Shivapurana 2.5.15: pañcadaśo'dhyāyaḥ | jalandharavadhopākhyāne devajalandharayuddhavarṇanam
Śivapurāṇa (complete text) 2.5.15
- Language
- Sanskrit
Contents
- 2.5.15.66 — 5 parts
pañcadaśo'dhyāyaḥ | jalandharavadhopākhyāne devajalandharayuddhavarṇanam
2.5.15.1
sanatkumāra uvāca |
ekadā vāridhisuto vṛndāpatirudāradhīḥ |
sabhāryaḥ saṃsthito vīro'suraiḥ sarvaiḥ samanvitaḥ ||
2.5.15.2
tatrājagāma suprītaḥ suvarcāstvatha bhārgavaḥ |
tejaḥ puñjo mūrta iva bhāsayansakalā diśaḥ ||
2.5.15.3
taṃ dṛṣṭvā gurumāyāntamasurāste'khilā drutam |
praṇemuḥ prītamanasaḥ sindhuputro'pi sādaram ||
2.5.15.4
dattvāśīrvacanaṃ tebhyo bhārgavastejasāṃ nidhiḥ |
niṣasādāsane ramye santasthuste'pi pūrvavat ||
2.5.15.5
atha sindhvātmajo vīro dṛṣṭvā prītyā nijāṃ sabhām |
jalandharaḥ prasanno'bhūdanaṣṭavaraśāsanaḥ ||
2.5.15.6
tatsthitaṃ chinnaśirasaṃ dṛṣṭvā rāhuṃ sa daityarāṭ |
papraccha bhārgavaṃ śīghramidaṃ sāgaranandanaḥ ||
2.5.15.7
jalandhara uvāca |
kenedaṃ vihitaṃ rāhoḥ śiraścchedanakaṃ prabho |
tadbrūhi nikhilaṃ vṛttaṃ yathāvattattvato guro ||
2.5.15.8
sanatkumāra uvāca |
ityākarṇya vacastasya sindhuputrasya bhārgavaḥ |
smṛtvā śivapadāmbhojaṃ pratyuvāca yathārthavat ||
2.5.15.9
śukra uvāca |
jalandhara mahāvīra sarvāsurasahāyaka |
śṛṇu vṛttāntamakhilaṃ yathāvatkathayāmi te ||
2.5.15.10
purā'bhavad balirvīro virocanasuto balī |
hiraṇyakaśipoścaiva prapautro dharmavittama ||
2.5.15.11
parājitāḥ surāstena rameśaṃ śaraṇaṃ yayuḥ |
savāsavāḥ svavṛttāntamācakhyuḥ svārthasādhakāḥ ||
2.5.15.12
tadājñayā'suraiḥ sārddhaṃ cakruḥ sandhimatho surāḥ |
svakāryasiddhaye tāta chalakarmavicakṣaṇāḥ ||
2.5.15.13
athāmṛtārthe sindhośca manthanaṃ cakrurādarāt |
viṣṇoḥ sahāyinaste hi surāḥ sarve'suraissaha ||
2.5.15.14
tato ratnopaharaṇamakārṣurdaityaśatravaḥ |
jagṛhuryatnato devāḥ papurapyamṛtaṃ chalāt ||
2.5.15.15
tataḥ parābhavaṃ cakrurasurāṇāṃ sahāyataḥ |
viṣṇoḥ surāḥ saśakrāste'mṛtapānādbalānvitāḥ ||
2.5.15.16
śiraśchedaṃ cakārāsau pibataścāmṛtaṃ hariḥ |
rāhordevasabhāyāṃ vai pakṣapātī haressadā ||
2.5.15.17
sanatkumāra uvāca |
evaṃ kavistasya śiraśchedaṃ rāhoḥ śaśaṃsa ca |
amṛtārthe samudrasya manthanaṃ devakāritam ||
2.5.15.18
ratnopaharaṇaṃ caiva daityānāṃ ca parābhavam |
devairamṛtapānaṃ ca kṛtaṃ sarvaṃ ca vistarāt ||
2.5.15.19
tadākarṇya mahāvīro'mbudhibālaḥ pratāpavān |
cukrodha krodharaktākṣaḥ svapiturmanthanaṃ tadā ||
2.5.15.20
atha dūtaṃ samāhūya ghasmarābhidhamuttamam |
sarvaṃ śaśaṃsa caritaṃ yadāha gururātmavān ||
2.5.15.21
atha taṃ preṣayāmāsa svadūtaṃ śakrasannidhau |
sammānya bahuśaḥ prītyā'bhayaṃ dattvā viśāradam ||
2.5.15.22
dūtastriviṣṭapaṃ tasya jagāmāramalaṃ sudhīḥ |
ghasmaro'mbudhibālasya sarvadevasamanvitam ||
2.5.15.23
tatra gatvā sa dūtastu sudharmāṃ prāpya satvaram |
garvādakharvamaulirhi devendraṃ vākyamabravīt ||
2.5.15.24
ghasmara uvāca |
jalandharo'bdhitanayaḥ sarvadaityajaneśvaraḥ |
supratāpī mahāvīraḥ svayaṃ kavisahāyavān ||
2.5.15.25
dūto'haṃ tasya vīrasya ghasmarākhyo na ghasmaraḥ |
preṣitastena vīreṇa tvatsakāśamihāgataḥ ||
2.5.15.26
avyāhatājñaḥ sarvatra jalandhara udagradhīḥ |
nirjitākhiladaityāriḥ sa yadāha śṛṇuṣva tat ||
2.5.15.27
jalandhara uvāca |
kasmāttvayā mama pitā mathitaḥ sāgaro'driṇā |
nītāni sarvaratnāni piturme devatādhama ||
2.5.15.28
ucitaṃ na kṛtaṃ te'dya tāni śīghraṃ prayaccha me |
mamāyāhi vicāryetthaṃ śaraṇaṃ daivataiḥ saha ||
2.5.15.29
anyathā te bhayaṃ bhūri bhaviṣyati surādhama |
rājyavidhvaṃsanaṃ caiva satyametadbravīmyaham ||
2.5.15.30
sanatkumāra uvāca |
iti dūtavacaḥ śrutvā vismitastridaśādhipaḥ |
uvāca taṃ smarannindro bhayaroṣasamanvitaḥ ||
2.5.15.31
adrayo madbhayāt trastāḥ svakukṣisthā yataḥ kṛtāḥ |
anye'pi mad dviṣastena rakṣitā ditijāḥ purā ||
2.5.15.32
tasmāttadratnajātaṃ tu mayā sarvaṃ hṛtaṃ kila |
na tiṣṭhati mama drohī sukhaṃ satyaṃ bravīmyaham ||
2.5.15.33
śaṅkho'pyevaṃ purā daityo māṃ dviṣansāgarātmajaḥ |
abhavanmūḍhacittastu sādhusaṅgātsamujjhitaḥ ||
2.5.15.34
mamānujena hariṇā nihataḥ sa hi pāpadhīḥ |
hiṃsakaḥ sādhusaṅghasya pāpiṣṭhaḥ sāgarodare ||
2.5.15.35
tad gaccha dūta śīghraṃ tvaṃ kathayasvāsya tattvataḥ |
abdhiputrasya sarvaṃ hi sindhormanthanakāraṇam ||
2.5.15.36
sanatkumāra uvāca |
itthaṃ visarjito dūto ghasmarākhyaḥ subuddhimān |
tadendreṇāgamattūrṇaṃ yatra vīro jalandharaḥ ||
2.5.15.37
tadidaṃ vacanaṃ daityarājo hi tena dhīmatā |
kathito nikhilaṃ śakraproktaṃ dūtena vai tadā ||
2.5.15.38
tanniśamya tato daityo roṣātprasphuritādharaḥ |
udyogamakarottūrṇaṃ sarvadevajigīṣayā ||
2.5.15.39
tadodyoge'surendrasya digbhyaḥ pātālatastathā |
ditijāḥ pratyapadyante koṭiśaḥ koṭiśastathā ||
2.5.15.40
atha śumbhaniśumbhādyairbalādhipatikoṭibhiḥ |
nirjagāma mahāvīraḥ sindhuputraḥ pratāpavān ||
2.5.15.41
prāpa triviṣṭapaṃ sadyaḥ sarvasainyasamāvṛtaḥ |
dadhmau śaṅkhaṃ jaladhijo nedurvīrāśca sarvataḥ ||
2.5.15.42
gatvā triviṣṭapaṃ daityo nandanādhiṣṭhito'bhavat |
sarvasainyaṃ samāvṛtya kurvāṇaḥ siṃhavadravam ||
2.5.15.43
puramāvṛtya tiṣṭhattad dṛṣṭvā sainyabalaṃ mahat |
niryayustvamarāvatyā devā yuddhāya daṃśitāḥ ||
2.5.15.44
tataḥ samabhavadyuddhaṃ devadānavasenayoḥ |
musalaiḥ parighairbāṇairgadāparaśuśaktibhiḥ ||
2.5.15.45
te'nyo'nyaṃ samadhāvetāṃ jaghnatuśca parasparam |
kṣaṇenābhavatāṃ sene rudhiraughapariplute ||
2.5.15.46
patitaiḥ pātyamānaiśca gajāśvarathapattibhiḥ |
vyarājata raṇe bhūmiḥ sandhyābhrapaṭalairiva ||
2.5.15.47
tatra yuddhe mṛtāndaityānbhārgavastānajīvayat |
vidyayāmṛtajīvinyā mantritaistoyabindubhiḥ ||
2.5.15.48
devānapi tathā yuddhe tatrājīvayadaṅgirāḥ |
divyauṣadhaiḥ samānīya droṇādreḥ sa punaḥ punaḥ ||
2.5.15.49
dṛṣṭavānsa tathā yuddhe punareva samutthitān |
jalandharaḥ krodhavaśo bhārgavaṃ vākyamabravīt ||
2.5.15.50
jalandhara uvāca |
mayā devā hatā yuddhe uttiṣṭhanti kathaṃ punaḥ |
tvattaḥ sañjīvinī vidyā naivānyatreti vai śrutā ||
2.5.15.51
sanatkumāra uvāca |
ityākarṇya vacastasya sindhuputrasya bhārgavaḥ |
pratyuvāca prasannātmā guruḥ śukro jalandharam ||
2.5.15.52
śukra uvāca |
divyauṣadhīḥ samānīya droṇādreraṅgirāḥ surān |
jīvayatyeṣa vai tāta satyaṃ jānīhi me vacaḥ ||
2.5.15.53
jayamicchasi cettāta śṛṇu me vacanaṃ śubham |
tataḥ so'raṃ bhujābhyāṃ tvaṃ droṇamabdhāvupāhara ||
2.5.15.54
sanatkumāra uvāca |
ityuktaḥ sa tu daityendro guruṇā bhārgaveṇa ha |
drutaṃ jagāma yatrāsāvāste caivādrirāṭ ca saḥ ||
2.5.15.55
bhujābhyāṃ tarasā daityo nītvā droṇaṃ ca taṃ tadā |
prākṣipatsāgare tūrṇaṃ citraṃ na haratejasi ||
2.5.15.56
punarāyānmahāvīrassindhuputro mahāhavam |
jaghānāstraiśca vividhaiḥ surānkṛtvā balaṃ mahat ||
2.5.15.57
atha devānhatāndṛṣṭvā droṇādrimagamad guruḥ |
tāvattatra girīdraṃ taṃ na dadarśa surārcitaḥ ||
2.5.15.58
jñātvā daityahṛtaṃ droṇaṃ dhiṣaṇo bhayavihvalaḥ |
āgatya devānprovāca jīvo vyākulamānasaḥ ||
2.5.15.59
gururuvāca |
palāyadhvaṃ surāḥ sarve droṇo nāsti girirmahān |
dhruvaṃ dhvastaśca daityena pāthodhitanayena hi ||
2.5.15.60
jalandharo mahādaityo nāyaṃ jetuṃ kṣamo yataḥ |
rudrāṃśasambhavo hyeṣa sarvāmaravimardanaḥ ||
2.5.15.61
mayā jñātaḥ prabhāvo'sya yathotpannaḥ svayaṃ surāḥ |
śivāpamānakṛcchakraceṣṭitaṃ smaratākhilam ||
2.5.15.62
sanatkumāra uvāca |
śrutvā tadvacanaṃ devāḥsurācāryaprakīrtitam |
jayāśāṃ tyaktavantaste bhayavihvalitāstathā ||
2.5.15.63
daityarājena tenātihanyamānāḥ samantataḥ |
dhairyaṃ tyaktvā'palāyanta diśo daśa savāsavāḥ ||
2.5.15.64
devānvidrāvitāndṛṣṭvā daityaḥ sāgaranandanaḥ |
śaṅkhabherījayaravaiḥ praviveśāmarāvatīm ||
2.5.15.65
praviṣṭe nagarīṃ daitye devāḥ śakrapurogamāḥ |
suvarṇādriguhāṃ prāptā nyavasandaityatāpitāḥ ||
2.5.15.66
tadaiva sarveṣvasuro'dhikāre-ṣvindrādikānāṃ viniveśya samyak |
śumbhādikāndaityavarān pṛthakpṛthak svayaṃ suvarṇādriguhāṃ vyagānmune ||
2.5.15.66.c1
iti śrīśivamahāpurāṇe dvitīyāyāṃ rudrasaṃhitāyāṃ pañcame yuddhakhaṇḍe jalandharavadhopākhyāne devajalandharayuddhavarṇanaṃ nāma pañcadaśo'dhyāyaḥ ||
2.5.15.66.p2
śrīgaṇeśāya namaḥ ||
2.5.15.66.p3
śrīgaurīśaṅkarābhyāṃ namaḥ ||
2.5.15.66.p4
śrīśivamahāpurāṇam ||
2.5.15.66.p5
dvitīyāyāṃ rudrasaṃhitāyāṃ pañcamo yuddhakhaṇḍe
Linked texts (2)
- Padmapurāṇa — Vyāsa, Sanskrit
- Skandapurāṇa (early; "Ambikākhaṇḍa") (ed. Bakker) — Sanskrit