Pramāṇa · Search · About · API

Shivapurana 2.2.43: tricatvāriṃśo'dhyāyaḥ | dakṣayajñānusandhānam

Śivapurāṇa (complete text) 2.2.43

Language
Sanskrit

Contents

tricatvāriṃśo'dhyāyaḥ | dakṣayajñānusandhānam

2.2.43.1

brahmovāca |
iti stuto rameśena mayā caiva surarṣibhiḥ |
tathānyaiśca mahādevaḥ prasannaḥ sambabhūva ha ||

2.2.43.2

atha śambhuḥ kṛpādṛṣṭyā sarvān ṛṣisurādikān |
brahmaviṣṇū samādhāya dakṣametaduvāca ha ||

2.2.43.3

mahādeva uvāca |
śṛṇu dakṣa pravakṣyāmi prasanno'smi prajāpate |
bhaktādhīnaḥ sadāhaṃ vai svatantro'pyakhileśvaraḥ ||

2.2.43.4

caturvidhā bhajante māṃ janāḥ sukṛtinaḥ sadā |
uttarottarataḥ śreṣṭhāsteṣāṃ dakṣa prajāpate ||

2.2.43.5

ārto jijñāsurarthārthī jñānī caiva caturthakaḥ |
pūrve trayaśca sāmānyāścaturtho hi viśiṣyate ||

2.2.43.6

tatra jñānī priyataro mama rūpaṃ ca sa smṛtaḥ |
tasmātpriyataro nānyaḥ satyaṃ satyaṃ vadāmyaham ||

2.2.43.7

jñānagamyo'hamātmajño vedāntaśrutipāragaiḥ |
vinā jñānena māṃ prāptuṃ yatante cālpabuddhayaḥ ||

2.2.43.8

na vedaiśca na yajñaiśca na dānaistapasā kvacit |
na śaknuvanti māṃ prāptuṃ mūḍhāḥ karmavaśā narāḥ ||

2.2.43.9

kevalaṃ karmaṇā tvaṃ sma saṃsāraṃ tartumicchasi |
ata evābhavaṃ ruṣṭo yajñavidhvaṃsakārakaḥ ||

2.2.43.10

itaḥ prabhṛti bho dakṣa matvā māṃ parameśvaram |
buddhyā jñānaparo bhūtvā kuru karma samāhitaḥ ||

2.2.43.11

anyacca śṛṇu sadbuddhyā vacanaṃ me prajāpate |
vacmi guhyaṃ dharmahetoḥ saguṇatve'pyahaṃ tava ||

2.2.43.12

ahaṃ brahmā ca viṣṇuśca jagataḥ kāraṇaṃ param |
ātmeśvara upadraṣṭā svayandṛgaviśeṣaṇaḥ ||

2.2.43.13

ātmamāyāṃ samāviśya so'haṃ guṇamayīṃ mune |
sṛjan rakṣanharanviśvaṃ dadhe saṃjñāḥ kriyocitāḥ ||

2.2.43.14

advitīye pare tasmin brahmaṇyātmani kevale |
ajñaḥ paśyati bhedena bhūtāni brahma ceśvaram ||

2.2.43.15

śiraḥkarādisvāṅgeṣu kurute na yathā pumān |
pārakyaśemuṣīṃ kvāpi bhūteṣvevaṃ hi matparaḥ ||

2.2.43.16

sarvabhūtātmanāmekabhāvanāṃ yo na paśyati |
trisurāṇāṃ bhidāṃ dakṣa sa śāntimadhigacchati ||

2.2.43.17

yaḥ karoti trideveṣu bhedabuddhiṃ narādhamaḥ |
narake sa vasennūnaṃ yāvadācandratārakam ||

2.2.43.18

matparaḥ pūjayeddevān sarvānapi vicakṣaṇaḥ |
sa jñānaṃ labhate yena muktirbhavati śāśvatī ||

2.2.43.19

vidhibhaktiṃ vinā naiva bhaktirbhavati vaiṣṇavī |
viṣṇubhaktiṃ vinā me na bhaktiḥ kvāpi prajāyate ||

2.2.43.20

ityuktvā śaṅkaraḥ svāmī sarveṣāṃ parameśvaraḥ |
sarveṣāṃ śṛṇvatāṃ tatrovāca vāṇīṃ kṛpākaraḥ ||

2.2.43.21

haribhakto hi māṃ nindettathā śaivo bhavedyadi |
tayoḥ śāpā bhaveyuste tattvaprāptirbhavenna hi ||

2.2.43.22

brahmovāca |
ityākarṇya maheśasya vacanaṃ sukhakārakam |
jaharṣuḥ sakalāstatra suramunyādayo mune ||

2.2.43.23

dakṣo'bhavanmahāprītyā śivabhaktiratastadā |
sakuṭumbaḥ surādyāste śivaṃ matvākhileśvaram ||

2.2.43.24

yathā yena kṛtā śambhoḥ saṃstutiḥ paramātmanaḥ |
tathā tasmai varo dattaḥ śambhunā tuṣṭacetasā ||

2.2.43.25

jñaptaḥ śivenāśu dakṣaḥ śivabhaktaḥ prasannadhīḥ |
yajñaṃ cakāra sampūrṇaṃ śivānugrahato mune ||

2.2.43.26

dadau bhāgānsurebhyo hi pūrṇabhāgaṃ śivāya saḥ |
dānaṃ dadau dvijebhyaśca prāptaḥ śambhoranugrahaḥ ||

2.2.43.27

atha devasya sumahattatkarma vidhipūrvakam |
dakṣaḥ samāpya vidhivatsahartvigbhiḥ prajāpatiḥ ||

2.2.43.28

evaṃ dakṣamakhaḥ pūrṇo'bhavattatra munīśvara |
śaṅkarasya prasādena parabrahmasvarūpiṇaḥ ||

2.2.43.29

atha devarṣayaḥ sarve śaṃsantaḥ śāṅkaraṃ yaśaḥ |
svadhāmāni yayustuṣṭāḥ pare'pi sukhatastadā ||

2.2.43.30

ahaṃ viṣṇuśca suprītāvapi svaṃ svaṃ paraṃ mudā |
gāyantau suyaśaḥ śambhoḥ sarvamaṅgaladaṃ sadā ||

2.2.43.31

dakṣasammānitaḥ prītyā mahādevo'pi sadgatiḥ |
kailāsaṃ sa yayau śailaṃ suprītaḥ sagaṇo nijam ||

2.2.43.32

āgatya svagiriṃ śambhuḥ sasmāra svapriyāṃ satīm |
gaṇebhyaḥ kathayāmāsa pradhānebhyaśca tatkathām ||

2.2.43.33

kālaṃ nināya vijñānī bahu taccaritaṃ vadan |
laukikīṃ gatimāśritya darśayan kāmitāṃ prabhuḥ ||

2.2.43.34

nānītikārakaḥ svāmī parabrahma satāṃ gatiḥ |
tasya mohaḥ kva vā śokaḥ kva vikāraḥ paro mune ||

2.2.43.35

ahaṃ viṣṇuśca jānīvastadbhedaṃ na kadācana |
ke pare munayo devā mānuṣādyāśca yoginaḥ ||

2.2.43.36

mahimā śāṅkaro'nanto durvijñeyo manīṣibhiḥ |
bhaktajñātaśca sadbhaktyā tatprasādādvinā śramam ||

2.2.43.37

eko'pi na vikāro hi śivasya paramātmanaḥ |
sandarśayati lokebhyaḥ kṛtvā tāṃ tādṛśīṃ gatim ||

2.2.43.38

yatpaṭhitvā ca saṃśrutya sarvalokasudhīrmune |
labhate sadgatiṃ divyāmihāpi sukhamuttamam ||

2.2.43.39

itthaṃ dākṣāyaṇī hitvā nijadehaṃ satī punaḥ |
jajñe himavataḥ patnyāṃ menāyāmiti viśrutam ||

2.2.43.40

punaḥ kṛtvā tapastatra śivaṃ vavre patiṃ ca sā |
gaurī bhūtvārdhavāmāṅgī līlāścakre'dbhutāḥ śivā ||

2.2.43.41

itthaṃ satīcaritraṃ te varṇitaṃ paramādbhutam |
bhuktimuktipradaṃ divyaṃ sarvakāmapradāyakam ||

2.2.43.42

idamākhyānamanaghaṃ pavitraṃ parapāvanam |
svargyaṃ yaśasyamāyuṣyaṃ putrapautraphalapradam ||

2.2.43.43

ya idaṃ śṛṇuyād bhaktyā śrāvayedbhaktimānnarān |
sarvakarmā labhettāta paratra paramāṃ gatim ||

2.2.43.44

yaḥ paṭhetpāṭhayedvāpi samākhyānamidaṃ śubham |
so'pi bhuktvākhilān bhogānante mokṣamavāpnuyāt ||

2.2.43.44.c1

iti śrīśivamahāpurāṇe dvitīyāyāṃ rudrasaṃhitāyāṃ dvitīye satīkhaṇḍe dakṣayajñānusandhānavarṇanaṃ nāma tricatvāriṃśo'dhyāyaḥ ||

2.2.43.44.c2

iti śrīśivamahāpurāṇe dvitīyarudrasaṃhitāyāṃ dvitīyaḥ satīkhaṇḍaḥ samāptaḥ ||

Linked texts (2)