Shivapurana 2.5.44: catuścatvāriṃśo'dhyāyaḥ | andhakagāṇapatyapadalābhopākhyāne dūtasaṃvādaḥ
Śivapurāṇa (complete text) 2.5.44
- Language
- Sanskrit
Contents
- 2.5.44.71 — 5 parts
catuścatvāriṃśo'dhyāyaḥ | andhakagāṇapatyapadalābhopākhyāne dūtasaṃvādaḥ
2.5.44.1
sanatkumāra uvāca |
tato hiraṇyākṣasutaḥ kadāci-tsaṃśrāvito narmayutairmadāndhaiḥ |
tairbhrātṛbhiḥsamprayuto vihāre kimandha rājyena tavādya kāryam ||
2.5.44.2
hiraṇyanetrastu babhūva mūḍhaḥ kalipriyaṃ netravihīnameva |
yo labdhavāṃstvāṃ vikṛtaṃ virūpaṃ ghoraistapobhirgiriśaṃ prasādya ||
2.5.44.3
sa tvaṃ na bhāgī khalu rājyakasya kimanyajāto'pi labheta rājyam |
vicāryatāṃ tadbhavataiva nūnaṃ vayaṃ tu tadbhāgina eva satyam ||
2.5.44.4
sanatkumāra uvāca |
teṣāṃ tu vākyāni niśamya tāni vicārya buddhyā svayameva dīnaḥ |
tān śāntayitvā vividhairvacobhiḥ gatastvaraṇyaṃ niśi nirjanaṃ tu ||
2.5.44.5
varṣāyutaṃ tatra tapaścacāra jajāpa jāpyaṃ vidhṛtaikapādaḥ |
āhārahīno niyamordhvabāhuḥ karttuṃ na śakyaṃ hi surāsurairyat ||
2.5.44.6
prajvālya vahniṃ sma juhoti gātra-māṃsaṃ saraktaṃ khalu varṣamātram |
tīkṣṇena śastreṇa nikṛtya dehāt samantrakaṃ pratyahameva hutvā ||
2.5.44.7
snāyvasthiśeṣaṃ kuṇapaṃ tadāsau kṣayaṃ gataṃ śoṇitameva sarvam |
yadāsya māṃsāni na santi dehaṃ prakṣeptukāmastu hutāśanāya ||
2.5.44.8
tataḥ sa dṛṣṭastridaśālayairjanaiḥ suvismitairbhītiyutaiḥ samastaiḥ |
athāmaraiḥ śīghrataraṃ prasādito babhūva dhātā nutibhirnuto hi ||
2.5.44.9
nivārayitvātha pitāmahastaṃ hyuvāca taṃ cādya varaṃ vṛṇīṣva |
yasyāptikāmastava sarvaloke sudurlabhaṃ dānava taṃ gṛhāṇa ||
2.5.44.10
sa padmayonestu vaco niśamya provāca dīnaḥ praṇatastu daityaḥ |
yairniṣṭhurairme prahṛtaṃ tu rājyaṃ prahrādamukhyā mama santu bhṛtyāḥ ||
2.5.44.11
andhasya divyaṃ hi tathāstu cakṣu-rindrādayo me karadā bhavantu |
mṛtyustu mābhūnmama devadaitya-gandharvayakṣoragamānuṣebhyaḥ ||
2.5.44.12
nārāyaṇādvā ditijendraśatroḥ sarvājjanātsarvamayācca śarvāt |
śrutvā vacastasya sudāruṇaṃ tat suśaṅkitaḥ padmabhavastamāha ||
2.5.44.13
brahmovāca |
daityendra sarvaṃ bhavitā tadetad vināśahetuṃ ca gṛhāṇa kiñcit |
yasmānna jāto na janiṣyate vā yo na praviṣṭo mukhamantakasya ||
2.5.44.14
atyantadīrghaṃ khalu jīvitaṃ tu bhavādṛśāḥ satpuruṣāḥ tyajantu |
etadvacaḥ sānunayaṃ niśamya pitāmahātprāha punaḥ sa daityaḥ ||
2.5.44.15
andhaka uvāca |
kālatraye yāśca bhavanti nāryaḥ śreṣṭhāśca madhyāśca tathā kaniṣṭhāḥ |
tāsāṃ ca madhye khalu ratnabhūtā mamāpi nityaṃ jananīva kācit ||
2.5.44.16
kāyena vācā manasāpyagamyā nārī nṛlokasya ca durlabhā yā |
tāṃ kāmayānasya mamāstu nāśo daityendrabhāvādbhagavānsvayambhūḥ ||
2.5.44.17
vākyaṃ tadākarṇya sa padmayoniḥ suvismitaḥ śaṅkarapādapadmam |
sasmāra samprāpya nideśamāśu śambhostu taṃ prāha tato'ndhakaṃ vai ||
2.5.44.18
brahmovāca |
yatkāṅkṣase daitya varāṃstu te vai sarvaṃ bhavatyeva vacaḥ sakāmam |
uttiṣṭhaḥ daityendra labhasva kāmaṃ sadaiva vīraistu kuruṣva yuddham ||
2.5.44.19
śrutvā tadetadvacanaṃ munīśa vidhāturāśu praṇipatya bhaktyā |
lokeśvaraṃ hāṭakanetraputraḥ snāyvasthiśeṣastu tamāha devam ||
2.5.44.20
andhaka uvāca |
kathaṃ vibho vairibalaṃ praviśya hyanena dehena karomi yuddham |
snāyvasthiśeṣaṃ kuru māṃsapuṣṭaṃ kareṇa puṇyena ca māṃ spṛśādya ||
2.5.44.21
sanatkumāra uvāca |
śrutvā vacastasya sa padmayoniḥ kareṇa saṃspṛśya ca taccharīram |
gataḥ surendraiḥ sahitaḥ svadhāma sampūjyamāno munisiddhasaṅghaiḥ ||
2.5.44.22
saṃspṛṣṭamātraḥ sa ca daityarājaḥ sampūrṇadeho balavān babhūva |
sañjātanetraḥ subhago babhūva hṛṣṭaḥ svamevaṃ nagaraṃ viveśa ||
2.5.44.23
utsṛjya rājyaṃ sakalaṃ ca tasmai prahlādamukhyāstvatha dānavendrāḥ |
tamāgataṃ labdhavaraṃ ca matvā bhṛtyā babhūvurvaśagāstu tasya ||
2.5.44.24
tato'ndhakaḥ svargamagādvijetuṃ senābhiyuktaḥ sahabhṛtyavargaḥ |
vijitya devān pradhane samastān karapradaṃ vajradharaṃ cakāra ||
2.5.44.25
nāgānsuparṇānvararākṣasāṃśca gandharvayakṣānapi mānuṣāṃstu |
girīndravṛkṣānsamareṣu sarvāṃ-ścatuṣpadaḥ siṃhamukhānvijigye ||
2.5.44.26
trailokyametaddhi carācaraṃ vai vaśaṃ cakārātmani sanniyojya |
tato'nukūlāni sudarśanāni nārīsahasrāṇi bahūni gatvā ||
2.5.44.27
rasātale caiva tathā dharāyāṃ triviṣṭape yāḥ pramadāḥ surūpāḥ |
tābhiryuto'nyeṣu sa parvateṣu rarāma ramyeṣu nadītaṭeṣu ||
2.5.44.28
krīḍāyamānaḥ sa tu madhyavartī tāsāṃ praharṣādatha dānavendraḥ |
tatpītaśiṣṭāni pibanpravṛttyai divyāni peyāni sumānuṣāṇi ||
2.5.44.29
anyāni divyāni tu yadrasāni phalāni puṣpāṇi sugandhavanti |
samprāpya yānāni suvāhanāni mayena sṛṣṭāni gṛhottamāni ||
2.5.44.30
puṣpārghadhūpānnavilepanaiśca suśobhitānyadbhutadarśanaiśca |
saṅkrīḍamānasya gatāni tasya varṣāyutānīha tathāndhakasya ||
2.5.44.31
jānāti kiñcinna śubhaṃ paratra yadātmanaḥ saukhyakaraṃ bhaveddhi |
sadāndhako daityavaraḥ sa mūḍho madāndhabuddhiḥ kṛtaduṣṭasaṅgaḥ ||
2.5.44.32
tataḥ pramattastu sutānpradhānān kutarkavādairabhibhūya sarvān |
cacāra daityaiḥsahito mahātmā vināśayanvaidikasarvadharmān ||
2.5.44.33
vedāndvijān vittamadābhibhūto na manyate smāpyamarāngurūṃśca |
reme tathā daivagato hatāyuḥ svairairahobhirgamayanvayaśca ||
2.5.44.34
tataḥ kadācidgatavānsasainyo bahuprayātā pṛthivītale'smin |
anekasaṅkhyā api varṣakoṭyaḥ praharṣito mandaraparvataṃ tu ||
2.5.44.35
svarṇopamāṃ tatra nirīkṣya śobhāṃ babhrāma sainyaiḥ saha mānamattaḥ |
krīḍārthamāsādya ca taṃ girīndraṃ matiṃ sa vāsāya cakāra mohāt ||
2.5.44.36
śubhaṃ dṛḍhaṃ tatra puraṃ sa kṛtvā mudā sthito daityapatiḥ prabhāvāt |
niveśayāmāsa punaḥ krameṇa atyadbhutaṃ mandaraśailasānau ||
2.5.44.37
duryodhano vaidhasahastisaṃjñau tanmantriṇau dānavasattamasya |
te vai kadācidgirisusthale hi nārīṃ surūpāṃ dadṛśustrayo'pi ||
2.5.44.38
te śīghragā daityavarāstu harṣād drutaṃ mahādaityapatiṃ sametya |
ūcuryathādṛṣṭamatīva prītyā tathāndhakaṃ vīravaraṃ hi sarve ||
2.5.44.39
mantriṇa ūcuḥ |
guhāntare dhyānanimīlitākṣo daityendra kaścinmuniratra dṛṣṭaḥ |
rūpānvitaścandrakalārddhacūḍaḥ kaṭisthale baddhagajendrakṛttiḥ ||
2.5.44.40
nāgendrabhogāvṛtasarvagātraḥ kapālamālābharaṇo jaṭālaḥ |
sa śūlahastaḥ śaratūṇadhārī mahādhanuṣmānvivṛtākṣasūtraḥ ||
2.5.44.41
khaḍgī triśūlī lakuṭī kapardī caturbhujo gauratarākṛtirhi |
bhasmānulipto vilasatsutejāḥ tapasvivaryo'dbhutasarvaveṣaḥ ||
2.5.44.42
tasyāvidūre puruṣaśca dṛṣṭaḥ sa vānaro ghoramukhaḥkarālaḥ |
sarvāyudho rūkṣakaraśca rakṣan sthito jaradgovṛṣabhaśca śuklaḥ ||
2.5.44.43
tasyopaviṣṭasya tapasvino'pi sucārurūpā taruṇī manojñā |
nārī śubhā pārśvagatā hi tasya dṛṣṭā ca kācidbhuvi ratnabhūtā ||
2.5.44.44
pravālamuktāmaṇihemaratna-vastrāvṛtā mālyaśubhopagūḍhā |
sā yena dṛṣṭā sa ca dṛṣṭimānsyād dṛṣṭena cānyena kimatra kāryam ||
2.5.44.45
mānyā maheśasya ca divyanārī bhāryā muneḥ puṇyavataḥ priyā sā |
yogyā hi draṣṭuṃ bhavataśca samya-gānāyya daityendra suratnabhoktuḥ ||
2.5.44.46
sanatkumāra uvāca |
śrutveti teṣāṃ vacanāni tāni kāmāturo ghūrṇitasarvagātraḥ |
visarjayāmāsa muneḥ sakāśaṃ duryodhanādīnsahasā sa daityaḥ ||
2.5.44.47
āsādya te taṃ munimaprameyaṃ bṛhadvrataṃ mantrivarā hi tasya |
surājanītipravaṇā munīśa praṇamya taṃ daityanideśamāhuḥ ||
2.5.44.48
mantriṇa ūcuḥ |
hiraṇyanetrasya suto mahātmā daityādhirājo'ndhakanāmadheyaḥ |
trailokyanātho bhavakṛnnideśā-dihopaviṣṭo'dya vihāraśālī ||
2.5.44.49
tanmantriṇo vai vayamaṅgavīrā-stavopakaṇṭhaṃ ca samāgatāḥ sma |
tatpreṣitāstvāṃ yaduvāca tadvai śṛṇuṣva sandattamanāstapasvin ||
2.5.44.50
tvaṃ kasya putro'si kimarthamatra sukhopaviṣṭo munivarya dhīman |
kasyeyamīdṛktaruṇī surūpā deyā śubhā daityapatermunīndra ||
2.5.44.51
kvedaṃ śarīraṃ tava bhasmadigdhaṃ kapālamālābharaṇaṃ virūpam |
tūṇīrasatkārmukabāṇakhaḍga-bhuśuṇḍiśūlāśanitomarāṇi ||
2.5.44.52
kva jāhnavī puṇyatamā jaṭāgre kvāyaṃ śaśī vā kuṇapāsthikhaṇḍam |
viṣānalo dīrghamukhaḥ kva sarpaḥ kva saṅgamaḥ pīnapayodharāyāḥ ||
2.5.44.53
jaradgavārohaṇamapraśastaṃ kṣamāvatastasya na darśanaṃ ca |
sandhyāpraṇāmaḥ kvacideṣa dharmaḥ kva bhojanaṃ lokaviruddhametat ||
2.5.44.54
prayaccha nārīṃ mama sāntvapūrvaṃ striyā tapaḥ kiṃ kuruṣe vimūḍha |
ayuktametattvayi nānurūpaṃ yasmādahaṃ ratnapatistriloke ||
2.5.44.55
vimuñca śastrāṇi mayādya coktaḥ kuruṣva paścāttapa eva śuddham |
ullaṅghya macchāsanamapradhṛṣyaṃ vimokṣyase sarvamidaṃ śarīram ||
2.5.44.56
matvāndhakaṃ duṣṭamatipradhāno maheśvaro laukikabhāvaśīlaḥ |
provāca daityaṃ smitapūrvameva-mākarṇya sarvaṃ tvatha dūtavākyam ||
2.5.44.57
śiva uvāca |
yadyasmi rudrastava kiṃ mayā syāt kimarthamevaṃ vadasīti mithyā |
śṛṇu prabhāvaṃ mama daityanātha nyāyyaṃ na vaktuṃ vacanaṃ tvayaivam ||
2.5.44.58
nāhaṃ kvacitsvaṃ pitaraṃ smarāmi guhāntare ghoramananyacīrṇam |
etad vrataṃ pāśupataṃ carāmi na mātaraṃ tvajñatamo virūpaḥ ||
2.5.44.59
amūlametanmayi tu prasiddhaṃ sudustyajaṃ sarvamidaṃ mamāsti |
bhāryā mameyaṃ taruṇī surūpā sarvaṃsahā sarvagatasya siddhiḥ ||
2.5.44.60
etarhi yadyadrucitaṃ tavāsti gṛhāṇa tadvai khalu rākṣasa tvam |
etāvaduktvā virarāma śambhuḥ tapasviveṣaḥ puratastu teṣām ||
2.5.44.61
sanatkumāra uvāca |
gambhīrametadvacanaṃ niśamya te dānavāstaṃ praṇipatya mūrdhnā |
jagmustato daityavarasya sūnuṃ trailokyanāśāya kṛtapratijñam ||
2.5.44.62
babhāṣire daityapatiṃ pramattaṃ praṇamya rājānamadīnasattvāḥ |
te tatra sarve jayaśabdapūrvaṃ rudreṇa yattatsmitapūrvamuktam ||
2.5.44.63
mantriṇa ucuḥ niśācaraścañcalaśauryadhairyaḥ kva dānavaḥ kṛpaṇaḥ sattvahīnaḥ |
krūraḥ kṛtaghnaśca sadaiva pāpī kva dānavaḥ sūryasutādbibheti ||
2.5.44.64
rājastvamukto'khiladaityanātha-stapasvinā tanmuninā vihasya |
matvā svabuddhyā tṛṇavattrilokaṃ mahaujasā vīravareṇa nūnam ||
2.5.44.65
kvāhaṃ ca śastrāṇi ca dāruṇāni mṛtyośca santrāsakaraṃ kva yuddham |
kva vīrako vānaravaktratulyo niśācaro jarasā jarjarāṅgaḥ ||
2.5.44.66
kvāyaṃ svarūpaḥ kva ca mandabhāgyo balaṃ tvadīyaṃ kva ca vīrudho vā |
śakto'pi cettvaṃ prayatasva yuddhaṃ kartuṃ tadā hyehi kuruṣva kiñcit ||
2.5.44.67
vajrāśanestulyamihāsti śastraṃ bhavādṛśāṃ nāśakaraṃ ca ghoram |
kva te śarīraṃ mṛdupadmatulyaṃ vicārya caivaṃ kuru rocate yat ||
2.5.44.68
ityevamādīni vacāṃsi bhadraṃ tapasvinoktāni ca dānaveśa |
yuktaṃ na te tena sahātra yuddhaṃ tvāmāha rājansmayamāna eva ||
2.5.44.69
vivastuśūnyairbahubhiḥ pralāpai-rasmābhiruktairyadi budhyase tvam |
tapobhiyuktena tapasvinā vai smartāsi paścānmunivākyametat ||
2.5.44.70
sanatkumāra uvāca |
tataḥ sa teṣāṃ vacanaṃ niśamya jajvāla roṣeṇa sa mandabuddhiḥ |
ājyāvasiktastviva kṛṣṇavartmā satyaṃ hitaṃ tatkuṭilaṃ sutīkṣṇam ||
2.5.44.71
gṛhītakhaḍgo varadānamattaḥ pracaṇḍavātānukṛtiṃ ca kurvan |
gantuṃ ca tatra smarabāṇaviddhaḥ samudyato'bhūdviparītadaivaḥ ||
2.5.44.71.c1
iti śrīśivamahāpurāṇe dvitīyāyāṃ rudrasaṃhitāyāṃ pañcame yuddhakhaṇḍe andhakagāṇapatyapadalābhopākhyāne dūtasaṃvādo nāma catuścatvāriṃśo'dhyāyaḥ ||
2.5.44.71.p2
śrīgaṇeśāya namaḥ ||
2.5.44.71.p3
śrīgaurīśaṅkarābhyāṃ namaḥ ||
2.5.44.71.p4
śrīśivamahāpurāṇam ||
2.5.44.71.p5
dvitīyāyāṃ rudrasaṃhitāyāṃ pañcamo yuddhakhaṇḍe