Shivapurana 2.5.45: pañcatvāriṃśo'dhyāyaḥ | yuddhaprārambhadūtasaṃvādavarṇanam
Śivapurāṇa (complete text) 2.5.45
- Language
- Sanskrit
Contents
- 2.5.45.54 — 5 parts
pañcatvāriṃśo'dhyāyaḥ | yuddhaprārambhadūtasaṃvādavarṇanam
2.5.45.1
sanatkumāra uvāca |
gatastato mattagajendragāmī pītvā surāṃ ghūrṇitalocanaśca |
mahānubhāvo bahusainyayuktaḥ pracaṇḍavīro varavīrayāyī ||
2.5.45.2
dadarśa daityaḥ smarabāṇaviddho guhāṃ tato vīrakaruddhamārgām |
snigdhaṃ yathā vīkṣya pataṅgasaṃjñaḥ daśāpradīpaṃ ca kṛmirhyupetya ||
2.5.45.3
tathā pradarśyāśu punaḥ punaśca sampīḍyamāno'pi sa vīrakeṇa |
babhūva kāmāgnisudagdhadeho' ndhako mahādaityapatiḥ sa mūḍhaḥ ||
2.5.45.4
pāṣāṇavṛkṣāśanitoyavahni-bhujaṅgaśastrāstrabibhīṣikābhiḥ |
sampīḍito'sau na punaḥ prapīḍyaḥ pṛṣṭaśca kastvaṃ samupāgato'si ||
2.5.45.5
niśamya tad gāṃ svamataṃ sa tasmai cakāra yuddhaṃ sa tu vīrakeṇa |
muhūrtamāścaryavadaprameyaṃ saṅkhye jito vīratareṇa daityaḥ ||
2.5.45.6
tatastu saṅgrāmaśiro vihāya kṣutkṣāmakaṇṭhastṛṣito gato'bhūt |
cūrṇīkṛte khaḍgavare ca khinne palāyamāno gatavismayaḥ saḥ ||
2.5.45.7
cakrustadājiṃ saha vīrakeṇa prahlādamukhyā ditijapradhānāḥ |
lajjāṅkuśākṛṣṭadhiyo babhūvuḥ sudāruṇāḥ śastraśatairanekaiḥ ||
2.5.45.8
virocanastatra cakāra yuddhaṃ baliśca bāṇaśca sahasrabāhuḥ |
bhajiḥ kujambhastvatha śambaraśca vṛtrādayaścāpyatha vīryavantaḥ ||
2.5.45.9
te yuddhyamānā vijitāḥ samantād dvidhākṛtā vai gaṇavīrakeṇa |
śeṣe hatānāṃ bahudānavānā-muktaṃ jayatyeva hi siddhasaṅghaiḥ ||
2.5.45.10
bheruṇḍajānābhinayapravṛtte medovasāmāṃsasupūyamadhye |
kravyādasaṅghātasamākule tu bhayaṅkare śoṇitakardame tu ||
2.5.45.11
bhagnaistu daityairbhagavān pinākī vrataṃ mahāpāśupataṃ sughoram |
priye mayā yatkṛtapūrvamāsī-ddākṣāyaṇīṃ prāha susāntvayitvā ||
2.5.45.12
śiva uvāca |
tasmādbalaṃ yanmama tatpraṇaṣṭaṃ martyairamartyasya yataḥ prapātaḥ |
puṇyakṣayāhī graha eva jāto divāniśaṃ devi tava prasaṅgāt ||
2.5.45.13
utpādya divyaṃ paramādbhutaṃ tu punarvaraṃ ghorataraṃ ca gatvā |
tasmād vrataṃ ghorataraṃ carāmi sunirbhayā sundari vai viśokā ||
2.5.45.14
sanatkumāra uvāca |
etāvaduktvā vacanaṃ mahātmā utpādya ghoṣaṃ śanakaiścakāra |
sa tatra gatvā vratamugradīpto gato vanaṃ puṇyatamaṃ sughoram ||
2.5.45.15
cartuṃ hi śakyaṃ tu surāsurairya-nna tādṛśaṃ varṣasahasramātram |
sā pārvatī mandaraparvatasthā pratīkṣyamāṇā''gamanaṃ bhavasya ||
2.5.45.16
pativratā śīlaguṇopapannā ekākinī nityamatho vibhītā |
guhāntare duḥkhaparā babhūva saṃrakṣitā sā sutavīrakeṇa ||
2.5.45.17
tataḥ sa daityo varadānamattaḥ tairyodhamukhyaiḥ sahito guhāṃ tām |
vibhinnadhairyaḥ punarājagāma śilīmukhairmārasamudbhavaiśca ||
2.5.45.18
atyadbhutaṃ tatra cakāra yuddhaṃ hitvā tadā bhojanapānanidrāḥ |
rātriṃ divaṃ pañcaśatāni pañca kruddhaḥ sasainyaiḥ saha vīrakeṇa ||
2.5.45.19
khaḍgaiḥ sakuntaiḥ saha bhindipālaiḥ gadābhuśuṇḍībhiratho prakāṇḍaiḥ |
śilīmukhairarddhaśaśībhirugrai-rvitastibhiḥ kūrmamukhairjvaladbhiḥ ||
2.5.45.20
nārācamukhyairniśitaiśca śūlaiḥ paraśvadhaistomaramudgaraiśca |
khaḍgairguḍaiḥ parvatapādapaiśca divyai rathāstrairapi daityasaṅghaiḥ ||
2.5.45.21
nadīdhitirbhinnatanuḥ papāta dvāraṃ guhāyāḥ pihitaṃ samastam |
tairāyudhairdaityabhujaprayuktai-rguhāmukhe mūrchita eva paścāt ||
2.5.45.22
ācchāditaṃ vīrakamastrajālai-rdaityaiśca sarvaistu muhūrtamātram |
apāvṛtaṃ kartumaśakyamāsī-nnirīkṣya devī ditijān sughorān ||
2.5.45.23
bhayena sasmāra pitāmahaṃ tu devī sakhībhiḥ sahitā ca viṣṇum |
sainyaṃ ca madvīravarasya sarvaṃ sasmārayāmāsa guhāntarasthā ||
2.5.45.24
brahmā tayā saṃsmṛtamātra eva strīrūpadhārī bhagavāṃśca viṣṇuḥ |
indraiśca sarvaiḥ saha sainyakaiśca strīrūpamāsthāya samāgatāste ||
2.5.45.25
bhūtvā striyaste viviśustadānīṃ munīndrasaṅghāśca mahānubhāvāḥ |
siddhāśca nāgāstvatha guhyakāśca guhāntaraṃ parvatarājaputryāḥ ||
2.5.45.26
yasmātsurājyāsanasaṃsthitānā-mantaḥpure saṅgamanaṃ viruddham |
tataḥ sahasrāṇi nitambinīnā-manantasaṅkhyānyapi darśayantyaḥ ||
2.5.45.27
rūpāṇi divyāni mahādbhutāni gauryai guhāyāṃ tu savīrakāryaiḥ |
striyaḥ prahṛṣṭā girirājakanyā guhāntaraṃ parvatarājaputryāḥ ||
2.5.45.28
strībhiḥsahasraiśca śatairanekai-rneduśca kalpāntarameghaghoṣāḥ |
bheryaśca saṅgrāmajayapradāstu dhmātāḥsuśaṅkhāḥ sunitambinībhiḥ ||
2.5.45.29
mūrchāṃ vihāyādbhuta caṇḍavīryaḥ sa vīrako vai purataḥ sthitastu |
pragṛhya śastrāṇi mahārathānāṃ taireva śastrairditijān jaghāna ||
2.5.45.30
brāhmī tato daṇḍakarā viruddhā gaurī tadā krodhaparītacetāḥ |
nārāyaṇī śaṅkhagadāsucakra-dhanurddharā pūritabāhudaṇḍā ||
2.5.45.31
viniryayau lāṅgaladaṇḍahastā vyomālakā kāñcanatulyavarṇā |
dhārāsahasrākulamugravegaṃ baiḍaujasī vajrakarā tadānīm ||
2.5.45.32
sahasranetrā yudhi susthirā ca sudurjayā daityaśatairadhṛṣyā |
vaiśvānarī śaktirasaumyavaktrā yāmyā ca daṇḍodyatapāṇirugrā ||
2.5.45.33
sutīkṣṇakhaṅgodyatapāṇirūpā samāyayau nairṛtighoracāpā |
toyālikā vāraṇapāśahastā vinirgatā yuddhamabhīpsamānā ||
2.5.45.34
pracaṇḍavātaprabhavā ca devī kṣudhāvapustvaṅkuśapāṇireva |
kalpāntavahnipratimāṃ gadāṃ ca pāṇau gṛhītvā dhanadodbhavā ca ||
2.5.45.35
yakṣeśvarī tīkṣṇamukhā virūpā nakhāyudhā nāgabhayaṅkarī ca |
etāstathānyāḥ śataśo hi devyaḥ sunirgatāḥ saṅkulayuddhabhūmim ||
2.5.45.36
dṛṣṭvā ca tatsainyamanantapāraṃ vivarṇavarṇāśca suvismitāśca |
samākulāḥ sañcakitā bhayādvai devyo babhūvurhṛdi dīnasattvāḥ ||
2.5.45.37
cakruḥ samādhāya manaḥ samastāḥ tā devavadhvo vidhiśaktimukhyāḥ |
susammatatvena girīśaputryāḥ senāpatirvīrasughoravīryaḥ ||
2.5.45.38
cakrurmahāyuddhamabhūtapūrvaṃ nidhāya buddhau ditijāḥ pradhānāḥ |
nivartanaṃ mṛtyumathātmanaśca nārībhiranye varadānasattvāḥ ||
2.5.45.39
atyadbhutaṃ tatra cakāra yuddhaṃ gaurī tadānīṃ sahitā sakhībhiḥ |
kṛtvā raṇe cādbhutabuddhiśauṇḍaṃ senāpatiṃ vīrakaghoravīryam ||
2.5.45.40
hiraṇyanetrātmaja eva bhūpa-ścakre mahāvyūhamaraṃ sukarmā |
sambhāvya viṣṇuṃ ca nirīkṣya yāmyāṃ sudāruṇaṃ tadgilanāmadheyam ||
2.5.45.41
mukhaṃ karālaṃ vidhisevayā'sya tasmin kṛte bhagavānājagāma |
kalpāntaghorārkasahasrakānti-kīrṇañca vai kupitaḥ kṛttivāsāḥ ||
2.5.45.42
gate tato varṣasahasramātre tamāgataṃ prekṣya maheśvaraṃ ca |
cakrurmahāyuddhamatīvamātraṃ nāryaḥ prahṛṣṭāḥ saha vīrakeṇa ||
2.5.45.43
praṇamya gaurī giriśaṃ ca mūrdhnā sandarśayan bharturatīva śauryamam |
gaurī prayuddhaṃ ca cakāra hṛṣṭā harastataḥ parvatarājaputrīm ||
2.5.45.44
kaṇṭhe gṛhītvā tu guhāṃ praviṣṭo ramāsahasrāṇi visarjitāni |
gaurī ca sammānaśataiḥ prapūjya guhāmukhe vīrakameva sthāpayan ||
2.5.45.45
tato na gaurīṃ giriśaṃ ca dṛṣṭvā-sureśvaro nītivicakṣaṇo hi |
drutaṃ svadūtaṃ vidhasākhyameva sa preṣayāmāsa śivopakaṇṭham ||
2.5.45.46
taistaiḥ prahārairapi jarjarāṅga-stasmin raṇe devagaṇeritairyaḥ |
jagāda vākyaṃ tu sagarvamugraṃ praviśya śambhuṃ praṇipatya mūrdhnā ||
2.5.45.47
dūta uvāca |
sampreṣito'haṃ viviśe guhāṃ tu hyeṣo'ndhakastvāṃ samuvāca vākyam |
nāryā na kāryaṃ tava kiñcidasti-vimuñca nārīṃ taruṇīṃ surūpām ||
2.5.45.48
prāyo bhavāṃstāpasastajjuṣasva kṣāntaṃ mayā yatkamanīyamantaḥ |
munirvirodhavya iti pracintya na tvaṃ munistāpasa kiṃ tu śatruḥ ||
2.5.45.49
atīva daityeṣu mahāvirodhī yudhyasva vegena mayā pramathya |
nayāmi pātālatalānurūpaṃ yamakṣayaṃ tāpasa dhūrtta hi tvām ||
2.5.45.50
sanatkumāra uvāca |
etadvaco dūtamukhānniśamya kapālamālī tamuvāca kopāt |
jvalanviṣādena mahāṃstrinetraḥ satāṃ gatirduṣṭamadaprahartā ||
2.5.45.51
śiva uvāca |
vyaktaṃ vacaste tadatīva cograṃ proktaṃ hi tattvaṃ tvaritaṃ prayāhi |
kuruṣva yuddhaṃ hi mayā prasahya yadi praśakto'si balena hi tvam ||
2.5.45.52
yaḥ syādaśakto bhuvi tasya ko'rtho dārairdhanairvā sumanoharaiśca |
āyāntu daityāśca balena mattā vicāryamevaṃ tu kṛtaṃ mayaitat ||
2.5.45.53
śarīrayātrāpi kutastvaśakteḥ kurvantu yadyadvihitaṃ tu teṣām |
mamāpi yadyatkaraṇīyamasti tattatkariṣyāmi na saṃśayo'tra ||
2.5.45.54
sanatkumāra uvāca |
etadvacastadvidhaso'pi tasmā-cchrutvā harānnirgata eva hṛṣṭaḥ |
prāgāttato garjitahuṅkṛtāni kurvaṃstato daityapateḥ sakāśam ||
2.5.45.54.c1
iti śrīśivamahāpurāṇe dvitīyāyāṃ rudrasaṃhitāyāṃ pañcame yuddhakhaṇḍe yuddhaprārambhadūtasaṃvādavarṇanaṃ nāma pañcacatvāriṃśo'dhyāyaḥ ||
2.5.45.54.p2
śrīgaṇeśāya namaḥ ||
2.5.45.54.p3
śrīgaurīśaṅkarābhyāṃ namaḥ ||
2.5.45.54.p4
śrīśivamahāpurāṇam ||
2.5.45.54.p5
dvitīyāyāṃ rudrasaṃhitāyāṃ pañcamo yuddhakhaṇḍe