Shivapurana 2.2.37: saptatriṃśo'dhyāyaḥ | dakṣayajñavidhvaṃsaḥ
Śivapurāṇa (complete text) 2.2.37
- Language
- Sanskrit
Contents
- 2.2.37.68 — 5 parts
saptatriṃśo'dhyāyaḥ | dakṣayajñavidhvaṃsaḥ
2.2.37.1
brahmovāca |
vīrabhadro'tha yuddhe vai viṣṇunā sa mahābalaḥ |
saṃsmṛtya śaṅkaraṃ citte sarvāpadvinivāraṇam ||
2.2.37.2
āruhya syandanaṃ divyaṃ sarvavairivimardanaḥ |
gṛhītvā paramāstrāṇi siṃhanādaṃ jagarja ha ||
2.2.37.3
viṣṇuścāpi mahāghoṣaṃ pāñcajanyābhidhaṃ nijam |
dadhmau balī mahāśaṅkhaṃ svakīyān harṣayanniva ||
2.2.37.4
tacchrutvā śaṅkhanirhrādaṃ devā ye ca palāyitāḥ |
raṇaṃ hitvā gatāḥ pūrvaṃ te drutaṃ punarāyayuḥ ||
2.2.37.5
vīrabhadragaṇaiste tu lokapālāḥ savāsavāḥ |
yuddhaṃ cakrustathā siṃhanādaṃ kṛtvā balānvitāḥ ||
2.2.37.6
gaṇānāṃ lokapālānāṃ dvandvayuddhaṃ bhayāvaham |
abhavattatra tumulaṃ garjatāṃ siṃhanādataḥ ||
2.2.37.7
nandinā yuyudhe śakro'nalo vai cāśmanā tathā |
kubero'pi hi kūṣmāṇḍapatinā yuyudhe balī ||
2.2.37.8
tadendreṇa hato nandī vajreṇa śataparvaṇā ||
2.2.37.9
nandinā ca hataḥ śakrastriśūlena stanāntare ||
2.2.37.10
balinau dvāvapi prītyā yuyudhāte parasparam |
nānāghātāṃśca kurvantau nandiśakrau jigīṣayā ||
2.2.37.11
śaktyā jaghāna cāśmānaṃ śuciḥ paramakopanaḥ |
so'pi śūlena taṃ vegācchitadhāreṇa pāvakam ||
2.2.37.12
yamena saha saṅgrāmaṃ mahāloko gaṇāgraṇīḥ |
cakāra tumulaṃ vīro mahādevaṃ smaranmudā ||
2.2.37.13
nairṛtena samāgamya caṇḍaśca balavattaraḥ |
yuyudhe paramāstraiśca nairṛtiṃ niviḍambayan ||
2.2.37.14
varuṇena samaṃ vīro muṇḍaścaiva mahābalaḥ |
yuyudhe parayā śaktyā trilokīṃ vismayanniva ||
2.2.37.15
vāyunā ca hato bhṛṅgī svāstreṇa paramaujasā |
bhṛṅgiṇā ca hato vāyustriśūlena pratāpinā ||
2.2.37.16
kubereṇaiva saṅgamya kūṣmāṇḍapatirādarāt |
yuyudhe balavān vīro dhyātvā hṛdi maheśvaram ||
2.2.37.17
yoginīcakrasaṃyukto bhairavīnāyako mahān |
vidārya devānakhilān papau śoṇitamadbhutam ||
2.2.37.18
kṣetrapālāstathā tatra bubhukṣuḥ surapuṅgavān |
kālī cāpi vidāryaiva tānpapau rudhiraṃ bahu ||
2.2.37.19
atha viṣṇurmahātejā yuyudhe taiśca śatruhā |
cakraṃ cikṣepa vegena dahanniva diśo daśa ||
2.2.37.20
kṣetrapālaḥ samāyāntaṃ cakramālokya vegataḥ |
tatrāgatyāgato vīraścāgrasatsahasā balī ||
2.2.37.21
cakraṃ grasitamālokya viṣṇuḥ parapurañjayaḥ |
mukhaṃ tasya parāmṛjya tamudgālitavānarim ||
2.2.37.22
svacakramādāya mahānubhāvaḥ cukopa cātīva bhavaikabhartā |
mahābalī tairyuyudhe pravīraiḥ saṅkruddhanānāyudhadhārako'straiḥ ||
2.2.37.23
cakre mahāraṇaṃ viṣṇuḥ taiḥ sārdhaṃ yuyudhe mudā |
nānāyudhāni saṅkṣipya tumulaṃ bhīmavikramam ||
2.2.37.24
atha te bhairavādyāśca yuyudhustena bhūriśaḥ |
nānāstrāṇi vimuñcantaḥ saṅkuddhāḥ paramaujasā ||
2.2.37.25
itthaṃ teṣāṃ raṇaṃ dṛṣṭvā hariṇātulatejasā |
vinivṛtya samāgamya tānsvayaṃ yuyudhe balī ||
2.2.37.26
atha viṣṇurmahātejāścakramudyamya mūrcchitaḥ |
yuyudhe bhagavāṃstena vīrabhadreṇa mādhavaḥ ||
2.2.37.27
tayoḥ samabhavadyuddhaṃ sughoraṃ romaharṣaṇam |
mahāvīrābdhipatyostu nānāstradharayormune ||
2.2.37.28
viṣṇoryogabalāttasya dehādeva sudāruṇāḥ |
śaṅkhacakragadāhastā asaṅkhyātāśca jajñire ||
2.2.37.29
te cāpi yuyudhustena vīrabhadreṇa bhāṣatā |
viṣṇuvat balavanto hi nānāyudhadharā gaṇāḥ ||
2.2.37.30
tānsarvānapi vīro'sau nārāyaṇasamaprabhān |
bhasmīcakāra śūlena hatvā smṛtvā śivaṃ prabhum ||
2.2.37.31
tataścorasi taṃ viṣṇuṃ līlayaiva raṇājire |
jaghāna vīrabhadro hi triśūlena mahābalī ||
2.2.37.32
tena ghātena sahasā vihataḥ puruṣottamaḥ |
papāta ca tadā bhūmau visaṃjño'bhūnmune hariḥ ||
2.2.37.33
tato jajñe'dbhutaṃ tejaḥ pralayānalasannibham |
trailokyadāhakaṃ tīvraṃ vīrāṇāmapi bhīkaram ||
2.2.37.34
krodharaktekṣaṇaḥ śrīmān punarutthāya sa prabhuḥ |
prahartuṃ cakramudyamya hyatiṣṭhatpuruṣarṣabhaḥ ||
2.2.37.35
tasya cakraṃ mahāraudraṃ kālādityasamaprabham |
vyaṣṭambhayadadīnātmā vīrabhadraḥ śivaḥ prabhuḥ ||
2.2.37.36
mune śambhoḥ prabhāvāttu māyeśasya mahāprabhoḥ |
na cacāla hareścakraṃ karasthaṃ stambhitaṃ dhruvam ||
2.2.37.37
atha viṣṇurgaṇeśena vīrabhadreṇa bhāṣatā |
atiṣṭhat stambhitastena śṛṅgavāniva niścalaḥ ||
2.2.37.38
tato viṣṇuḥ stambhito hi vīrabhadreṇa nārada |
yajvopamantraṇamanuṃ niḥstambhanakaraṃ japan ||
2.2.37.39
tataḥ stambhananirmuktaḥ śārṅgadhanvā rameśvaraḥ |
śārṅgaṃ jagrāha sa kruddhaḥ svadhanuḥ saśaraṃ mune ||
2.2.37.40
tribhiśca dharṣitaṃ bāṇaistena śārṅgadhanurhareḥ |
vīrabhadreṇa tattāta tridhābhūttatkṣaṇānmune ||
2.2.37.41
atha viṣṇurmahāvāṇyā bodhitastaṃ mahāgaṇam |
asahyavarcasaṃ jñātvā hyantardhātuṃ mano dadhe ||
2.2.37.42
jñātvā ca tatsarvamidaṃ bhaviṣyaṃ satīkṛtaṃ duṣprasahaṃ pareṣām |
gatāḥ svalokaṃ svagaṇānvitāstu smṛtvā śivaṃ sarvapatiṃ svatantram ||
2.2.37.43
satyalokagataścāhaṃ putraśokena pīḍitaḥ |
acintayaṃ suduḥkhārto mayā kiṃ kāryamadya vai ||
2.2.37.44
viṣṇau mayi gate caiva devāśca munibhiḥ saha |
vinirjitā gaṇaiḥ sarve ye te yajñopajīvinaḥ ||
2.2.37.45
tamupadravamālakṣya vidhvastaṃ ca mahāmakham |
mṛgasvarūpo yajño hi mahābhīto'pi dudruve ||
2.2.37.46
taṃ tadā mṛgarūpeṇa dhāvantaṃ gaganaṃ prati |
vīrabhadraḥ samādāya viśiraskamathākarot ||
2.2.37.47
tataḥ prajāpatiṃ dharmaṃ kaśyapaṃ ca pragṛhya saḥ |
ariṣṭaneminaṃ vīro bahuputraṃ munīśvaram ||
2.2.37.48
munimaṅgirasaṃ caiva kṛśāśvaṃ ca mahāgaṇaḥ |
jaghāna mūrdhni pādena dattaṃ ca munipuṅgavam ||
2.2.37.49
sarasvatyāśca nāsāgraṃ devamātustathaiva ca |
ciccheda karajāgreṇa vīrabhadraḥ pratāpavān ||
2.2.37.50
tato'nyānapi devādīn vidārya pṛthivītale |
pātayāmāsa so'yaṃ vai krodhākrāntātilocanaḥ ||
2.2.37.51
vīrabhadro vidāryāpi devānmukhyānmunīnapi |
nābhūcchānto drutakrodhaḥ phaṇirāḍiva maṇḍitaḥ ||
2.2.37.52
vīrabhadroddhṛtārātiḥ kesarīva vanadvipān |
diśo vilokayāmāsa kaḥ kutrāstītyanukṣaṇam ||
2.2.37.53
vyapothayad bhṛguṃ yāvanmaṇibhadraḥ pratāpavān |
padākramyorasi tadākārṣīttacchmaśruluñcanam ||
2.2.37.54
caṇḍaścotpāṭayāmāsa pūṣṇo dantān pravegataḥ |
śapyamāne hare pūrvaṃ yo'hasaddarśayandataḥ ||
2.2.37.55
nandī bhagasya netre hi pātitasya ruṣā bhuvi |
ujjahāra dakṣamakṣṇā yaḥ śapantamasūsucat ||
2.2.37.56
viḍambitā svadhā tatra sā svāhā dakṣiṇā tathā |
mantrāstantrāstathā cānye tatrasthā gaṇanāyakaiḥ ||
2.2.37.57
vavṛṣuste purīṣāṇi vitānāgnau ruṣā gaṇāḥ |
anirvācyaṃ tadā cakrurgaṇā vīrāstamadhvaram ||
2.2.37.58
antarvedyantaragataṃ nilīnaṃ tadbhayād balāt |
ānināya samājñāya vīrabhadraḥ svabhūḥsutam ||
2.2.37.59
kapole'sya gṛhītvā tu khaḍgenopahṛtaṃ śiraḥ |
abhedyamabhavattasya tacca yogaprabhāvataḥ ||
2.2.37.60
abhedyaṃ tacchiro matvā śastrāstraiśca tu sarvaśaḥ |
kareṇa troṭayāmāsa padbhyāmākramya corasi ||
2.2.37.61
tacchirastasya duṣṭasya dakṣasya haravairiṇaḥ |
agnikuṇḍe pracikṣepa vīrabhadro gaṇāgraṇīḥ ||
2.2.37.62
reje tadā vīrabhadrastriśūlaṃ bhrāmayankare |
kruddhā raṇākṣasaṃvartāḥ prajvālya parvatopamāḥ ||
2.2.37.63
anāyāsena hatvaitān vīrabhadrastato'gninā |
jvālayāmāsa sakrodho dīptāgniḥ śalabhāniva ||
2.2.37.64
vīrabhadrastato dagdhān dṛṣṭvā dakṣapurogamān |
aṭṭāṭṭahāsamakarot pūrayaṃśca jagattrayam ||
2.2.37.65
vīraśriyā vṛtastatra tato nandanasambhavā |
puṣpavṛṣṭirabhūddivyā vīrabhadre gaṇānvite ||
2.2.37.66
vavurgandhavahāḥ śītāḥ sugandhāḥ sukhadāḥ śanaiḥ |
devadundubhayo neduḥ samameva tataḥ param ||
2.2.37.67
kailāsaṃ sa yayau vīraḥ kṛtakāryastataḥ param |
vināśitadṛḍhadhvānto bhānumāniva satvaram ||
2.2.37.68
kṛtakāryaṃ vīrabhadraṃ dṛṣṭvā santuṣṭamānasaḥ |
śambhurvīragaṇādhyakṣaṃ cakāra parameśvaraḥ ||
2.2.37.68.c1
iti śrīśivamahāpurāṇe dvitīyāyāṃ rudrasahitāyāṃ dvitīye satīkhaṇḍe yajñavidhvaṃsavarṇanaṃ nāma saptatriṃśo'dhyāyaḥ ||
2.2.37.68.p2
śrīgaṇeśāya namaḥ ||
2.2.37.68.p3
śrīgaurīśaṅkarābhyāṃ namaḥ ||
2.2.37.68.p4
śrīśivamahāpurāṇam ||
2.2.37.68.p5
dvitīyāyāṃ rudrasaṃhitāyāṃ dvitīyaḥ satīkhaṇḍe
Linked texts (3)
- Bhāgavatapurāṇa — Vyāsa, Sanskrit
- Skandapurāṇa (early; "Ambikākhaṇḍa") (ed. Bakker) — Sanskrit
- Mahābhāgavatapurāṇa — Sanskrit