Shivapurana 2.5.23: trayoviṃśo'dhyāyaḥ | jalandharavadhopākhyāne vṛndāpātivratabhaṅgadehatyāgavarṇanam
Śivapurāṇa (complete text) 2.5.23
- Language
- Sanskrit
Contents
trayoviṃśo'dhyāyaḥ | jalandharavadhopākhyāne vṛndāpātivratabhaṅgadehatyāgavarṇanam
2.5.23.1
vyāsa uvāca |
sanatkumāra sarvajña vada tvaṃ vadatāṃ vara |
kimakārṣīddharistatra dharmaṃ tatyāja sā katham ||
2.5.23.1.p1
sanatkumāra uvāca |
viṣṇurjālandharaṃ gatvā daityasya puṭabhedanam ||
2.5.23.1.p2
pātivratyasya bhaṅgāya vṛndāyāścākaronmatim | 2 ||
2.5.23.3
vṛndāṃ sa darśayāmāsa svapnaṃ māyāvināṃ varaḥ |
svayaṃ tannagarodyānamāsthito'dbhutavigrahaḥ ||
2.5.23.4
atha vṛndā tadā devī tatpatnī niśi suvratā |
harermāyāprabhāvāttu dussvapnaṃ sā dadarśa ha ||
2.5.23.5
svapnamadhye hi sā viṣṇumāyayā pradadarśa ha |
bharttāraṃ mahiṣārūḍhaṃ tailābhyaktaṃ digambaram ||
2.5.23.6
kṛṣṇaprasūnabhūṣāḍhyaṃ kravyādagaṇasevitam |
dakṣiṇāśāṃ gataṃ muṇḍaṃ tamasā ca vṛtaṃ tadā ||
2.5.23.7
svapuraṃ sāgare magnaṃ sahasaivātmanā saha |
ityādi bahuduḥsvapnānniśānte sā dadarśa ha ||
2.5.23.8
tataḥ prabudhya sā bālā taṃ svapnaṃ svaṃ vicinvatī |
dadarśoditamādityaṃ sacchidraṃ niṣprabhaṃ muhuḥ ||
2.5.23.9
tadaniṣṭamidaṃ jñātvā rudantī bhayavihvalā |
kutracinnāpa sā śarma gopurāṭṭālabhūmiṣu ||
2.5.23.10
tataḥsakhīdvayayutā nagarodyānamāgamat |
tatrāpi sā gatā bālā na prāpa kutracitsukham ||
2.5.23.11
tato jalandharastrī sā nirviṇṇodvignamānasā |
vanādvanāntaraṃ yātā naiva vedātmanā tadā ||
2.5.23.12
bhramatī sā tato bālā dadarśātīva bhīṣaṇau |
rākṣasau siṃhavadanau dṛṣṭvā daśanabhāsurau ||
2.5.23.13
tau dṛṣṭvā vihvalātīva palāyanaparā tadā |
dadarśa tāpasaṃ śāntaṃ saśiṣyaṃ maunamāsthitam ||
2.5.23.14
tatastatkaṇṭhamāsādya nijāṃ bāhulatāṃ bhayāt |
mune māṃ rakṣa śaraṇamāgatāsmītyabhāṣata ||
2.5.23.15
munistāṃ vihvalāṃ dṛṣṭvā rākṣasānugatāṃ tadā |
huṅkāreṇaiva tau ghorau cakāra vimukhau drutam ||
2.5.23.16
tad huṅkārabhayatrastau dṛṣṭvā tau vimukhau gatau |
vismitātīva daityendrapatnī sābhūnmune hṛdi ||
2.5.23.17
tatassā munināthaṃ taṃ bhayānmuktā kṛtāñjaliḥ |
praṇamya daṇḍavadbhūmau vṛndā vacanamabravīt ||
2.5.23.18
vṛndovāca |
muninātha dayāsindho parapīḍānivāraka |
rakṣitāhaṃ tvayā ghorādbhayādasmātkhalodbhavāt ||
2.5.23.19
samarthaḥ sarvathā tvaṃ hi sarvajño'pi kṛpānidhe |
kiñcidvijñaptumicchāmi kṛpayā tanniśāmaya ||
2.5.23.20
jalandharo hi madbharttā rudraṃ yoddhuṃ gataḥ prabho |
sa tatrāste kathaṃ yuddhe tanme kathaya suvrata ||
2.5.23.21
sanatkumāra uvāca |
munistadvākyamākarṇya maunaṃ kapaṭamāsthitaḥ |
karttuṃ svārthaṃ vidhānajñaḥ kṛpayordhvamavaikṣata ||
2.5.23.22
tāvatkapīśāvāyātau taṃ praṇamyāgrataḥ sthitau |
tatastadbhrūlatāsaṃjñāniyuktau gaganaṃ gatau ||
2.5.23.23
nītvā kṣaṇārddhamāgatya punastasyāgrataḥ sthitau |
tasyaiva kaṃ kabandhaṃ ca hastāvāstāṃ munīśvara ||
2.5.23.24
śiraḥ kabandhaṃ hastau tau dṛṣṭvābdhitanayasya sā |
papāta mūrcchitā bhūmau bhartṛvyasanaduḥkhitā ||
2.5.23.25
vṛndovāca |
yaḥ purā sukhasaṃvādairvinodayasi māṃ prabho |
sa kathaṃ na vadasyadya vallabhāṃ māmanāgasam ||
2.5.23.26
yena devāḥ sagandharvā nirjitā viṣṇunā saha |
kathaṃ sa tāpasenādya trailokyavijayī hataḥ ||
2.5.23.27
nāṅgīkṛtaṃ hi me vākyaṃ rudratattvamajānatā |
paraṃ brahma śivaśceti vadantyā daityasattama ||
2.5.23.28
tatastvaṃ hi mayā jñātastava sevāprabhāvataḥ |
garvitena tvayā naiva kusaṅgavaśagena hi ||
2.5.23.29
itthaṃ prabhāṣya bahudhā svadharmasthā ca tatpriyā |
vilalāpa vicitraṃ sā hṛdayena vidūyatā ||
2.5.23.30
tataḥsā dhairyamālambya duḥkhocchvāsānvimuñcatī |
uvāca munivaryaṃ taṃ supraṇamya kṛtāñjaliḥ ||
2.5.23.31
kṛpānidhe muniśreṣṭha paropakaraṇādara |
mayi kṛtvā kṛpāṃ sādho jīvayainaṃ mama prabhum ||
2.5.23.32
yattvamasya punaḥ śakto jīvanāya mato mama |
ataḥ sañjīvayainaṃ me prāṇanāthaṃ munīśvara ||
2.5.23.33
sanatkumāra uvāca |
ityuktvā daityapatnī sā pativratyaparāyaṇā |
pādayoḥ patitā tasya duḥkhaśvāsān vimuñcatī ||
2.5.23.34
muniruvāca |
nāyaṃ jīvayituṃ śakto rudreṇa nihato yudhi |
rudreṇa nihatā yuddhe na jīvanti kadācana ||
2.5.23.35
tathāpi kṛpayāviṣṭa enaṃ sañjīvayāmyaham |
rakṣyāḥ śaraṇagāśceti jānandharmaṃ sanātanam ||
2.5.23.36
sanatkumāra uvāca |
ityuktvā sa munistasyā jīvayitvā patiṃ mune |
antardadhe tato viṣṇuḥ sarvamāyāvināṃ varaḥ ||
2.5.23.37
drutaṃ sa jīvitastenotthitaḥ sāgaranandanaḥ |
vṛndāmāliṅgya tadvaktraṃ cucumba prītamānasaḥ ||
2.5.23.38
atha vṛndāpi bhartāraṃ dṛṣṭvā harṣitamānasā |
jahau śokaṃ ca nikhilaṃ svapnavad hṛdyamanyata ||
2.5.23.39
atha prasannahṛdayā sā hi sañjātahṛcchayā |
reme tadvanamadhyasthā tadyuktā bahuvāsarān ||
2.5.23.40
kadācitsuratasyānte dṛṣṭvā viṣṇuṃ tameva hi |
nirbhartsya krodhasaṃyuktā vṛndā vacanamabravīt ||
2.5.23.41
vṛndovāca |
dhik tadevaṃ hare śīlaṃ paradārābhigāminaḥ |
jñāto'si tvaṃ mayā samyaṅmāyī pratyakṣatāpasaḥ ||
2.5.23.42
sanatkumāra uvāca |
ityuktvā krodhamāpannā darśayantī svatejasam |
śaśāpa keśavaṃ vyāsa pātivratyaratā ca sā ||
2.5.23.43
re mahādhama daityāre paradharmavidūṣaka |
gṛhṇīṣva śaṭha maddattaṃ śāpaṃ sarvaviṣolbaṇam ||
2.5.23.44
yau tvayā māyayā khyātau svakīyau darśitau mama |
tāveva rākṣasau bhūtvā bhāryāṃ tava hariṣyataḥ ||
2.5.23.44.p1
tvaṃ cāpi bhāryāduḥkhārto vane kapisahāyavān |
bhrama sarpeśvareṇāyaṃ yaste śiṣyatvamāgataḥ45 ||
2.5.23.46
ityuktvā sā tadā vṛndā praviśaddhavyavāhanam |
viṣṇunā vāryamāṇāpi tatsthitāsaktacetasā ||
2.5.23.47
tasminnavasare devā brahmādyā nikhilā mune |
āgatāḥ khe samaṃ dāraiḥ sadgatiṃ vai didṛkṣavaḥ ||
2.5.23.48
atha daityendrapatnyāstu tajjyotiḥ paramaṃ mahat |
paśyatāṃ sarvadevānāmalokamagamaddrutam ||
2.5.23.49
śivātanau vilīnaṃ tadvṛndātejo babhūva ha |
āsījjayajayārāvaḥ khasthitāmarapaṅktiṣu ||
2.5.23.50
evaṃ vṛndā mahārājñī kālanemisutottamā |
pātivratyaprabhāvācca muktiṃ prāpa parāṃ mune ||
2.5.23.51
tato haristāmanusaṃsmanmuhu-rvṛndācitābhasmarajo'vaguṇṭhitaḥ |
tatraiva tasthau surasiddhasaṅghakaiḥ prabodhyamāno'pi yayau na śāntim ||
2.5.23.51.c1
iti śrīśivamahāpurāṇe dvitīyāyāṃ rudrasaṃhitāyāṃ pañcame yuddhakhaṇḍe jalandharavadhopākhyāne vṛndāpātivratabhaṅgadehatyāgavarṇanaṃ nāma trayoviṃśo'dhyāyaḥ ||
2.5.23.51.p2
śrīgaṇeśāya namaḥ ||
2.5.23.51.p3
śrīgaurīśaṅkarābhyāṃ namaḥ ||
2.5.23.51.p4
śrīśivamahāpurāṇam ||
2.5.23.51.p5
dvitīyāyāṃ rudrasaṃhitāyāṃ pañcamo yuddhakhaṇḍe
Linked texts (3)
- Padmapurāṇa — Vyāsa, Sanskrit
- Skandapurāṇa (early; "Ambikākhaṇḍa") (ed. Bakker) — Sanskrit
- Ānandarāmāyaṇa — Vālmīki, Sanskrit