Shivapurana 2.5.41: ekacatvāriṃśo'dhyāyaḥ | śaṅkhacūḍavadhopākhyānam
Śivapurāṇa (complete text) 2.5.41
- Language
- Sanskrit
Contents
- 2.5.41.64 — 5 parts
ekacatvāriṃśo'dhyāyaḥ | śaṅkhacūḍavadhopākhyānam
2.5.41.1
vyāsa uvāca |
nārāyaṇaśca bhagavān vīryādhānaṃ cakāra ha |
tulasyāḥ kena yatnena yonau tadvaktumarhasi ||
2.5.41.2
sanatkumāra uvāca |
nārāyaṇo hi devānāṃ kāryakartā satāṃ gatiḥ |
śaṅkhacūḍasya rūpeṇa reme tadrāmayā saha ||
2.5.41.3
tadeva śṛṇu viṣṇośca caritaṃ pramudāvaham |
śivaśāsanakartuśca mātuśca jagatāṃ hareḥ ||
2.5.41.4
raṇamadhye vyomavacaḥ śrutvā devena śambhunā |
preritaḥ śaṅkhacūḍasya gṛhītvā kavacaṃ param ||
2.5.41.5
viprarūpeṇa tvaritaṃ māyayā nijayā hariḥ |
jagāma śaṅkhacūḍasya rūpeṇa tulasīgṛham ||
2.5.41.6
dundubhiṃ vādayāmāsa tulasīdvārasannidhau |
jayaśabdaṃ ca tatraiva bodhayāmāsa sundarīm ||
2.5.41.7
tacchrutvā caiva sā sādhvī paramānandasaṃyutā |
rājamārgaṃ gavākṣeṇa dadarśa paramādarāt ||
2.5.41.8
brāhmaṇebhyo dhanaṃ dattvā kārayāmāsa maṅgalam |
drutaṃ cakāra śṛṅgāraṃ jñātvā''yātaṃ nijaṃ patim ||
2.5.41.9
avaruhya rathādviṣṇustaddevyā bhavanaṃ yayau |
śaṅkhacūḍasvarūpaḥ sa māyāvī devakāryakṛt ||
2.5.41.10
dṛṣṭvā taṃ ca puraḥ prāptaṃ svakāntaṃ sā mudānvitā |
tatpādau kṣālayāmāsa nanāma ca ruroda ca ||
2.5.41.11
ratnasiṃhāsane ramye vāsayāmāsa maṅgalam |
tāmbūlaṃ ca dadau tasmai karpūrādisuvāsitam ||
2.5.41.12
adya me saphalaṃ janma jīvanaṃ sambabhūva ha |
raṇe gataṃ ca prāṇeśaṃ paśyantyāśca punargṛhe ||
2.5.41.13
ityuktvā sakaṭākṣaṃ sā nirīkṣya sasmitaṃ mudā |
papraccha raṇavṛttāntaṃ kāntaṃ madhurayā girā ||
2.5.41.14
tulasyuvāca |
asaṅkhyaviśvasaṃhartā sa devapravaraḥ prabhuḥ |
yasyājñāvarttino devā viṣṇubrahmādayaḥ sadā ||
2.5.41.15
tridevajanakaḥ so'tra triguṇātmā ca nirguṇaḥ |
bhaktecchayā ca saguṇo haribrahmāpravartakaḥ ||
2.5.41.16
kuberasya prārthanayā guṇarūpadharo haraḥ |
kailāsavāsī gaṇapaḥ parabrahma satāṃ gatiḥ ||
2.5.41.17
yasyaikapalamātreṇa koṭibrahmāṇḍasaṅkṣayaḥ |
viṣṇubrahmādayo'tītā bahavaḥ kṣaṇamātrataḥ ||
2.5.41.18
kartuṃ sārddhaṃ ca tenaiva samaraṃ tvaṃ gataḥ prabho |
kathaṃ babhūva saṅgrāmastena devasahāyinā ||
2.5.41.19
kuśalī tvamihāyātastaṃ jitvā parameśvaram |
kathaṃ babhūva vijayastava brūhi tadeva me ||
2.5.41.20
śrutvetthaṃ tulasīvākyaṃ sa vihasya ramāpatiḥ |
śaṅkhacūḍarūpadharastāmuvācāmṛtaṃ vacaḥ ||
2.5.41.21
śrībhagavānuvāca |
yadāhaṃ raṇabhūmau ca jagāma samarapriyaḥ |
kolāhalo mahān jātaḥ pravṛtto'bhūnmahāraṇaḥ ||
2.5.41.22
devadānavayoryuddhaṃ sambabhūva jayaiṣiṇoḥ |
daityāḥ parājitāstatra nirjarairbalagarvitaiḥ ||
2.5.41.23
tadāhaṃ samaraṃ tatrākārṣaṃ devairbalotkaṭaiḥ |
parājitāśca te devāḥ śaṅkaraṃ śaraṇaṃ yayuḥ ||
2.5.41.24
rudro'pi tatsahāyārthamājagāma raṇaṃ prati |
tenāhaṃ vai ciraṃ kālamayautsaṃ baladarpitaḥ ||
2.5.41.25
āvayoḥ samaraḥ kānte pūrṇamabdaṃ babhūva ha |
nāśo babhūva sarveṣāmasurāṇāṃ ca kāmini ||
2.5.41.26
prītiṃ ca kārayāmāsa brahmā ca svayamāvayoḥ |
devānāmadhikārāśca pradattā brahmaśāsanāt ||
2.5.41.27
mayāgataṃ svabhavanaṃ śivalokaṃ śivo gataḥ |
sarvasvāsthyamatīvāpa dūrībhūto hyupadravaḥ ||
2.5.41.28
sanatkumāra uvāca |
ityuktvā jagatāṃ nāthaḥ śayanaṃ ca cakāra ha |
reme ramāpatistatra ramayā sa tayā mudā ||
2.5.41.29
sā sādhvī sukhasambhāvākarṣaṇasya vyatikramāt |
sarvaṃ vitarkayāmāsa kastvamevetyuvāca sā ||
2.5.41.30
tulasyuvāca |
ko vā tvaṃ vada māmāśu bhuktāhaṃ māyayā tvayā |
dūrīkṛtaṃ matsatītvamatha tvāṃ vai śapāmyaham ||
2.5.41.31
sanatkumāra uvāca |
tulasīvacanaṃ śrutvā hariḥ śāpabhayena ca |
dadhāra līlayā brahmansvamūrtiṃ sumanoharām ||
2.5.41.32
tad dṛṣṭvā tulasī rūpaṃ jñātvā viṣṇuṃ tu cihnataḥ |
pātivratyaparityāgāt kruddhā sā tamuvāca ha ||
2.5.41.33
tulasyuvāca |
he viṣṇo te dayā nāsti pāṣāṇasadṛśaṃ manaḥ |
patidharmasya bhaṅgena mama svāmī hataḥ khalu ||
2.5.41.34
pāṣāṇasadṛśastvaṃ ca dayāhīno yataḥ khalaḥ |
tasmātpāṣāṇarūpastvaṃ macchāpena bhavādhunā ||
2.5.41.35
ye vadanti dayāsindhuṃ tvāṃ bhrāntāste na saṃśayaḥ |
bhakto vināparādhena parārthe ca kathaṃ hataḥ ||
2.5.41.36
sanatkumāra uvāca |
ityuktvā tulasī sā vai śaṅkhacūḍapriyā satī |
bhṛśaṃ ruroda śokārtā vilalāpa bhṛśaṃ muhuḥ ||
2.5.41.37
tatastāṃ rudatīṃ dṛṣṭvā sa viṣṇuḥ parameśvaraḥ |
sasmāra śaṅkaraṃ devaṃ yena sammohitaṃ jagat ||
2.5.41.38
tataḥ prādurbabhūvātha śaṅkaro bhaktavatsalaḥ |
hariṇā praṇataścāsītsannuto vinayena saḥ ||
2.5.41.39
śokākulaṃ hariṃ dṛṣṭvā vilapantīṃ ca tatpriyām |
nayena bodhayāmāsa taṃ tāṃ kṛpaṇavatsalām ||
2.5.41.40
śaṅkara uvāca |
mā rodīstulasi tvaṃ hi bhuṅkte karmaphalaṃ janaḥ |
sukhaduḥkhado na ko'pyasti saṃsāre karmasāgare ||
2.5.41.41
prastutaṃ śṛṇu nirduḥkhaṃ śṛṇoti sumanā hariḥ |
dvayoḥ sukhakaraṃ yattad bravīmi sukhahetave ||
2.5.41.42
tapastvayā kṛtaṃ bhadre tasyaiva tapasaḥ phalam |
tadanyathā kathaṃ syādvai jātaṃ tvayi tathā ca tat ||
2.5.41.43
idaṃ śarīraṃ tyaktvā ca divyadehaṃ vidhāya ca |
ramasva hariṇā nityaṃ ramayā sadṛśī bhava ||
2.5.41.44
taveyaṃ tanurutsṛṣṭā nadīrūpā bhavediha |
bhārate puṇyarūpā sā gaṇḍakīti ca viśrutā ||
2.5.41.45
kiyatkālaṃ mahādevi devapūjanasādhane |
pradhānarūpā tulasī bhaviṣyati vareṇa me ||
2.5.41.46
svarge martye ca pātāle tiṣṭha tvaṃ harisannidhau |
bhava tvaṃ tulasīvṛkṣo varā puṣpeṣu sundari ||
2.5.41.47
vṛkṣādhiṣṭhātṛdevī tvaṃ vaikuṇṭhe divyarūpiṇī |
sārdhaṃ rahasi hariṇā nityaṃ krīḍāṃ kariṣyasi ||
2.5.41.48
nadyadhiṣṭhātṛdevī yā bhārate bahupuṇyadā |
lavaṇodasya patnī sā haryaṃśasya bhaviṣyasi ||
2.5.41.49
harirvai śailarūpī ca gaṇḍakī tīrasannidhau |
saṅkariṣyatyadhiṣṭhānaṃ bhārate tava śāpataḥ ||
2.5.41.50
tatra koṭyaśca kīṭāśca tīkṣṇadaṃṣṭrā bhayaṅkarāḥ |
tacchittvā kuhare cakraṃ kariṣyanti tadīyakam ||
2.5.41.51
śālagrāmaśilā sā hi tadbhedādatipuṇyadā |
lakṣmīnārāyaṇākhyādiścakrabhedādbhaviṣyati ||
2.5.41.52
śālagrāmaśilā viṣṇostulasyāstava saṅgamaḥ |
sadā sādṛśyarūpā yā bahupuṇyavivarddhinī ||
2.5.41.53
tulasīpatravicchedaṃ śālagrāme karoti yaḥ |
tasya janmāntare bhadre strīvicchedo bhaviṣyati ||
2.5.41.54
tulasīpatravicchedaṃ śaṅkhaṃ hitvā karoti yaḥ |
bhāryāhīno bhavetso'pi rogī syātsaptajanmasu ||
2.5.41.55
śālagrāmaśca tulasī śaṅkhaṃ caikatra eva hi |
yo rakṣati mahājñānī sa bhavecchrīharipriyaḥ ||
2.5.41.56
tvaṃ priyāḥ śaṅkhacūḍasya caikamanvantarāvadhi |
śaṅkhena sārdhaṃ tvadbhedaḥ kevalaṃ duḥkhadastava ||
2.5.41.57
sanatkumāra uvāca |
ityuktvā śaṅkarastatra māhātmyamūcivāṃstadā |
śālagrāmaśilāyāśca tulasyā bahupuṇyadam ||
2.5.41.58
tataścāntarhito bhūtvā modayitvā hariṃ ca tām |
jagāma svālayaṃ śambhuḥ śarmado hi sadā satām ||
2.5.41.59
iti śrutvā vacaḥ śambhoḥ prasannā tu tulasyabhūt |
taddehaṃ ca parityajya divyarūpā babhūva ha ||
2.5.41.60
prajagāma tayā sārddhaṃ vaikuṇṭhaṃ kamalāpatiḥ |
sadyastaddehajātā ca babhūva gaṇḍakī nadī ||
2.5.41.61
śailo'bhūdacyutaḥ so'pi tattīre puṇyado nṛṇām |
kurvanti tatra kīṭāśca chidraṃ bahuvidhaṃ mune ||
2.5.41.62
jale patanti yāstatra śilāstāstvatipuṇyadāḥ |
sthalasthā piṅgalā jñeyāścopatāpāya caiva hi ||
2.5.41.63
ityevaṃ kathitaṃ sarvaṃ tava praśnānusārataḥ |
caritaṃ puṇyadaṃ śambhoḥ sarvakāmapradaṃ nṛṇām ||
2.5.41.64
ākhyānamidamākhyātaṃ viṣṇumāhātmyamiśritam |
bhuktimuktipradaṃ puṇyaṃ kiṃ bhūyaḥ śrotumicchasi ||
2.5.41.64.c1
iti śrīśivamahāpurāṇe dvitīyāyāṃ rudrasaṃhitāyāṃ pañcame yuddhakhaṇḍe śaṅkhacūḍavadhopākhyāne tulasīśāpavarṇanaṃ nāmaikacatvāriṃśo'dhyāyaḥ ||
2.5.41.64.p2
śrīgaṇeśāya namaḥ ||
2.5.41.64.p3
śrīgaurīśaṅkarābhyāṃ namaḥ ||
2.5.41.64.p4
śrīśivamahāpurāṇam ||
2.5.41.64.p5
dvitīyāyāṃ rudrasaṃhitāyāṃ pañcamo yuddhakhaṇḍe
Linked texts (2)
- Devībhāgavatapurāṇa — Sanskrit
- Brahmavaivartapurāṇa (another edition) — Sanskrit