Pramāṇa · Search · About · API

Shivapurana 2.5.42: dvicatvāriṃśo'dhyāyaḥ | hiraṇyākṣavadhaḥ

Śivapurāṇa (complete text) 2.5.42

Language
Sanskrit

Contents

dvicatvāriṃśo'dhyāyaḥ | hiraṇyākṣavadhaḥ

2.5.42.1

nārada uvāca |
śaṅkhacūḍavadhaṃ śrutvā caritaṃ śaśimaulinaḥ |
ayaṃ tṛpto'smi no tvatto'mṛtaṃ pītvā yathā janaḥ ||

2.5.42.2

brahmanyaccaritaṃ tasya maheśasya mahātmanaḥ |
māyāmāśritya sallīlāṃ kurvato bhaktamodadām ||

2.5.42.3

brahmovāca |
śaṅkhacūḍavadhaṃ śrutvā vyāsaḥ satyavatīsutaḥ |
aprākṣīdimamevārthaṃ brahmaputraṃ munīśvaram ||

2.5.42.4

sanatkumāraḥ provāca vyāsaṃ satyavatīsutam |
supraśaṃsya maheśasya caritaṃ maṅgalāyanam ||

2.5.42.5

sanatkumāra uvāca |
śṛṇu vyāsa maheśasya caritaṃ maṅgalāyanam |
yathāndhako gāṇapatyaṃ prāpa śambhoḥ parātmanaḥ ||

2.5.42.6

kṛtvā paramasaṅgrāmaṃ tena pūrvaṃ munīśvara |
prasādya taṃ maheśānaṃ sattvabhāvātpunaḥ punaḥ ||

2.5.42.7

māhātmyamadbhutaṃ śambhoḥ śaraṇāgatarakṣiṇaḥ |
subhaktavatsalasyaiva nānālīlāvihāriṇaḥ ||

2.5.42.8

māhātmyametad vṛṣabhadhvajasya śrutvā munirgandhavatīsuto hi |
vaco mahārthaṃ praṇipatya bhaktyā hyuvāca taṃ brahmasutaṃ munīndram ||

2.5.42.9

vyāsa uvāca |
ko hyandhako vai bhagavanmunīśa kasyānvaye vīryavataḥ pṛthivyām |
jāto mahātmā balavān pradhānaḥ kimātmakaḥ kasya suto'ndhakaśca ||

2.5.42.10

etatsamastaṃ sarahasyamadya prabrūhi me brahmasuta prasādāt |
skandānmayā vai viditaṃ hi samyak maheśaputrādamitāvabodhāt ||

2.5.42.11

gāṇapatyaṃ kathaṃ prāpa śambhoḥ paramatejasaḥ |
so'ndhako dhanya evāti yo babhūva gaṇeśvaraḥ ||

2.5.42.12

brahmovāca |
vyāsasya caitadvacanaṃ niśamya provāca sa brahmasutastadānīm |
maheśvarotīḥ paramāptalakṣmīḥ saṃśrotukāmaṃ janakaṃ śukasya ||

2.5.42.13

sanatkumāra uvāca |
purāgato bhaktakṛpākaro'sau kailāsataḥ śailasutāgaṇāḍhyaḥ |
vihartukāmaḥ kila kāśikāṃ vai svaśailato nirjaracakravartī ||

2.5.42.14

sa rājadhānīṃ ca vidhāya tasyāṃ cakre parotīḥ sukhadā janānām |
tadrakṣakaṃ bhairavanāmavīraṃ kṛtvā samaṃ śailajayā hi bahvīḥ ||

2.5.42.15

sa ekadā mandaranāmadheyaṃ gato nagaṃ tadvarasuprabhāvāt |
tatrāpi nānāgaṇavīramukhyaiḥ śivāsameto vijahāra bhūri ||

2.5.42.16

pūrve diśo mandaraśailasaṃsthā kaparddinaścaṇḍaparākramasya |
cakre tato netranimīlanaṃ tu sā pārvatī narmayutaṃ salīlam ||

2.5.42.17

pravālahemābjadhṛtaprabhābhyāṃ karāmbujābhyāṃ nimimīla netre |
harasya netreṣu nimīliteṣu kṣaṇena jātaḥ sumahāndhakāraḥ ||

2.5.42.18

tatsparśayogācca maheśvarasya karau ca tasyāḥ skhalitaṃ madāmbhaḥ |
śambhorlalāṭe kṣaṇavahnitapto vinirgato bhūri jalasya binduḥ ||

2.5.42.19

garbho babhūvātha karālavaktro bhayaṅkaraḥ krodhaparaḥ kṛtaghnaḥ |
andho virūpī jaṭilaśca kṛṣṇo naretaro vaikṛtikaḥsuromā ||

2.5.42.20

gāyanhasanprarudannṛtyamāno vilelihāno ghanaghoraghoṣaḥ |
jātena tenādbhutadarśanena gaurīṃ bhavo'sau smitapūrvamāha ||

2.5.42.21

śrīmaheśa uvāca |
nimīlya netrāṇi kṛtaṃ ca karma vibheṣi sā'smāddayite kathaṃ tvam |
gaurī harāttadvacanaṃ niśamya vihasyamānā pramumoca netre ||

2.5.42.22

jāte prakāśe sati ghorarūpo jāto'ndhakārādapi netrahīnaḥ |
tādṛgvidhaṃ taṃ ca nirīkṣya bhūtaṃ papraccha gaurī puruṣaṃ maheśam ||

2.5.42.23

gauryyuvāca |
ko'yaṃ virūpo bhagavanhi jāto nāvagrato ghorabhayaṅkaraśca |
vadasva satyaṃ mama kiṃ nimittaṃ sṛṣṭo'tha vā kena ca kasya putraḥ ||

2.5.42.24

sanatkumāra uvāca |
śrutvā harastadvacanaṃ priyāyā līlākaraḥ sṛṣṭikṛto'ndharūpam |
līlākarāyāstrijagajjananyā vihasya kiñcidbhagavānuvāca ||

2.5.42.25

maheśa uvāca |
śṛṇvambike hyadbhutavṛttakāre utpanna eṣo'dbhutacaṇḍavīryaḥ |
nimīlite cakṣuṣi me bhavatyā sa svedajo me'ndhakanāmadheyaḥ ||

2.5.42.26

tvaṃ cāsya kartāsya yathānurūpaṃ tvayā sa sakhyā dayayā gaṇebhyaḥ |
sa rakṣitavyastvayi taṃ hi vaikaṃ vicārya buddhyā karaṇīyamārye ||

2.5.42.27

sanatkumāra uvāca |
gaurī tato bhṛrtṛvaco niśamya kāruṇyabhāvātsahitā sakhībhiḥ |
nānāprakārairbahubhirhyupāyai-ścakāra rakṣāṃ svasutasya yadvat ||

2.5.42.28

kāle'tha tasmin śiśire prayāto hiraṇyanetrastvatha putrakāmaḥ |
svajyeṣṭhabandhostanayapratānaṃ saṃvīkṣya cāsītpriyayā niyuktaḥ ||

2.5.42.29

araṇyamāśritya tapaścakārā-surastadā kaśyapajaḥ sutārtham |
kāṣṭhopamo'sau jitaroṣadoṣaḥ sandarśanārthaṃ tu maheśvarasya ||

2.5.42.30

tuṣṭaḥ pinākī tapasāsya samyag varapradānāya yayau dvijendra |
tatsthānamāsādya vṛṣadhvajo'sau jagāda daityapravaraṃ maheśaḥ ||

2.5.42.31

maheśa uvāca |
he daityanātha kuru nendriyasaṅghapātaṃ kimarthametadvratamāśritaṃ te |
prabrūhi kāmaṃ varado bhavo'haṃ yadicchasi tvaṃ sakalaṃ dadāmi ||

2.5.42.32

sanatkumāra uvāca |
sarasyamākarṇya maheśavākyaṃ hyatiprasannaḥ kanakākṣadaityaḥ |
kṛtāñjalirnamraśirā uvāca |
stutyā ca natvā vividhaṃ girīśam ||

2.5.42.32.p1

hiraṇyākṣa uvāca |
putrastu me candralalāṭa nāsti suvīryavāndaityakulānurūpī ||

2.5.42.33

tadarthametad vratamāsthito'haṃ taṃ dehi deveśa suvīryavantam ||

2.5.42.34

yasmācca mad bhrāturanantavīryāḥ prahlādapūrvā api pañcaputrāḥ |
mameha nāstīti gatānvayo'haṃ ko māmakaṃ rājyamidaṃ bubhūṣet ||

2.5.42.35

rājyaṃ parasya svabalena hṛtvā bhuṅkte'thavā svaṃ pitureva dṛṣṭam |
sa procyate putra iha tvamutra putrī sa tenāpi bhavetpitāsau ||

2.5.42.36

ūrdhvaṃ gatiḥ putravatāṃ niruktā manīṣibhirdharmabhṛtāṃ variṣṭhaiḥ |
sarvāṇi bhūtāni tadarthameva-mataḥ pravarteta paśūn svatejasaḥ ||

2.5.42.37

niranvayasyātha na santi lokāḥ tadarthamicchanti janāḥ surebhyaḥ |
sadā samārādhya surāṅghripaṅkajaṃ yācanta itthaṃ sutamekameva ||

2.5.42.38

sanatkumāra uvāca |
etadbhavastadvacanaṃ niśamya kṛpākaro daityanṛpasya tuṣṭaḥ |
tamāha daityādhipa nāsti putraḥ tvadvīryajaḥ kintu dadāmi putram ||

2.5.42.39

mamātmajaṃ tvandhakanāmadheyaṃ tvattulyavīryaṃ tvaparājitaṃ ca |
vṛṇīṣva putraṃ sakalaṃ vihāya duḥkhaṃ pratīcchasva sutaṃ tvameva ||

2.5.42.40

ityevamuktvā pradadau sa tasmai hiraṇyanetrāya sutaṃ prasannaḥ |
harastu gauryyā sahito mahātmā bhūtādināthastripurārirugraḥ ||

2.5.42.41

tato harātprāpya sutaṃ sa daityaḥ pradakṣiṇīkṛtya yathākrameṇa |
stotrairanekairabhipūjya rudraṃ tuṣṭaḥ svarājyaṃ gatavānmahātmā ||

2.5.42.42

tatastu putraṃ giriśādavāpya rasātalaṃ caṇḍaparākramastu |
imāṃ dharitrīmanayatsvadeśaṃ daityo vijitvā tridaśānaśeṣān ||

2.5.42.43

tatastu devairmunibhiśca siddhaiḥ sarvātmakaṃ yajñamayaṃ karālam |
vārāhamāśritya vapuḥ pradhāna-mārādhito viṣṇuranantavīryaḥ ||

2.5.42.44

ghoṇāprahārairvividhairdharitrīṃ vidārya pātālatalaṃ praviśya |
tuṇḍena daityān śataśo vicūrṇya daṃṣṭrābhiragryābhirakhaṇḍitābhiḥ ||

2.5.42.45

pādaprahārairaśaniprakāśai-runmathya sainyāni niśācarāṇām |
mārtaṇḍakoṭipratimena paścāt sudarśanenādbhutacaṇḍatejāḥ ||

2.5.42.46

hiraṇyanetrasya śiro jvalantaṃ ciccheda daityāṃśca dadāha duṣṭān |
tataḥ prahṛṣṭo ditijendrarāja stamandhakaṃ tatra sa cābhyaṣiñcat ||

2.5.42.47

svasthānamāgatya tato dharitrīṃ dṛṣṭrāṅkureṇoddharataḥ prahṛṣṭaḥ |
bhūmiṃ ca pātālatalānmahātmā pupoṣa bhāgaṃ tvatha pūrvakaṃ tu ||

2.5.42.48

devaiḥsamastairmunibhiḥ prahṛṣṭai-rabhiṣṭutaḥ padmabhuvā ca tena |
yayau svalokaṃ harirugrakāyo varāharūpastu sukāryakartā ||

2.5.42.49

hiraṇyanetre'tha hate'sureśe varāharūpeṇa sureṇa sadyaḥ |
devāḥsamastā munayaśca sarve pare ca jīvāḥ sukhino babhūvuḥ ||

2.5.42.49.c1

iti śrīśivamahāpurāṇe dvitīyāyāṃ rudrasaṃhitāyāṃ pañcame yuddhakhaṇḍe hiraṇyākṣavadho nāma dvicatvāriṃśo'dhyāyaḥ ||

2.5.42.49.p2

śrīgaṇeśāya namaḥ ||

2.5.42.49.p3

śrīgaurīśaṅkarābhyāṃ namaḥ ||

2.5.42.49.p4

śrīśivamahāpurāṇam ||

2.5.42.49.p5

dvitīyāyāṃ rudrasaṃhitāyāṃ pañcamo yuddhakhaṇḍe