2.2.1.1

satīsaṅkṣepacaritravarṇanaṃ nārada uvāca |
vidhe sarvaṃ vijānāsi kṛpayā śaṅkarasya ca |
tvayādbhutā hi kathitāḥ kathā me śivayoḥ śubhāḥ ||

2.2.1.2

tvanmukhāmbhojasaṃvṛttāṃ śrutvā śivakathāṃ parām |
atṛpto hi punastāṃ vai śrotumicchāmyahaṃ prabho ||

2.2.1.3

pūrṇāṃśaḥ śaṅkarasyaiva yo rudro varṇitaḥ purā |
vidhe tvayā maheśānaḥ kailāsanilayo vaśī ||

2.2.1.4

sa yogī sarvaviṣṇvādisurasevyaḥ satāṃ gatiḥ |
nirdvandvaḥ krīḍati sadā nirvikāro mahāprabhuḥ ||

2.2.1.5

so'bhūtpunargṛhasthaśca vivāhya paramāṃ striyam |
hariprārthanayā prītyā maṅgalāṃ sutapasvinīm ||

2.2.1.6

prathamaṃ dakṣaputrī sā paścātsā parvatātmajā |
kathamekaśarīreṇa dvayorapyātmajā matā ||

2.2.1.7

kathaṃ satī pārvatī sā punaḥ śivamupāgatā |
etatsarvaṃ tathānyacca brahman gaditumarhasi ||

2.2.1.8

sūta uvāca |
iti tasya vacaḥ śrutvā surarṣeḥ śaṅkarātmanaḥ |
prasannamānaso bhūtvā brahmā vacanamabravīt ||

2.2.1.9

brahmovāca |
śṛṇu tāta muniśreṣṭha kathayāmi kathāṃ śubhām |
yāṃ śrutvā saphalaṃ janma bhaviṣyati na saṃśayaḥ ||

2.2.1.10

purāhaṃ svasutāṃ dṛṣṭvā sandhyāhvāṃ tanayaiḥ saha |
abhavaṃ vikṛtastāta kāmabāṇaprapīḍitaḥ ||

2.2.1.11

dharmaḥ smṛtastadā rudro mahāyogī paraḥ prabhuḥ |
dhikkṛtya māṃ sutaistāta svasthānaṃ gatavānayam ||

2.2.1.12

yanmāyāmohitaścāhaṃ vedavaktā ca mūḍhadhīḥ |
tenākārṣaṃ sahākāryaṃ parameśena śambhunā ||

2.2.1.13

tadīrṣayāhamākārṣaṃ bahūpāyānsutaiḥ saha |
kartuṃ tanmohanaṃ mūḍhaḥ śivamāyāvimohitaḥ ||

2.2.1.14

abhavaṃste'tha vai sarve tasmin śambhau paraprabhau |
upāyā niṣphalāsteṣāṃ mama cāpi munīśvara ||

2.2.1.15

tadāsmaraṃ rameśānaṃ vyarthopāyaḥ sutaiḥ saha |
abodhayatsa āgatya śivabhaktirataḥ sudhīḥ ||

2.2.1.16

prabodhito rameśena śivatattvapradarśinā |
tadīrṣāmatyajaṃ so'haṃ taṃ haṭhaṃ na vimohitaḥ ||

2.2.1.17

śaktiṃ saṃsevya tatprītyotpādayāmāsa tāṃ tadā |
dakṣādasiknyāṃ vīriṇyāṃ svaputrāddharamohane ||

2.2.1.18

somā bhūtvā dakṣasutā tapaḥ kṛtvā tu duḥsaham |
rudrapatnyabhavadbhaktyā svabhaktahitakāriṇī ||

2.2.1.19

somo rudro gṛhī bhūtvākārṣīllīlāṃ parāṃ prabhuḥ |
mohayitvātha māṃ tatra svavivāhe'vikāradhīḥ ||

2.2.1.20

vivāhya tāṃ sa āgatya svagirau sūtikṛttayā |
reme bahuvimoho hi svatantraḥ svāttavigrahaḥ ||

2.2.1.21

tayā viharatastasya vyatīyāya mahān mune |
kālaḥ sukhakaraḥ śambhornirvikārasya sadrateḥ ||

2.2.1.22

tato rudrasya dakṣeṇa spardhā jātā nijecchayā |
mahāmūḍhasya tanmāyāmohitasya sugarviṇaḥ ||

2.2.1.23

tatprabhāvāddharaṃ dakṣo mahāgarvī vimūḍhadhīḥ |
mahāśāntaṃ nirvikāraṃ nininda bahumohitaḥ ||

2.2.1.24

tato dakṣaḥ svayaṃ yajñaṃ kṛtavāngarvito'haram |
sarvānāhūya devādīn viṣṇuṃ māṃ cākhilādhipaḥ ||

2.2.1.25

nājuhāva tathābhūto rudraṃ roṣasamākulaḥ |
tathā tatra satīṃ nāmnīṃ svaputrīṃ vidhimohitaḥ ||

2.2.1.26

yadā nākāritā pitrā māyāmohita cetasā |
līlāṃ cakāra sujñānā mahāsādhvī śivā tadā ||

2.2.1.27

athāgatā satī tatra śivājñāmadhigamya sā |
anāhūtāpi dakṣeṇa garviṇā svapiturgṛham ||

2.2.1.28

vilokya rudrabhāgaṃ no prāpyāvajñāṃ ca tātataḥ |
vinindya tatra tānsarvāndehatyāgamathākarot ||

2.2.1.29

tacchrutvā devadeveśaḥ krodhaṃ kṛtvā tu duḥsaham |
jaṭāmutkṛtya mahatīṃ vīrabhadramajījanat ||

2.2.1.30

sagaṇaṃ taṃ samutpādya kiṃ kuryāmiti vādinam |
sarvāpamānapūrvaṃ hi yajñadhvaṃsaṃ dideśa ha ||

2.2.1.31

gaṇādhīśastadājñāṃ sa prāpya bahubalānvitaḥ |
gato'raṃ tatra sahasā mahābalaparākramaḥ ||

2.2.1.32

mahopadravamācerurgaṇāstatra tadājñayā |
sarvānsa daṇḍayāmāsa na kaścidavaśeṣitaḥ ||

2.2.1.33

viṣṇuṃ sañjitya yatnena sāmaraṃ gaṇasattamaḥ |
cakre dakṣaśiraśchedaṃ tacchiro'gnau juhāva ca ||

2.2.1.34

yajñadhvaṃsaṃ cakārāśu mahopadravamācaran |
tato jagāma svagiriṃ praṇanāma prabhuṃ śivam ||

2.2.1.35

yajñadhvaṃso'bhavaccetthaṃ devaloke hi paśyati |
rudrasyānucaraistatra vīrabhadrādibhiḥ kṛtaḥ ||

2.2.1.36

mune nītiriyaṃ jñeyā śrutismṛtiṣu sammatā |
rudre ruṣṭe kathaṃ loke sukhaṃ bhavati suprabhau ||

2.2.1.37

tato rudraḥ prasanno'bhūtstutimākarṇya tāṃ parām |
vijñaptiṃ saphalāṃ cakre sarveṣāṃ dīnavatsalaḥ ||

2.2.1.38

pūrvavacca kṛtaṃ tena kṛpālutvaṃ mahātmanā |
śaṅkareṇa maheśena nānālīlāvihāriṇā ||

2.2.1.39

jīvitastena dakṣo hi tatra sarve hi satkṛtāḥ |
punaḥ sa kārito yajñaḥ śaṅkareṇa kṛpālunā ||

2.2.1.40

rudraśca pūjitastatra sarvairdevairviśeṣataḥ |
yajñe viṣṇvādibhirbhaktyā suprasannātmabhirmune ||

2.2.1.41

satīdehasamutpannā jvālā lokasukhāvahā |
patitā parvate tatra pūjitā sukhadāyinī ||

2.2.1.42

jvālāmukhīti vikhyātā sarvakāmaphalapradā |
babhūva paramā devī darśanātpāpahāriṇī ||

2.2.1.43

idānīṃ pūjyate loke sarvakāmaphalāptaye |
saṃvidhābhiranekābhirmahotsavaparaḥsaram ||

2.2.1.44

tataśca sā satī devī himālayasutābhavat |
tasyāśca pārvatī nāma prasiddhamabhavattadā ||

2.2.1.45

sā punaśca samārādhya tapasā kaṭhinena vai |
tameva parameśānaṃ bhartāraṃ samupāśritā ||

2.2.1.46

etatsarvaṃ samākhyātaṃ yatpṛṣṭo'haṃ munīśvara |
yacchrutvā sarvapāpebhyo mucyate nātra saṃśayaḥ ||

2.2.1.46.c1

iti śrīśivamahāpurāṇe dvitīyāyāṃ rudrasaṃhitāyāṃ dvitīye satīkhaṇḍe satīsaṅkṣepacaritravarṇanaṃ nāma prathamo'dhyāyaḥ ||

2.2.1.46.p2

śrīgaṇeśāya namaḥ ||

2.2.1.46.p3

śrīgaurīśaṅkarābhyāṃ namaḥ ||

2.2.1.46.p4

śrīśivamahāpurāṇam ||

2.2.1.46.p5

dvitīyāyāṃ rudrasaṃhitāyāṃ dvitīyaḥ satīkhaṇḍe

2.2.2.1

sūta uvāca |
ityākarṇya vacastasya naimiṣāraṇyavāsinaḥ |
papraccha ca muniśreṣṭhaḥ kathāṃ pāpapraṇāśinīm ||

2.2.2.2

nārada uvāca |
vidhe vidhe mahābhāga kathāṃ śambhoḥ śubhāvahām |
śṛṇvan bhavanmukhāmbhojānna tṛpto'smi mahāprabho ||

2.2.2.3

ataḥ kathaya tatsarvaṃ śivasya caritaṃ śubham |
satīkīrtyanvitaṃ divyaṃ śrotumicchāmi viśvakṛt ||

2.2.2.4

satī hi kathamutpannā dakṣadāreṣu śobhanā |
kathaṃ haro manaścakre dārāharaṇakarmaṇi ||

2.2.2.5

kathaṃ vā dakṣakopena tyaktadehā satī purā |
himavattanayā jātā bhūyo vākāśamāgatā ||

2.2.2.6

pārvatyāśca tapo'tyugraṃ vivāhaśca kathaṃ tvabhūt |
kathamardhaśarīrasthā babhūva smaranāśinaḥ ||

2.2.2.7

etatsarvaṃ samācakṣva vistareṇa mahāmate |
nānyo'sti saṃśayacchettā tvatsamo na bhaviṣyati ||

2.2.2.8

brahmovāca |
śṛṇu tvaṃ ca mune sarvaṃ satīśivayaśaḥ śubham |
pāvanaṃ paramaṃ divyaṃ guhyād guhyatamaṃ param ||

2.2.2.9

etacchambhuḥ purovāca bhaktavaryāya viṣṇave |
pṛṣṭastena mahābhaktyā paropakṛtaye mune ||

2.2.2.10

tataḥ so'pi mayā pṛṣṭo viṣṇuḥ śaivavaraḥ sudhīḥ |
prītyā mahyaṃ samācakhyau vistarānmunisattama ||

2.2.2.11

ahaṃ tatkathayiṣyāmi kathāmetāṃ purātanīm |
śivāśivayaśoyuktāṃ sarvakāmaphalapradām ||

2.2.2.12

purā yadā śivo devo nirguṇo nirvikalpakaḥ |
arūpaḥ śaktirahitaścinmātraḥ sadasatparaḥ ||

2.2.2.13

abhavatsaguṇaḥ so'pi dvirūpaḥ śaktimānprabhuḥ |
somo divyākṛtirvipra nirvikārī parātparaḥ ||

2.2.2.14

tasya vāmāṅgajo viṣṇurbrahmāhaṃ dakṣiṇāṅgajaḥ |
rudro hṛdayato jāto'bhavacca munisattama ||

2.2.2.15

sṛṣṭikartābhavaṃ brahmā viṣṇuḥ pālanakārakaḥ |
layakartā svayaṃ rudrastridhābhūtaḥ sadāśivaḥ ||

2.2.2.16

tamevāhaṃ samārādhya brahmā lokapitāmahaḥ |
prajāḥ sasarja sarvāstāḥ surāsuranarādikāḥ ||

2.2.2.17

sṛṣṭvā prajāpatīn dakṣapramukhānsurasattamān |
amanyaṃ suprasanno'haṃ nijaṃ sarvamahonnatam ||

2.2.2.16_2

marīcimatriṃ pulahaṃ pulastyāṅgirasau kratum |
vasiṣṭhaṃ nāradaṃ dakṣaṃ bhṛguṃ ceti mahāprabhūn ||

2.2.2.19

brahmāhaṃ mānasānputrānasarjaṃ ca yadā mune |
tadā manmanaso jātā cārurūpā varāṅganā ||

2.2.2.20

nāmnā sandhyā divākṣāntā sāyaṃ sandhyā japantikā |
atīva sundarī subhrūrmunicetovimohinī ||

2.2.2.21

na tādṛśī devaloke na martye na rasātale |
kālatraye'pi vai nārī sampūrṇaguṇaśālinī ||

2.2.2.22

dṛṣṭvāhaṃ tāṃ samutthāya cintayan hṛdi hṛdgatām |
dakṣādayaśca sraṣṭāro marīcyādyāśca matsutāḥ ||

2.2.2.23

evaṃ cintayato me hi brahmaṇo munisattama |
mānasaḥ puruṣo mañjurāvirbhūto mahādbhutaḥ ||

2.2.2.24

kāñcanīkṛtajātābhaḥ pīnoraskaḥ sunāsikaḥ |
suvṛttorukaṭījaṅgho nīlavelitakesaraḥ ||

2.2.2.25

lagnabhrūyugalo lolaḥ pūrṇacandranibhānanaḥ |
kapāṭāyatasadvakṣo romarājīvirājitaḥ ||

2.2.2.26

abhramātaṅgakākāraḥ pīno nīlasuvāsakaḥ |
āraktapāṇinayanamukhapādakarodbhavaḥ ||

2.2.2.27

kṣīṇamadhyaścārudantaḥ pramattagajagandhanaḥ |
praphullapadmapatrākṣaḥ kesaraghrāṇatarpaṇaḥ ||

2.2.2.28

kambugrīvo mīnaketuḥ prāṃśurmakaravāhanaḥ |
pañcapuṣpāyudho vegī puṣpakodaṇḍamaṇḍitaḥ ||

2.2.2.29

kāntaḥ kaṭākṣapātena bhrāmayannayanadvayam |
sugandhimāruto tāta śṛṅgārarasasevitaḥ ||

2.2.2.30

taṃ vīkṣya puruṣaṃ sarve dakṣādyā matsutāśca te |
autsukyaṃ paramaṃ jagmurvismayāviṣṭamānasāḥ ||

2.2.2.31

abhavadvikṛtaṃ teṣāṃ matsutānāṃ mano drutam |
dhairyaṃ naivālabhattāta kāmākulitacetasām ||

2.2.2.32

māṃ so'pi vedhasaṃ vīkṣya sraṣṭāraṃ jagatāṃ patim |
praṇamya puruṣaḥ prāha vinayānatakandharaḥ ||

2.2.2.33

puruṣa uvāca |
kiṃ kariṣyāmyahaṃ karma brahmaṃstatra niyojaya |
mānyo'dya puruṣo yasmāducitaḥ śobhito vidhe ||

2.2.2.34

abhimānaṃ ca yogyaṃ ca sthānaṃ patnī ca yā mama |
tanme vada trilokeśa tvaṃ sraṣṭā jagatāṃ patiḥ ||

2.2.2.35

brahmovāca |
evaṃ tasya vacaḥ śrutvā puruṣasya mahātmanaḥ |
kṣaṇaṃ na kiñcit provāca sa sraṣṭā cātivismitaḥ ||

2.2.2.36

ato manaḥ susaṃyamya samyagutsṛjya vismayam |
avocatpuruṣaṃ brahmā tatkāmaṃ ca samāvahan ||

2.2.2.37

brahmovāca |
anena tvaṃ svarūpeṇa puṣpabāṇaiśca pañcabhiḥ |
mohayan puruṣān strīṃśca kuru sṛṣṭiṃ sanātanīm ||

2.2.2.38

asmiñjīvāśca devādyāstrailokye sacarācare |
ete sarve bhaviṣyanti na kṣamāstava laṅghane ||

2.2.2.39

ahaṃ vā vāsudevo vā sthāṇurvā puruṣottama |
bhaviṣyāmastava vaśe kimanye prāṇadhārakāḥ ||

2.2.2.40

pracchannarūpo jantūnāṃ praviśan hṛdayaṃ sadā |
sukhahetuḥ svayaṃ bhūtvā sṛṣṭiṃ kuru sanātanīm ||

2.2.2.41

tvatpuṣpabāṇasya sadā sukhalakṣyaṃ mano'dbhutam |
sarveṣāṃ prāṇināṃ nityaṃ sadā madakaro bhavān ||

2.2.2.42

iti te karma kathitaṃ sṛṣṭiprāvartakaṃ punaḥ |
nāmānyete vadiṣyanti sutā me tava tattvataḥ ||

2.2.2.43

brahmovāca |
ityuktvāhaṃ suraśreṣṭha svasutānāṃ mukhāni ca |
ālokya svāsane pādme propaviṣṭo'bhavaṃ kṣaṇam ||

2.2.2.43.c1

iti śrīśivamahāpurāṇe dvitīyāyāṃ rudrasaṃhitāyāṃ dvitīye satīkhaṇḍe kāmaprādurbhāvo nāma dvitīyo'dhyāyaḥ ||

2.2.2.43.p2

śrīgaṇeśāya namaḥ ||

2.2.2.43.p3

śrīgaurīśaṅkarābhyāṃ namaḥ ||

2.2.2.43.p4

śrīśivamahāpurāṇam ||

2.2.2.43.p5

dvitīyāyāṃ rudrasaṃhitāyāṃ dvitīyaḥ satīkhaṇḍe

Linked texts (1)