Shivapurana 2.2.27: saptaviṃśo'dhyāyaḥ | dakṣayajñārambhaḥ
Śivapurāṇa (complete text) 2.2.27
- Language
- Sanskrit
Contents
- 2.2.27.56 — 5 parts
saptaviṃśo'dhyāyaḥ | dakṣayajñārambhaḥ
2.2.27.1
brahmovāca |
ekadā tu mune tena yajñaḥ prārambhito mahān |
tatrāhūtāstadā sarve dīkṣitena surarṣayaḥ ||
2.2.27.2
maharṣayo'khilāstatra nirjarāśca samāgatāḥ |
yadyajñakaraṇārthaṃ hi śivamāyāvimohitāḥ ||
2.2.27.3
agastyaḥ kaśyapo'triśca vāmadevastathā bhṛguḥ |
dadhīcirbhagavān vyāso bhāradvājo'tha gautamaḥ ||
2.2.27.4
pailaḥ parāśaro gargo bhārgavaḥ kakubhaḥ sitaḥ |
sumantutrikakaṅkāśca vaiśampāyana eva ca ||
2.2.27.5
ete cānye ca bahavo munayo harṣitā yayuḥ |
mama putrasya dakṣasya sadārāḥ sasutā makham ||
2.2.27.6
tathā sarve suragaṇā lokapālā mahodayāḥ |
tathopanirjarāḥ sarve svopakārabalānvitāḥ ||
2.2.27.7
satyalokātsamānīto nuto'haṃ viśvakārakaḥ |
sasutaḥ saparīvāro mūrtavedādisaṃyutaḥ ||
2.2.27.8
vaikuṇṭhācca tathā viṣṇuḥ samprārthya vividhādarāt |
sapārṣadaparīvāraḥ samānīto makhaṃ prati ||
2.2.27.9
evamanye samāyātā dakṣayajñaṃ vimohitāḥ |
satkṛtāstena dakṣeṇa sarve te hi durātmanā ||
2.2.27.10
bhavanāni mahārhāṇi suprabhāṇi mahānti ca |
tvaṣṭrā kṛtāni divyāni tebhyo dattāni tena vai ||
2.2.27.11
teṣu sarveṣu dhiṣṇyeṣu yathāyogyaṃ ca saṃsthitāḥ |
sanmānitā arājaṃste sakalā viṣṇunā mayā ||
2.2.27.12
vartamāne mahāyajñe tīrthe kanakhale tadā |
ṛtvijaśca kṛtāstena bhṛgvādyāśca tapodhanāḥ ||
2.2.27.13
adhiṣṭhātā svayaṃ viṣṇuḥ saha sarvamarudgaṇaiḥ |
ahaṃ tatrābhavaṃ brahmā trayīvidhinidarśakaḥ ||
2.2.27.14
tathaiva sarve dikpālā dvārapālāśca rakṣakāḥ |
sāyudhāḥ saparīvārāḥ kutūhalakarāḥ sadā ||
2.2.27.15
upatasthe svayaṃ yajñaḥ surūpastasya cādhvare |
sarve mahāmuniśreṣṭhāḥ svayaṃ vedadharābhavan ||
2.2.27.16
tanūnapādapi nijaṃ cakre rūpaṃ sahasraśaḥ |
haviṣāṃ grahaṇāyāśu tasmin yajñe mahotsave ||
2.2.27.17
aṣṭāśītisahasrāṇi juhvati saha ṛtvijaḥ |
udgātāraścatuḥṣaṣṭisahasrāṇi surarṣayaḥ ||
2.2.27.18
adhvaryavo'tha hotārastāvanto nāradādayaḥ |
saptarṣayaḥ samā gāthāḥ kurvanti sma pṛthakpṛthak ||
2.2.27.19
gandharvavidyādharasiddhasaṅghā-nādityasaṅghān sagaṇān sayajñān |
saṅkhyāvatānnāgacarān samastān vavre sa dakṣo hi mahādhvare sve ||
2.2.27.20
dvijarṣirājarṣisurarṣisaṅghā nṛpāḥ samitrāḥ sacivāḥ sasainyāḥ |
vasupramukhyā gaṇadevatāśca sarve vṛtāstena makhopavettrā ||
2.2.27.21
dīkṣāyuktastadā dakṣaḥ kṛtakautukamaṅgalaḥ |
bhāryayā sahito reje kṛtasvastyayano bhṛśam ||
2.2.27.22
tasmin yajñe vṛtaḥ śambhurna dakṣeṇa durātmanā |
kapālīti viniścitya tasya yajñārhatā na hi ||
2.2.27.23
kapālibhāryeti satī dayitā svasutāpi ca |
nāhūtā yajñaviṣaye dakṣeṇāguṇadarśinā ||
2.2.27.24
evaṃ pravartamāne hi dakṣayajñe mahotsave |
svakāryalagnāstatrāsan sarve te'dhvarasammatāḥ ||
2.2.27.25
etasminnantare'dṛṣṭvā tatra vai śaṅkaraṃ prabhum |
prodvignamānasaḥ śaivo dadhīco vākyamabravīt ||
2.2.27.26
dadhīca uvāca |
sarve śṛṇuta madvākyaṃ devarṣipramukhā mudā |
kasmānnaivāgataḥ śambhurasmin yajñe mahotsave ||
2.2.27.27
ete sureśā munayo mahattarāḥ salokapālāśca samāgatā hi |
tathāpi yajñastu na śobhate bhṛśaṃ pinākinā tena mahātmanā vinā ||
2.2.27.28
yenaiva sarvāṇyapi maṅgalāni bhavanti śaṃsanti mahāvipaścitaḥ |
so'sau na dṛṣṭo'tra pumān purāṇo vṛṣadhvajo nīlagalaḥ pareśaḥ ||
2.2.27.29
amaṅgalānyeva ca maṅgalāni bhavanti yenādhigatāni dakṣa |
tripañcakenāpyatha maṅgalāni bhavanti sadyaḥ parataḥ parāṇi ||
2.2.27.30
tasmāttvayaiva kartavyamāhvānaṃ parameśituḥ |
tvaritaṃ brahmaṇā vāpi viṣṇunā prabhuviṣṇunā ||
2.2.27.31
indreṇa lokapālaiśca dvijaiḥ siddhaiḥ sahādhunā |
sarvathānayanīyo'sau śaṅkaro yajñapūrtaye ||
2.2.27.32
sarvairbhavadbhirgantavyaṃ yatra devo maheśvaraḥ |
dākṣāyaṇyā samaṃ śambhumānayadhvaṃ tvarānvitāḥ ||
2.2.27.33
tena sarvaṃ pavitraṃ syācchambhunā paramātmanā |
atrāgatena deveśāḥ sāmbena paramātmanā ||
2.2.27.34
yasya smṛtyā ca nāmoktyā samagraṃ sukṛtaṃ bhavet |
tasmātsarvaprayatnena hyānetavyo vṛṣadhvajaḥ ||
2.2.27.35
samāgate śaṅkare'tra pāvano hi bhavenmakhaḥ |
bhaviṣyatyanyathāpūrṇaḥ satyametad bravīmyaham ||
2.2.27.36
brahmovāca |
tasya tadvacanaṃ śrutvā dakṣo roṣasamanvitaḥ |
uvāca tvaritaṃ mūḍhaḥ prahasanniva duṣṭadhīḥ ||
2.2.27.37
mūlaṃ viṣṇurdevatānāṃ yatra dharmaḥ sanātanaḥ |
samānīto mayā samyak kimūnaṃ yajñakarmaṇi ||
2.2.27.38
yasmin vedāśca yajñāśca karmāṇi vividhāni ca |
pratiṣṭhitāni sarvāṇi so'sau viṣṇurihāgataḥ ||
2.2.27.39
satyalokātsamāyāto brahmā lokapitāmahaḥ |
vedaiḥ sopaniṣadbhiśca vividhairāgamaiḥ saha ||
2.2.27.40
tathā suragaṇaiḥ sākamāgataḥ surarāṭ svayam |
tathā yūyaṃ samāyātā ṛṣayo vītakalmaṣāḥ ||
2.2.27.41
ye ye yajñocitāḥ śāntāḥ pātrabhūtāḥ samāgatāḥ |
vedavedārthatattvajñāḥ sarve yūyaṃ dṛḍhavratāḥ ||
2.2.27.42
atraiva ca kimasmākaṃ rudreṇāpi prayojanam |
kanyā dattā mayā vipra brahmaṇā noditena hi ||
2.2.27.43
haro'kulīno'sau vipra pitṛmātṛvivarjitaḥ |
bhūtapretapiśācānāṃ patireko duratyayaḥ ||
2.2.27.44
ātmasambhāvito mūḍhaḥ stabdho maunī samatsaraḥ |
karmaṇyasminna yogyo'sau nānīto hi mayādhunā ||
2.2.27.45
tasmāttvayedṛśaṃ vākyaṃ punarvācyaṃ na hi kvacit |
sarvairbhavadbhiḥ kartavyo yajño me saphalo mahān ||
2.2.27.46
brahmovāca |
etacchrutvā vacastasya dadhīcirvākyamabravīt |
sarveṣāṃ śṛṇvatāṃ devamunīnāṃ sārasaṃyutam ||
2.2.27.47
dadhīca uvāca |
ayajño'yaṃ mahājāto vinā tena śivena hi |
vināśo'pi viśeṣeṇa hyatra te hi bhaviṣyati ||
2.2.27.48
evamuktvā dadhīco'sāveka eva vinirgataḥ |
yajñavāṭācca dakṣasya tvaritaḥ svāśramaṃ yayau ||
2.2.27.49
tato'nye śāṅkarā ye ca mukhyāḥ śivamatānugāḥ |
niryayuḥ svāśramān sadyaḥ śāpaṃ dattvā tathaiva ca ||
2.2.27.50
munau vinirgate tasmin makhādanyeṣu duṣṭadhīḥ |
śivadrohī munīn dakṣaḥ prahasannidamabravīt ||
2.2.27.51
dakṣa uvāca |
gataḥ śivapriyo vipro dadhīco nāma nāmataḥ |
anye tathāvidhā ye ca gatāste mama cādhvarāt ||
2.2.27.52
etacchubhataraṃ jātaṃ sammataṃ me hi sarvathā |
satyaṃ bravīmi deveśa surāśca munayastathā ||
2.2.27.53
vinaṣṭacittā mandāśca mithyāvādaratāḥ khalāḥ |
vedabāhyā durācārāḥ tyājyāste makhakarmaṇi ||
2.2.27.54
vedavādaratā yūyaṃ sarve viṣṇupurogamāḥ |
yajñaṃ me saphalaṃ viprāḥ surāḥ kurvantu māciram ||
2.2.27.55
brahmovāca |
ityākarṇya vacastasya śivamāyāvimohitāḥ |
tanmakhe devayajanaṃ cakruḥ sarve surarṣayaḥ ||
2.2.27.56
iti tanmakhaśāpo hi varṇito me munīśvara |
yajñavidhvaṃsayogo'pi procyate śṛṇu sādaram ||
2.2.27.56.c1
iti śrīśivamahāpurāṇe dvitīyāyāṃ rudrasaṃhitāyāṃ dvitīye satīkhaṇḍe yajñaprārambho nāma saptaviṃśo'dhyāyaḥ ||
2.2.27.56.p2
śrīgaṇeśāya namaḥ ||
2.2.27.56.p3
śrīgaurīśaṅkarābhyāṃ namaḥ ||
2.2.27.56.p4
śrīśivamahāpurāṇam ||
2.2.27.56.p5
dvitīyāyāṃ rudrasaṃhitāyāṃ dvitīyaḥ satīkhaṇḍe
Linked texts (2)
- Skandamahāpurāṇa (vulgate) — Sanskrit
- Kālikāpurāṇa — Sanskrit