Shivapurana 2.5.53: tripañcāśattamo'dhyāyaḥ | ūṣācaritre aniruddhoṣāvihāravarṇanam
Śivapurāṇa (complete text) 2.5.53
- Language
- Sanskrit
Contents
- 2.5.53.54 — 5 parts
tripañcāśattamo'dhyāyaḥ | ūṣācaritre aniruddhoṣāvihāravarṇanam
2.5.53.1
sanatkumāra uvāca |
atha bāṇāsuraḥ kruddhastatra gatvā dadarśa tam |
divyalīlāttavapuṣaṃ prathame vayasi sthitam ||
2.5.53.2
taṃ dṛṣṭvā vismitaṃ vākyaṃ kiṃ kāraṇamathābravīt |
bāṇaḥ krodhaparītātmā yudhi śauṇḍo hasanniva ||
2.5.53.3
aho manuṣyo rūpāḍhyaḥsāhasī dhairyavāniti |
ko'yamāgatakālaśca duṣṭabhāgyo vimūḍhadhīḥ ||
2.5.53.4
yena me kulacāritraṃ dūṣitaṃ duhitā hitā |
taṃ mārayadhvaṃ kupitāḥ śīghraṃ śastraiḥ sudāruṇaiḥ ||
2.5.53.5
durācāraṃ ca taṃ baddhvā ghore kārāgṛhe tataḥ |
rakṣadhvaṃ vikaṭe vīrā bahukālaṃ viśeṣataḥ ||
2.5.53.6
na jāne ko'yamabhayaḥ ko vā ghoraparākramaḥ |
vicāryeti mahābuddhiḥ sandigdho'bhūccharāsuraḥ ||
2.5.53.7
tato daityena sainyaṃ tu daśasāhasrakaṃ śanaiḥ |
vadhāya tasya vīrasya vyādiṣṭaṃ pāpabuddhinā ||
2.5.53.8
tadādiṣṭāstu te vīrāḥ sarvato'ntaḥpuraṃ drutam |
chādayāmāsuratyugrāśchindhi bhindīti vādinaḥ ||
2.5.53.9
śatrusainyaṃ tato dṛṣṭvā garjamānaḥ sa yādavaḥ |
antaḥpuraṃ dvāragataṃ parighaṃ gṛhya cātulam ||
2.5.53.10
niṣkrānto bhavanāttasmādvajrahasta ivāntakaḥ |
tena tānkiṅkarān hatvā punaścāntaḥpuraṃ yayau ||
2.5.53.11
evaṃ daśasahasrāṇi sainyāni munisattama |
jaghāna roṣaraktākṣo varddhitaḥ śivatejasā ||
2.5.53.12
lakṣe hate'tha yodhānāṃ tato bāṇāsuro ruṣā |
kumbhāṇḍaṃ sa gṛhītvā tu yuddhe śauṇḍaṃ samāhvayat ||
2.5.53.13
aniruddhaṃ mahābuddhiṃ dvandvayuddhe mahāhave |
prādyumniṃ rakṣitaṃ śaivatejasā prajvalattanum ||
2.5.53.14
tato daśasahasrāṇi turaṅgāṇāṃ rathottamān |
yuddhaprāptena khaḍgena daityendrasya jaghāna saḥ ||
2.5.53.15
tadvadhāya tataḥ śaktiṃ kālavaiśvānaropamām |
aniruddho gṛhītvā tāṃ tayā taṃ nijaghāna hi ||
2.5.53.16
rathopasthe tato bāṇastayā śaktyāhato dṛḍham |
sa sāśvastatkṣaṇaṃ vīrastatraivāntaradhīyata ||
2.5.53.17
tasmiṃstvadarśanaṃ prāpte prādyumniraparājitam |
ālokya kakubhaḥ sarvāḥ tasthau giririvācalaḥ ||
2.5.53.18
adṛśyamānastu tadā kūṭayodhaḥ sa dānavaḥ |
nānāśastrasahasraistaṃ jaghāna hi punaḥ punaḥ ||
2.5.53.19
chadmanā nāgapāśaistaṃ babandha sa mahābalaḥ |
baliputro mahāvīraḥ śivabhaktaḥ śarāsuraḥ ||
2.5.53.20
taṃ baddhvā pañjarāntaḥsthaṃ kṛtvā yuddhādupāramat |
uvāca bāṇaḥ saṅkruddhaḥ sūtaputraṃ mahābalam ||
2.5.53.21
bāṇāsura uvāca |
sūtaputra śiraśchindhi puruṣasyāsya vai laghu |
yena me dūṣitaṃ pūtaṃ balādduṣṭena satkulam ||
2.5.53.22
chitvā tu sarvagātrāṇi rākṣasebhyaḥ prayaccha bhoḥ |
athāsya raktamāṃsāni kravyādā api bhuñjatām ||
2.5.53.23
agādhe tṛṇasaṅkīrṇe kūpe pātakinaṃ jahi |
kiṃ bahūktyā sūtaputra māraṇīyo hi sarvathā ||
2.5.53.24
sanatkumāra uvāca |
tasya tadvacanaṃ śrutvā dharmabuddhirniśācaraḥ |
kumbhāṇḍastvabravīdvākyaṃ bāṇaṃ sanmantrisattamam ||
2.5.53.25
kumbhāṇḍa uvāca |
naitatkartuṃ samucitaṃ karma deva vicāryatām |
asmin hate hato hyātmā bhavediti matirmama ||
2.5.53.26
ayaṃ tu dṛśyate deva tulyo viṣṇoḥ parākramaiḥ |
vardhitaścandracūḍasya tvadiṣṭasya sutejasā ||
2.5.53.27
atha candralalāṭasya sāhasena samatsvayam |
imāmavasthāṃ prāpto'sti pauruṣe saṃvyavasthitaḥ ||
2.5.53.28
ayaṃ śivaprasādādvai kṛṣṇapautro mahābalaḥ |
asmāṃstṛṇopamān vetti daṣṭo'pi bhujagairbalāt ||
2.5.53.29
sanatkumāra uvāca |
etadvākyaṃ tu bāṇāya kathayitvā sa dānavaḥ |
aniruddhamuvācedaṃ rājanītividuttamaḥ ||
2.5.53.30
kumbhāṇḍa uvāca |
ko'si kasyāsi re vīra satyaṃ vada mamāgrataḥ |
kena vā tvamihānīto durācāra narādhama ||
2.5.53.31
daityendraṃ stuhi vīraṃ tvaṃ namaskuru kṛtāñjaliḥ |
jito'smīti vaco dīnaṃ kathayitvā punaḥ punaḥ ||
2.5.53.32
evaṃ kṛte tu mokṣaḥsyādanyathā bandhanādi ca |
tacchrutvā vacanaṃ tasya prativākyamuvāca saḥ ||
2.5.53.33
aniruddha uvāca |
re re daityā'dhamasakhe karapiṇḍopajīvaka |
niśācara durācāra śatrudharmaṃ na vetsi bhoḥ ||
2.5.53.34
dainyaṃ palāyanaṃ cātha śūrasya maraṇādhikam |
viruddhaṃ copaśalyaṃ ca bhavediti matirmama ||
2.5.53.35
kṣatriyasya raṇe śreyo maraṇaṃ sammukhe sadā |
na vīramānino bhūmau dīnasyeva kṛtāñjaliḥ ||
2.5.53.36
sanatkumāra uvāca |
ityādi vīravākyāni bahūni sa jagāda tam |
tadākarṇya sa bāṇo'sau vismito'bhūccukopa ca ||
2.5.53.37
tadovāca nabhovāṇī bāṇasyāśvāsanāya hi |
śṛṇvatāṃ sarvavīrāṇāmaniruddhasya mantriṇaḥ ||
2.5.53.38
vyomavāṇyuvāca |
bho bho bāṇa mahāvīra na krodhaṃ kartumarhasi |
baliputro'si sumate śivabhakta vicāryatām ||
2.5.53.39
śivaḥ sarveśvaraḥ sākṣī karmaṇāṃ parameśvaraḥ |
tadadhīnamidaṃ sarvaṃ jagadvai sacarācaram ||
2.5.53.40
sa eva kartā bhartā ca saṃhartā jagatāṃ sadā |
rajaḥ sattvatamodhārī vidhiviṣṇuharātmakaḥ ||
2.5.53.41
sarvasyāntargataḥ svāmī prerakaḥ sarvataḥ paraḥ |
nirvikāryavyayo nityo māyādhīśo'pi nirguṇaḥ ||
2.5.53.42
tasyecchayā'balo jñeyo balī balivarātmaja |
iti vijñāya manasi svastho bhava mahāmate ||
2.5.53.43
garvāpahārī bhagavānnānālīlāviśāradaḥ |
nāśayiṣyati te garvamidānīṃ bhaktavatsalaḥ ||
2.5.53.44
sanatkumāra uvāca |
ityābhāṣya nabhovāṇī virarāma mahāmune |
bāṇāsurastadvacanādaniruddhaṃ na jaghnivān ||
2.5.53.45
kiṃ tu svāntaḥpuraṃ gatvā papau pānamanuttamam |
tadvākyaṃ ca visasmāra vijahāra viruddhadhīḥ ||
2.5.53.46
tato'niruddho baddhastu nāgabhogairviṣolbaṇaiḥ |
priyayā'tṛptacetāstu durgāṃ sasmāra tatkṣaṇāt ||
2.5.53.47
aniruddha uvāca |
śaraṇye devi baddho'smi dahyamānastu pannagaiḥ |
āgaccha me kuru trāṇaṃ yaśode caṇḍaroṣiṇi ||
2.5.53.48
śivabhakte mahādevi sṛṣṭisthityantakāriṇī |
tvāṃ vinā rakṣako nānyastasmādrakṣa śive hi mām ||
2.5.53.49
sanatkumāra uvāca |
tenetthaṃ toṣitā tatra kālī bhinnāñjanaprabhā |
jyeṣṭhakṛṣṇacaturdaśyāṃ samprāptāsīnmahāniśi ||
2.5.53.50
gurubhirmuṣṭinirghātairdārayāmāsa pañjaram |
śarāṃstānbhasmasātkṛtvā sarparūpān bhayānakān ||
2.5.53.51
mocayitvāniruddhaṃ tu tataścāntaḥpuraṃ tataḥ |
praveśayitvā durgā tu tatraivādarśanaṃ gatā ||
2.5.53.52
itthaṃ devyāḥ prasādāttu śivaśaktermunīśvara |
kṛcchramukto'niruddho'bhūtsukhī caiva gatavyathaḥ ||
2.5.53.53
atha labdhajayo bhūtvāniruddhaḥ śivaśaktitaḥ |
prādyumnirbāṇatanayāṃ priyāṃ prāpya mumoda ca ||
2.5.53.54
pūrvavadvijahārāsau tayā svapriyayā sukhī |
pītapānaḥ suraktākṣaḥ sa bāṇasutayā tataḥ ||
2.5.53.54.c1
iti śrīśivamahāpurāṇe dvitīyāyāṃ rudrasaṃhitāyāṃ pañcame yuddhakhaṇḍe ūṣācaritre aniruddhoṣāvihāravarṇanaṃ nāma tripañcāśattamo'dhyāyaḥ ||
2.5.53.54.p2
śrīgaṇeśāya namaḥ ||
2.5.53.54.p3
śrīgaurīśaṅkarābhyāṃ namaḥ ||
2.5.53.54.p4
śrīśivamahāpurāṇam ||
2.5.53.54.p5
dvitīyāyāṃ rudrasaṃhitāyāṃ pañcamo yuddhakhaṇḍe
Linked texts (2)
- Śāktapramoda — Sanskrit
- Haracaritacintāmaṇi — Jayadratha, Sanskrit