Shivapurana 2.2.43: tricatvāriṃśo'dhyāyaḥ | dakṣayajñānusandhānam
Śivapurāṇa (complete text) 2.2.43
- Language
- Sanskrit
Contents
- 2.2.43.44 — 2 parts
tricatvāriṃśo'dhyāyaḥ | dakṣayajñānusandhānam
2.2.43.1
brahmovāca |
iti stuto rameśena mayā caiva surarṣibhiḥ |
tathānyaiśca mahādevaḥ prasannaḥ sambabhūva ha ||
2.2.43.2
atha śambhuḥ kṛpādṛṣṭyā sarvān ṛṣisurādikān |
brahmaviṣṇū samādhāya dakṣametaduvāca ha ||
2.2.43.3
mahādeva uvāca |
śṛṇu dakṣa pravakṣyāmi prasanno'smi prajāpate |
bhaktādhīnaḥ sadāhaṃ vai svatantro'pyakhileśvaraḥ ||
2.2.43.4
caturvidhā bhajante māṃ janāḥ sukṛtinaḥ sadā |
uttarottarataḥ śreṣṭhāsteṣāṃ dakṣa prajāpate ||
2.2.43.5
ārto jijñāsurarthārthī jñānī caiva caturthakaḥ |
pūrve trayaśca sāmānyāścaturtho hi viśiṣyate ||
2.2.43.6
tatra jñānī priyataro mama rūpaṃ ca sa smṛtaḥ |
tasmātpriyataro nānyaḥ satyaṃ satyaṃ vadāmyaham ||
2.2.43.7
jñānagamyo'hamātmajño vedāntaśrutipāragaiḥ |
vinā jñānena māṃ prāptuṃ yatante cālpabuddhayaḥ ||
2.2.43.8
na vedaiśca na yajñaiśca na dānaistapasā kvacit |
na śaknuvanti māṃ prāptuṃ mūḍhāḥ karmavaśā narāḥ ||
2.2.43.9
kevalaṃ karmaṇā tvaṃ sma saṃsāraṃ tartumicchasi |
ata evābhavaṃ ruṣṭo yajñavidhvaṃsakārakaḥ ||
2.2.43.10
itaḥ prabhṛti bho dakṣa matvā māṃ parameśvaram |
buddhyā jñānaparo bhūtvā kuru karma samāhitaḥ ||
2.2.43.11
anyacca śṛṇu sadbuddhyā vacanaṃ me prajāpate |
vacmi guhyaṃ dharmahetoḥ saguṇatve'pyahaṃ tava ||
2.2.43.12
ahaṃ brahmā ca viṣṇuśca jagataḥ kāraṇaṃ param |
ātmeśvara upadraṣṭā svayandṛgaviśeṣaṇaḥ ||
2.2.43.13
ātmamāyāṃ samāviśya so'haṃ guṇamayīṃ mune |
sṛjan rakṣanharanviśvaṃ dadhe saṃjñāḥ kriyocitāḥ ||
2.2.43.14
advitīye pare tasmin brahmaṇyātmani kevale |
ajñaḥ paśyati bhedena bhūtāni brahma ceśvaram ||
2.2.43.15
śiraḥkarādisvāṅgeṣu kurute na yathā pumān |
pārakyaśemuṣīṃ kvāpi bhūteṣvevaṃ hi matparaḥ ||
2.2.43.16
sarvabhūtātmanāmekabhāvanāṃ yo na paśyati |
trisurāṇāṃ bhidāṃ dakṣa sa śāntimadhigacchati ||
2.2.43.17
yaḥ karoti trideveṣu bhedabuddhiṃ narādhamaḥ |
narake sa vasennūnaṃ yāvadācandratārakam ||
2.2.43.18
matparaḥ pūjayeddevān sarvānapi vicakṣaṇaḥ |
sa jñānaṃ labhate yena muktirbhavati śāśvatī ||
2.2.43.19
vidhibhaktiṃ vinā naiva bhaktirbhavati vaiṣṇavī |
viṣṇubhaktiṃ vinā me na bhaktiḥ kvāpi prajāyate ||
2.2.43.20
ityuktvā śaṅkaraḥ svāmī sarveṣāṃ parameśvaraḥ |
sarveṣāṃ śṛṇvatāṃ tatrovāca vāṇīṃ kṛpākaraḥ ||
2.2.43.21
haribhakto hi māṃ nindettathā śaivo bhavedyadi |
tayoḥ śāpā bhaveyuste tattvaprāptirbhavenna hi ||
2.2.43.22
brahmovāca |
ityākarṇya maheśasya vacanaṃ sukhakārakam |
jaharṣuḥ sakalāstatra suramunyādayo mune ||
2.2.43.23
dakṣo'bhavanmahāprītyā śivabhaktiratastadā |
sakuṭumbaḥ surādyāste śivaṃ matvākhileśvaram ||
2.2.43.24
yathā yena kṛtā śambhoḥ saṃstutiḥ paramātmanaḥ |
tathā tasmai varo dattaḥ śambhunā tuṣṭacetasā ||
2.2.43.25
jñaptaḥ śivenāśu dakṣaḥ śivabhaktaḥ prasannadhīḥ |
yajñaṃ cakāra sampūrṇaṃ śivānugrahato mune ||
2.2.43.26
dadau bhāgānsurebhyo hi pūrṇabhāgaṃ śivāya saḥ |
dānaṃ dadau dvijebhyaśca prāptaḥ śambhoranugrahaḥ ||
2.2.43.27
atha devasya sumahattatkarma vidhipūrvakam |
dakṣaḥ samāpya vidhivatsahartvigbhiḥ prajāpatiḥ ||
2.2.43.28
evaṃ dakṣamakhaḥ pūrṇo'bhavattatra munīśvara |
śaṅkarasya prasādena parabrahmasvarūpiṇaḥ ||
2.2.43.29
atha devarṣayaḥ sarve śaṃsantaḥ śāṅkaraṃ yaśaḥ |
svadhāmāni yayustuṣṭāḥ pare'pi sukhatastadā ||
2.2.43.30
ahaṃ viṣṇuśca suprītāvapi svaṃ svaṃ paraṃ mudā |
gāyantau suyaśaḥ śambhoḥ sarvamaṅgaladaṃ sadā ||
2.2.43.31
dakṣasammānitaḥ prītyā mahādevo'pi sadgatiḥ |
kailāsaṃ sa yayau śailaṃ suprītaḥ sagaṇo nijam ||
2.2.43.32
āgatya svagiriṃ śambhuḥ sasmāra svapriyāṃ satīm |
gaṇebhyaḥ kathayāmāsa pradhānebhyaśca tatkathām ||
2.2.43.33
kālaṃ nināya vijñānī bahu taccaritaṃ vadan |
laukikīṃ gatimāśritya darśayan kāmitāṃ prabhuḥ ||
2.2.43.34
nānītikārakaḥ svāmī parabrahma satāṃ gatiḥ |
tasya mohaḥ kva vā śokaḥ kva vikāraḥ paro mune ||
2.2.43.35
ahaṃ viṣṇuśca jānīvastadbhedaṃ na kadācana |
ke pare munayo devā mānuṣādyāśca yoginaḥ ||
2.2.43.36
mahimā śāṅkaro'nanto durvijñeyo manīṣibhiḥ |
bhaktajñātaśca sadbhaktyā tatprasādādvinā śramam ||
2.2.43.37
eko'pi na vikāro hi śivasya paramātmanaḥ |
sandarśayati lokebhyaḥ kṛtvā tāṃ tādṛśīṃ gatim ||
2.2.43.38
yatpaṭhitvā ca saṃśrutya sarvalokasudhīrmune |
labhate sadgatiṃ divyāmihāpi sukhamuttamam ||
2.2.43.39
itthaṃ dākṣāyaṇī hitvā nijadehaṃ satī punaḥ |
jajñe himavataḥ patnyāṃ menāyāmiti viśrutam ||
2.2.43.40
punaḥ kṛtvā tapastatra śivaṃ vavre patiṃ ca sā |
gaurī bhūtvārdhavāmāṅgī līlāścakre'dbhutāḥ śivā ||
2.2.43.41
itthaṃ satīcaritraṃ te varṇitaṃ paramādbhutam |
bhuktimuktipradaṃ divyaṃ sarvakāmapradāyakam ||
2.2.43.42
idamākhyānamanaghaṃ pavitraṃ parapāvanam |
svargyaṃ yaśasyamāyuṣyaṃ putrapautraphalapradam ||
2.2.43.43
ya idaṃ śṛṇuyād bhaktyā śrāvayedbhaktimānnarān |
sarvakarmā labhettāta paratra paramāṃ gatim ||
2.2.43.44
yaḥ paṭhetpāṭhayedvāpi samākhyānamidaṃ śubham |
so'pi bhuktvākhilān bhogānante mokṣamavāpnuyāt ||
2.2.43.44.c1
iti śrīśivamahāpurāṇe dvitīyāyāṃ rudrasaṃhitāyāṃ dvitīye satīkhaṇḍe dakṣayajñānusandhānavarṇanaṃ nāma tricatvāriṃśo'dhyāyaḥ ||
2.2.43.44.c2
iti śrīśivamahāpurāṇe dvitīyarudrasaṃhitāyāṃ dvitīyaḥ satīkhaṇḍaḥ samāptaḥ ||
Linked texts (2)
- Bhāgavatapurāṇa — Vyāsa, Sanskrit
- Skandapurāṇa (early; "Ambikākhaṇḍa") (ed. Bakker) — Sanskrit