Shivapurana 2.3.1: prathamo'dhyāyaḥ | himācalavivāhavarṇanam
Śivapurāṇa (complete text) 2.3.1
- Language
- Sanskrit
Contents
- 2.3.1.32 — 5 parts
prathamo'dhyāyaḥ | himācalavivāhavarṇanam
2.3.1.1
nārada uvāca |
dākṣāyaṇī satī devī tyaktadehā piturmakhe |
kathaṃ girisutā brahman babhūva jagadambikā ||
2.3.1.2
kathaṃ kṛtvā tapo'tyugraṃ patimāpa śivaṃ ca sā |
etanme pṛcchate samyak kathaya tvaṃ viśeṣataḥ ||
2.3.1.3
brahmovāca |
śṛṇu tvaṃ muniśārdūla śivācaritamuttamam |
pāvanaṃ paramaṃ divyaṃ sarvapāpaharaṃ śubham ||
2.3.1.4
yadā dākṣāyaṇī devī hareṇa sahitā mudā |
himācale sucikrīḍe līlayā parameśvarī ||
2.3.1.5
matsuteyamiti jñātvā siṣeve mātṛvarcasā |
himācalapriyā menā sarvarddhibhiranirbharā ||
2.3.1.6
yadā dākṣāyaṇī ruṣṭā nādṛtā svatanuṃ jahau |
pitrā dakṣeṇa tadyajñe saṅgatā parameśvarī ||
2.3.1.7
tadaiva menakā tāṃ sā himācalapriyā mune |
śivalokasthitāṃ devīmārirādhayiṣustadā ||
2.3.1.8
tasyāmahaṃ sutā syāmityavadhārya satī hṛdā |
tyaktadehā mano dadhre bhavituṃ himavatsutā ||
2.3.1.9
samayaṃ prāpya sā devī sarvadevastutā punaḥ |
satī tyaktatanuḥ prītyā menakātanayābhavat ||
2.3.1.10
nāmnā sā pārvatī devī tapaḥ kṛtvā sudussaham |
nāradasyopadeśādvai patiṃ prāpa śivaṃ punaḥ ||
2.3.1.11
nārada uvāca |
brahman vidhe mahāprājña vada me vadatāṃ vara |
menakāyāḥ samutpattiṃ vivāhacaritaṃ tathā ||
2.3.1.12
dhanyā hi menakā devī yasyāṃ jātā sutā satī |
ato mānyā ca dhanyā ca sarveṣāṃ sā pativratā ||
2.3.1.13
brahmovāca |
śṛṇu tvaṃ nārada mune pārvatīmāturudbhavam |
vivāhaṃ caritaṃ caiva pāvanaṃ bhaktivardhanam ||
2.3.1.14
astyuttarasyāṃ diśi vai girīśo himavānmahān |
parvato hi muniśreṣṭha mahātejāḥ samṛddhibhāk ||
2.3.1.15
dvairūpyaṃ tasya vikhyātaṃ jaṅgamasthirabhedataḥ |
varṇayāmi samāsena tasya sūkṣmasvarūpakam ||
2.3.1.16
pūrvāparau toyanidhī suvigāhya sthito hi yaḥ |
nānāratnākaro ramyo mānadaṇḍa iva kṣiteḥ ||
2.3.1.17
nānāvṛkṣasamākīrṇo nānāśṛṅgasucitritaḥ |
siṃhavyāghrādipaśubhiḥ sevitaḥ sukhibhiḥ sadā ||
2.3.1.18
tuṣāranidhiratyugro nānāścaryavicitritaḥ |
devarṣisiddhamunibhiḥ saṃśritaḥ śivasampriyaḥ ||
2.3.1.19
tapaḥsthāno'tipūtātmā pāvanaśca mahātmanām |
tapassiddhiprado'tyantaṃ nānādhātvākaraḥ śubhaḥ ||
2.3.1.20
sa eva divyarūpo hi ramyaḥ sarvāṅgasundaraḥ |
viṣṇvaṃśo'vikṛtaḥ śailarājarājaḥ satāṃ priyaḥ ||
2.3.1.21
kulasthityai ca sa girirdharmavarddhanahetave |
svavivāhaṃ kartumaicchatpitṛdevahitecchayā ||
2.3.1.22
tasminnavasare devāḥ svārthamācintya kṛtsnaśaḥ |
ūcuḥ pitṝnsamāgatya divyānprītyā munīśvara ||
2.3.1.23
devā ūcuḥ
sarve śṛṇuta no vākyaṃ pitaraḥ prītamānasāḥ |
kartavyaṃ tattathaivāśu devakāryepsavo yadi ||
2.3.1.24
menā nāma sutā yā vo jyeṣṭhā maṅgalarūpiṇī |
tāṃ vivāhya ca suprītyā himākhyena mahībhṛtā ||
2.3.1.25
evaṃ sarvamahālābhaḥ sarveṣāṃ ca bhaviṣyati |
yuṣmākamamarāṇāṃ ca duḥkhahāniḥ pade pade ||
2.3.1.26
brahmovāca |
ityākarṇyāmaravacaḥ pitaraste vimṛśya ca |
smṛtvā śāpaṃ sutānāṃ ca procuromiti tadvacaḥ ||
2.3.1.27
dadurmenāṃ suvidhinā himāgāya nijātmajām |
samutsavo mahānāsīttadvivāhe sumaṅgale ||
2.3.1.28
haryādayo'pi te devā munayaścāpare'khilāḥ |
ājagmustatra saṃsmṛtya vāmadevaṃ bhavaṃ dhiyā ||
2.3.1.29
utsavaṃ kārayāmāsurdattvā dānānyanekaśaḥ |
supraśasya pitṝndivyānpraśaśaṃsurhimācalam ||
2.3.1.30
mahāmodānvitā devāste sarve samunīśvarāḥ |
sañjagmuḥ svasvadhāmāni saṃsmarantaḥ śivāśivau ||
2.3.1.31
yautukaṃ bahu samprāpya suvivāhya priyāṃ ca tām |
ājagāma svabhavanaṃ mudamāpa girīśvaraḥ ||
2.3.1.32
brahmovāca |
menayā hi himāgasya suvivāho munīśvara |
prokto me sukhadaḥ prītyā kiṃ bhūyaḥ śrotumicchasi ||
2.3.1.32.c1
iti śrīśivamahāpurāṇe dvitīyāyāṃ rudrasaṃhitāyāṃ tṛtīye pārvatīkhaṇḍe himācalavivāhavarṇanaṃ nāma prathamo'dhyāyaḥ ||
2.3.1.32.p2
śrīgaṇeśāya namaḥ ||
2.3.1.32.p3
śrīgaurīśaṅkarābhyāṃ namaḥ ||
2.3.1.32.p4
śrīśivamahāpurāṇam ||
2.3.1.32.p5
dvitīyāyāṃ rudrasaṃhitāyāṃ tṛtīyaḥ pārvatīkhaṇḍe
2.3.2.1
nārada uvāca |
vidhe prājña vadedānīṃ menotpattiṃ samādarāt |
api śāpaṃ samācakṣva kuru sandehabhañjanam ||
2.3.2.2
brahmovāca |
śṛṇu nārada suprītyā menotpattiṃ vivekataḥ |
munibhiḥ saha vakṣye'haṃ sutavarya mahābudha ||
2.3.2.3
dakṣanāmā mama suto yaḥ purā kathito mune |
tasya jātāḥ sutāḥ ṣaṣṭipramitāḥ sṛṣṭikāraṇāḥ ||
2.3.2.4
tāsāṃ vivāhamakarotsa varaiḥ kaśyapādibhiḥ |
viditaṃ te samastaṃ tatprastutaṃ śṛṇu nārada ||
2.3.2.5
tāsāṃ madhye svadhānāmnīṃ pitṛbhyo dattavānsutām |
tisro'bhavansutāstasyāḥ subhagā dharmamūrtayaḥ ||
2.3.2.6
tāsāṃ nāmāni śṛṇu me pāvanāni munīśvara |
sadā vighnaharāṇyeva mahāmaṅgaladāni ca ||
2.3.2.7
menānāmnī sutā jyeṣṭhā madhyā dhanyā kalāvatī |
antyā etāḥ sutāḥ sarvāḥ pitṝṇāṃ mānasodbhavāḥ ||
2.3.2.8
ayonijāḥ svadhāyāśca lokatastatsutā matāḥ |
āsāṃ procya sunāmāni sarvānkāmān jano labhet ||
2.3.2.9
jagadvandyāḥ sadā lokamātaraḥ paramodadāḥ |
yoginyaḥ paramā jñānanidhānāstāstrilokagāḥ ||
2.3.2.10
ekasminsamaye tisro bhaginyastā munīśvara |
śvetadvīpaṃ viṣṇulokaṃ jagmurdarśanahetave ||
2.3.2.11
kṛtvā praṇāmaṃ viṣṇośca saṃstutiṃ bhaktisaṃyutāḥ |
tasthustadājñayā tatra susamājo mahānabhūt ||
2.3.2.12
tadaiva sanakādyāstu siddhā brahmasutā mune |
gatāstatra hariṃ natvā stutvā tasthustadājñayā ||
2.3.2.13
sanakādyānmunīn dṛṣṭvottasthuste sakalā drutam |
tatrasthānsaṃsthitānnatvā devādyām̐llokavanditān ||
2.3.2.14
tisro bhaginyastāstatra nottasthurmohitā mune |
māyayā daivavivaśāḥ śaṅkarasya parātmanaḥ ||
2.3.2.15
mohinī sarvalokānāṃ śivamāyā garīyasī |
tadadhīnaṃ jagatsarvaṃ śivecchā sā prakīrtyate ||
2.3.2.16
prārabdhaṃ procyate saiva tannāmāni hyanekaśaḥ |
śivecchayā bhavatyeva nātra kāryā vicāraṇā ||
2.3.2.17
bhūtvā tadvaśagāstā vai na cakrurapi tannatim |
vismitāḥ sampradṛśyaiva saṃsthitāstatra kevalam ||
2.3.2.18
tādṛśīṃ tadgatiṃ dṛṣṭvā sanakādyā munīśvarāḥ |
jñānino'pi paraṃ cakruḥ krodhaṃ durviṣahaṃ ca te ||
2.3.2.19
śivecchāmohitastatra sakrodhastā uvāca ha |
sanatkumāro yogīśaḥ śāpaṃ daṇḍakaraṃ dadat ||
2.3.2.20
sanatkumāra uvāca |
yūyaṃ tisro bhaginyaśca mūḍhāḥ sadvayunojjhitāḥ |
ajñātaśrutitattvā hi pitṛkanyā api dhruvam ||
2.3.2.21
abhyutthānaṃ kṛtaṃ no yo namaskāro'pi garvitāḥ |
mohitā narabhāvatvātsvargād dūrā bhavantu hi ||
2.3.2.22
narastriyaḥ sambhavantu tisro'pya jñānamohitāḥ |
svakarmaṇaḥ prabhāveṇa labhadhvaṃ phalamīdṛśam ||
2.3.2.23
brahmovāca |
ityākarṇya ca sādhvyastāstisro'pi cakitā bhṛśam |
patitvā pādayostasya samūcūrnatamastakāḥ ||
2.3.2.24
pitṛtanayā ūcuḥ
munivarya dayāsindho prasanno bhava cādhunā |
tvatpraṇāmaṃ vayaṃ mūḍhāḥ kurmahe sma na bhāvataḥ ||
2.3.2.25
prāptaṃ ca tatphalaṃ vipra na te doṣo mahāmune |
anugrahaṃ kuruṣvātra labhema svargatiṃ punaḥ ||
2.3.2.26
brahmovāca śrutvā tadvacanaṃ tāta provāca sa munistadā |
śāpoddhāraṃ prasannātmā preritaḥ śivamāyayā ||
2.3.2.27
sanatkumāra uvāca
pitṝṇāṃ tanayāstisraḥ śṛṇuta prītamānasāḥ |
vacanaṃ mama śokaghnaṃ sukhadaṃ sarvadaiva vaḥ ||
2.3.2.28
viṣṇoraṃśasya śailasya himādhārasya kāminī |
jyeṣṭhā bhavatu tatkanyā bhaviṣyatyeva pārvatī ||
2.3.2.29
dhanyā priyā dvitīyā tu yoginī janakasya ca |
tasyāḥ kanyā mahālakṣmīrnāmnā sītā bhaviṣyati ||
2.3.2.30
vṛṣabhānasya vaiśyasya kaniṣṭhā ca kalāvatī |
bhaviṣyati priyā rādhā tatsutā dvāparāntataḥ ||
2.3.2.31
menakā yoginī patyā pārvatyāśca vareṇa ca |
tena dehena kailāsaṃ gamiṣyati paraṃ padam ||
2.3.2.32
dhanyā ca sītayā sīradhvajo janakavaṃśajaḥ |
jīvanmukto mahāyogī vaikuṇṭhaṃ ca gamiṣyati ||
2.3.2.33
kalāvatī vṛṣabhānasya kautukātkanyayā saha |
jīvanmuktā ca golokaṃ gamiṣyati na saṃśayaḥ ||
2.3.2.34
vinā vipattiṃ mahimā keṣāṃ kutra bhaviṣyati |
sukarmiṇāṃ gate duḥkhe prabhaved durlabhaṃ sukham ||
2.3.2.35
pitṛṇāṃ tanayāḥ yūyaṃ sarvāḥ svargavilāsikāḥ |
karmakṣayaśca yuṣmākamabhavadviṣṇudarśanāt ||
2.3.2.36
ityuktvā punarapyāha gatakrodho munīśvaraḥ |
śivaṃ saṃsmṛtya manasā jñānadaṃ bhuktimuktidam ||
2.3.2.37
aparaṃ śṛṇuta prītyā madvacaḥ sukhadaṃ sadā |
dhanyā yūyaṃ śivaprītā mānyā pūjyā hyabhīkṣṇaśaḥ ||
2.3.2.38
menāyāstanayā devī pārvatī jagadambikā |
bhaviṣyati priyā śambhostapaḥ kṛtvā sudussaham ||
2.3.2.39
dhanyāsutā smṛtā sītā rāmapatnī bhaviṣyati |
laukikācāramāśritya rāmeṇa vihariṣyati ||
2.3.2.40
kalāvatīsutā rādhā sākṣād golokavāsinī |
guptasnehanibaddhā sā kṛṣṇapatnī bhaviṣyati ||
2.3.2.41
brahmovāca |
itthamābhāṣya sa munirbhrātṛbhiḥ saha saṃstutaḥ |
sanatkumāro bhagavām̐statraivāntarhito'bhavat ||
2.3.2.42
tisro bhaginyastāstāta pitṛṇāṃ mānasīḥ sutāḥ |
gatapāpāḥ sukhaṃ prāpya svadhāma prayayurdrutam ||
2.3.2.42.c1
iti śrīśivamahāpurāṇe dvitīyāyāṃ rudrasaṃhitāyāṃ tṛtīye pārvatīkhaṇḍe pūrvagativarṇanaṃ nāma dvitīyo'dhyāyaḥ ||
2.3.2.42.p2
śrīgaṇeśāya namaḥ ||
2.3.2.42.p3
śrīgaurīśaṅkarābhyāṃ namaḥ ||
2.3.2.42.p4
śrīśivamahāpurāṇam ||
2.3.2.42.p5
dvitīyāyāṃ rudrasaṃhitāyāṃ tṛtīyaḥ pārvatīkhaṇḍe