Pramāṇa · Search · About · API

Shivapurana 2.2.36: ṣaṭtriṃśo'dhyāyaḥ | viṣṇuvīrabhadrasaṃvādaḥ

Śivapurāṇa (complete text) 2.2.36

Language
Sanskrit

Contents

ṣaṭtriṃśo'dhyāyaḥ | viṣṇuvīrabhadrasaṃvādaḥ

2.2.36.1

brahmovāca |
indro'pi prahasan viṣṇumātmavādarataṃ tadā |
vajrapāṇiḥ suraiḥ sārdhaṃ yoddhukāmo'bhavattadā ||

2.2.36.2

tadendro gajamārūḍho bastārūḍho'nalastathā |
yamo mahiṣamārūḍho nirṛtiḥ pretameva ca ||

2.2.36.3

pāśī ca makarārūḍho mṛgārūḍhaḥ sadāgatiḥ |
kuberaḥ puṣpakārūḍhaḥ sannaddho'bhūdatandritaḥ ||

2.2.36.4

tathānye surasaṅghāśca yakṣacāraṇaguhyakāḥ |
āruhya vāhanānyeva svāni svāni pratāpinaḥ ||

2.2.36.5

teṣāmudyogamālokya dakṣaścāsṛṅmukhastathā |
tadantikaṃ samāgatya sakalatro'bhyabhāṣata ||

2.2.36.6

dakṣa uvāca |
yuṣmadbalenaiva mayā yajñaḥ prārambhito mahān |
satkarmasiddhaye yūyaṃ pramāṇāḥ syurmahāprabhāḥ ||

2.2.36.7

brahmovāca |
tacchrutvā dakṣavacanaṃ sarve devāḥ savāsavāḥ |
niryayustvaritaṃ tatra yuddhaṃ kartuṃ samudyatāḥ ||

2.2.36.8

atha devagaṇāḥ sarve yuyudhuste balānvitāḥ |
śakrādayo lokapālā mohitāḥ śivamāyayā ||

2.2.36.9

devānāṃ ca gaṇānāṃ ca tadāsītsamaro mahān |
tīkṣṇatomaranārācairyuyudhuste parasparam ||

2.2.36.10

neduḥ śaṅkhāśca bheryaśca tasmin raṇamahotsave |
mahādundubhayo neduḥ paṭahā ḍiṇḍimādayaḥ ||

2.2.36.11

tena śabdena mahatā ślāghyamānāstadā surāḥ |
lokapālaiśca sahitā jaghnustān śivakiṅkarān ||

2.2.36.12

indrādyairlokapālaiśca gaṇāḥ śambhoḥ parāṅmukhāḥ |
kṛtāśca muniśārdūla bhṛgormantrabalena ca ||

2.2.36.13

uccāṭanaṃ kṛtaṃ teṣāṃ bhṛguṇā yajvanā tadā |
yajanārthaṃ ca devānāṃ tuṣṭyarthaṃ dīkṣitasya ca ||

2.2.36.14

parājitān svakān dṛṣṭvā vīrabhadro ruṣānvitaḥ |
bhūtapretapiśācāṃśca kṛtvā tāneva pṛṣṭhataḥ ||

2.2.36.15

vṛṣabhasthān puraskṛtya svayaṃ caiva mahābalaḥ |
mahātriśūlamādāya pātayāmāsa nirjarān ||

2.2.36.16

devān yakṣān sādhyagaṇān guhyakān cāraṇānapi |
śūlaghātaiśca te sarve gaṇā vegāt prajaghnire ||

2.2.36.17

kecid dvidhā kṛtāḥ khaḍgairmudgaraiśca vipothitāḥ |
anyaiḥ śastrairapi surā gaṇairbhinnāstadābhavan ||

2.2.36.18

evaṃ parājitāḥ sarve palāyanaparāyaṇāḥ |
parasparaṃ parityajya gatā devāstriviṣṭapam ||

2.2.36.19

kevalaṃ lokapālāste śakrādyāstasthurutsukāḥ |
saṅgrāme dāruṇe tasmin dhṛtvā dhairyaṃ mahābalāḥ ||

2.2.36.20

sarve militvā śakrādyā devāstatra raṇājire |
bṛhaspatiṃ ca papracchurvinayāvanatāstadā ||

2.2.36.21

lokapālā ūcuḥ |
guro bṛhaspate tāta mahāprājña dayānidhe |
śīghraṃ vada pṛcchato naḥ kuto'smākaṃ jayo bhavet ||

2.2.36.22

brahmovāca |
ityākarṇya vacasteṣāṃ smṛtvā śambhuṃ prayatnavān |
bṛhaspatiruvācedaṃ mahendraṃ jñānadurbalam ||

2.2.36.23

bṛhaspatiruvāca |
yaduktaṃ viṣṇunā pūrvaṃ tatsarvaṃ jātamadya vai |
tadeva vivṛṇomīndra sāvadhānatayā śṛṇu ||

2.2.36.24

asti yaśceśvaraḥ kaścit phaladaḥ sarvakarmaṇām |
kartāraṃ bhajate so'pi na svakartuḥ prabhurhi saḥ ||

2.2.36.25

na mantrauṣadhayaḥ sarve nābhicārā na laukikāḥ |
na karmāṇi na vedāśca na mīmāṃsādvayaṃ tathā ||

2.2.36.26

anyānyapi ca śāstrāṇi nānāvedayutāni ca |
jñātuṃ neśaṃ sambhavanti vadantyevaṃ purātanāḥ ||

2.2.36.27

na svajñeyo maheśānaḥ sarvavedāyutena saḥ |
bhaktairananyaśaraṇairnānyatheti mahāśrutiḥ ||

2.2.36.28

śāntyā ca parayā dṛṣṭyā sarvathā nirvikārayā |
tadanugrahato nūnaṃ jñātavyo hi sadāśivaḥ ||

2.2.36.29

paraṃ tu saṃvadiṣyāmi kāryākārya vivakṣitau |
siddhayaṃśaṃ ca sureśāna taṃ śṛṇu tvaṃ hitāya vai ||

2.2.36.30

tvamindra bāliśo bhūtvā lokapālaiḥ sahādya vai |
āgato dakṣayajñaṃ hi kiṃ kariṣyasi vikramam ||

2.2.36.31

ete rudrasahāyāśca gaṇāḥ paramakopanāḥ |
āgatā yajñavighnārthaṃ taṃ kariṣyantyasaṃśayam ||

2.2.36.32

sarvathā na hyupāyo'tra keṣāñcidapi tattvataḥ |
yajñavighnavināśārthaṃ satyaṃ satyaṃ bravīmyaham ||

2.2.36.33

brahmovāca |
evaṃ bṛhaspatervākyaṃ śrutvā te hi divaukasaḥ |
cintāmāpedire sarve lokapālāḥ savāsavāḥ ||

2.2.36.34

tato'bravīd vīrabhadro mahāvīragaṇairvṛtaḥ |
indrādīn lokapālāṃstān smṛtvā manasi śaṅkaram ||

2.2.36.35

vīrabhadra uvāca |
sarve yūyaṃ bāliśatvādavadānārthamāgatāḥ |
avadānaṃ prayacchāmi āgacchata mamāntikam ||

2.2.36.36

he śakra he śuce bhāno he śaśin he dhanādhipa |
he pāśapāṇe he vāyo nirṛte yama śeṣa he ||

2.2.36.37

he surāsurasaṅghā hīhaita yūyaṃ vicakṣaṇāḥ |
avadānāni dāsyāmi ātṛptyādyāsatāṃ varān ||

2.2.36.38

brahmovāca |
evamuktvā sitairbāṇairjaghānātha ruṣānvitaḥ |
nikhilāṃstān surān sadyo vīrabhadro gaṇāgraṇīḥ |
tairbāṇairnihatāḥsarve vāsavādyāḥ sureśvarāḥ ||

2.2.36.38.p1

palāyanaparā bhūtvā jagmuste ca diśo daśa |
gateṣu lokapāleṣu vidruteṣu sureṣu ca ||

2.2.36.38.p2

yajñavāṭopakaṇṭhe hi vīrabhadro'gamad gaṇaiḥ | 39 ||

2.2.36.40

tadā te ṛṣayaḥ sarve subhītā hi rameśvaram |
vijñaptukāmāḥ sahasā śīghramūcurnatā bhṛśam ||

2.2.36.41

ṛṣaya ūcuḥ |
devadeva ramānātha sarveśvara mahāprabho |
rakṣa yajñaṃ hi dakṣasya yajño'si tvaṃ na saṃśayaḥ ||

2.2.36.42

yajñakarmā yajñarūpo yajñāṅgo yajñarakṣakaḥ |
rakṣa yajñamato rakṣa tvatto'nyo na hi rakṣakaḥ ||

2.2.36.43

brahmovāca |
ityākarṇya vacasteṣāmṛṣīṇāṃ vacanaṃ hariḥ |
yoddhukāmo'bhavadviṣṇurvīrabhadreṇa tena vai ||

2.2.36.44

caturbhujaḥ susannaddho cakrāyudhadharaḥ karaiḥ |
mahābalo'maragaṇairyajñavāṭātsa niryayau ||

2.2.36.45

vīrabhadraḥ śūlapāṇirnānāgaṇasamanvitaḥ |
dadarśa viṣṇuṃ sannaddhaṃ yoddhukāmaṃ mahāprabhum ||

2.2.36.46

taṃ dṛṣṭvā vīrabhadro'bhūd bhrukuṭīkuṭilānanaḥ |
kṛtānta iva pāpiṣṭhaṃ mṛgendra iva vāraṇam ||

2.2.36.47

tathāvidhaṃ hariṃ dṛṣṭvā vīrabhadro'rimardanaḥ |
avadattvaritaḥ kruddho gaṇairvīraiḥ samāvṛtaḥ ||

2.2.36.48

vīrabhadra uvāca |
re re hare mahādevaśapathollaṅghanaṃ tvayā |
kathamadya kṛtaṃ citte garvaḥ kimabhavattava ||

2.2.36.49

tava śrīrudraśapathollaṅghane śaktirasti kim |
ko vā tvamasi ko vā te rakṣa'ko'sti jagattraye ||

2.2.36.50

atra tvamāgataḥ kasmādvayaṃ tannaiva vidmahe |
dakṣasya yajñapātā tvaṃ kathaṃ jāto'si tadvada ||

2.2.36.52

dākṣāyaṇyā kṛtaṃ yacca tanna dṛṣṭaṃ kimu tvayā |
proktaṃ yacca dadhīcena śrutaṃ tanna kimu tvayā cāpi dakṣayajñe'smin avadānārthamāgataḥ |
avadānaṃ prayacchāmi tava cāpi mahābhuja ||

2.2.36.53

vakṣo vidārayiṣyāmi triśūlena hare tava |
kastavāsti samāyāto rakṣako'dya mamāntikam ||

2.2.36.54

pātayiṣyāmi bhūpṛṣṭhe jvālayiṣyāmi vahninā |
dagdhaṃ bhavantamadhunā peṣayiṣyāmi satvaram ||

2.2.36.55

re re hare durācāra maheśavimukhādhama |
śrīmahārudramāhātmyaṃ kinna jānāsi pāvanam ||

2.2.36.56

athāpi tvaṃ mahābāho yoddhukāmo'grataḥ sthitaḥ |
neṣyāmi punarāvṛttiṃ yadi tiṣṭhestvamātmanā ||

2.2.36.57

brahmovāca |
tasya tadvacanaṃ śrutvā vīrabhadrasya buddhimān |
uvāca vihasan prītyā viṣṇustatra sureśvaraḥ ||

2.2.36.58

viṣṇuruvāca |
śṛṇu tvaṃ vīrabhadrādya pravakṣyāmi tvadagrataḥ |
na rudravimukhaṃ māṃ tvaṃ vada śaṅkarasevakam ||

2.2.36.59

anena prārthitaḥ pūrvaṃ yajñārthaṃ ca punaḥ punaḥ |
dakṣeṇāviditārthena karmaniṣṭhena mauḍhyataḥ ||

2.2.36.60

ahaṃ bhaktaparādhīnastathā so'pi maheśvaraḥ |
dakṣo bhakto hi me tāta tasmādatrāgato makhe ||

2.2.36.61

śṛṇu pratijñāṃ me vīra rudrakopasamudbhava |
rudratejaḥsvarūpo hi supratāpālaya prabho ||

2.2.36.62

ahaṃ nivārayāmi tvāṃ tvaṃ ca māṃ vinivāraya |
tadbhaviṣyati yadbhāvi kariṣye'haṃ parākramam ||

2.2.36.63

brahmovāca |
ityuktavati govinde prahasya sa mahābhujaḥ |
avadatsuprasanno'smi tvāṃ jñātvāsmatprabhoḥ priyam ||

2.2.36.64

tato vihasya suprīto vīrabhadro gaṇāgraṇīḥ |
praśrayāvanato'vādīdviṣṇuṃ devaṃ hi tattvataḥ ||

2.2.36.65

vīrabhadra uvāca |
tava bhāvaparīkṣārthamityuktaṃ me mahāprabho |
idānīṃ tattvato vacmi śṛṇu tvaṃ sāvadhānataḥ ||

2.2.36.66

yathā śivastathā tvaṃ hi yathā tvaṃ ca tathā śivaḥ |
iti vedā varṇayanti śivaśāsanato hare ||

2.2.36.67

śivājñayā vayaṃ sarve sevakāḥ śaṅkarasya vai |
tathāpi ca ramānātha pravādocitamādarāt ||

2.2.36.68

brahmovāca |
tacchrutvā vacanaṃ tasya vīrabhadrasya so'cyutaḥ |
prahasya cedaṃ provāca vīrabhadramidaṃ vacaḥ ||

2.2.36.69

viṣṇuruvāca |
yuddhaṃ kuru mahāvīra mayā sārdhamaśaṅkitaḥ |
tavāstraiḥ pūryamāṇo'haṃ gamiṣyāmi svamāśramam ||

2.2.36.70

brahmovāca |
ityuktvā hi viramyāsau sannaddho'bhūd raṇāya ca |
svagaṇairvīrabhadro'pi sannaddho'bhūnmahābalaḥ ||

2.2.36.70.c1

iti śrīśivamahāpurāṇe dvitīyāyāṃ rudrasaṃhitāyāṃ dvitīye satīkhaṇḍe viṣṇuvīrabhadrasaṃvādo nāma ṣaṭtriṃśo'dhyāyaḥ ||

2.2.36.70.p2

śrīgaṇeśāya namaḥ ||

2.2.36.70.p3

śrīgaurīśaṅkarābhyāṃ namaḥ ||

2.2.36.70.p4

śrīśivamahāpurāṇam ||

2.2.36.70.p5

dvitīyāyāṃ rudrasaṃhitāyāṃ dvitīyaḥ satīkhaṇḍe

Linked texts (2)