Pramāṇa · Search · About · API

Shivapurana 2.5.53: tripañcāśattamo'dhyāyaḥ | ūṣācaritre aniruddhoṣāvihāravarṇanam

Śivapurāṇa (complete text) 2.5.53

Language
Sanskrit

Contents

tripañcāśattamo'dhyāyaḥ | ūṣācaritre aniruddhoṣāvihāravarṇanam

2.5.53.1

sanatkumāra uvāca |
atha bāṇāsuraḥ kruddhastatra gatvā dadarśa tam |
divyalīlāttavapuṣaṃ prathame vayasi sthitam ||

2.5.53.2

taṃ dṛṣṭvā vismitaṃ vākyaṃ kiṃ kāraṇamathābravīt |
bāṇaḥ krodhaparītātmā yudhi śauṇḍo hasanniva ||

2.5.53.3

aho manuṣyo rūpāḍhyaḥsāhasī dhairyavāniti |
ko'yamāgatakālaśca duṣṭabhāgyo vimūḍhadhīḥ ||

2.5.53.4

yena me kulacāritraṃ dūṣitaṃ duhitā hitā |
taṃ mārayadhvaṃ kupitāḥ śīghraṃ śastraiḥ sudāruṇaiḥ ||

2.5.53.5

durācāraṃ ca taṃ baddhvā ghore kārāgṛhe tataḥ |
rakṣadhvaṃ vikaṭe vīrā bahukālaṃ viśeṣataḥ ||

2.5.53.6

na jāne ko'yamabhayaḥ ko vā ghoraparākramaḥ |
vicāryeti mahābuddhiḥ sandigdho'bhūccharāsuraḥ ||

2.5.53.7

tato daityena sainyaṃ tu daśasāhasrakaṃ śanaiḥ |
vadhāya tasya vīrasya vyādiṣṭaṃ pāpabuddhinā ||

2.5.53.8

tadādiṣṭāstu te vīrāḥ sarvato'ntaḥpuraṃ drutam |
chādayāmāsuratyugrāśchindhi bhindīti vādinaḥ ||

2.5.53.9

śatrusainyaṃ tato dṛṣṭvā garjamānaḥ sa yādavaḥ |
antaḥpuraṃ dvāragataṃ parighaṃ gṛhya cātulam ||

2.5.53.10

niṣkrānto bhavanāttasmādvajrahasta ivāntakaḥ |
tena tānkiṅkarān hatvā punaścāntaḥpuraṃ yayau ||

2.5.53.11

evaṃ daśasahasrāṇi sainyāni munisattama |
jaghāna roṣaraktākṣo varddhitaḥ śivatejasā ||

2.5.53.12

lakṣe hate'tha yodhānāṃ tato bāṇāsuro ruṣā |
kumbhāṇḍaṃ sa gṛhītvā tu yuddhe śauṇḍaṃ samāhvayat ||

2.5.53.13

aniruddhaṃ mahābuddhiṃ dvandvayuddhe mahāhave |
prādyumniṃ rakṣitaṃ śaivatejasā prajvalattanum ||

2.5.53.14

tato daśasahasrāṇi turaṅgāṇāṃ rathottamān |
yuddhaprāptena khaḍgena daityendrasya jaghāna saḥ ||

2.5.53.15

tadvadhāya tataḥ śaktiṃ kālavaiśvānaropamām |
aniruddho gṛhītvā tāṃ tayā taṃ nijaghāna hi ||

2.5.53.16

rathopasthe tato bāṇastayā śaktyāhato dṛḍham |
sa sāśvastatkṣaṇaṃ vīrastatraivāntaradhīyata ||

2.5.53.17

tasmiṃstvadarśanaṃ prāpte prādyumniraparājitam |
ālokya kakubhaḥ sarvāḥ tasthau giririvācalaḥ ||

2.5.53.18

adṛśyamānastu tadā kūṭayodhaḥ sa dānavaḥ |
nānāśastrasahasraistaṃ jaghāna hi punaḥ punaḥ ||

2.5.53.19

chadmanā nāgapāśaistaṃ babandha sa mahābalaḥ |
baliputro mahāvīraḥ śivabhaktaḥ śarāsuraḥ ||

2.5.53.20

taṃ baddhvā pañjarāntaḥsthaṃ kṛtvā yuddhādupāramat |
uvāca bāṇaḥ saṅkruddhaḥ sūtaputraṃ mahābalam ||

2.5.53.21

bāṇāsura uvāca |
sūtaputra śiraśchindhi puruṣasyāsya vai laghu |
yena me dūṣitaṃ pūtaṃ balādduṣṭena satkulam ||

2.5.53.22

chitvā tu sarvagātrāṇi rākṣasebhyaḥ prayaccha bhoḥ |
athāsya raktamāṃsāni kravyādā api bhuñjatām ||

2.5.53.23

agādhe tṛṇasaṅkīrṇe kūpe pātakinaṃ jahi |
kiṃ bahūktyā sūtaputra māraṇīyo hi sarvathā ||

2.5.53.24

sanatkumāra uvāca |
tasya tadvacanaṃ śrutvā dharmabuddhirniśācaraḥ |
kumbhāṇḍastvabravīdvākyaṃ bāṇaṃ sanmantrisattamam ||

2.5.53.25

kumbhāṇḍa uvāca |
naitatkartuṃ samucitaṃ karma deva vicāryatām |
asmin hate hato hyātmā bhavediti matirmama ||

2.5.53.26

ayaṃ tu dṛśyate deva tulyo viṣṇoḥ parākramaiḥ |
vardhitaścandracūḍasya tvadiṣṭasya sutejasā ||

2.5.53.27

atha candralalāṭasya sāhasena samatsvayam |
imāmavasthāṃ prāpto'sti pauruṣe saṃvyavasthitaḥ ||

2.5.53.28

ayaṃ śivaprasādādvai kṛṣṇapautro mahābalaḥ |
asmāṃstṛṇopamān vetti daṣṭo'pi bhujagairbalāt ||

2.5.53.29

sanatkumāra uvāca |
etadvākyaṃ tu bāṇāya kathayitvā sa dānavaḥ |
aniruddhamuvācedaṃ rājanītividuttamaḥ ||

2.5.53.30

kumbhāṇḍa uvāca |
ko'si kasyāsi re vīra satyaṃ vada mamāgrataḥ |
kena vā tvamihānīto durācāra narādhama ||

2.5.53.31

daityendraṃ stuhi vīraṃ tvaṃ namaskuru kṛtāñjaliḥ |
jito'smīti vaco dīnaṃ kathayitvā punaḥ punaḥ ||

2.5.53.32

evaṃ kṛte tu mokṣaḥsyādanyathā bandhanādi ca |
tacchrutvā vacanaṃ tasya prativākyamuvāca saḥ ||

2.5.53.33

aniruddha uvāca |
re re daityā'dhamasakhe karapiṇḍopajīvaka |
niśācara durācāra śatrudharmaṃ na vetsi bhoḥ ||

2.5.53.34

dainyaṃ palāyanaṃ cātha śūrasya maraṇādhikam |
viruddhaṃ copaśalyaṃ ca bhavediti matirmama ||

2.5.53.35

kṣatriyasya raṇe śreyo maraṇaṃ sammukhe sadā |
na vīramānino bhūmau dīnasyeva kṛtāñjaliḥ ||

2.5.53.36

sanatkumāra uvāca |
ityādi vīravākyāni bahūni sa jagāda tam |
tadākarṇya sa bāṇo'sau vismito'bhūccukopa ca ||

2.5.53.37

tadovāca nabhovāṇī bāṇasyāśvāsanāya hi |
śṛṇvatāṃ sarvavīrāṇāmaniruddhasya mantriṇaḥ ||

2.5.53.38

vyomavāṇyuvāca |
bho bho bāṇa mahāvīra na krodhaṃ kartumarhasi |
baliputro'si sumate śivabhakta vicāryatām ||

2.5.53.39

śivaḥ sarveśvaraḥ sākṣī karmaṇāṃ parameśvaraḥ |
tadadhīnamidaṃ sarvaṃ jagadvai sacarācaram ||

2.5.53.40

sa eva kartā bhartā ca saṃhartā jagatāṃ sadā |
rajaḥ sattvatamodhārī vidhiviṣṇuharātmakaḥ ||

2.5.53.41

sarvasyāntargataḥ svāmī prerakaḥ sarvataḥ paraḥ |
nirvikāryavyayo nityo māyādhīśo'pi nirguṇaḥ ||

2.5.53.42

tasyecchayā'balo jñeyo balī balivarātmaja |
iti vijñāya manasi svastho bhava mahāmate ||

2.5.53.43

garvāpahārī bhagavānnānālīlāviśāradaḥ |
nāśayiṣyati te garvamidānīṃ bhaktavatsalaḥ ||

2.5.53.44

sanatkumāra uvāca |
ityābhāṣya nabhovāṇī virarāma mahāmune |
bāṇāsurastadvacanādaniruddhaṃ na jaghnivān ||

2.5.53.45

kiṃ tu svāntaḥpuraṃ gatvā papau pānamanuttamam |
tadvākyaṃ ca visasmāra vijahāra viruddhadhīḥ ||

2.5.53.46

tato'niruddho baddhastu nāgabhogairviṣolbaṇaiḥ |
priyayā'tṛptacetāstu durgāṃ sasmāra tatkṣaṇāt ||

2.5.53.47

aniruddha uvāca |
śaraṇye devi baddho'smi dahyamānastu pannagaiḥ |
āgaccha me kuru trāṇaṃ yaśode caṇḍaroṣiṇi ||

2.5.53.48

śivabhakte mahādevi sṛṣṭisthityantakāriṇī |
tvāṃ vinā rakṣako nānyastasmādrakṣa śive hi mām ||

2.5.53.49

sanatkumāra uvāca |
tenetthaṃ toṣitā tatra kālī bhinnāñjanaprabhā |
jyeṣṭhakṛṣṇacaturdaśyāṃ samprāptāsīnmahāniśi ||

2.5.53.50

gurubhirmuṣṭinirghātairdārayāmāsa pañjaram |
śarāṃstānbhasmasātkṛtvā sarparūpān bhayānakān ||

2.5.53.51

mocayitvāniruddhaṃ tu tataścāntaḥpuraṃ tataḥ |
praveśayitvā durgā tu tatraivādarśanaṃ gatā ||

2.5.53.52

itthaṃ devyāḥ prasādāttu śivaśaktermunīśvara |
kṛcchramukto'niruddho'bhūtsukhī caiva gatavyathaḥ ||

2.5.53.53

atha labdhajayo bhūtvāniruddhaḥ śivaśaktitaḥ |
prādyumnirbāṇatanayāṃ priyāṃ prāpya mumoda ca ||

2.5.53.54

pūrvavadvijahārāsau tayā svapriyayā sukhī |
pītapānaḥ suraktākṣaḥ sa bāṇasutayā tataḥ ||

2.5.53.54.c1

iti śrīśivamahāpurāṇe dvitīyāyāṃ rudrasaṃhitāyāṃ pañcame yuddhakhaṇḍe ūṣācaritre aniruddhoṣāvihāravarṇanaṃ nāma tripañcāśattamo'dhyāyaḥ ||

2.5.53.54.p2

śrīgaṇeśāya namaḥ ||

2.5.53.54.p3

śrīgaurīśaṅkarābhyāṃ namaḥ ||

2.5.53.54.p4

śrīśivamahāpurāṇam ||

2.5.53.54.p5

dvitīyāyāṃ rudrasaṃhitāyāṃ pañcamo yuddhakhaṇḍe

Linked texts (2)