Pramāṇa · Search · About · API

Shivapurana 2.5.43: tricatvāriṃśo'dhyāyaḥ | gaṇādhipatyaprāptyandhakajanma hiraṇyanetrahiraṇyakaśipuvadhavarṇanam

Śivapurāṇa (complete text) 2.5.43

Language
Sanskrit

Contents

tricatvāriṃśo'dhyāyaḥ | gaṇādhipatyaprāptyandhakajanma hiraṇyanetrahiraṇyakaśipuvadhavarṇanam

2.5.43.1

vyāsa uvāca |
sanatkumāra sarvajña hate tasminsuradruhi |
kimakārṣīttatastasya jyeṣṭhabhrātā mahāsuraḥ ||

2.5.43.2

kutūhalamiti śrotuṃ mamāstīha munīśvara |
tacchrāvaya kṛpāṃ kṛtvā brahmaputra namo'stu te ||

2.5.43.3

brahmovāca |
ityākarṇya vacastasya vyāsasya sa munīśvaraḥ |
sanatkumāraḥ provāca smṛtvā śivapadāmbujam ||

2.5.43.4

sanatkumāra uvāca |
bhrātaryevaṃ vinihate hariṇā kroḍamūrtinā |
hiraṇyakaśipurvyāsa paryatapyadruṣā śucā ||

2.5.43.5

tataḥ prajānāṃ kadanaṃ vidhātuṃ kadanapriyān |
nirdideśā'surānvīrānharivairapriyo hi saḥ ||

2.5.43.6

atha te bhartṛsandeśamādāya śirasā'surāḥ |
devaprajānāṃ kadanaṃ vidadhuḥ kadanapriyāḥ ||

2.5.43.7

tato viprakṛte loke'suraistairduṣṭamānasaiḥ |
divaṃ devāḥ parityajya bhuvi ceruralakṣitāḥ ||

2.5.43.8

hiraṇyakaśipurbhrātuḥ samparetasya duḥkhitaḥ |
kṛtvā karodakādīni tatkalatrādyasāntvayat ||

2.5.43.9

tataḥsa daityarājendro hyajeyamajarāmaram |
ātmānamapratidvandvamekarājyaṃ vyadhitsata ||

2.5.43.10

sa tepe mandaradroṇyāṃ tapaḥ paramadāruṇam |
ūrdhvabāhurnabhodṛṣṭiḥ ṣādāṅguṣṭhāśritāvaniḥ ||

2.5.43.11

tasmiṃstapastapyamāne devāḥsarve balānvitāḥ |
daityānsarvānvinirjitya svāni sthānāni bhejire ||

2.5.43.12

tasya mūrdhnaḥ samudbhūtaḥ sadhūmo'gnistapomayaḥ |
tiryagūrdhvamadholokānatapadviṣvagīritaḥ ||

2.5.43.13

tena taptā divaṃ tyaktvā brahmalokaṃ yayuḥ surāḥ |
dhātre vijñāpayāmāsustattapovikṛtānanāḥ ||

2.5.43.14

atha vijñāpito devairvyāsa tairātmabhūrvidhiḥ |
parīto bhṛgudakṣādyairyayau daityeśvarāśramam ||

2.5.43.14.p1

pratāpya lokānakhilāṃstato'sau samāgataṃ padmabhavaṃ dadarśa |
varaṃ hi dātuṃ tamuvāca dhātā varaṃ vṛṇīṣveti pitāmaho'pi ||

2.5.43.15

niśamya vācaṃ madhurāṃ vidhātu-rvaco'bravīdevamamūḍhabuddhiḥ ||

2.5.43.16

hiraṇyakaśipuruvāca |
mṛtyorbhayaṃ me bhagavanprajeśa pitāmahābhūnna kadāpi deva |
śastrāstrapāśāśaniśuṣkavṛkṣa-girīndratoyāgniripuprahāraiḥ ||

2.5.43.17

devaiśca daityairmunibhiśca siddhaiḥ tvatsṛṣṭajīvairbahuvākyataḥ kim |
svarge dharaṇyāṃ divase niśāyāṃ naivordhvato nāpyadhataḥ prajeśa ||

2.5.43.18

sanatkumāra uvāca |
tasyaitadīdṛgvacanaṃ niśamya daityendra tuṣṭo'smi labhasva sarvam |
praṇamya viṣṇuṃ manasā tamāha
dayānvito'sāviti padmayoniḥ ||

2.5.43.19

alaṃ tapaste paripūrṇakāmaḥ samāḥ sahasrāṇi ca ṣaṇṇavatyaḥ |
uttiṣṭha rājyaṃ kuru dānavānāṃ śrutvā giraṃ tatsumukho babhūva ||

2.5.43.20

rājyābhiṣiktaḥ prapitāmahena trailokyanāśāya matiṃ cakāra |
utsādya dharmān sakalānpramatto jitvāhave so'pi surānsamastān ||

2.5.43.21

tato bhayād indramukhāśca devāḥ pitāmahājñāṃ samavāpya sarve |
upadrutā daityavareṇa jātāḥ kṣīrodadhiṃ yatra haristu śete ||

2.5.43.22

ārādhayāmāsuratīva viṣṇuṃ stutvā vacobhiḥ sukhadaṃ hi matvā |
nivedayāmāsuratho prasannaṃ duḥkhaṃ svakīyaṃ sakalaṃ hi te te ||

2.5.43.23

śrutvā tadīyaṃ sakalaṃ hi duḥkhaṃ tuṣṭo rameśaḥ pradadau varāṃstu |
utthāya tasmācchayanādupendro nijānurūpairvividhairvacobhiḥ ||

2.5.43.24

āśvāsya devānakhilānmunīnvā uvāca vaiśvānaratulyatejāḥ |
daityaṃ haniṣye prasabhaṃ sureśāḥ prayāta dhāmāni nijāni tuṣṭāḥ ||

2.5.43.25

śrutvā rameśasya vacaḥ sureśāḥ śakrādikāste nikhilāḥ sutuṣṭāḥ |
yayuḥ svadhāmāni hiraṇyanetrā-nujaṃ ca matvā nihataṃ munīśa ||

2.5.43.26

āśritya rūpaṃ jaṭilaṃ karālaṃ daṃṣṭrāyudhaṃ tīkṣṇanakhaṃ sunāsam |
saiṃhaṃ ca nāraṃ suvidāritāsyaṃ mārtaṇḍakoṭipratimaṃ sughoram ||

2.5.43.27

yugāntakālāgnisamaprabhāvaṃ jaganmayaṃ kiṃ bahubhirvacobhiḥ |
aste ravau so'pi hi gacchatīśo gato'surāṇāṃ nagarīṃ mahātmā ||

2.5.43.28

kṛtvā ca yuddhaṃ prabalaiḥsa daityai-rhatvātha tāndaityagaṇāngṛhītvā |
babhrāma tatrādbhutavikramaśca babhañja tāṃstānasurānnṛsiṃhaḥ ||

2.5.43.29

dṛṣṭaḥ sa daityairatulaprabhāva-ste rebhire te hi tathaiva sarve |
siṃhaṃ ca taṃ sarvamayaṃ nirīkṣya prahlādanāmā ditijendraputraḥ |
uvāca rājānamayaṃ mṛgendro jaganmayaḥ kiṃ samupāgataśca ||

2.5.43.30

prahlāda uvāca |
eṣa praviṣṭo bhagavānananto nṛsiṃhamātro nagaraṃ tvadantaḥ |
nivṛtya yuddhāccharaṇaṃ prayāhi paśyāmi siṃhasya karālamūrttim ||

2.5.43.31

yasmānna yoddhā bhuvanatraye'pi kuruṣva rājyaṃ vinamanmṛgendram |
śrutvā svaputrasya vaco durātmā tamāha bhīto'si kimatra putra ||

2.5.43.32

uktveti putraṃ ditijādhinātho daityarṣabhānvīravarānsa rājā |
gṛhṇantu vai siṃhamamuṃ bhavanto vīrā virūpabhrukuṭīkṣaṇaṃ tu ||

2.5.43.33

tasyājñayā daityavarāstataste grahītukāmā viviśurmṛgendram |
kṣaṇena dagdhāḥ śalabhā ivāgniṃ rūpābhilāṣātpravivikṣavo vai ||

2.5.43.34

daityeṣu dagdheṣvapi daityarāja-ścakāra yuddhaṃ sa mṛgādhipena |
śastraiḥ samagrairakhilaistathāstraiḥ śaktyarṣṭipāśāṅkuśapāvakādyaiḥ ||

2.5.43.35

saṃyudhyatoreva tayorjagāma brāhmaṃ dinaṃ vyāsa hi śastrapāṇyoḥ |
pravīrayorvīraraveṇa garjatoḥ parasparaṃ krodhasuyuktacetasoḥ ||

2.5.43.36

tataḥ sa daityaḥ sahasā bahūṃśca kṛtvā bhujān śastrayutānnirīkṣya |
nṛsiṃharūpaṃ prayayau mṛgendra saṃyudhyamānaṃ sahasā samantāt ||

2.5.43.37

tataḥ suyuddhaṃ tvatiduḥsahaṃ tu śastraiḥsamastaiśca tathākhilāstraiḥ |
kṛtvā mahādaityavaro nṛsiṃhaṃ kṣayaṃ gataiḥ śūladharo'bhyupāyāt ||

2.5.43.38

tato gṛhītaḥ sa mṛgādhipena bhujairanekairgirisāravadbhiḥ |
nidhāya jānau sa bhujāntareṣu nakhāṅkurairdānavamarmabhidbhiḥ ||

2.5.43.39

nakhāstrahṛtpadmamasṛgvimiśra-mutpādya jīvādvigataḥ kṣaṇena |
tyaktastadānīṃ sa tu kāṣṭhabhūtaḥ punaḥ punaścūrṇitasarvagātraḥ ||

2.5.43.40

tasminhate devaripau prasannaḥ prahlādamāmantrya kṛtapraṇāmam |
rājye'bhiṣicyādbhutavīryaviṣṇu-stataḥ prayāto gatimapratarkyām ||

2.5.43.41

tato'tihṛṣṭāḥsakalāḥ sureśāḥ praṇamya viṣṇuṃ diśi vipra tasyām |
yayuḥ svadhāmāni pitāmahādyāḥ kṛtasvakāryaṃ bhagavantamīḍyam ||

2.5.43.42

pravarṇitaṃ tvandhakajanma rudrād hiraṇyanetrasya mṛtirvarāhāt |
nṛsiṃhatastatsahajasya nāśaḥ prahlādarājyāptiriti prasaṅgāt ||

2.5.43.43

śṛṇu tvidānīṃ dvijavarya matto'-ndhakaprabhāvaṃ bhavakṛt pralabdham |
hareṇa yuddhaṃ khalu tasya paścād gaṇādhipatyaṃ giriśasya tasya ||

2.5.43.43.c1

iti śrīśivamahāpurāṇe dvitīyāyāṃ rudrasaṃhitāyāṃ pañcame yuddhakhaṇḍe gaṇādhipatyaprāptyandhakajanma hiraṇyanetrahiraṇyakaśipuvadhavarṇanaṃ nāma tricatvāriṃśo'dhyāyaḥ ||

2.5.43.43.p2

śrīgaṇeśāya namaḥ ||

2.5.43.43.p3

śrīgaurīśaṅkarābhyāṃ namaḥ ||

2.5.43.43.p4

śrīśivamahāpurāṇam ||

2.5.43.43.p5

dvitīyāyāṃ rudrasaṃhitāyāṃ pañcamo yuddhakhaṇḍe

Linked texts (1)