Shivapurana 2.2.3: tṛtīyo'dhyāyaḥ | kāmaśāpānugrahaḥ
Śivapurāṇa (complete text) 2.2.3
- Language
- Sanskrit
Contents
- 2.2.3.78 — 5 parts
tṛtīyo'dhyāyaḥ | kāmaśāpānugrahaḥ
2.2.3.1
brahmovāca |
tataste munayaḥ sarve madabhiprāyavedinaḥ |
cakrustaducitaṃ nāma marīcipramukhāḥ sutāḥ ||
2.2.3.2
mukhāvalokanādeva jñātvā vṛttāntamanyataḥ |
dakṣādayaśca sraṣṭāraḥ sthānaṃ patnīṃ ca te daduḥ ||
2.2.3.3
tato niścitya nāmāni marīcipramukhā dvijāḥ |
ūcuḥ saṅgatametasmai puruṣāya mamātmajāḥ ||
2.2.3.4
ṛṣaya ūcuḥ |
yasmātpramathase tattvaṃ jāto'smākaṃ yathā vidheḥ |
tasmānmanmathanāmā tvaṃ loke khyāto bhaviṣyasi ||
2.2.3.5
jagatsu kāmarūpastvaṃ tvatsamo na hi vidyate |
atastvaṃ kāmanāmāpi khyāto bhava manobhava ||
2.2.3.6
madanānmadanākhyastvaṃ jāto darpātsadarpakaḥ |
tasmātkandarpanāmāpi loke khyāto bhaviṣyasi ||
2.2.3.7
tvatsamaṃ sarvadevānāṃ yadvīryaṃ na bhaviṣyati |
tataḥ sthānāni sarvāṇi sarvavyāpī bhavāṃstataḥ ||
2.2.3.8
dakṣo'yaṃ bhavataḥ patnīṃ svayaṃ dāsyati kāminīm |
ādyaḥ prajāpatiryo hi yatheṣṭaṃ puruṣottamaḥ ||
2.2.3.9
eṣā ca kanyakā cārurūpā brahmamanobhavā |
sandhyā nāmneti vikhyātā sarvaloke bhaviṣyati ||
2.2.3.10
brahmaṇo dhyāyato yasmātsamyagjātā varāṅganā |
ataḥ sandhyeti vikhyātā krāntābhā tulyamallikā ||
2.2.3.11
brahmovāca |
kausumāni tathāstrāṇi pañcādāya manobhavaḥ |
pracchannarūpī tatraiva cintayāmāsa niścayam ||
2.2.3.12
harṣaṇaṃ rocanākhyaṃ ca mohanaṃ śoṣaṇaṃ tathā |
māraṇaṃ ceti proktāni munermohakarāṇyapi ||
2.2.3.13
brahmaṇā mama yatkarma samuddiṣṭaṃ sanātanam |
tadihaiva kariṣyāmi munīnāṃ sannidhau vidheḥ ||
2.2.3.14
tiṣṭhanti munayaścātra svayaṃ cāpi prajāpatiḥ |
eteṣāṃ sākṣibhūtaṃ me bhaviṣyatyadya niścayam ||
2.2.3.15
sandhyāpi brahmaṇā proktā cedānīṃ preṣayedvacaḥ |
iha karma parīkṣyaiva prayogānmohayāmyaham ||
2.2.3.16
brahmovāca |
iti sañcintya manasā niścitya ca manobhavaḥ |
puṣpajaṃ puṣpajātaiśca yojayāmāsa mārgaṇaiḥ ||
2.2.3.17
ālīḍhasthānamāsādya dhanurākṛṣya yatnataḥ |
cakāra valayākāraṃ kāmo dhanvivarastadā ||
2.2.3.18
saṃhite tena kodaṇḍe mārutāśca sugandhayaḥ |
vavustatra muniśreṣṭha samyagāhlādakāriṇaḥ ||
2.2.3.19
tatastānapi dhātrādīn sarvāneva ca mānasān |
pṛthak puṣpaśaraistīkṣṇairmohayāmāsa mohanaḥ ||
2.2.3.20
tataste munayaḥ sarve mohitāścāpyahaṃ mune |
saṃhito manasā kiñcidvikāraṃ prāpurāditaḥ ||
2.2.3.21
sandhyāṃ sarve nirīkṣantaḥ savikāraṃ muhurmuhuḥ |
āsan pravṛddhamadanāḥ strī yasmānmadanaidhinī ||
2.2.3.22
tataḥ sarvānsa madano mohayitvā punaḥ punaḥ |
yathendriyavikāraṃ te prāpustānakarottathā ||
2.2.3.23
udīritendriyo dhātā vīkṣyāhaṃ sa yadā ca tām |
tadaiva conapañcāśadbhāvā jātāḥ śarīrataḥ ||
2.2.3.24
sāpi tairvīkṣyamāṇātha kandarpaśarapātanāt |
cakre muhurmuhurbhāvān kaṭākṣāvaraṇādikān ||
2.2.3.25
nisargasundarī sandhyā tānbhāvān mānasodbhavān |
kurvantyatitarāṃ reje svarṇadīva tanūrmibhiḥ ||
2.2.3.26
atha bhāvayutāṃ sandhyāṃ vīkṣyākārṣaṃ prajāpatiḥ |
dharmābhipūritatanurabhilāṣamahaṃ mune ||
2.2.3.27
tataste munayaḥ sarve marīcyatrimukhā api |
dakṣādyāśca dvijaśreṣṭha prāpurvaikārikendriyam ||
2.2.3.28
dṛṣṭvā tathāvidhān dakṣamarīcipramukhāṃśca mām |
sandhyāṃ ca karmaṇi nije śraddadhe madanastadā ||
2.2.3.29
yadidaṃ brahmaṇā karma mamoddiṣṭaṃ mayāpi tat |
kartuṃ śakyamiti hyaddhā bhāvitaṃ svabhuvā tadā ||
2.2.3.30
itthaṃ pāpagatiṃ vīkṣya bhrātṛṇāṃ ca pitustathā |
dharmaḥ sasmāra śambhuṃ vai tadā dharmāvanaṃ prabhum ||
2.2.3.31
saṃsmaranmanasā dharmaḥ śaṅkaraṃ dharmapālakam |
tuṣṭāva vividhairvākyairdīno bhūtvājasambhavaḥ ||
2.2.3.32
dharma uvāca |
devadeva mahādeva dharmapāla namo'stu te |
sṛṣṭisthitivināśānāṃ kartā śambho tvameva hi ||
2.2.3.33
sṛṣṭau brahmā sthitau viṣṇuḥ pralaye hararūpadhṛk |
rajaḥsattvatamobhiśca triguṇairaguṇaḥ prabho ||
2.2.3.34
nistraiguṇyaḥ śivaḥ sākṣātturyaśca prakṛteḥ paraḥ |
nirguṇo nirvikārī tvaṃ nānālīlāviśāradaḥ ||
2.2.3.35
rakṣa rakṣa mahādeva pāpānmāṃ dustarāditaḥ |
matpitāyaṃ tathā ceme bhrātaraḥ pāpabuddhayaḥ ||
2.2.3.36
brahmovāca |
iti stuto maheśāno dharmeṇaiva paraḥ prabhuḥ |
tatrājagāma śīghraṃ vai rakṣituṃ dharmamātmabhūḥ ||
2.2.3.37
jāto viyadgataḥ śambhurvidhiṃ dṛṣṭvā tathāvidham |
māṃ dakṣādyāṃśca manasā jahāsopajahāsa ca ||
2.2.3.38
sa sādhuvādaṃ tān sarvān vihasya ca punaḥ punaḥ |
uvācedaṃ muniśreṣṭha lajjayan vṛṣabhadhvajaḥ ||
2.2.3.39
śiva uvāca |
aho brahmaṃstava kathaṃ kāmabhāvaḥ samudgataḥ |
dṛṣṭvā ca tanayāṃ naiva yogyaṃ vedānusāriṇām ||
2.2.3.40
yathā mātā ca bhaginī bhrātṛpatnī tathā sutā |
etāḥ kudṛṣṭyā draṣṭavyā na kadāpi vipaścitā ||
2.2.3.41
eṣa vai vedamārgasya niścayastvanmukhe sthitaḥ |
kathaṃ tu kāmamātreṇa sa te vismārito vidhe ||
2.2.3.42
dhairyaṃ jāgaritaṃ citte na kathaṃ caturānana |
yena kṣudreṇa kāmena rantuṃ vighaṭitaṃ vidhe | ||
2.2.3.43
ekāntayoginastasmātsarvadādityadarśinaḥ |
kathaṃ dakṣamarīcyādyā lolupāḥ strīṣu mānasāḥ ||
2.2.3.44
kathaṃ kāmo'pi mandātmā prābalyātso'dhunaiva hi |
vikṛtān kṛtavān bāṇairakālajño'lpacetanaḥ ||
2.2.3.45
dhik taṃ śrutaṃ sadā tasya yasya kāntā mano'harat |
dhairyādākṛṣya laulyeṣu majjayatyapi mānasam ||
2.2.3.46
brahmovāca |
iti tasya vacaḥ śrutvā loke so'haṃ śivasya ca |
vrīḍayā dviguṇībhūtaḥ svedārdrastvabhavaṃ kṣaṇāt ||
2.2.3.47
tataḥ kāmavikāraṃ hi nigṛhya cātyajaṃ mune |
jighṛkṣurapi tadbhītyā tāṃ sandhyāṃ kāmarūpiṇīm ||
2.2.3.48
maccharīrāttu gharmāmbho yatpapāta dvijottama |
agniṣvāttāḥ pitṛgaṇā jātāḥ pitṛgaṇāstataḥ ||
2.2.3.49
bhinnāñjananibhāḥ sarve phullarājīvalocanāḥ |
nitāntayatayaḥ puṇyāḥ saṃsāravimukhāḥ pare ||
2.2.3.50
sahasrāṇāṃ catuḥṣaṣṭiragniṣvāttāḥ prakīrtitāḥ |
ṣaḍaśītisahasrāṇi tathā barhiṣado mune ||
2.2.3.51
gharmāmbhaḥ patitaṃ bhūmau tadā dakṣaśarīrataḥ |
samastaguṇasampannā tasmājjātā varāṅganā ||
2.2.3.52
tanvaṅgī samamadhyā ca tanuromāvalī śrutā |
mṛdvaṅgī cārudaśanā navakāñcanasuprabhā ||
2.2.3.53
sarvāvayavaramyā ca pūrṇacandrānanāmbujā |
nāmnā ratiriti khyātā munīnāmapi mohinī ||
2.2.3.54
marīcipramukhāḥ ṣaḍ vai nigṛhītendriyakriyāḥ |
ṛte kratuṃ vasiṣṭhaṃ ca pulastyāṅgirasau tathā ||
2.2.3.55
kratvādīnāṃ caturṇāṃ ca bījaṃ bhūmau papāta ca |
tebhyaḥ pitṛgaṇā jātā apare munisattama ||
2.2.3.56
somapā ājyapā nāmnā tathaivānye sukālinaḥ |
haviṣmantaḥ sutāḥ sarve kavyavāhāḥ prakīrtitāḥ ||
2.2.3.57
kratostu somapāḥ putrā vasiṣṭhātkālinastathā |
ājyapākhyāḥ pulastyasya haviṣmanto'ṅgiraḥ sutāḥ ||
2.2.3.58
jāteṣu teṣu viprendra agniṣvāttādikeṣvatha |
lokānāṃ pitṛvargeṣu kavyavāṭ sa samantataḥ ||
2.2.3.59
sandhyā pitṛprasūrbhūtvā taduddeśayutābhavat |
nirdoṣā śambhusandṛṣṭā dharmakarmaparāyaṇā ||
2.2.3.60
etasminnantare śambhuranugṛhyākhilāndvijān |
dharmaṃ saṃrakṣya vidhivadantardhānaṃ gato drutam ||
2.2.3.61
atha śaṅkaravākyena lajjito'haṃ pitāmahaḥ |
kandarpāyākopiṣaṃ hi bhrukuṭīkuṭilānanaḥ ||
2.2.3.62
dṛṣṭvā mukhamabhiprāyaṃ viditvā so'pi manmathaḥ |
svabāṇānsañjahārāśu bhītaḥ paśupatermune ||
2.2.3.63
tataḥ kopasamāyuktaḥ padmayonirahaṃ mune |
ajvalaṃ cātibalavān didhakṣuriva pāvakaḥ ||
2.2.3.64
bhavanetrāgninirdagdhaḥ kandarpo darpamohitaḥ |
bhaviṣyati mahādeve kṛtvā karma suduṣkaram ||
2.2.3.65
iti vedhāstvahaṃ kāmamakṣayaṃ dvijasattama |
samakṣaṃ pitṛsaṅghasya munīnāṃ ca yatātmanām ||
2.2.3.66
iti bhīto ratipatistatkṣaṇāttyaktamārgaṇaḥ |
prādurbabhūva pratyakṣaṃ śāpaṃ śrutvātidāruṇam ||
2.2.3.67
brahmāṇaṃ māmuvācedaṃ sadakṣādisutaṃ mune |
śṛṇvatāṃ pitṛsaṅghānāṃ sandhyāyāśca vigarvadhīḥ ||
2.2.3.68
kāma uvāca |
kimarthaṃ bhavatā brahman śapto'hamiti dāruṇam |
anāgāstava lokeśa nyāyyamārgānusāriṇaḥ ||
2.2.3.69
tvayā coktaṃ nu matkarma yattad brahman kṛtaṃ mayā |
tatra yogyo na śāpo me yato nānyatkṛtaṃ mayā ||
2.2.3.70
ahaṃ viṣṇustathā śambhuḥ sarve tvaccharagocarāḥ |
iti yadbhavatā proktaṃ tanmayāpi parīkṣitam ||
2.2.3.71
nāparādho mamāpyatra brahman mayi nirāgasi |
dāruṇaḥ samayaścaiṣa śāpo deva jagatpate ||
2.2.3.72
brahmovāca |
iti tasya vacaḥ śrutvā brahmāhaṃ jagatāṃ patiḥ |
pratyavocaṃ yatātmānaṃ madanaṃ damayanmuhuḥ ||
2.2.3.73
brahmovāca |
ātmajā mama sandhyeyaṃ yasmādetatsakāmataḥ |
lakṣyīkṛto'haṃ bhavatā tataḥ śāpo mayā kṛtaḥ ||
2.2.3.74
adhunā śāntaroṣo'haṃ tvāṃ vadāmi manobhava |
śṛṇuṣva gatasandehaḥ sukhī bhava bhayaṃ tyaja ||
2.2.3.75
tvaṃ bhasma bhūtvā madana bhargalocanavahninā |
tathaivāśu samaṃ paścāccharīraṃ prāpayiṣyasi ||
2.2.3.76
yadā kariṣyati haro'ñjasā dāraparigraham |
tadā sa eva bhavataḥ śarīraṃ prāpayiṣyati ||
2.2.3.77
evamuktvātha madanamahaṃ lokapitāmahaḥ |
antargato munīndrāṇāṃ mānasānāṃ prapaśyatām ||
2.2.3.78
ityevaṃ me vacaḥ śrutvā madanaste'pi mānasāḥ |
sambabhūvuḥ sutāḥ sarve sukhino'raṃ gṛhaṃ gatāḥ ||
2.2.3.78.c1
iti śrīśivamahāpurāṇe dvitīyāyāṃ rudrasaṃhitāyāṃ dvitīye satīkhaṇḍe kāmaśāpānugraho nāma tṛtīyo'dhyāyaḥ ||
2.2.3.78.p2
śrīgaṇeśāya namaḥ ||
2.2.3.78.p3
śrīgaurīśaṅkarābhyāṃ namaḥ ||
2.2.3.78.p4
śrīśivamahāpurāṇam ||
2.2.3.78.p5
dvitīyāyāṃ rudrasaṃhitāyāṃ dvitīyaḥ satīkhaṇḍe
Linked texts (1)
- Kālikāpurāṇa — Sanskrit