Pramāṇa · Search · About · API

Shivapurana 2.2.19: ekonaviṃśo'dhyāyaḥ | śivalīlāvarṇanam

Śivapurāṇa (complete text) 2.2.19

Language
Sanskrit

Contents

ekonaviṃśo'dhyāyaḥ | śivalīlāvarṇanam

2.2.19.1

brahmovāca |
kṛtvā dakṣaḥ sutādānaṃ yautakaṃ vividhaṃ dadau |
harāya suprasannaśca dvijebhyo vividhaṃ dhanam ||

2.2.19.2

atha śambhumupāgatya samutthāya kṛtāñjaliḥ |
sārdhaṃ kamalayā cedamuvāca garuḍadhvajaḥ ||

2.2.19.3

viṣṇuruvāca |
devadeva mahādeva karuṇāsāgara prabho |
tvaṃ pitā jagatāṃ tāta satī mātākhilasya ca ||

2.2.19.4

yuvāṃ līlāvatārau vai satāṃ kṣemāya sarvadā |
khalānāṃ nigrahārthāya śrutireṣā sanātanī ||

2.2.19.5

snigdhanīlāñjanaśyāmaśobhayā śobhase hara |
dākṣāyaṇyā yathā cāhaṃ pratilomena padmayā ||

2.2.19.6

devānāṃ vā nṛṇāṃ rakṣāṃ kuru satyānayā satām |
saṃsārasāriṇāṃ śambho maṅgalaṃ sarvadā tathā ||

2.2.19.7

ya enāṃ sābhilāṣo vai dṛṣṭvā śrutvāthavā bhavet |
taṃ hanyāḥ sarvabhūteśa vijñaptiriti me prabho ||

2.2.19.8

brahmovāca |
iti śrutvā vaco viṣṇorvihasya parameśvaraḥ |
evamastviti sarvajñaḥ provāca madhusūdanam ||

2.2.19.9

svasthānaṃ harirāgatya sthita āsīnmunīśvara |
utsavaṃ kārayāmāsa jugopa caritaṃ ca tat ||

2.2.19.10

ahaṃ devīṃ samāgatya gṛhyoktavidhinākhilam |
agnikāryaṃ yathoddiṣṭamakārṣaṃ ca suvistaram ||

2.2.19.11

tataḥ śivā śivaścaiva yathāvidhi prahṛṣṭavat |
agneḥ pradakṣiṇaṃ cakre madācāryadvijājñayā ||

2.2.19.12

tadā mahotsavastatrādbhuto'bhūd dvijasattama |
sarveṣāṃ sukhadaṃ vādyaṃ gītanṛtyapuraḥsaram ||

2.2.19.13

tadānīmadbhutaṃ tatra caritaṃ samabhūdati |
suvismayakaraṃ tāta tacchṛṇu tvaṃ vadāmi te ||

2.2.19.14

durjñeyā śāmbhavī māyā tayā sammohitaṃ jagat |
sacarācaramatyantaṃ sadevāsuramānuṣam ||

2.2.19.15

yo'haṃ śambhuṃ mohayituṃ puraicchaṃ kapaṭena ha |
māṃ ca taṃ śaṅkarastāta mohayāmāsa līlayā ||

2.2.19.16

icchetparāpakāraṃ yaḥ sa tasyaiva bhaved dhruvam |
iti matvāpakāraṃ no kuryādanyasya pūruṣaḥ ||

2.2.19.17

pradakṣiṇāṃ prakurvantyā vahneḥ satyāḥ padadvayam |
āvirbabhūva vasanāttadadrākṣamahaṃ mune ||

2.2.19.18

madanāviṣṭacetāśca bhūtvāṅgāni vyalokayam |
ahaṃ satyā dvijaśreṣṭha śivamāyāvimohitaḥ ||

2.2.19.19

yathā yathāhaṃ ramyāṇi vyaikṣamaṅgāni kautukāt |
satyā babhūva saṃhṛṣṭaḥ kāmārto hi tathā tathā ||

2.2.19.20

ahamevaṃ tathā dṛṣṭvā dakṣajāṃ ca pativratām |
smarāviṣṭamanā vaktraṃ draṣṭukāmo'bhavaṃ mune ||

2.2.19.21

na śambhorlajjayā vaktraṃ pratyakṣaṃ ca vilokitam |
na ca sā lajjayāviṣṭā karoti prakaṭaṃ mukham ||

2.2.19.22

tatastaddarśanārthāya sadupāyaṃ vicārayan |
dhūmraghoreṇa kāmārto'kārṣaṃ tacca tataḥ param ||

2.2.19.23

ārdrendhanāni bhūrīṇi kṣiptvā tatra vibhāvasau |
svalpājyāhutivinyāsādārdradravyodbhavastathā ||

2.2.19.24

prādurbhūtastato dhūmo bhūyāṃstatra samantataḥ |
tādṛg yena tamobhūtaṃ vedībhūmivinirmitam ||

2.2.19.25

tato dhūmākule netre maheśaḥ parameśvaraḥ |
hastābhyāṃ chādayāmāsa bahulīlākaraḥ prabhuḥ ||

2.2.19.26

tato vastraṃ samutkṣipya satīvaktramahaṃ mune |
avekṣaṃ kila kāmārtaḥ prahṛṣṭenāntarātmanā ||

2.2.19.27

muhurmuhurahaṃ tāta paśyāmi sma satīmukham |
athendriyavikāraṃ ca prāptavānasmi so'vaśaḥ ||

2.2.19.28

mama retaḥ pracaskanda tatastadvīkṣaṇād drutam |
caturbindumitaṃ bhūmau tuṣāracayasannibham ||

2.2.19.29

tato'haṃ śaṅkito maunī tatkṣaṇaṃ vismito mune |
ācchādaye sma tadreto yathā kaścid bubodha na ||

2.2.19.30

atha tadbhagavān śambhurjñātvā divyena cakṣuṣā |
reto'vaskandanāttasya kopādetaduvāca ha ||

2.2.19.31

rudra uvāca |
kimetadvihitaṃ pāpa tvayā karma vigarhitam |
vivāhe mama kāntāyā vaktraṃ dṛṣṭaṃ na rāgataḥ ||

2.2.19.32

tvaṃ vetsi śaṅkareṇaitatkarma jñātaṃ na kiñcana |
trailokye'pi na me'jñātaṃ gūḍhaṃ tasmātkathaṃ vidhe ||

2.2.19.33

yatkiñcit triṣu lokeṣu jaṅgamaṃ sthāvaraṃ tathā |
tasyāhaṃ madhyago mūḍha tailaṃ yadvattilāntigam ||

2.2.19.34

brahmovāca |
ityuktvā priyaviṣṇurmāṃ tadā viṣṇuvacaḥ smaran |
iyeṣa hantuṃ brahmāṇaṃ śūlamudyamya śaṅkaraḥ ||

2.2.19.35

śambhunodyamite śūle māṃ ca hantuṃ dvijottama |
marīcipramukhāste vai hāhākāraṃ ca cakrire ||

2.2.19.36

tato devagaṇāḥ sarve munayaścākhilāstathā |
tuṣṭuvuḥ śaṅkaraṃ tatra prajvalantaṃ bhayāturāḥ ||

2.2.19.37

devā ūcuḥ |
devadeva mahādeva śaraṇāgatavatsala |
brahmāṇaṃ rakṣa rakṣeśa kṛpāṃ kuru maheśvara ||

2.2.19.38

jagatpitā maheśa tvaṃ jaganmātā satī matā |
haribrahmādayaḥ sarve tava dāsāḥ suraprabho ||

2.2.19.39

adbhutākṛtilīlastvaṃ tava māyādbhutā prabho |
tayā vimohitaṃ sarvaṃ vinā tvadbhaktimīśvara ||

2.2.19.40

brahmovāca |
itthaṃ bahutaraṃ dīnā nirjarā munayaśca te |
tuṣṭuvurdevadeveśaṃ krodhāviṣṭaṃ maheśvaram ||

2.2.19.41

dakṣo maivaṃ maivamiti pāṇimudyamya śaṅkitaḥ |
vārayāmāsa bhūteśaṃ kṣiprametya purogataḥ ||

2.2.19.42

athāgre saṅgataṃ vīkṣya tadā dakṣaṃ maheśvaraḥ |
pratyuvācāpriyamidaṃ saṃsmaranprārthanāṃ hareḥ ||

2.2.19.43

maheśvara uvāca |
viṣṇunā me'tibhaktena yadidānīmudīritam |
mayāpyaṅgīkṛtaṃ kartuṃ tadihaiva prajāpate ||

2.2.19.44

satīṃ yaḥ sābhilāṣaḥ san vīkṣeta vadha taṃ prabho |
iti viṣṇuvacaḥ satyaṃ vidhiṃ hatvā karomyaham ||

2.2.19.45

sābhilāṣaḥ kathaṃ brahmā satīṃ samavalokayat |
abhavat tyaktaretāstu tato hanmi kṛtāgasam ||

2.2.19.46

brahmovāca |
ityuktavati deveśa maheśe krodhasaṅkule |
cakampire janāḥ sarve sadevamunimānuṣāḥ ||

2.2.19.47

hāhākāro mahānāsīdaudāsīnyaṃ ca sarvaśaḥ |
abhūvaṃ vikalo'tīva tadāhaṃ tadvimohitaḥ ||

2.2.19.48

atha viṣṇurmaheśātipriyaḥ kāryavicakṣaṇaḥ |
tamevaṃvādinaṃ rudraṃ tuṣṭāva praṇataḥ sudhīḥ ||

2.2.19.49

stutvā ca vividhaiḥ stotraiḥ śaṅkaraṃ bhaktavatsalam |
idamūce vārayaṃstaṃ kṣipraṃ bhūtvā puraḥ saraḥ ||

2.2.19.50

viṣṇuruvāca |
vidhiṃ na jahi bhūteśa sraṣṭāraṃ jagatāṃ prabhum |
ayaṃ śaraṇagaste'dya śaraṇāgatavatsalaḥ ||

2.2.19.51

ahaṃ te'tipriyo bhakto bhaktarāja itīritaḥ |
vijñaptiṃ hṛdi me matvā kṛpāṃ kuru mamopari ||

2.2.19.52

anyacca śṛṇu me nātha vacanaṃ hetugarbhitam |
tanmanuṣva maheśāna kṛpāṃ kṛtvā mamopari ||

2.2.19.53

prajāḥ sraṣṭumayaṃ śambho prādurbhūtaścaturmukhaḥ |
asmin hate prajāsraṣṭā nāstyanyaḥ prākṛto'dhunā ||

2.2.19.54

sṛṣṭisthityantakarmāṇi kariṣyāmaḥ punaḥ punaḥ |
trayo devā vayaṃ nātha śivarūpa tvadājñayā ||

2.2.19.55

etasminnihate śambho kastvatkarma kariṣyati |
tasmānna vadhyo bhavatā sṛṣṭikṛllayakṛdvibho ||

2.2.19.56

anenaiva satī kanyā dakṣasya ca śivā vibho |
sadupāyena vai bhāryā bhavadarthe prakalpitā ||

2.2.19.57

brahmovāca |
ityākarṇya maheśastu vijñaptiṃ viṣṇunā kṛtām |
pratyuvācākhilāṃstāṃśca śrāvayaṃśca dṛḍhavrataḥ ||

2.2.19.58

maheśa uvāca |
devadeva rameśāna viṣṇo matprāṇavallabha |
na nivāraya māṃ tāta vadhādasya khalastvayam ||

2.2.19.59

pūrayiṣyāmi vijñaptiṃ pūrvānte'ṅgīkṛtāṃ mayā |
mahāpāpakaraṃ duṣṭaṃ hanmyenaṃ caturānanam ||

2.2.19.60

ahameva prajāḥ srakṣye sarvāḥ sthiracarā api |
anyaṃ srakṣye sṛṣṭikaramathavāhaṃ svatejasā ||

2.2.19.61

hatvainaṃ vidhimevāhaṃ svapaṇaṃ pūrayan kṛtam |
sraṣṭāramekaṃ srakṣyāmi na nivāraya meśa mām ||

2.2.19.62

brahmovāca |
iti tasya vacaḥ śrutvā girīśasyāha cācyutaḥ |
smitaprabhinnahṛdayaḥ punarmaivamitīrayan ||

2.2.19.63

acyuta uvāca |
pratijñāpūraṇaṃ yogyaṃ parasminpuruṣe'sti vai |
vicārayasva vadhyeśa bhavatyātmani na prabho ||

2.2.19.64

trayo devā vayaṃ śambho tvadātmānaḥ parā nahi |
ekarūpā na bhinnāśca tattvataḥ suvicāraya ||

2.2.19.65

tatastadvacanaṃ śrutvā viṣṇoḥ svātipriyasya saḥ |
śambhurūce punastaṃ vai khyāpayannātmano gatim ||

2.2.19.66

śambhuruvāca |
he viṣṇo sarvabhakteśa kathamātmā vidhirmama |
lakṣyate bhinna evāyaṃ pratyakṣeṇāgrataḥ sthitaḥ ||

2.2.19.67

brahmovāca |
ityājñapto maheśena sarveṣāṃ puratastadā |
idamūce mahādevaṃ toṣayan garuḍadhvajaḥ ||

2.2.19.68

viṣṇuruvāca |
na brahmā bhavato bhinno na tvaṃ tasmātsadāśiva |
na vāhaṃ bhavato bhinno na mat tvaṃ parameśvara ||

2.2.19.69

sarvaṃ jānāsi sarvajña parameśa sadāśiva |
manmukhādakhilānsarvaṃ saṃśrāvayitumicchasi ||

2.2.19.70

tvadājñayā vadāmīśa śṛṇvantu nikhilāḥ surāḥ |
munayaścāpare śaivaṃ tattvaṃ sandhārya svaṃ manaḥ ||

2.2.19.71

pradhānasyāpradhānasya bhāgābhāgasya rūpiṇaḥ |
jyotirmayasya bhāgāste vayaṃ devāḥ prabhostrayaḥ ||

2.2.19.72

kastvaṃ ko'haṃ ca ko brahmā tavaiva paramātmanaḥ |
aṃśatrayamidaṃ bhinnaṃ sṛṣṭisthityantakāraṇam ||

2.2.19.73

cintayasvātmanātmānaṃ svalīlādhṛtavigrahaḥ |
ekastvaṃ brahma saguṇo hyaṃśabhūtā vayaṃ trayaḥ ||

2.2.19.74

śirogrīvādibhedena yathaikasyaiva varṣmaṇaḥ |
aṅgāni te tatheśasya tasya bhāgatrayaṃ hara ||

2.2.19.75

yajjyotirabhraṃ svapuraṃ purāṇaṃ kūṭasthamavyaktamanantarūpam |
nityaṃ ca dīrghādiviśeṣaṇādyai-rhīnaṃ śivastvaṃ tata eva sarvam ||

2.2.19.75.p1

brahmovāca |
etacchrutvā vacastasya mahādevo munīśvara ||

2.2.19.76

babhūva suprasannaśca na jaghāna sa māṃ tataḥ ||

2.2.19.76.c1

iti śrīśivamahāpurāṇe dvitīyāyāṃ rudrasaṃhitāyāṃ dvitīye satīkhaṇḍe satīvivāhaśivalīlāvarṇanaṃ nāmaikonaviṃśo'dhyāyaḥ ||

2.2.19.76.p2

śrīgaṇeśāya namaḥ ||

2.2.19.76.p3

śrīgaurīśaṅkarābhyāṃ namaḥ ||

2.2.19.76.p4

śrīśivamahāpurāṇam ||

2.2.19.76.p5

dvitīyāyāṃ rudrasaṃhitāyāṃ dvitīyaḥ satīkhaṇḍe

Linked texts (2)