Pramāṇa · Search · About · API

Shivapurana 2.4.19: ekonaviṃśo'dhyāyaḥ | vivāhopakrame gaṇeśasya prathamapūjyatvavarṇanam

Śivapurāṇa (complete text) 2.4.19

Language
Sanskrit

Contents

ekonaviṃśo'dhyāyaḥ | vivāhopakrame gaṇeśasya prathamapūjyatvavarṇanam

2.4.19.1

nārada uvāca
gaṇeśasya śrutā tāta samyagjaniranuttamā |
caritramapi divyaṃ vai suparākramabhūṣitam ||

2.4.19.2

tataḥ kimabhavattāta tattvaṃ vada sureśvara |
śivāśivayaśassphītaṃ mahānandapradāyakam ||

2.4.19.3

brahmovāca sādhu pṛṣṭaṃ muniśreṣṭha bhavatā karuṇātmanā |
śrūyatāṃ dattakarṇaṃ hi vakṣye'haṃ ṛṣisattama ||

2.4.19.4

śivā śivaśca viprendra dvayośca sutayoḥ param |
darśaṃ darśaṃ ca tallīlāṃ mahatprema samāvahat ||

2.4.19.5

pitrorlālayatostatra sukhaṃ cāti vyavarddhata |
sadā prītyā mudā cātikhelanaṃ cakratuḥ sutau ||

2.4.19.6

tāveva tanayau tatra mātāpitrormunīśvara |
mahābhaktyā yadā yuktau paricaryāṃ pracakratuḥ ||

2.4.19.7

ṣaṇmukhe ca gaṇeśe ca pitrostadadhikaṃ sadā |
sneho vyavarddhata mahān śuklapakṣe yathā śaśī ||

2.4.19.8

kadācittau sthitau tatra rahasi premasaṃyutau |
śivā śivaśca devarṣe suvicāraparāyaṇau ||

2.4.19.8.p1

śivāśivāvūcatuḥ
vivāhayogyau sañjātau sutāviti ca tāvubhau ||

2.4.19.8.p2

vivāhaśca kathaṃ kāryaḥ putrayorubhayoḥ śubham | 9 ||

2.4.19.10

ṣaṇmukhaśca priyatamo gaṇeśaśca tathaiva ca |
iti cintāsamudvignau līlānandau babhūvatuḥ ||

2.4.19.11

svapitrormatamājñāya tau sutāvapi saṃspṛhau |
tadicchayā vivāhārthaṃ babhūvaturatho mune ||

2.4.19.12

ahaṃ ca pariṇeṣyāmi hyahaṃ caiva punaḥ punaḥ |
parasparaṃ ca nityaṃ vai vivāde tatparāvubhau ||

2.4.19.13

śrutvā tadvacanaṃ tau ca dampatī jagatāṃ prabhū |
laukikācāramāśritya vismayaṃ paramaṃ gatau ||

2.4.19.14

kiṃ kartavyaṃ kathaṃ kāryo vivāhavidhiretayoḥ |
iti niścitya tābhyāṃ vai yuktiśca racitādbhutā ||

2.4.19.15

kadācitsamaye sthitvā samāhūya svaputrakau |
kathayāmāsatustatra putrayoḥ pitarau tadā ||

2.4.19.15.p1

asmākaṃ niyamaḥ pūrvaṃ kṛtaśca sukhado hi vām ||

2.4.19.15.p2

śrūyatāṃ susutau prītyā kathayāvo yathārthakam | 16 ||

2.4.19.17

samau dvāvapi satputrau viśeṣo nātra labhyate |
tasmātpaṇaḥ kṛtaḥ śandaḥ putrayorubhayorapi ||

2.4.19.18

yaścaiva pṛthivīṃ sarvāṃ krāntvā pūrvamupāvrajet |
tasyaiva prathamaṃ kāryo vivāhaḥ śubhalakṣaṇaḥ ||

2.4.19.19

brahmovāca tayorevaṃ vacaḥ śrutvā śarajanmā mahābalaḥ |
jagāma mandirāttūrṇaṃ pṛthivīkramaṇāya vai ||

2.4.19.20

gaṇanāthaśca tatraiva saṃsthito buddhisattamaḥ |
subuddhyā saṃvicāryeti citta eva punaḥ punaḥ ||

2.4.19.21

kiṃ kartavyaṃ kva gantavyaṃ laṅghituṃ naiva śakyate |
krośamātraṃ gataḥ syādvai gamyate na mayā punaḥ ||

2.4.19.22

kiṃ punaḥ pṛthivīmetāṃ krāntvā copārjitaṃ sukham |
vicāryeti gaṇeśastu yaccakāra śṛṇuṣva tat ||

2.4.19.23

snānaṃ kṛtvā yathānyāyaṃ samāgatya svayaṃ gṛham |
uvāca pitaraṃ tatra mātaraṃ punareva saḥ ||

2.4.19.24

gaṇeśa uvāca
āsane sthāpite hyatra pūjārthaṃ bhavatoriha |
bhavantau saṃsthitau tātau pūryyatāṃ me manorathaḥ ||

2.4.19.25

brahmovāca iti śrutvā vacastasya pārvatīparameśvarau |
asthātāmāsane tatra tatpūjāgrahaṇāya vai ||

2.4.19.26

tenātha pūjitau tau ca prakrāntau ca punaḥ punaḥ |
evaṃ ca kṛtavān sapta praṇāmāṃstu tathaiva saḥ ||

2.4.19.27

baddhāñjalirathovāca gaṇeśo buddhisāgaraḥ |
stutvā bahutithastāta pitarau premavihvalau ||

2.4.19.28

gaṇeśa uvāca
bho mātarbho pitastvaṃ ca śṛṇu me paramaṃ vacaḥ |
śīghraṃ caivātra kartavyo vivāhaḥ śobhano mama ||

2.4.19.29

brahmovāca ityevaṃ vacanaṃ śrutvā gaṇeśasya mahātmanaḥ |
mahābuddhinidhiṃ taṃ tau pitarāvūcatustadā ||

2.4.19.30

śivāśivāvūcatuḥ
prakrāmeta bhavānsamyak pṛthivīṃ ca sakānanām |
kumāro gatavāṃstatra tvaṃ gaccha pura āvraja ||

2.4.19.31

brahmovāca ityevaṃ vacanaṃ śrutvā pitrorgaṇapatirdrutam |
uvāca niyatastatra vacanaṃ krodhasaṃyutaḥ ||

2.4.19.32

gaṇeśa uvāca
bho mātarbho pitardharmarūpau prājñau yuvāṃ matau |
dharmataḥ śrūyatāṃ samyak vacanaṃ mama sattamau ||

2.4.19.33

mayā tu pṛthivī krāntā saptavāraṃ punaḥ punaḥ |
evaṃ kathaṃ bruvāte vai punaśca pitarāviha ||

2.4.19.34

brahmovāca tadvacastu tadā śrutvā laukikīṃ gatimāśritau |
mahālīlākarau tatra pitarāvūcatuśca tam ||

2.4.19.35

pitarāvūcatuḥ
kadā krāntā tvayā putra pṛthivī sumahattarā |
saptadvīpā samudrāntā mahadbhirgahanairyutā ||

2.4.19.36

brahmovāca tayorevaṃ vacaḥ śrutvā śivāśaṅkarayormune |
mahābuddhinidhiḥ putro gaṇeśo vākyamabravīt ||

2.4.19.37

gaṇeśa uvāca
bhavatoḥ pūjanaṃ kṛtvā śivāśaṅkarayoraham |
svabuddhyā hi samudrāntapṛthvīkṛtaparikramaḥ ||

2.4.19.38

ityevaṃ vacanaṃ vede śāstre vā dharmasañcaye |
varttate kiṃ ca tattathyaṃ nahi kiṃ tathyameva vā ||

2.4.19.39

pitrośca pūjanaṃ kṛtvā prakrāntiṃ ca karoti yaḥ |
tasya vai pṛthivījanyaṃ phalaṃ bhavati niścitam ||

2.4.19.40

apahāya gṛhe yo vai pitarau tīrthamāvrajet |
tasya pāpaṃ tathā proktaṃ hanane ca tayoryathā ||

2.4.19.41

putrasya ca mahattīrthaṃ pitroścaraṇapaṅkajam |
anyatīrthaṃ tu dūre vai gatvā samprāpyate punaḥ ||

2.4.19.42

idaṃ sannihitaṃ tīrthaṃ sulabhaṃ dharmasādhanam |
putrasya ca striyāścaiva tīrthaṃ gehe suśobhanam ||

2.4.19.43

iti śāstrāṇi vedāśca bhāṣante yannirantaram |
bhavadbhyāṃ tatprakarttavyamasatyaṃ punareva ca ||

2.4.19.44

bhavadīyaṃ tvidaṃ rūpamasatyaṃ ca bhavediha |
tadā vedo'pyasatyo vai bhavediti na saṃśayaḥ ||

2.4.19.45

śīghraṃ ca bhavitavyo me vivāhaḥ kriyatāṃ śubhaḥ |
atha vā vedaśāstraṃ ca vyalīkaṃ kathyatāmiti ||

2.4.19.46

dvayoḥ śreṣṭhatamaṃ madhye yatsyātsamyagvicārya tat |
kartavyaṃ ca prayatnena pitarau dharmarūpiṇau ||

2.4.19.47

brahmovāca ityuktvā pārvatīputraḥ sa gaṇeśaḥ prakṛṣṭadhīḥ |
virarāma mahājñānī tadā buddhimatāṃ varaḥ ||

2.4.19.48

tau dampatī ca viśveśau pārvatīśaṅkarau tadā |
iti śrutvā vacastasya vismayaṃ paramaṃ gatau ||

2.4.19.49

tataḥ śivā śivaścaiva putraṃ buddhivicakṣaṇam |
sampraśasyocatuḥ prītyā tau yathārthaprabhāṣiṇam ||

2.4.19.49.p1

śivāśivāvūcatuḥ
putra te vimalā buddhiḥ samutpannā mahātmanaḥ ||

2.4.19.50

tvayoktaṃ yadvacaścaiva tataścaiva ca nānyathā ||

2.4.19.51

samutpanne ca duḥkhe ca yasya buddhirviśiṣyate |
tasya dukhaṃ vinaśyeta sūrye dṛṣṭe yathā tamaḥ ||

2.4.19.52

buddhiryasya balaṃ tasya nirbuddhestu kuto balam |
kūpe siṃho madonmattaḥ śaśakena nipātitaḥ ||

2.4.19.53

vedaśāstrapurāṇeṣu bālakasya yathoditam |
tvayā kṛtaṃ tu tatsarvaṃ dharmasya paripālanam ||

2.4.19.54

samyakkṛtaṃ tvayā yacca tatkenāpi bhavediha |
āvābhyāṃ mānitaṃ tacca nānyathā kriyate'dhunā ||

2.4.19.55

brahmovāca ityuktvā tau samāśvāsya gaṇeśaṃ buddhisāgaram |
vivāhakaraṇe cāsya matiṃ cakraturuttamām ||

2.4.19.55.c1

iti śrīśivamahāpurāṇe dvitīyāyāṃ rudrasaṃhitāyāṃ caturthe kumārakhaṇḍe gaṇeśavivāhopakramo nāmaikonaviṃśo'dhyāyaḥ ||

2.4.19.55.p2

śrīgaṇeśāya namaḥ ||

2.4.19.55.p3

śrīgaurīśaṅkarābhyāṃ namaḥ ||

2.4.19.55.p4

śrīśivamahāpurāṇam ||

2.4.19.55.p5

dvitīyāyāṃ rudrasaṃhitāyāṃ caturthaḥ kumārakhaṇḍe

Linked texts (2)