Shivapurana 2.5.42: dvicatvāriṃśo'dhyāyaḥ | hiraṇyākṣavadhaḥ
Śivapurāṇa (complete text) 2.5.42
- Language
- Sanskrit
Contents
dvicatvāriṃśo'dhyāyaḥ | hiraṇyākṣavadhaḥ
2.5.42.1
nārada uvāca |
śaṅkhacūḍavadhaṃ śrutvā caritaṃ śaśimaulinaḥ |
ayaṃ tṛpto'smi no tvatto'mṛtaṃ pītvā yathā janaḥ ||
2.5.42.2
brahmanyaccaritaṃ tasya maheśasya mahātmanaḥ |
māyāmāśritya sallīlāṃ kurvato bhaktamodadām ||
2.5.42.3
brahmovāca |
śaṅkhacūḍavadhaṃ śrutvā vyāsaḥ satyavatīsutaḥ |
aprākṣīdimamevārthaṃ brahmaputraṃ munīśvaram ||
2.5.42.4
sanatkumāraḥ provāca vyāsaṃ satyavatīsutam |
supraśaṃsya maheśasya caritaṃ maṅgalāyanam ||
2.5.42.5
sanatkumāra uvāca |
śṛṇu vyāsa maheśasya caritaṃ maṅgalāyanam |
yathāndhako gāṇapatyaṃ prāpa śambhoḥ parātmanaḥ ||
2.5.42.6
kṛtvā paramasaṅgrāmaṃ tena pūrvaṃ munīśvara |
prasādya taṃ maheśānaṃ sattvabhāvātpunaḥ punaḥ ||
2.5.42.7
māhātmyamadbhutaṃ śambhoḥ śaraṇāgatarakṣiṇaḥ |
subhaktavatsalasyaiva nānālīlāvihāriṇaḥ ||
2.5.42.8
māhātmyametad vṛṣabhadhvajasya śrutvā munirgandhavatīsuto hi |
vaco mahārthaṃ praṇipatya bhaktyā hyuvāca taṃ brahmasutaṃ munīndram ||
2.5.42.9
vyāsa uvāca |
ko hyandhako vai bhagavanmunīśa kasyānvaye vīryavataḥ pṛthivyām |
jāto mahātmā balavān pradhānaḥ kimātmakaḥ kasya suto'ndhakaśca ||
2.5.42.10
etatsamastaṃ sarahasyamadya prabrūhi me brahmasuta prasādāt |
skandānmayā vai viditaṃ hi samyak maheśaputrādamitāvabodhāt ||
2.5.42.11
gāṇapatyaṃ kathaṃ prāpa śambhoḥ paramatejasaḥ |
so'ndhako dhanya evāti yo babhūva gaṇeśvaraḥ ||
2.5.42.12
brahmovāca |
vyāsasya caitadvacanaṃ niśamya provāca sa brahmasutastadānīm |
maheśvarotīḥ paramāptalakṣmīḥ saṃśrotukāmaṃ janakaṃ śukasya ||
2.5.42.13
sanatkumāra uvāca |
purāgato bhaktakṛpākaro'sau kailāsataḥ śailasutāgaṇāḍhyaḥ |
vihartukāmaḥ kila kāśikāṃ vai svaśailato nirjaracakravartī ||
2.5.42.14
sa rājadhānīṃ ca vidhāya tasyāṃ cakre parotīḥ sukhadā janānām |
tadrakṣakaṃ bhairavanāmavīraṃ kṛtvā samaṃ śailajayā hi bahvīḥ ||
2.5.42.15
sa ekadā mandaranāmadheyaṃ gato nagaṃ tadvarasuprabhāvāt |
tatrāpi nānāgaṇavīramukhyaiḥ śivāsameto vijahāra bhūri ||
2.5.42.16
pūrve diśo mandaraśailasaṃsthā kaparddinaścaṇḍaparākramasya |
cakre tato netranimīlanaṃ tu sā pārvatī narmayutaṃ salīlam ||
2.5.42.17
pravālahemābjadhṛtaprabhābhyāṃ karāmbujābhyāṃ nimimīla netre |
harasya netreṣu nimīliteṣu kṣaṇena jātaḥ sumahāndhakāraḥ ||
2.5.42.18
tatsparśayogācca maheśvarasya karau ca tasyāḥ skhalitaṃ madāmbhaḥ |
śambhorlalāṭe kṣaṇavahnitapto vinirgato bhūri jalasya binduḥ ||
2.5.42.19
garbho babhūvātha karālavaktro bhayaṅkaraḥ krodhaparaḥ kṛtaghnaḥ |
andho virūpī jaṭilaśca kṛṣṇo naretaro vaikṛtikaḥsuromā ||
2.5.42.20
gāyanhasanprarudannṛtyamāno vilelihāno ghanaghoraghoṣaḥ |
jātena tenādbhutadarśanena gaurīṃ bhavo'sau smitapūrvamāha ||
2.5.42.21
śrīmaheśa uvāca |
nimīlya netrāṇi kṛtaṃ ca karma vibheṣi sā'smāddayite kathaṃ tvam |
gaurī harāttadvacanaṃ niśamya vihasyamānā pramumoca netre ||
2.5.42.22
jāte prakāśe sati ghorarūpo jāto'ndhakārādapi netrahīnaḥ |
tādṛgvidhaṃ taṃ ca nirīkṣya bhūtaṃ papraccha gaurī puruṣaṃ maheśam ||
2.5.42.23
gauryyuvāca |
ko'yaṃ virūpo bhagavanhi jāto nāvagrato ghorabhayaṅkaraśca |
vadasva satyaṃ mama kiṃ nimittaṃ sṛṣṭo'tha vā kena ca kasya putraḥ ||
2.5.42.24
sanatkumāra uvāca |
śrutvā harastadvacanaṃ priyāyā līlākaraḥ sṛṣṭikṛto'ndharūpam |
līlākarāyāstrijagajjananyā vihasya kiñcidbhagavānuvāca ||
2.5.42.25
maheśa uvāca |
śṛṇvambike hyadbhutavṛttakāre utpanna eṣo'dbhutacaṇḍavīryaḥ |
nimīlite cakṣuṣi me bhavatyā sa svedajo me'ndhakanāmadheyaḥ ||
2.5.42.26
tvaṃ cāsya kartāsya yathānurūpaṃ tvayā sa sakhyā dayayā gaṇebhyaḥ |
sa rakṣitavyastvayi taṃ hi vaikaṃ vicārya buddhyā karaṇīyamārye ||
2.5.42.27
sanatkumāra uvāca |
gaurī tato bhṛrtṛvaco niśamya kāruṇyabhāvātsahitā sakhībhiḥ |
nānāprakārairbahubhirhyupāyai-ścakāra rakṣāṃ svasutasya yadvat ||
2.5.42.28
kāle'tha tasmin śiśire prayāto hiraṇyanetrastvatha putrakāmaḥ |
svajyeṣṭhabandhostanayapratānaṃ saṃvīkṣya cāsītpriyayā niyuktaḥ ||
2.5.42.29
araṇyamāśritya tapaścakārā-surastadā kaśyapajaḥ sutārtham |
kāṣṭhopamo'sau jitaroṣadoṣaḥ sandarśanārthaṃ tu maheśvarasya ||
2.5.42.30
tuṣṭaḥ pinākī tapasāsya samyag varapradānāya yayau dvijendra |
tatsthānamāsādya vṛṣadhvajo'sau jagāda daityapravaraṃ maheśaḥ ||
2.5.42.31
maheśa uvāca |
he daityanātha kuru nendriyasaṅghapātaṃ kimarthametadvratamāśritaṃ te |
prabrūhi kāmaṃ varado bhavo'haṃ yadicchasi tvaṃ sakalaṃ dadāmi ||
2.5.42.32
sanatkumāra uvāca |
sarasyamākarṇya maheśavākyaṃ hyatiprasannaḥ kanakākṣadaityaḥ |
kṛtāñjalirnamraśirā uvāca |
stutyā ca natvā vividhaṃ girīśam ||
2.5.42.32.p1
hiraṇyākṣa uvāca |
putrastu me candralalāṭa nāsti suvīryavāndaityakulānurūpī ||
2.5.42.33
tadarthametad vratamāsthito'haṃ taṃ dehi deveśa suvīryavantam ||
2.5.42.34
yasmācca mad bhrāturanantavīryāḥ prahlādapūrvā api pañcaputrāḥ |
mameha nāstīti gatānvayo'haṃ ko māmakaṃ rājyamidaṃ bubhūṣet ||
2.5.42.35
rājyaṃ parasya svabalena hṛtvā bhuṅkte'thavā svaṃ pitureva dṛṣṭam |
sa procyate putra iha tvamutra putrī sa tenāpi bhavetpitāsau ||
2.5.42.36
ūrdhvaṃ gatiḥ putravatāṃ niruktā manīṣibhirdharmabhṛtāṃ variṣṭhaiḥ |
sarvāṇi bhūtāni tadarthameva-mataḥ pravarteta paśūn svatejasaḥ ||
2.5.42.37
niranvayasyātha na santi lokāḥ tadarthamicchanti janāḥ surebhyaḥ |
sadā samārādhya surāṅghripaṅkajaṃ yācanta itthaṃ sutamekameva ||
2.5.42.38
sanatkumāra uvāca |
etadbhavastadvacanaṃ niśamya kṛpākaro daityanṛpasya tuṣṭaḥ |
tamāha daityādhipa nāsti putraḥ tvadvīryajaḥ kintu dadāmi putram ||
2.5.42.39
mamātmajaṃ tvandhakanāmadheyaṃ tvattulyavīryaṃ tvaparājitaṃ ca |
vṛṇīṣva putraṃ sakalaṃ vihāya duḥkhaṃ pratīcchasva sutaṃ tvameva ||
2.5.42.40
ityevamuktvā pradadau sa tasmai hiraṇyanetrāya sutaṃ prasannaḥ |
harastu gauryyā sahito mahātmā bhūtādināthastripurārirugraḥ ||
2.5.42.41
tato harātprāpya sutaṃ sa daityaḥ pradakṣiṇīkṛtya yathākrameṇa |
stotrairanekairabhipūjya rudraṃ tuṣṭaḥ svarājyaṃ gatavānmahātmā ||
2.5.42.42
tatastu putraṃ giriśādavāpya rasātalaṃ caṇḍaparākramastu |
imāṃ dharitrīmanayatsvadeśaṃ daityo vijitvā tridaśānaśeṣān ||
2.5.42.43
tatastu devairmunibhiśca siddhaiḥ sarvātmakaṃ yajñamayaṃ karālam |
vārāhamāśritya vapuḥ pradhāna-mārādhito viṣṇuranantavīryaḥ ||
2.5.42.44
ghoṇāprahārairvividhairdharitrīṃ vidārya pātālatalaṃ praviśya |
tuṇḍena daityān śataśo vicūrṇya daṃṣṭrābhiragryābhirakhaṇḍitābhiḥ ||
2.5.42.45
pādaprahārairaśaniprakāśai-runmathya sainyāni niśācarāṇām |
mārtaṇḍakoṭipratimena paścāt sudarśanenādbhutacaṇḍatejāḥ ||
2.5.42.46
hiraṇyanetrasya śiro jvalantaṃ ciccheda daityāṃśca dadāha duṣṭān |
tataḥ prahṛṣṭo ditijendrarāja stamandhakaṃ tatra sa cābhyaṣiñcat ||
2.5.42.47
svasthānamāgatya tato dharitrīṃ dṛṣṭrāṅkureṇoddharataḥ prahṛṣṭaḥ |
bhūmiṃ ca pātālatalānmahātmā pupoṣa bhāgaṃ tvatha pūrvakaṃ tu ||
2.5.42.48
devaiḥsamastairmunibhiḥ prahṛṣṭai-rabhiṣṭutaḥ padmabhuvā ca tena |
yayau svalokaṃ harirugrakāyo varāharūpastu sukāryakartā ||
2.5.42.49
hiraṇyanetre'tha hate'sureśe varāharūpeṇa sureṇa sadyaḥ |
devāḥsamastā munayaśca sarve pare ca jīvāḥ sukhino babhūvuḥ ||
2.5.42.49.c1
iti śrīśivamahāpurāṇe dvitīyāyāṃ rudrasaṃhitāyāṃ pañcame yuddhakhaṇḍe hiraṇyākṣavadho nāma dvicatvāriṃśo'dhyāyaḥ ||
2.5.42.49.p2
śrīgaṇeśāya namaḥ ||
2.5.42.49.p3
śrīgaurīśaṅkarābhyāṃ namaḥ ||
2.5.42.49.p4
śrīśivamahāpurāṇam ||
2.5.42.49.p5
dvitīyāyāṃ rudrasaṃhitāyāṃ pañcamo yuddhakhaṇḍe