Pramāṇa · Search · About · API

Shivapurana 2.5.44: catuścatvāriṃśo'dhyāyaḥ | andhakagāṇapatyapadalābhopākhyāne dūtasaṃvādaḥ

Śivapurāṇa (complete text) 2.5.44

Language
Sanskrit

Contents

catuścatvāriṃśo'dhyāyaḥ | andhakagāṇapatyapadalābhopākhyāne dūtasaṃvādaḥ

2.5.44.1

sanatkumāra uvāca |
tato hiraṇyākṣasutaḥ kadāci-tsaṃśrāvito narmayutairmadāndhaiḥ |
tairbhrātṛbhiḥsamprayuto vihāre kimandha rājyena tavādya kāryam ||

2.5.44.2

hiraṇyanetrastu babhūva mūḍhaḥ kalipriyaṃ netravihīnameva |
yo labdhavāṃstvāṃ vikṛtaṃ virūpaṃ ghoraistapobhirgiriśaṃ prasādya ||

2.5.44.3

sa tvaṃ na bhāgī khalu rājyakasya kimanyajāto'pi labheta rājyam |
vicāryatāṃ tadbhavataiva nūnaṃ vayaṃ tu tadbhāgina eva satyam ||

2.5.44.4

sanatkumāra uvāca |
teṣāṃ tu vākyāni niśamya tāni vicārya buddhyā svayameva dīnaḥ |
tān śāntayitvā vividhairvacobhiḥ gatastvaraṇyaṃ niśi nirjanaṃ tu ||

2.5.44.5

varṣāyutaṃ tatra tapaścacāra jajāpa jāpyaṃ vidhṛtaikapādaḥ |
āhārahīno niyamordhvabāhuḥ karttuṃ na śakyaṃ hi surāsurairyat ||

2.5.44.6

prajvālya vahniṃ sma juhoti gātra-māṃsaṃ saraktaṃ khalu varṣamātram |
tīkṣṇena śastreṇa nikṛtya dehāt samantrakaṃ pratyahameva hutvā ||

2.5.44.7

snāyvasthiśeṣaṃ kuṇapaṃ tadāsau kṣayaṃ gataṃ śoṇitameva sarvam |
yadāsya māṃsāni na santi dehaṃ prakṣeptukāmastu hutāśanāya ||

2.5.44.8

tataḥ sa dṛṣṭastridaśālayairjanaiḥ suvismitairbhītiyutaiḥ samastaiḥ |
athāmaraiḥ śīghrataraṃ prasādito babhūva dhātā nutibhirnuto hi ||

2.5.44.9

nivārayitvātha pitāmahastaṃ hyuvāca taṃ cādya varaṃ vṛṇīṣva |
yasyāptikāmastava sarvaloke sudurlabhaṃ dānava taṃ gṛhāṇa ||

2.5.44.10

sa padmayonestu vaco niśamya provāca dīnaḥ praṇatastu daityaḥ |
yairniṣṭhurairme prahṛtaṃ tu rājyaṃ prahrādamukhyā mama santu bhṛtyāḥ ||

2.5.44.11

andhasya divyaṃ hi tathāstu cakṣu-rindrādayo me karadā bhavantu |
mṛtyustu mābhūnmama devadaitya-gandharvayakṣoragamānuṣebhyaḥ ||

2.5.44.12

nārāyaṇādvā ditijendraśatroḥ sarvājjanātsarvamayācca śarvāt |
śrutvā vacastasya sudāruṇaṃ tat suśaṅkitaḥ padmabhavastamāha ||

2.5.44.13

brahmovāca |
daityendra sarvaṃ bhavitā tadetad vināśahetuṃ ca gṛhāṇa kiñcit |
yasmānna jāto na janiṣyate vā yo na praviṣṭo mukhamantakasya ||

2.5.44.14

atyantadīrghaṃ khalu jīvitaṃ tu bhavādṛśāḥ satpuruṣāḥ tyajantu |
etadvacaḥ sānunayaṃ niśamya pitāmahātprāha punaḥ sa daityaḥ ||

2.5.44.15

andhaka uvāca |
kālatraye yāśca bhavanti nāryaḥ śreṣṭhāśca madhyāśca tathā kaniṣṭhāḥ |
tāsāṃ ca madhye khalu ratnabhūtā mamāpi nityaṃ jananīva kācit ||

2.5.44.16

kāyena vācā manasāpyagamyā nārī nṛlokasya ca durlabhā yā |
tāṃ kāmayānasya mamāstu nāśo daityendrabhāvādbhagavānsvayambhūḥ ||

2.5.44.17

vākyaṃ tadākarṇya sa padmayoniḥ suvismitaḥ śaṅkarapādapadmam |
sasmāra samprāpya nideśamāśu śambhostu taṃ prāha tato'ndhakaṃ vai ||

2.5.44.18

brahmovāca |
yatkāṅkṣase daitya varāṃstu te vai sarvaṃ bhavatyeva vacaḥ sakāmam |
uttiṣṭhaḥ daityendra labhasva kāmaṃ sadaiva vīraistu kuruṣva yuddham ||

2.5.44.19

śrutvā tadetadvacanaṃ munīśa vidhāturāśu praṇipatya bhaktyā |
lokeśvaraṃ hāṭakanetraputraḥ snāyvasthiśeṣastu tamāha devam ||

2.5.44.20

andhaka uvāca |
kathaṃ vibho vairibalaṃ praviśya hyanena dehena karomi yuddham |
snāyvasthiśeṣaṃ kuru māṃsapuṣṭaṃ kareṇa puṇyena ca māṃ spṛśādya ||

2.5.44.21

sanatkumāra uvāca |
śrutvā vacastasya sa padmayoniḥ kareṇa saṃspṛśya ca taccharīram |
gataḥ surendraiḥ sahitaḥ svadhāma sampūjyamāno munisiddhasaṅghaiḥ ||

2.5.44.22

saṃspṛṣṭamātraḥ sa ca daityarājaḥ sampūrṇadeho balavān babhūva |
sañjātanetraḥ subhago babhūva hṛṣṭaḥ svamevaṃ nagaraṃ viveśa ||

2.5.44.23

utsṛjya rājyaṃ sakalaṃ ca tasmai prahlādamukhyāstvatha dānavendrāḥ |
tamāgataṃ labdhavaraṃ ca matvā bhṛtyā babhūvurvaśagāstu tasya ||

2.5.44.24

tato'ndhakaḥ svargamagādvijetuṃ senābhiyuktaḥ sahabhṛtyavargaḥ |
vijitya devān pradhane samastān karapradaṃ vajradharaṃ cakāra ||

2.5.44.25

nāgānsuparṇānvararākṣasāṃśca gandharvayakṣānapi mānuṣāṃstu |
girīndravṛkṣānsamareṣu sarvāṃ-ścatuṣpadaḥ siṃhamukhānvijigye ||

2.5.44.26

trailokyametaddhi carācaraṃ vai vaśaṃ cakārātmani sanniyojya |
tato'nukūlāni sudarśanāni nārīsahasrāṇi bahūni gatvā ||

2.5.44.27

rasātale caiva tathā dharāyāṃ triviṣṭape yāḥ pramadāḥ surūpāḥ |
tābhiryuto'nyeṣu sa parvateṣu rarāma ramyeṣu nadītaṭeṣu ||

2.5.44.28

krīḍāyamānaḥ sa tu madhyavartī tāsāṃ praharṣādatha dānavendraḥ |
tatpītaśiṣṭāni pibanpravṛttyai divyāni peyāni sumānuṣāṇi ||

2.5.44.29

anyāni divyāni tu yadrasāni phalāni puṣpāṇi sugandhavanti |
samprāpya yānāni suvāhanāni mayena sṛṣṭāni gṛhottamāni ||

2.5.44.30

puṣpārghadhūpānnavilepanaiśca suśobhitānyadbhutadarśanaiśca |
saṅkrīḍamānasya gatāni tasya varṣāyutānīha tathāndhakasya ||

2.5.44.31

jānāti kiñcinna śubhaṃ paratra yadātmanaḥ saukhyakaraṃ bhaveddhi |
sadāndhako daityavaraḥ sa mūḍho madāndhabuddhiḥ kṛtaduṣṭasaṅgaḥ ||

2.5.44.32

tataḥ pramattastu sutānpradhānān kutarkavādairabhibhūya sarvān |
cacāra daityaiḥsahito mahātmā vināśayanvaidikasarvadharmān ||

2.5.44.33

vedāndvijān vittamadābhibhūto na manyate smāpyamarāngurūṃśca |
reme tathā daivagato hatāyuḥ svairairahobhirgamayanvayaśca ||

2.5.44.34

tataḥ kadācidgatavānsasainyo bahuprayātā pṛthivītale'smin |
anekasaṅkhyā api varṣakoṭyaḥ praharṣito mandaraparvataṃ tu ||

2.5.44.35

svarṇopamāṃ tatra nirīkṣya śobhāṃ babhrāma sainyaiḥ saha mānamattaḥ |
krīḍārthamāsādya ca taṃ girīndraṃ matiṃ sa vāsāya cakāra mohāt ||

2.5.44.36

śubhaṃ dṛḍhaṃ tatra puraṃ sa kṛtvā mudā sthito daityapatiḥ prabhāvāt |
niveśayāmāsa punaḥ krameṇa atyadbhutaṃ mandaraśailasānau ||

2.5.44.37

duryodhano vaidhasahastisaṃjñau tanmantriṇau dānavasattamasya |
te vai kadācidgirisusthale hi nārīṃ surūpāṃ dadṛśustrayo'pi ||

2.5.44.38

te śīghragā daityavarāstu harṣād drutaṃ mahādaityapatiṃ sametya |
ūcuryathādṛṣṭamatīva prītyā tathāndhakaṃ vīravaraṃ hi sarve ||

2.5.44.39

mantriṇa ūcuḥ |
guhāntare dhyānanimīlitākṣo daityendra kaścinmuniratra dṛṣṭaḥ |
rūpānvitaścandrakalārddhacūḍaḥ kaṭisthale baddhagajendrakṛttiḥ ||

2.5.44.40

nāgendrabhogāvṛtasarvagātraḥ kapālamālābharaṇo jaṭālaḥ |
sa śūlahastaḥ śaratūṇadhārī mahādhanuṣmānvivṛtākṣasūtraḥ ||

2.5.44.41

khaḍgī triśūlī lakuṭī kapardī caturbhujo gauratarākṛtirhi |
bhasmānulipto vilasatsutejāḥ tapasvivaryo'dbhutasarvaveṣaḥ ||

2.5.44.42

tasyāvidūre puruṣaśca dṛṣṭaḥ sa vānaro ghoramukhaḥkarālaḥ |
sarvāyudho rūkṣakaraśca rakṣan sthito jaradgovṛṣabhaśca śuklaḥ ||

2.5.44.43

tasyopaviṣṭasya tapasvino'pi sucārurūpā taruṇī manojñā |
nārī śubhā pārśvagatā hi tasya dṛṣṭā ca kācidbhuvi ratnabhūtā ||

2.5.44.44

pravālamuktāmaṇihemaratna-vastrāvṛtā mālyaśubhopagūḍhā |
sā yena dṛṣṭā sa ca dṛṣṭimānsyād dṛṣṭena cānyena kimatra kāryam ||

2.5.44.45

mānyā maheśasya ca divyanārī bhāryā muneḥ puṇyavataḥ priyā sā |
yogyā hi draṣṭuṃ bhavataśca samya-gānāyya daityendra suratnabhoktuḥ ||

2.5.44.46

sanatkumāra uvāca |
śrutveti teṣāṃ vacanāni tāni kāmāturo ghūrṇitasarvagātraḥ |
visarjayāmāsa muneḥ sakāśaṃ duryodhanādīnsahasā sa daityaḥ ||

2.5.44.47

āsādya te taṃ munimaprameyaṃ bṛhadvrataṃ mantrivarā hi tasya |
surājanītipravaṇā munīśa praṇamya taṃ daityanideśamāhuḥ ||

2.5.44.48

mantriṇa ūcuḥ |
hiraṇyanetrasya suto mahātmā daityādhirājo'ndhakanāmadheyaḥ |
trailokyanātho bhavakṛnnideśā-dihopaviṣṭo'dya vihāraśālī ||

2.5.44.49

tanmantriṇo vai vayamaṅgavīrā-stavopakaṇṭhaṃ ca samāgatāḥ sma |
tatpreṣitāstvāṃ yaduvāca tadvai śṛṇuṣva sandattamanāstapasvin ||

2.5.44.50

tvaṃ kasya putro'si kimarthamatra sukhopaviṣṭo munivarya dhīman |
kasyeyamīdṛktaruṇī surūpā deyā śubhā daityapatermunīndra ||

2.5.44.51

kvedaṃ śarīraṃ tava bhasmadigdhaṃ kapālamālābharaṇaṃ virūpam |
tūṇīrasatkārmukabāṇakhaḍga-bhuśuṇḍiśūlāśanitomarāṇi ||

2.5.44.52

kva jāhnavī puṇyatamā jaṭāgre kvāyaṃ śaśī vā kuṇapāsthikhaṇḍam |
viṣānalo dīrghamukhaḥ kva sarpaḥ kva saṅgamaḥ pīnapayodharāyāḥ ||

2.5.44.53

jaradgavārohaṇamapraśastaṃ kṣamāvatastasya na darśanaṃ ca |
sandhyāpraṇāmaḥ kvacideṣa dharmaḥ kva bhojanaṃ lokaviruddhametat ||

2.5.44.54

prayaccha nārīṃ mama sāntvapūrvaṃ striyā tapaḥ kiṃ kuruṣe vimūḍha |
ayuktametattvayi nānurūpaṃ yasmādahaṃ ratnapatistriloke ||

2.5.44.55

vimuñca śastrāṇi mayādya coktaḥ kuruṣva paścāttapa eva śuddham |
ullaṅghya macchāsanamapradhṛṣyaṃ vimokṣyase sarvamidaṃ śarīram ||

2.5.44.56

matvāndhakaṃ duṣṭamatipradhāno maheśvaro laukikabhāvaśīlaḥ |
provāca daityaṃ smitapūrvameva-mākarṇya sarvaṃ tvatha dūtavākyam ||

2.5.44.57

śiva uvāca |
yadyasmi rudrastava kiṃ mayā syāt kimarthamevaṃ vadasīti mithyā |
śṛṇu prabhāvaṃ mama daityanātha nyāyyaṃ na vaktuṃ vacanaṃ tvayaivam ||

2.5.44.58

nāhaṃ kvacitsvaṃ pitaraṃ smarāmi guhāntare ghoramananyacīrṇam |
etad vrataṃ pāśupataṃ carāmi na mātaraṃ tvajñatamo virūpaḥ ||

2.5.44.59

amūlametanmayi tu prasiddhaṃ sudustyajaṃ sarvamidaṃ mamāsti |
bhāryā mameyaṃ taruṇī surūpā sarvaṃsahā sarvagatasya siddhiḥ ||

2.5.44.60

etarhi yadyadrucitaṃ tavāsti gṛhāṇa tadvai khalu rākṣasa tvam |
etāvaduktvā virarāma śambhuḥ tapasviveṣaḥ puratastu teṣām ||

2.5.44.61

sanatkumāra uvāca |
gambhīrametadvacanaṃ niśamya te dānavāstaṃ praṇipatya mūrdhnā |
jagmustato daityavarasya sūnuṃ trailokyanāśāya kṛtapratijñam ||

2.5.44.62

babhāṣire daityapatiṃ pramattaṃ praṇamya rājānamadīnasattvāḥ |
te tatra sarve jayaśabdapūrvaṃ rudreṇa yattatsmitapūrvamuktam ||

2.5.44.63

mantriṇa ucuḥ niśācaraścañcalaśauryadhairyaḥ kva dānavaḥ kṛpaṇaḥ sattvahīnaḥ |
krūraḥ kṛtaghnaśca sadaiva pāpī kva dānavaḥ sūryasutādbibheti ||

2.5.44.64

rājastvamukto'khiladaityanātha-stapasvinā tanmuninā vihasya |
matvā svabuddhyā tṛṇavattrilokaṃ mahaujasā vīravareṇa nūnam ||

2.5.44.65

kvāhaṃ ca śastrāṇi ca dāruṇāni mṛtyośca santrāsakaraṃ kva yuddham |
kva vīrako vānaravaktratulyo niśācaro jarasā jarjarāṅgaḥ ||

2.5.44.66

kvāyaṃ svarūpaḥ kva ca mandabhāgyo balaṃ tvadīyaṃ kva ca vīrudho vā |
śakto'pi cettvaṃ prayatasva yuddhaṃ kartuṃ tadā hyehi kuruṣva kiñcit ||

2.5.44.67

vajrāśanestulyamihāsti śastraṃ bhavādṛśāṃ nāśakaraṃ ca ghoram |
kva te śarīraṃ mṛdupadmatulyaṃ vicārya caivaṃ kuru rocate yat ||

2.5.44.68

ityevamādīni vacāṃsi bhadraṃ tapasvinoktāni ca dānaveśa |
yuktaṃ na te tena sahātra yuddhaṃ tvāmāha rājansmayamāna eva ||

2.5.44.69

vivastuśūnyairbahubhiḥ pralāpai-rasmābhiruktairyadi budhyase tvam |
tapobhiyuktena tapasvinā vai smartāsi paścānmunivākyametat ||

2.5.44.70

sanatkumāra uvāca |
tataḥ sa teṣāṃ vacanaṃ niśamya jajvāla roṣeṇa sa mandabuddhiḥ |
ājyāvasiktastviva kṛṣṇavartmā satyaṃ hitaṃ tatkuṭilaṃ sutīkṣṇam ||

2.5.44.71

gṛhītakhaḍgo varadānamattaḥ pracaṇḍavātānukṛtiṃ ca kurvan |
gantuṃ ca tatra smarabāṇaviddhaḥ samudyato'bhūdviparītadaivaḥ ||

2.5.44.71.c1

iti śrīśivamahāpurāṇe dvitīyāyāṃ rudrasaṃhitāyāṃ pañcame yuddhakhaṇḍe andhakagāṇapatyapadalābhopākhyāne dūtasaṃvādo nāma catuścatvāriṃśo'dhyāyaḥ ||

2.5.44.71.p2

śrīgaṇeśāya namaḥ ||

2.5.44.71.p3

śrīgaurīśaṅkarābhyāṃ namaḥ ||

2.5.44.71.p4

śrīśivamahāpurāṇam ||

2.5.44.71.p5

dvitīyāyāṃ rudrasaṃhitāyāṃ pañcamo yuddhakhaṇḍe