Shivapurana 2.4.19: ekonaviṃśo'dhyāyaḥ | vivāhopakrame gaṇeśasya prathamapūjyatvavarṇanam
Śivapurāṇa (complete text) 2.4.19
- Language
- Sanskrit
Contents
ekonaviṃśo'dhyāyaḥ | vivāhopakrame gaṇeśasya prathamapūjyatvavarṇanam
2.4.19.1
nārada uvāca
gaṇeśasya śrutā tāta samyagjaniranuttamā |
caritramapi divyaṃ vai suparākramabhūṣitam ||
2.4.19.2
tataḥ kimabhavattāta tattvaṃ vada sureśvara |
śivāśivayaśassphītaṃ mahānandapradāyakam ||
2.4.19.3
brahmovāca sādhu pṛṣṭaṃ muniśreṣṭha bhavatā karuṇātmanā |
śrūyatāṃ dattakarṇaṃ hi vakṣye'haṃ ṛṣisattama ||
2.4.19.4
śivā śivaśca viprendra dvayośca sutayoḥ param |
darśaṃ darśaṃ ca tallīlāṃ mahatprema samāvahat ||
2.4.19.5
pitrorlālayatostatra sukhaṃ cāti vyavarddhata |
sadā prītyā mudā cātikhelanaṃ cakratuḥ sutau ||
2.4.19.6
tāveva tanayau tatra mātāpitrormunīśvara |
mahābhaktyā yadā yuktau paricaryāṃ pracakratuḥ ||
2.4.19.7
ṣaṇmukhe ca gaṇeśe ca pitrostadadhikaṃ sadā |
sneho vyavarddhata mahān śuklapakṣe yathā śaśī ||
2.4.19.8
kadācittau sthitau tatra rahasi premasaṃyutau |
śivā śivaśca devarṣe suvicāraparāyaṇau ||
2.4.19.8.p1
śivāśivāvūcatuḥ
vivāhayogyau sañjātau sutāviti ca tāvubhau ||
2.4.19.8.p2
vivāhaśca kathaṃ kāryaḥ putrayorubhayoḥ śubham | 9 ||
2.4.19.10
ṣaṇmukhaśca priyatamo gaṇeśaśca tathaiva ca |
iti cintāsamudvignau līlānandau babhūvatuḥ ||
2.4.19.11
svapitrormatamājñāya tau sutāvapi saṃspṛhau |
tadicchayā vivāhārthaṃ babhūvaturatho mune ||
2.4.19.12
ahaṃ ca pariṇeṣyāmi hyahaṃ caiva punaḥ punaḥ |
parasparaṃ ca nityaṃ vai vivāde tatparāvubhau ||
2.4.19.13
śrutvā tadvacanaṃ tau ca dampatī jagatāṃ prabhū |
laukikācāramāśritya vismayaṃ paramaṃ gatau ||
2.4.19.14
kiṃ kartavyaṃ kathaṃ kāryo vivāhavidhiretayoḥ |
iti niścitya tābhyāṃ vai yuktiśca racitādbhutā ||
2.4.19.15
kadācitsamaye sthitvā samāhūya svaputrakau |
kathayāmāsatustatra putrayoḥ pitarau tadā ||
2.4.19.15.p1
asmākaṃ niyamaḥ pūrvaṃ kṛtaśca sukhado hi vām ||
2.4.19.15.p2
śrūyatāṃ susutau prītyā kathayāvo yathārthakam | 16 ||
2.4.19.17
samau dvāvapi satputrau viśeṣo nātra labhyate |
tasmātpaṇaḥ kṛtaḥ śandaḥ putrayorubhayorapi ||
2.4.19.18
yaścaiva pṛthivīṃ sarvāṃ krāntvā pūrvamupāvrajet |
tasyaiva prathamaṃ kāryo vivāhaḥ śubhalakṣaṇaḥ ||
2.4.19.19
brahmovāca tayorevaṃ vacaḥ śrutvā śarajanmā mahābalaḥ |
jagāma mandirāttūrṇaṃ pṛthivīkramaṇāya vai ||
2.4.19.20
gaṇanāthaśca tatraiva saṃsthito buddhisattamaḥ |
subuddhyā saṃvicāryeti citta eva punaḥ punaḥ ||
2.4.19.21
kiṃ kartavyaṃ kva gantavyaṃ laṅghituṃ naiva śakyate |
krośamātraṃ gataḥ syādvai gamyate na mayā punaḥ ||
2.4.19.22
kiṃ punaḥ pṛthivīmetāṃ krāntvā copārjitaṃ sukham |
vicāryeti gaṇeśastu yaccakāra śṛṇuṣva tat ||
2.4.19.23
snānaṃ kṛtvā yathānyāyaṃ samāgatya svayaṃ gṛham |
uvāca pitaraṃ tatra mātaraṃ punareva saḥ ||
2.4.19.24
gaṇeśa uvāca
āsane sthāpite hyatra pūjārthaṃ bhavatoriha |
bhavantau saṃsthitau tātau pūryyatāṃ me manorathaḥ ||
2.4.19.25
brahmovāca iti śrutvā vacastasya pārvatīparameśvarau |
asthātāmāsane tatra tatpūjāgrahaṇāya vai ||
2.4.19.26
tenātha pūjitau tau ca prakrāntau ca punaḥ punaḥ |
evaṃ ca kṛtavān sapta praṇāmāṃstu tathaiva saḥ ||
2.4.19.27
baddhāñjalirathovāca gaṇeśo buddhisāgaraḥ |
stutvā bahutithastāta pitarau premavihvalau ||
2.4.19.28
gaṇeśa uvāca
bho mātarbho pitastvaṃ ca śṛṇu me paramaṃ vacaḥ |
śīghraṃ caivātra kartavyo vivāhaḥ śobhano mama ||
2.4.19.29
brahmovāca ityevaṃ vacanaṃ śrutvā gaṇeśasya mahātmanaḥ |
mahābuddhinidhiṃ taṃ tau pitarāvūcatustadā ||
2.4.19.30
śivāśivāvūcatuḥ
prakrāmeta bhavānsamyak pṛthivīṃ ca sakānanām |
kumāro gatavāṃstatra tvaṃ gaccha pura āvraja ||
2.4.19.31
brahmovāca ityevaṃ vacanaṃ śrutvā pitrorgaṇapatirdrutam |
uvāca niyatastatra vacanaṃ krodhasaṃyutaḥ ||
2.4.19.32
gaṇeśa uvāca
bho mātarbho pitardharmarūpau prājñau yuvāṃ matau |
dharmataḥ śrūyatāṃ samyak vacanaṃ mama sattamau ||
2.4.19.33
mayā tu pṛthivī krāntā saptavāraṃ punaḥ punaḥ |
evaṃ kathaṃ bruvāte vai punaśca pitarāviha ||
2.4.19.34
brahmovāca tadvacastu tadā śrutvā laukikīṃ gatimāśritau |
mahālīlākarau tatra pitarāvūcatuśca tam ||
2.4.19.35
pitarāvūcatuḥ
kadā krāntā tvayā putra pṛthivī sumahattarā |
saptadvīpā samudrāntā mahadbhirgahanairyutā ||
2.4.19.36
brahmovāca tayorevaṃ vacaḥ śrutvā śivāśaṅkarayormune |
mahābuddhinidhiḥ putro gaṇeśo vākyamabravīt ||
2.4.19.37
gaṇeśa uvāca
bhavatoḥ pūjanaṃ kṛtvā śivāśaṅkarayoraham |
svabuddhyā hi samudrāntapṛthvīkṛtaparikramaḥ ||
2.4.19.38
ityevaṃ vacanaṃ vede śāstre vā dharmasañcaye |
varttate kiṃ ca tattathyaṃ nahi kiṃ tathyameva vā ||
2.4.19.39
pitrośca pūjanaṃ kṛtvā prakrāntiṃ ca karoti yaḥ |
tasya vai pṛthivījanyaṃ phalaṃ bhavati niścitam ||
2.4.19.40
apahāya gṛhe yo vai pitarau tīrthamāvrajet |
tasya pāpaṃ tathā proktaṃ hanane ca tayoryathā ||
2.4.19.41
putrasya ca mahattīrthaṃ pitroścaraṇapaṅkajam |
anyatīrthaṃ tu dūre vai gatvā samprāpyate punaḥ ||
2.4.19.42
idaṃ sannihitaṃ tīrthaṃ sulabhaṃ dharmasādhanam |
putrasya ca striyāścaiva tīrthaṃ gehe suśobhanam ||
2.4.19.43
iti śāstrāṇi vedāśca bhāṣante yannirantaram |
bhavadbhyāṃ tatprakarttavyamasatyaṃ punareva ca ||
2.4.19.44
bhavadīyaṃ tvidaṃ rūpamasatyaṃ ca bhavediha |
tadā vedo'pyasatyo vai bhavediti na saṃśayaḥ ||
2.4.19.45
śīghraṃ ca bhavitavyo me vivāhaḥ kriyatāṃ śubhaḥ |
atha vā vedaśāstraṃ ca vyalīkaṃ kathyatāmiti ||
2.4.19.46
dvayoḥ śreṣṭhatamaṃ madhye yatsyātsamyagvicārya tat |
kartavyaṃ ca prayatnena pitarau dharmarūpiṇau ||
2.4.19.47
brahmovāca ityuktvā pārvatīputraḥ sa gaṇeśaḥ prakṛṣṭadhīḥ |
virarāma mahājñānī tadā buddhimatāṃ varaḥ ||
2.4.19.48
tau dampatī ca viśveśau pārvatīśaṅkarau tadā |
iti śrutvā vacastasya vismayaṃ paramaṃ gatau ||
2.4.19.49
tataḥ śivā śivaścaiva putraṃ buddhivicakṣaṇam |
sampraśasyocatuḥ prītyā tau yathārthaprabhāṣiṇam ||
2.4.19.49.p1
śivāśivāvūcatuḥ
putra te vimalā buddhiḥ samutpannā mahātmanaḥ ||
2.4.19.50
tvayoktaṃ yadvacaścaiva tataścaiva ca nānyathā ||
2.4.19.51
samutpanne ca duḥkhe ca yasya buddhirviśiṣyate |
tasya dukhaṃ vinaśyeta sūrye dṛṣṭe yathā tamaḥ ||
2.4.19.52
buddhiryasya balaṃ tasya nirbuddhestu kuto balam |
kūpe siṃho madonmattaḥ śaśakena nipātitaḥ ||
2.4.19.53
vedaśāstrapurāṇeṣu bālakasya yathoditam |
tvayā kṛtaṃ tu tatsarvaṃ dharmasya paripālanam ||
2.4.19.54
samyakkṛtaṃ tvayā yacca tatkenāpi bhavediha |
āvābhyāṃ mānitaṃ tacca nānyathā kriyate'dhunā ||
2.4.19.55
brahmovāca ityuktvā tau samāśvāsya gaṇeśaṃ buddhisāgaram |
vivāhakaraṇe cāsya matiṃ cakraturuttamām ||
2.4.19.55.c1
iti śrīśivamahāpurāṇe dvitīyāyāṃ rudrasaṃhitāyāṃ caturthe kumārakhaṇḍe gaṇeśavivāhopakramo nāmaikonaviṃśo'dhyāyaḥ ||
2.4.19.55.p2
śrīgaṇeśāya namaḥ ||
2.4.19.55.p3
śrīgaurīśaṅkarābhyāṃ namaḥ ||
2.4.19.55.p4
śrīśivamahāpurāṇam ||
2.4.19.55.p5
dvitīyāyāṃ rudrasaṃhitāyāṃ caturthaḥ kumārakhaṇḍe
Linked texts (2)
- Bhāgavatapurāṇa — Vyāsa, Sanskrit
- Ṣaṭsandarbha — Jīva Gosvāmin 1555, Sanskrit