Shivapurana 2.5.47: saptacatvāriṃśo'dhyāyaḥ | andhakayuddhe śukranigīrṇanavarṇanam
Śivapurāṇa (complete text) 2.5.47
- Language
- Sanskrit
Contents
- 2.5.47.53 — 5 parts
saptacatvāriṃśo'dhyāyaḥ | andhakayuddhe śukranigīrṇanavarṇanam
2.5.47.1
vyāsa uvāca |
tasminmahati saṅgrāme dāruṇe lomaharṣaṇe |
śukro daityapatirvidvān bhakṣitastripurāriṇā ||
2.5.47.2
iti śrutaṃ samāsānme tatpunarbrūhi vistarāt |
kiṃ cakāra mahāyogī jaṭharasthaḥ pinākinaḥ ||
2.5.47.3
na dadāha kathaṃ śambhoḥ śukraṃ taṃ jaṭharānalaḥ |
kalpāntadahanaḥ kālo dīptatejāśca bhārgavaḥ ||
2.5.47.4
viniṣkrāntaḥ kathaṃ dhīmān śambhorjaṭharapañjarāt |
kathamārādhayāmāsa kiyatkālaṃ sa bhārgavaḥ ||
2.5.47.5
kathaṃ ca labdhavānvidyāṃ tāṃ mṛtyuśamanīṃ parām |
kā sā vidyā parā tāta yayā mṛtyurhi vāryate ||
2.5.47.6
lebhe'ndhako gāṇapatyaṃ kathaṃ śūlādvinirgataḥ |
devadevasya vai śambhormunerlīlāvihāriṇaḥ ||
2.5.47.7
etatsarvamaśeṣeṇa mahādhīman kṛpāṃ kuru |
śivalīlāmṛtaṃ tāta śṛṇvataḥ kathayasva me ||
2.5.47.8
brahmovāca |
iti tasya vacaḥ śrutvā vyāsasyāmitatejasaḥ |
sanatkumāraḥ provāca smṛtvā śivapadāmbujam ||
2.5.47.9
sanatkumāra uvāca |
śṛṇu vyāsa mahābuddhe śivalīlāmṛtaṃ param |
dhanyastvaṃ śaivamukhyo'si mamānandakaraḥ svataḥ ||
2.5.47.10
pravartamāne samare śaṅkarāndhakayostayoḥ |
anirbhedyapavivyūhagirivyūhādhināthayoḥ ||
2.5.47.11
purā jayo babhūvāpi daityānāṃ balaśālinām |
śivaprabhāvādabhavatpramathānāṃ mune jayaḥ ||
2.5.47.12
tacchrutvāsīdviṣaṇṇo hi mahādaityo'ndhakāsuraḥ |
kathaṃ syānme jaya iti vicāraṇaparo'bhavat ||
2.5.47.13
apasṛtya tato yuddhādandhakaḥ parabuddhimān |
drutamabhyagamadvīra ekalaḥ śukrasannidhim ||
2.5.47.14
praṇamya svaguruṃ kāvyamavaruhya rathācca saḥ |
babhāṣedaṃ vicāryātha sāñjalirnītivittamaḥ ||
2.5.47.15
andhaka uvāca |
bhagavaṃstvāmupāśritya gurorbhāvaṃ vahāmahe |
parājitā bhavāmo no sarvadā jayaśālinaḥ ||
2.5.47.16
tvatprabhāvātsadā devānsamastānsānugānvayam |
manyāmahe haropendramukhānapi hi kattṛṇān ||
2.5.47.17
asmatto bibhyati surāḥ tadā bhavadanugrahāt |
gajā iva haribhyaśca tārkṣyebhya iva pannagāḥ ||
2.5.47.18
anirbhedyaṃ pavivyūhaṃ viviśurdaityadānavāḥ |
pramathānīkamakhilaṃ vidhūya tvadanugrahāt ||
2.5.47.19
vayaṃ tvaccharaṇā bhūtvā sadā gā iva niścalāḥ |
sthitvā carāmo niḥśaṅkamājāvapi hi bhārgava ||
2.5.47.20
rakṣarakṣābhito vipra pravrajya śaraṇāgatān |
asurān śatrubhirvīrairarditāṃśca mṛtānapi ||
2.5.47.21
prathamairbhīmavikrāntaiḥ krāntānmṛtyupramāthibhiḥ |
sūditānpatitānpaśya huṇḍādīnmadgaṇānvarān ||
2.5.47.22
yaḥ pītvā kaṇadhūmaṃ vai sahasraṃ śaradāṃ purā |
tvayā prāptā varā vidyā tasyāḥ kālo'yamāgataḥ ||
2.5.47.23
adya vidyāphalaṃ tatte sarve paśyantu bhārgava |
pramathā asurānsarvān kṛpayā jīvayiṣyataḥ ||
2.5.47.24
sanatkumāra uvāca |
itthamandhakavākyaṃ sa śrutvā dhīro hi bhārgavaḥ |
tadā vicārayāmāsa dūyamānena cetasā ||
2.5.47.25
kiṃ kartavyaṃ mayādyāpi kṣemaṃ me syātkathaṃ tviti |
sannipātavidhirjīvaḥ sarvathānucito mama ||
2.5.47.26
vidyeyaṃ śaṅkarātprāptā tadguṇān prati yojaye |
tadraṇe marditānvīraiḥ pramathaiḥ śaṅkarānugaiḥ ||
2.5.47.27
śaraṇāgatadharmo'tha pravaraḥ sarvato hṛdā |
vicārya śukreṇa dhiyā tadvāṇī svīkṛtā tadā ||
2.5.47.28
kiñcitsmitaṃ tadā kṛtvā so'bravīddānavādhipam |
bhārgavaḥ śivapādābjaṃ smṛtvā svasthena cetasā ||
2.5.47.29
śukra uvāca |
yattvayā bhāṣitaṃ tāta tatsarvaṃ tathyameva hi |
etadvidyopārjanaṃ hi dānavārthaṃ kṛtaṃ mayā ||
2.5.47.30
duḥsahaṃ kaṇadhūmaṃ vai pītvā varṣasahasrakam |
vidyeyamīśvarātprāptā bandhūnāṃ sukhadā sadā ||
2.5.47.31
pramathairmathitāndaityān raṇe'haṃ vidyayānayā |
utthāpayiṣye mlānāni śasyāni jalabhugyathā ||
2.5.47.32
nirvraṇānnīrujaḥ svasthān suptveva punarutthitān |
muhūrte'smiṃśca draṣṭāsi daityāṃstānutthitānnijān ||
2.5.47.33
sanatkumāra uvāca |
ityuktvā so'dhakaṃ śukro vidyāmāvartayatkaviḥ |
ekaikaṃ daityamuddiśya smṛtvā vidyeśamādarāt ||
2.5.47.34
vidyāvartanamātreṇa te sarve daityadānavāḥ |
uttasthuryugapadvīrāḥ suptā iva dhṛtāyudhāḥ ||
2.5.47.35
sadābhyastā yathā vedāḥ samaye vā yathāmbudāḥ |
śraddhayārthāstathā dattā brāhmaṇebhyo yathāpadi ||
2.5.47.36
ujjīvitāṃstu tāndṛṣṭvā huṇḍādīṃśca mahāsurān |
vinedurasurāḥ sarve jalapūrṇā ivāmbudāḥ ||
2.5.47.37
raṇodyatāḥ punaścāsangarjanto vikaṭān ravān |
pramathaiḥ saha nirbhītā mahābalaparākramāḥ ||
2.5.47.38
śukreṇojjīvitāndṛṣṭvā pramathā daityadānavān |
visiṣmire tataḥ sarve nandyādyā yuddhadurmadāḥ ||
2.5.47.39
vijñāpyamevaṃ karmaitaddeveśe śaṅkare'khilam |
vicārya buddhimantaśca hyevaṃ te'nyonyamabruvan ||
2.5.47.40
āścaryarūpe pramatheśvarāṇāṃ tasmiṃstathā vartati yuddhayajñe |
amarṣito bhārgavakarma dṛṣṭvā śilādaputro'bhyagamanmaheśam ||
2.5.47.41
jayeti coktvā jayayonimugra-muvāca nandī kanakāvadātam |
gaṇeśvarāṇāṃ raṇakarma deva devaiśca sendrairapi duṣkaraṃ yat ||
2.5.47.42
tadbhārgaveṇādya kṛtaṃ vṛthā naḥ sañjīvitāṃstānhi mṛtānvipakṣān |
āvartya vidyāṃ mṛtajīvadātrī-mekaikamuddiśya sahelamīśa ||
2.5.47.43
tuhuṇḍahuṇḍādikakumbhajambha-vipākapākādimahāsurendrāḥ |
yamālayādadya punarnivṛttā vidrāvayantaḥ pramathāṃścaranti ||
2.5.47.44
yadi hyasau daityavarānnirastān sañjīvayedatra punaḥ punastān |
jayaḥ kuto no bhavitā maheśa gaṇeśvarāṇāṃ kuta eva śāntiḥ ||
2.5.47.45
sanatkumāra uvāca |
ityevamuktaḥ pramatheśvareṇa sa nandinā vai pramatheśvareśaḥ |
uvāca devaḥ prahasaṃstadānīṃ taṃ nandinaṃ sarvagaṇeśarājam ||
2.5.47.46
śiva uvāca |
nandinprayāhi tvarito'ti mātraṃ dvijendravaryaṃ ditinandanānām |
madhyātsamuddhṛtya tathānayāśu śyeno yathā lāvakamaṇḍajātam ||
2.5.47.47
sanatkumāra uvāca |
sa evamukto vṛṣabhadhvajena nanāda nandī vṛṣasiṃhanādaḥ |
jagāma tūrṇaṃ ca vigāhya senāṃ yatrābhavadbhārgavavaṃśadīpaḥ ||
2.5.47.48
taṃ rakṣyamāṇaṃ ditijaiḥ samastaiḥ pāśāsivṛkṣopalaśailahastaiḥ |
vikṣobhya daityān balavān jahāra kāvyaṃ sa nandī śarabho yathebham ||
2.5.47.49
srastāmbaraṃ vicyutabhūṣaṇaṃ ca vimuktakeśaṃ balinā gṛhītam |
vimocayiṣyanta ivānujagmuḥ surārayassiṃharavāṃstyajantaḥ ||
2.5.47.50
dambholiśūlāsiparaśvadhānā-muddaṇḍacakropalakampanānām |
nandīśvarasyopari dānavendrā varṣaṃ vavarṣurjaladā ivogram ||
2.5.47.51
taṃ bhārgavaṃ prāpya gaṇādhirājo mukhāgninā śastraśatāni dagdhvā |
āyātpravṛddhe'suradevayuddhe bhavasya pārśve vyathitāripakṣaḥ ||
2.5.47.52
ayaṃ sa śukro bhagavannitīdaṃ nivedayāmāsa bhavāya śīghram |
jagrāha śukraṃ sa ca devadevo yathopahāraṃ śucinā pradattam ||
2.5.47.53
na kiñciduktvā sa hi bhūtagoptā cikṣepa vaktre phalavatkavīndram |
hāhāravastairasuraiḥsamastai-ruccairvimukto hahaheti bhūri ||
2.5.47.53.c1
iti śrīśivamahāpurāṇe dvitīyāyāṃ rudrasaṃhitāyāṃ pañcame yuddhakhaṇḍe andhakayuddhe śukranigīrṇanavarṇanaṃ nāma saptacatvāriṃśo'dhyāyaḥ ||
2.5.47.53.p2
śrīgaṇeśāya namaḥ ||
2.5.47.53.p3
śrīgaurīśaṅkarābhyāṃ namaḥ ||
2.5.47.53.p4
śrīśivamahāpurāṇam ||
2.5.47.53.p5
dvitīyāyāṃ rudrasaṃhitāyāṃ pañcamo yuddhakhaṇḍe