Shivapurana 2.2.19: ekonaviṃśo'dhyāyaḥ | śivalīlāvarṇanam
Śivapurāṇa (complete text) 2.2.19
- Language
- Sanskrit
Contents
ekonaviṃśo'dhyāyaḥ | śivalīlāvarṇanam
2.2.19.1
brahmovāca |
kṛtvā dakṣaḥ sutādānaṃ yautakaṃ vividhaṃ dadau |
harāya suprasannaśca dvijebhyo vividhaṃ dhanam ||
2.2.19.2
atha śambhumupāgatya samutthāya kṛtāñjaliḥ |
sārdhaṃ kamalayā cedamuvāca garuḍadhvajaḥ ||
2.2.19.3
viṣṇuruvāca |
devadeva mahādeva karuṇāsāgara prabho |
tvaṃ pitā jagatāṃ tāta satī mātākhilasya ca ||
2.2.19.4
yuvāṃ līlāvatārau vai satāṃ kṣemāya sarvadā |
khalānāṃ nigrahārthāya śrutireṣā sanātanī ||
2.2.19.5
snigdhanīlāñjanaśyāmaśobhayā śobhase hara |
dākṣāyaṇyā yathā cāhaṃ pratilomena padmayā ||
2.2.19.6
devānāṃ vā nṛṇāṃ rakṣāṃ kuru satyānayā satām |
saṃsārasāriṇāṃ śambho maṅgalaṃ sarvadā tathā ||
2.2.19.7
ya enāṃ sābhilāṣo vai dṛṣṭvā śrutvāthavā bhavet |
taṃ hanyāḥ sarvabhūteśa vijñaptiriti me prabho ||
2.2.19.8
brahmovāca |
iti śrutvā vaco viṣṇorvihasya parameśvaraḥ |
evamastviti sarvajñaḥ provāca madhusūdanam ||
2.2.19.9
svasthānaṃ harirāgatya sthita āsīnmunīśvara |
utsavaṃ kārayāmāsa jugopa caritaṃ ca tat ||
2.2.19.10
ahaṃ devīṃ samāgatya gṛhyoktavidhinākhilam |
agnikāryaṃ yathoddiṣṭamakārṣaṃ ca suvistaram ||
2.2.19.11
tataḥ śivā śivaścaiva yathāvidhi prahṛṣṭavat |
agneḥ pradakṣiṇaṃ cakre madācāryadvijājñayā ||
2.2.19.12
tadā mahotsavastatrādbhuto'bhūd dvijasattama |
sarveṣāṃ sukhadaṃ vādyaṃ gītanṛtyapuraḥsaram ||
2.2.19.13
tadānīmadbhutaṃ tatra caritaṃ samabhūdati |
suvismayakaraṃ tāta tacchṛṇu tvaṃ vadāmi te ||
2.2.19.14
durjñeyā śāmbhavī māyā tayā sammohitaṃ jagat |
sacarācaramatyantaṃ sadevāsuramānuṣam ||
2.2.19.15
yo'haṃ śambhuṃ mohayituṃ puraicchaṃ kapaṭena ha |
māṃ ca taṃ śaṅkarastāta mohayāmāsa līlayā ||
2.2.19.16
icchetparāpakāraṃ yaḥ sa tasyaiva bhaved dhruvam |
iti matvāpakāraṃ no kuryādanyasya pūruṣaḥ ||
2.2.19.17
pradakṣiṇāṃ prakurvantyā vahneḥ satyāḥ padadvayam |
āvirbabhūva vasanāttadadrākṣamahaṃ mune ||
2.2.19.18
madanāviṣṭacetāśca bhūtvāṅgāni vyalokayam |
ahaṃ satyā dvijaśreṣṭha śivamāyāvimohitaḥ ||
2.2.19.19
yathā yathāhaṃ ramyāṇi vyaikṣamaṅgāni kautukāt |
satyā babhūva saṃhṛṣṭaḥ kāmārto hi tathā tathā ||
2.2.19.20
ahamevaṃ tathā dṛṣṭvā dakṣajāṃ ca pativratām |
smarāviṣṭamanā vaktraṃ draṣṭukāmo'bhavaṃ mune ||
2.2.19.21
na śambhorlajjayā vaktraṃ pratyakṣaṃ ca vilokitam |
na ca sā lajjayāviṣṭā karoti prakaṭaṃ mukham ||
2.2.19.22
tatastaddarśanārthāya sadupāyaṃ vicārayan |
dhūmraghoreṇa kāmārto'kārṣaṃ tacca tataḥ param ||
2.2.19.23
ārdrendhanāni bhūrīṇi kṣiptvā tatra vibhāvasau |
svalpājyāhutivinyāsādārdradravyodbhavastathā ||
2.2.19.24
prādurbhūtastato dhūmo bhūyāṃstatra samantataḥ |
tādṛg yena tamobhūtaṃ vedībhūmivinirmitam ||
2.2.19.25
tato dhūmākule netre maheśaḥ parameśvaraḥ |
hastābhyāṃ chādayāmāsa bahulīlākaraḥ prabhuḥ ||
2.2.19.26
tato vastraṃ samutkṣipya satīvaktramahaṃ mune |
avekṣaṃ kila kāmārtaḥ prahṛṣṭenāntarātmanā ||
2.2.19.27
muhurmuhurahaṃ tāta paśyāmi sma satīmukham |
athendriyavikāraṃ ca prāptavānasmi so'vaśaḥ ||
2.2.19.28
mama retaḥ pracaskanda tatastadvīkṣaṇād drutam |
caturbindumitaṃ bhūmau tuṣāracayasannibham ||
2.2.19.29
tato'haṃ śaṅkito maunī tatkṣaṇaṃ vismito mune |
ācchādaye sma tadreto yathā kaścid bubodha na ||
2.2.19.30
atha tadbhagavān śambhurjñātvā divyena cakṣuṣā |
reto'vaskandanāttasya kopādetaduvāca ha ||
2.2.19.31
rudra uvāca |
kimetadvihitaṃ pāpa tvayā karma vigarhitam |
vivāhe mama kāntāyā vaktraṃ dṛṣṭaṃ na rāgataḥ ||
2.2.19.32
tvaṃ vetsi śaṅkareṇaitatkarma jñātaṃ na kiñcana |
trailokye'pi na me'jñātaṃ gūḍhaṃ tasmātkathaṃ vidhe ||
2.2.19.33
yatkiñcit triṣu lokeṣu jaṅgamaṃ sthāvaraṃ tathā |
tasyāhaṃ madhyago mūḍha tailaṃ yadvattilāntigam ||
2.2.19.34
brahmovāca |
ityuktvā priyaviṣṇurmāṃ tadā viṣṇuvacaḥ smaran |
iyeṣa hantuṃ brahmāṇaṃ śūlamudyamya śaṅkaraḥ ||
2.2.19.35
śambhunodyamite śūle māṃ ca hantuṃ dvijottama |
marīcipramukhāste vai hāhākāraṃ ca cakrire ||
2.2.19.36
tato devagaṇāḥ sarve munayaścākhilāstathā |
tuṣṭuvuḥ śaṅkaraṃ tatra prajvalantaṃ bhayāturāḥ ||
2.2.19.37
devā ūcuḥ |
devadeva mahādeva śaraṇāgatavatsala |
brahmāṇaṃ rakṣa rakṣeśa kṛpāṃ kuru maheśvara ||
2.2.19.38
jagatpitā maheśa tvaṃ jaganmātā satī matā |
haribrahmādayaḥ sarve tava dāsāḥ suraprabho ||
2.2.19.39
adbhutākṛtilīlastvaṃ tava māyādbhutā prabho |
tayā vimohitaṃ sarvaṃ vinā tvadbhaktimīśvara ||
2.2.19.40
brahmovāca |
itthaṃ bahutaraṃ dīnā nirjarā munayaśca te |
tuṣṭuvurdevadeveśaṃ krodhāviṣṭaṃ maheśvaram ||
2.2.19.41
dakṣo maivaṃ maivamiti pāṇimudyamya śaṅkitaḥ |
vārayāmāsa bhūteśaṃ kṣiprametya purogataḥ ||
2.2.19.42
athāgre saṅgataṃ vīkṣya tadā dakṣaṃ maheśvaraḥ |
pratyuvācāpriyamidaṃ saṃsmaranprārthanāṃ hareḥ ||
2.2.19.43
maheśvara uvāca |
viṣṇunā me'tibhaktena yadidānīmudīritam |
mayāpyaṅgīkṛtaṃ kartuṃ tadihaiva prajāpate ||
2.2.19.44
satīṃ yaḥ sābhilāṣaḥ san vīkṣeta vadha taṃ prabho |
iti viṣṇuvacaḥ satyaṃ vidhiṃ hatvā karomyaham ||
2.2.19.45
sābhilāṣaḥ kathaṃ brahmā satīṃ samavalokayat |
abhavat tyaktaretāstu tato hanmi kṛtāgasam ||
2.2.19.46
brahmovāca |
ityuktavati deveśa maheśe krodhasaṅkule |
cakampire janāḥ sarve sadevamunimānuṣāḥ ||
2.2.19.47
hāhākāro mahānāsīdaudāsīnyaṃ ca sarvaśaḥ |
abhūvaṃ vikalo'tīva tadāhaṃ tadvimohitaḥ ||
2.2.19.48
atha viṣṇurmaheśātipriyaḥ kāryavicakṣaṇaḥ |
tamevaṃvādinaṃ rudraṃ tuṣṭāva praṇataḥ sudhīḥ ||
2.2.19.49
stutvā ca vividhaiḥ stotraiḥ śaṅkaraṃ bhaktavatsalam |
idamūce vārayaṃstaṃ kṣipraṃ bhūtvā puraḥ saraḥ ||
2.2.19.50
viṣṇuruvāca |
vidhiṃ na jahi bhūteśa sraṣṭāraṃ jagatāṃ prabhum |
ayaṃ śaraṇagaste'dya śaraṇāgatavatsalaḥ ||
2.2.19.51
ahaṃ te'tipriyo bhakto bhaktarāja itīritaḥ |
vijñaptiṃ hṛdi me matvā kṛpāṃ kuru mamopari ||
2.2.19.52
anyacca śṛṇu me nātha vacanaṃ hetugarbhitam |
tanmanuṣva maheśāna kṛpāṃ kṛtvā mamopari ||
2.2.19.53
prajāḥ sraṣṭumayaṃ śambho prādurbhūtaścaturmukhaḥ |
asmin hate prajāsraṣṭā nāstyanyaḥ prākṛto'dhunā ||
2.2.19.54
sṛṣṭisthityantakarmāṇi kariṣyāmaḥ punaḥ punaḥ |
trayo devā vayaṃ nātha śivarūpa tvadājñayā ||
2.2.19.55
etasminnihate śambho kastvatkarma kariṣyati |
tasmānna vadhyo bhavatā sṛṣṭikṛllayakṛdvibho ||
2.2.19.56
anenaiva satī kanyā dakṣasya ca śivā vibho |
sadupāyena vai bhāryā bhavadarthe prakalpitā ||
2.2.19.57
brahmovāca |
ityākarṇya maheśastu vijñaptiṃ viṣṇunā kṛtām |
pratyuvācākhilāṃstāṃśca śrāvayaṃśca dṛḍhavrataḥ ||
2.2.19.58
maheśa uvāca |
devadeva rameśāna viṣṇo matprāṇavallabha |
na nivāraya māṃ tāta vadhādasya khalastvayam ||
2.2.19.59
pūrayiṣyāmi vijñaptiṃ pūrvānte'ṅgīkṛtāṃ mayā |
mahāpāpakaraṃ duṣṭaṃ hanmyenaṃ caturānanam ||
2.2.19.60
ahameva prajāḥ srakṣye sarvāḥ sthiracarā api |
anyaṃ srakṣye sṛṣṭikaramathavāhaṃ svatejasā ||
2.2.19.61
hatvainaṃ vidhimevāhaṃ svapaṇaṃ pūrayan kṛtam |
sraṣṭāramekaṃ srakṣyāmi na nivāraya meśa mām ||
2.2.19.62
brahmovāca |
iti tasya vacaḥ śrutvā girīśasyāha cācyutaḥ |
smitaprabhinnahṛdayaḥ punarmaivamitīrayan ||
2.2.19.63
acyuta uvāca |
pratijñāpūraṇaṃ yogyaṃ parasminpuruṣe'sti vai |
vicārayasva vadhyeśa bhavatyātmani na prabho ||
2.2.19.64
trayo devā vayaṃ śambho tvadātmānaḥ parā nahi |
ekarūpā na bhinnāśca tattvataḥ suvicāraya ||
2.2.19.65
tatastadvacanaṃ śrutvā viṣṇoḥ svātipriyasya saḥ |
śambhurūce punastaṃ vai khyāpayannātmano gatim ||
2.2.19.66
śambhuruvāca |
he viṣṇo sarvabhakteśa kathamātmā vidhirmama |
lakṣyate bhinna evāyaṃ pratyakṣeṇāgrataḥ sthitaḥ ||
2.2.19.67
brahmovāca |
ityājñapto maheśena sarveṣāṃ puratastadā |
idamūce mahādevaṃ toṣayan garuḍadhvajaḥ ||
2.2.19.68
viṣṇuruvāca |
na brahmā bhavato bhinno na tvaṃ tasmātsadāśiva |
na vāhaṃ bhavato bhinno na mat tvaṃ parameśvara ||
2.2.19.69
sarvaṃ jānāsi sarvajña parameśa sadāśiva |
manmukhādakhilānsarvaṃ saṃśrāvayitumicchasi ||
2.2.19.70
tvadājñayā vadāmīśa śṛṇvantu nikhilāḥ surāḥ |
munayaścāpare śaivaṃ tattvaṃ sandhārya svaṃ manaḥ ||
2.2.19.71
pradhānasyāpradhānasya bhāgābhāgasya rūpiṇaḥ |
jyotirmayasya bhāgāste vayaṃ devāḥ prabhostrayaḥ ||
2.2.19.72
kastvaṃ ko'haṃ ca ko brahmā tavaiva paramātmanaḥ |
aṃśatrayamidaṃ bhinnaṃ sṛṣṭisthityantakāraṇam ||
2.2.19.73
cintayasvātmanātmānaṃ svalīlādhṛtavigrahaḥ |
ekastvaṃ brahma saguṇo hyaṃśabhūtā vayaṃ trayaḥ ||
2.2.19.74
śirogrīvādibhedena yathaikasyaiva varṣmaṇaḥ |
aṅgāni te tatheśasya tasya bhāgatrayaṃ hara ||
2.2.19.75
yajjyotirabhraṃ svapuraṃ purāṇaṃ kūṭasthamavyaktamanantarūpam |
nityaṃ ca dīrghādiviśeṣaṇādyai-rhīnaṃ śivastvaṃ tata eva sarvam ||
2.2.19.75.p1
brahmovāca |
etacchrutvā vacastasya mahādevo munīśvara ||
2.2.19.76
babhūva suprasannaśca na jaghāna sa māṃ tataḥ ||
2.2.19.76.c1
iti śrīśivamahāpurāṇe dvitīyāyāṃ rudrasaṃhitāyāṃ dvitīye satīkhaṇḍe satīvivāhaśivalīlāvarṇanaṃ nāmaikonaviṃśo'dhyāyaḥ ||
2.2.19.76.p2
śrīgaṇeśāya namaḥ ||
2.2.19.76.p3
śrīgaurīśaṅkarābhyāṃ namaḥ ||
2.2.19.76.p4
śrīśivamahāpurāṇam ||
2.2.19.76.p5
dvitīyāyāṃ rudrasaṃhitāyāṃ dvitīyaḥ satīkhaṇḍe
Linked texts (2)
- Kālikāpurāṇa — Sanskrit
- Skandamahāpurāṇa (vulgate) — Sanskrit