Pramāṇa · Search · About · API

Shivapurana 2.5.45: pañcatvāriṃśo'dhyāyaḥ | yuddhaprārambhadūtasaṃvādavarṇanam

Śivapurāṇa (complete text) 2.5.45

Language
Sanskrit

Contents

pañcatvāriṃśo'dhyāyaḥ | yuddhaprārambhadūtasaṃvādavarṇanam

2.5.45.1

sanatkumāra uvāca |
gatastato mattagajendragāmī pītvā surāṃ ghūrṇitalocanaśca |
mahānubhāvo bahusainyayuktaḥ pracaṇḍavīro varavīrayāyī ||

2.5.45.2

dadarśa daityaḥ smarabāṇaviddho guhāṃ tato vīrakaruddhamārgām |
snigdhaṃ yathā vīkṣya pataṅgasaṃjñaḥ daśāpradīpaṃ ca kṛmirhyupetya ||

2.5.45.3

tathā pradarśyāśu punaḥ punaśca sampīḍyamāno'pi sa vīrakeṇa |
babhūva kāmāgnisudagdhadeho' ndhako mahādaityapatiḥ sa mūḍhaḥ ||

2.5.45.4

pāṣāṇavṛkṣāśanitoyavahni-bhujaṅgaśastrāstrabibhīṣikābhiḥ |
sampīḍito'sau na punaḥ prapīḍyaḥ pṛṣṭaśca kastvaṃ samupāgato'si ||

2.5.45.5

niśamya tad gāṃ svamataṃ sa tasmai cakāra yuddhaṃ sa tu vīrakeṇa |
muhūrtamāścaryavadaprameyaṃ saṅkhye jito vīratareṇa daityaḥ ||

2.5.45.6

tatastu saṅgrāmaśiro vihāya kṣutkṣāmakaṇṭhastṛṣito gato'bhūt |
cūrṇīkṛte khaḍgavare ca khinne palāyamāno gatavismayaḥ saḥ ||

2.5.45.7

cakrustadājiṃ saha vīrakeṇa prahlādamukhyā ditijapradhānāḥ |
lajjāṅkuśākṛṣṭadhiyo babhūvuḥ sudāruṇāḥ śastraśatairanekaiḥ ||

2.5.45.8

virocanastatra cakāra yuddhaṃ baliśca bāṇaśca sahasrabāhuḥ |
bhajiḥ kujambhastvatha śambaraśca vṛtrādayaścāpyatha vīryavantaḥ ||

2.5.45.9

te yuddhyamānā vijitāḥ samantād dvidhākṛtā vai gaṇavīrakeṇa |
śeṣe hatānāṃ bahudānavānā-muktaṃ jayatyeva hi siddhasaṅghaiḥ ||

2.5.45.10

bheruṇḍajānābhinayapravṛtte medovasāmāṃsasupūyamadhye |
kravyādasaṅghātasamākule tu bhayaṅkare śoṇitakardame tu ||

2.5.45.11

bhagnaistu daityairbhagavān pinākī vrataṃ mahāpāśupataṃ sughoram |
priye mayā yatkṛtapūrvamāsī-ddākṣāyaṇīṃ prāha susāntvayitvā ||

2.5.45.12

śiva uvāca |
tasmādbalaṃ yanmama tatpraṇaṣṭaṃ martyairamartyasya yataḥ prapātaḥ |
puṇyakṣayāhī graha eva jāto divāniśaṃ devi tava prasaṅgāt ||

2.5.45.13

utpādya divyaṃ paramādbhutaṃ tu punarvaraṃ ghorataraṃ ca gatvā |
tasmād vrataṃ ghorataraṃ carāmi sunirbhayā sundari vai viśokā ||

2.5.45.14

sanatkumāra uvāca |
etāvaduktvā vacanaṃ mahātmā utpādya ghoṣaṃ śanakaiścakāra |
sa tatra gatvā vratamugradīpto gato vanaṃ puṇyatamaṃ sughoram ||

2.5.45.15

cartuṃ hi śakyaṃ tu surāsurairya-nna tādṛśaṃ varṣasahasramātram |
sā pārvatī mandaraparvatasthā pratīkṣyamāṇā''gamanaṃ bhavasya ||

2.5.45.16

pativratā śīlaguṇopapannā ekākinī nityamatho vibhītā |
guhāntare duḥkhaparā babhūva saṃrakṣitā sā sutavīrakeṇa ||

2.5.45.17

tataḥ sa daityo varadānamattaḥ tairyodhamukhyaiḥ sahito guhāṃ tām |
vibhinnadhairyaḥ punarājagāma śilīmukhairmārasamudbhavaiśca ||

2.5.45.18

atyadbhutaṃ tatra cakāra yuddhaṃ hitvā tadā bhojanapānanidrāḥ |
rātriṃ divaṃ pañcaśatāni pañca kruddhaḥ sasainyaiḥ saha vīrakeṇa ||

2.5.45.19

khaḍgaiḥ sakuntaiḥ saha bhindipālaiḥ gadābhuśuṇḍībhiratho prakāṇḍaiḥ |
śilīmukhairarddhaśaśībhirugrai-rvitastibhiḥ kūrmamukhairjvaladbhiḥ ||

2.5.45.20

nārācamukhyairniśitaiśca śūlaiḥ paraśvadhaistomaramudgaraiśca |
khaḍgairguḍaiḥ parvatapādapaiśca divyai rathāstrairapi daityasaṅghaiḥ ||

2.5.45.21

nadīdhitirbhinnatanuḥ papāta dvāraṃ guhāyāḥ pihitaṃ samastam |
tairāyudhairdaityabhujaprayuktai-rguhāmukhe mūrchita eva paścāt ||

2.5.45.22

ācchāditaṃ vīrakamastrajālai-rdaityaiśca sarvaistu muhūrtamātram |
apāvṛtaṃ kartumaśakyamāsī-nnirīkṣya devī ditijān sughorān ||

2.5.45.23

bhayena sasmāra pitāmahaṃ tu devī sakhībhiḥ sahitā ca viṣṇum |
sainyaṃ ca madvīravarasya sarvaṃ sasmārayāmāsa guhāntarasthā ||

2.5.45.24

brahmā tayā saṃsmṛtamātra eva strīrūpadhārī bhagavāṃśca viṣṇuḥ |
indraiśca sarvaiḥ saha sainyakaiśca strīrūpamāsthāya samāgatāste ||

2.5.45.25

bhūtvā striyaste viviśustadānīṃ munīndrasaṅghāśca mahānubhāvāḥ |
siddhāśca nāgāstvatha guhyakāśca guhāntaraṃ parvatarājaputryāḥ ||

2.5.45.26

yasmātsurājyāsanasaṃsthitānā-mantaḥpure saṅgamanaṃ viruddham |
tataḥ sahasrāṇi nitambinīnā-manantasaṅkhyānyapi darśayantyaḥ ||

2.5.45.27

rūpāṇi divyāni mahādbhutāni gauryai guhāyāṃ tu savīrakāryaiḥ |
striyaḥ prahṛṣṭā girirājakanyā guhāntaraṃ parvatarājaputryāḥ ||

2.5.45.28

strībhiḥsahasraiśca śatairanekai-rneduśca kalpāntarameghaghoṣāḥ |
bheryaśca saṅgrāmajayapradāstu dhmātāḥsuśaṅkhāḥ sunitambinībhiḥ ||

2.5.45.29

mūrchāṃ vihāyādbhuta caṇḍavīryaḥ sa vīrako vai purataḥ sthitastu |
pragṛhya śastrāṇi mahārathānāṃ taireva śastrairditijān jaghāna ||

2.5.45.30

brāhmī tato daṇḍakarā viruddhā gaurī tadā krodhaparītacetāḥ |
nārāyaṇī śaṅkhagadāsucakra-dhanurddharā pūritabāhudaṇḍā ||

2.5.45.31

viniryayau lāṅgaladaṇḍahastā vyomālakā kāñcanatulyavarṇā |
dhārāsahasrākulamugravegaṃ baiḍaujasī vajrakarā tadānīm ||

2.5.45.32

sahasranetrā yudhi susthirā ca sudurjayā daityaśatairadhṛṣyā |
vaiśvānarī śaktirasaumyavaktrā yāmyā ca daṇḍodyatapāṇirugrā ||

2.5.45.33

sutīkṣṇakhaṅgodyatapāṇirūpā samāyayau nairṛtighoracāpā |
toyālikā vāraṇapāśahastā vinirgatā yuddhamabhīpsamānā ||

2.5.45.34

pracaṇḍavātaprabhavā ca devī kṣudhāvapustvaṅkuśapāṇireva |
kalpāntavahnipratimāṃ gadāṃ ca pāṇau gṛhītvā dhanadodbhavā ca ||

2.5.45.35

yakṣeśvarī tīkṣṇamukhā virūpā nakhāyudhā nāgabhayaṅkarī ca |
etāstathānyāḥ śataśo hi devyaḥ sunirgatāḥ saṅkulayuddhabhūmim ||

2.5.45.36

dṛṣṭvā ca tatsainyamanantapāraṃ vivarṇavarṇāśca suvismitāśca |
samākulāḥ sañcakitā bhayādvai devyo babhūvurhṛdi dīnasattvāḥ ||

2.5.45.37

cakruḥ samādhāya manaḥ samastāḥ tā devavadhvo vidhiśaktimukhyāḥ |
susammatatvena girīśaputryāḥ senāpatirvīrasughoravīryaḥ ||

2.5.45.38

cakrurmahāyuddhamabhūtapūrvaṃ nidhāya buddhau ditijāḥ pradhānāḥ |
nivartanaṃ mṛtyumathātmanaśca nārībhiranye varadānasattvāḥ ||

2.5.45.39

atyadbhutaṃ tatra cakāra yuddhaṃ gaurī tadānīṃ sahitā sakhībhiḥ |
kṛtvā raṇe cādbhutabuddhiśauṇḍaṃ senāpatiṃ vīrakaghoravīryam ||

2.5.45.40

hiraṇyanetrātmaja eva bhūpa-ścakre mahāvyūhamaraṃ sukarmā |
sambhāvya viṣṇuṃ ca nirīkṣya yāmyāṃ sudāruṇaṃ tadgilanāmadheyam ||

2.5.45.41

mukhaṃ karālaṃ vidhisevayā'sya tasmin kṛte bhagavānājagāma |
kalpāntaghorārkasahasrakānti-kīrṇañca vai kupitaḥ kṛttivāsāḥ ||

2.5.45.42

gate tato varṣasahasramātre tamāgataṃ prekṣya maheśvaraṃ ca |
cakrurmahāyuddhamatīvamātraṃ nāryaḥ prahṛṣṭāḥ saha vīrakeṇa ||

2.5.45.43

praṇamya gaurī giriśaṃ ca mūrdhnā sandarśayan bharturatīva śauryamam |
gaurī prayuddhaṃ ca cakāra hṛṣṭā harastataḥ parvatarājaputrīm ||

2.5.45.44

kaṇṭhe gṛhītvā tu guhāṃ praviṣṭo ramāsahasrāṇi visarjitāni |
gaurī ca sammānaśataiḥ prapūjya guhāmukhe vīrakameva sthāpayan ||

2.5.45.45

tato na gaurīṃ giriśaṃ ca dṛṣṭvā-sureśvaro nītivicakṣaṇo hi |
drutaṃ svadūtaṃ vidhasākhyameva sa preṣayāmāsa śivopakaṇṭham ||

2.5.45.46

taistaiḥ prahārairapi jarjarāṅga-stasmin raṇe devagaṇeritairyaḥ |
jagāda vākyaṃ tu sagarvamugraṃ praviśya śambhuṃ praṇipatya mūrdhnā ||

2.5.45.47

dūta uvāca |
sampreṣito'haṃ viviśe guhāṃ tu hyeṣo'ndhakastvāṃ samuvāca vākyam |
nāryā na kāryaṃ tava kiñcidasti-vimuñca nārīṃ taruṇīṃ surūpām ||

2.5.45.48

prāyo bhavāṃstāpasastajjuṣasva kṣāntaṃ mayā yatkamanīyamantaḥ |
munirvirodhavya iti pracintya na tvaṃ munistāpasa kiṃ tu śatruḥ ||

2.5.45.49

atīva daityeṣu mahāvirodhī yudhyasva vegena mayā pramathya |
nayāmi pātālatalānurūpaṃ yamakṣayaṃ tāpasa dhūrtta hi tvām ||

2.5.45.50

sanatkumāra uvāca |
etadvaco dūtamukhānniśamya kapālamālī tamuvāca kopāt |
jvalanviṣādena mahāṃstrinetraḥ satāṃ gatirduṣṭamadaprahartā ||

2.5.45.51

śiva uvāca |
vyaktaṃ vacaste tadatīva cograṃ proktaṃ hi tattvaṃ tvaritaṃ prayāhi |
kuruṣva yuddhaṃ hi mayā prasahya yadi praśakto'si balena hi tvam ||

2.5.45.52

yaḥ syādaśakto bhuvi tasya ko'rtho dārairdhanairvā sumanoharaiśca |
āyāntu daityāśca balena mattā vicāryamevaṃ tu kṛtaṃ mayaitat ||

2.5.45.53

śarīrayātrāpi kutastvaśakteḥ kurvantu yadyadvihitaṃ tu teṣām |
mamāpi yadyatkaraṇīyamasti tattatkariṣyāmi na saṃśayo'tra ||

2.5.45.54

sanatkumāra uvāca |
etadvacastadvidhaso'pi tasmā-cchrutvā harānnirgata eva hṛṣṭaḥ |
prāgāttato garjitahuṅkṛtāni kurvaṃstato daityapateḥ sakāśam ||

2.5.45.54.c1

iti śrīśivamahāpurāṇe dvitīyāyāṃ rudrasaṃhitāyāṃ pañcame yuddhakhaṇḍe yuddhaprārambhadūtasaṃvādavarṇanaṃ nāma pañcacatvāriṃśo'dhyāyaḥ ||

2.5.45.54.p2

śrīgaṇeśāya namaḥ ||

2.5.45.54.p3

śrīgaurīśaṅkarābhyāṃ namaḥ ||

2.5.45.54.p4

śrīśivamahāpurāṇam ||

2.5.45.54.p5

dvitīyāyāṃ rudrasaṃhitāyāṃ pañcamo yuddhakhaṇḍe