Shivapurana 2.5.43: tricatvāriṃśo'dhyāyaḥ | gaṇādhipatyaprāptyandhakajanma hiraṇyanetrahiraṇyakaśipuvadhavarṇanam
Śivapurāṇa (complete text) 2.5.43
- Language
- Sanskrit
Contents
tricatvāriṃśo'dhyāyaḥ | gaṇādhipatyaprāptyandhakajanma hiraṇyanetrahiraṇyakaśipuvadhavarṇanam
2.5.43.1
vyāsa uvāca |
sanatkumāra sarvajña hate tasminsuradruhi |
kimakārṣīttatastasya jyeṣṭhabhrātā mahāsuraḥ ||
2.5.43.2
kutūhalamiti śrotuṃ mamāstīha munīśvara |
tacchrāvaya kṛpāṃ kṛtvā brahmaputra namo'stu te ||
2.5.43.3
brahmovāca |
ityākarṇya vacastasya vyāsasya sa munīśvaraḥ |
sanatkumāraḥ provāca smṛtvā śivapadāmbujam ||
2.5.43.4
sanatkumāra uvāca |
bhrātaryevaṃ vinihate hariṇā kroḍamūrtinā |
hiraṇyakaśipurvyāsa paryatapyadruṣā śucā ||
2.5.43.5
tataḥ prajānāṃ kadanaṃ vidhātuṃ kadanapriyān |
nirdideśā'surānvīrānharivairapriyo hi saḥ ||
2.5.43.6
atha te bhartṛsandeśamādāya śirasā'surāḥ |
devaprajānāṃ kadanaṃ vidadhuḥ kadanapriyāḥ ||
2.5.43.7
tato viprakṛte loke'suraistairduṣṭamānasaiḥ |
divaṃ devāḥ parityajya bhuvi ceruralakṣitāḥ ||
2.5.43.8
hiraṇyakaśipurbhrātuḥ samparetasya duḥkhitaḥ |
kṛtvā karodakādīni tatkalatrādyasāntvayat ||
2.5.43.9
tataḥsa daityarājendro hyajeyamajarāmaram |
ātmānamapratidvandvamekarājyaṃ vyadhitsata ||
2.5.43.10
sa tepe mandaradroṇyāṃ tapaḥ paramadāruṇam |
ūrdhvabāhurnabhodṛṣṭiḥ ṣādāṅguṣṭhāśritāvaniḥ ||
2.5.43.11
tasmiṃstapastapyamāne devāḥsarve balānvitāḥ |
daityānsarvānvinirjitya svāni sthānāni bhejire ||
2.5.43.12
tasya mūrdhnaḥ samudbhūtaḥ sadhūmo'gnistapomayaḥ |
tiryagūrdhvamadholokānatapadviṣvagīritaḥ ||
2.5.43.13
tena taptā divaṃ tyaktvā brahmalokaṃ yayuḥ surāḥ |
dhātre vijñāpayāmāsustattapovikṛtānanāḥ ||
2.5.43.14
atha vijñāpito devairvyāsa tairātmabhūrvidhiḥ |
parīto bhṛgudakṣādyairyayau daityeśvarāśramam ||
2.5.43.14.p1
pratāpya lokānakhilāṃstato'sau samāgataṃ padmabhavaṃ dadarśa |
varaṃ hi dātuṃ tamuvāca dhātā varaṃ vṛṇīṣveti pitāmaho'pi ||
2.5.43.15
niśamya vācaṃ madhurāṃ vidhātu-rvaco'bravīdevamamūḍhabuddhiḥ ||
2.5.43.16
hiraṇyakaśipuruvāca |
mṛtyorbhayaṃ me bhagavanprajeśa pitāmahābhūnna kadāpi deva |
śastrāstrapāśāśaniśuṣkavṛkṣa-girīndratoyāgniripuprahāraiḥ ||
2.5.43.17
devaiśca daityairmunibhiśca siddhaiḥ tvatsṛṣṭajīvairbahuvākyataḥ kim |
svarge dharaṇyāṃ divase niśāyāṃ naivordhvato nāpyadhataḥ prajeśa ||
2.5.43.18
sanatkumāra uvāca |
tasyaitadīdṛgvacanaṃ niśamya daityendra tuṣṭo'smi labhasva sarvam |
praṇamya viṣṇuṃ manasā tamāha
dayānvito'sāviti padmayoniḥ ||
2.5.43.19
alaṃ tapaste paripūrṇakāmaḥ samāḥ sahasrāṇi ca ṣaṇṇavatyaḥ |
uttiṣṭha rājyaṃ kuru dānavānāṃ śrutvā giraṃ tatsumukho babhūva ||
2.5.43.20
rājyābhiṣiktaḥ prapitāmahena trailokyanāśāya matiṃ cakāra |
utsādya dharmān sakalānpramatto jitvāhave so'pi surānsamastān ||
2.5.43.21
tato bhayād indramukhāśca devāḥ pitāmahājñāṃ samavāpya sarve |
upadrutā daityavareṇa jātāḥ kṣīrodadhiṃ yatra haristu śete ||
2.5.43.22
ārādhayāmāsuratīva viṣṇuṃ stutvā vacobhiḥ sukhadaṃ hi matvā |
nivedayāmāsuratho prasannaṃ duḥkhaṃ svakīyaṃ sakalaṃ hi te te ||
2.5.43.23
śrutvā tadīyaṃ sakalaṃ hi duḥkhaṃ tuṣṭo rameśaḥ pradadau varāṃstu |
utthāya tasmācchayanādupendro nijānurūpairvividhairvacobhiḥ ||
2.5.43.24
āśvāsya devānakhilānmunīnvā uvāca vaiśvānaratulyatejāḥ |
daityaṃ haniṣye prasabhaṃ sureśāḥ prayāta dhāmāni nijāni tuṣṭāḥ ||
2.5.43.25
śrutvā rameśasya vacaḥ sureśāḥ śakrādikāste nikhilāḥ sutuṣṭāḥ |
yayuḥ svadhāmāni hiraṇyanetrā-nujaṃ ca matvā nihataṃ munīśa ||
2.5.43.26
āśritya rūpaṃ jaṭilaṃ karālaṃ daṃṣṭrāyudhaṃ tīkṣṇanakhaṃ sunāsam |
saiṃhaṃ ca nāraṃ suvidāritāsyaṃ mārtaṇḍakoṭipratimaṃ sughoram ||
2.5.43.27
yugāntakālāgnisamaprabhāvaṃ jaganmayaṃ kiṃ bahubhirvacobhiḥ |
aste ravau so'pi hi gacchatīśo gato'surāṇāṃ nagarīṃ mahātmā ||
2.5.43.28
kṛtvā ca yuddhaṃ prabalaiḥsa daityai-rhatvātha tāndaityagaṇāngṛhītvā |
babhrāma tatrādbhutavikramaśca babhañja tāṃstānasurānnṛsiṃhaḥ ||
2.5.43.29
dṛṣṭaḥ sa daityairatulaprabhāva-ste rebhire te hi tathaiva sarve |
siṃhaṃ ca taṃ sarvamayaṃ nirīkṣya prahlādanāmā ditijendraputraḥ |
uvāca rājānamayaṃ mṛgendro jaganmayaḥ kiṃ samupāgataśca ||
2.5.43.30
prahlāda uvāca |
eṣa praviṣṭo bhagavānananto nṛsiṃhamātro nagaraṃ tvadantaḥ |
nivṛtya yuddhāccharaṇaṃ prayāhi paśyāmi siṃhasya karālamūrttim ||
2.5.43.31
yasmānna yoddhā bhuvanatraye'pi kuruṣva rājyaṃ vinamanmṛgendram |
śrutvā svaputrasya vaco durātmā tamāha bhīto'si kimatra putra ||
2.5.43.32
uktveti putraṃ ditijādhinātho daityarṣabhānvīravarānsa rājā |
gṛhṇantu vai siṃhamamuṃ bhavanto vīrā virūpabhrukuṭīkṣaṇaṃ tu ||
2.5.43.33
tasyājñayā daityavarāstataste grahītukāmā viviśurmṛgendram |
kṣaṇena dagdhāḥ śalabhā ivāgniṃ rūpābhilāṣātpravivikṣavo vai ||
2.5.43.34
daityeṣu dagdheṣvapi daityarāja-ścakāra yuddhaṃ sa mṛgādhipena |
śastraiḥ samagrairakhilaistathāstraiḥ śaktyarṣṭipāśāṅkuśapāvakādyaiḥ ||
2.5.43.35
saṃyudhyatoreva tayorjagāma brāhmaṃ dinaṃ vyāsa hi śastrapāṇyoḥ |
pravīrayorvīraraveṇa garjatoḥ parasparaṃ krodhasuyuktacetasoḥ ||
2.5.43.36
tataḥ sa daityaḥ sahasā bahūṃśca kṛtvā bhujān śastrayutānnirīkṣya |
nṛsiṃharūpaṃ prayayau mṛgendra saṃyudhyamānaṃ sahasā samantāt ||
2.5.43.37
tataḥ suyuddhaṃ tvatiduḥsahaṃ tu śastraiḥsamastaiśca tathākhilāstraiḥ |
kṛtvā mahādaityavaro nṛsiṃhaṃ kṣayaṃ gataiḥ śūladharo'bhyupāyāt ||
2.5.43.38
tato gṛhītaḥ sa mṛgādhipena bhujairanekairgirisāravadbhiḥ |
nidhāya jānau sa bhujāntareṣu nakhāṅkurairdānavamarmabhidbhiḥ ||
2.5.43.39
nakhāstrahṛtpadmamasṛgvimiśra-mutpādya jīvādvigataḥ kṣaṇena |
tyaktastadānīṃ sa tu kāṣṭhabhūtaḥ punaḥ punaścūrṇitasarvagātraḥ ||
2.5.43.40
tasminhate devaripau prasannaḥ prahlādamāmantrya kṛtapraṇāmam |
rājye'bhiṣicyādbhutavīryaviṣṇu-stataḥ prayāto gatimapratarkyām ||
2.5.43.41
tato'tihṛṣṭāḥsakalāḥ sureśāḥ praṇamya viṣṇuṃ diśi vipra tasyām |
yayuḥ svadhāmāni pitāmahādyāḥ kṛtasvakāryaṃ bhagavantamīḍyam ||
2.5.43.42
pravarṇitaṃ tvandhakajanma rudrād hiraṇyanetrasya mṛtirvarāhāt |
nṛsiṃhatastatsahajasya nāśaḥ prahlādarājyāptiriti prasaṅgāt ||
2.5.43.43
śṛṇu tvidānīṃ dvijavarya matto'-ndhakaprabhāvaṃ bhavakṛt pralabdham |
hareṇa yuddhaṃ khalu tasya paścād gaṇādhipatyaṃ giriśasya tasya ||
2.5.43.43.c1
iti śrīśivamahāpurāṇe dvitīyāyāṃ rudrasaṃhitāyāṃ pañcame yuddhakhaṇḍe gaṇādhipatyaprāptyandhakajanma hiraṇyanetrahiraṇyakaśipuvadhavarṇanaṃ nāma tricatvāriṃśo'dhyāyaḥ ||
2.5.43.43.p2
śrīgaṇeśāya namaḥ ||
2.5.43.43.p3
śrīgaurīśaṅkarābhyāṃ namaḥ ||
2.5.43.43.p4
śrīśivamahāpurāṇam ||
2.5.43.43.p5
dvitīyāyāṃ rudrasaṃhitāyāṃ pañcamo yuddhakhaṇḍe
Linked texts (1)
- Bhāgavatapurāṇa — Vyāsa, Sanskrit