Shivapurana 3.1: prathamo'dhyāyaḥ | śivasya pañcabrahmāvatāravarṇanam
Śivapurāṇa (complete text) 3.1
- Language
- Sanskrit
Contents
- 3.1.49 — 6 parts
prathamo'dhyāyaḥ | śivasya pañcabrahmāvatāravarṇanam
3.1.1
vande mahānandamanantalīlammaheśvaraṃ sarvavibhuṃ mahāntam |
gaurīpriyaṃ kārtikavighnarājasamudbhavaṃ śaṅkaramādidevam ||
3.1.1_2
śaunaka uvāca |
vyāsaśiṣya mahābhāga sūta jñānadayānidhe |
vada śambhvavatārāṃśca yairakārṣītsatāṃ śivam ||
3.1.2
sūta uvāca |
mune śaunaka sadbhaktyā dattacitto jitendriyaḥ |
avatārāñchivasyāhaṃ vacmi te munaye śṛṇu ||
3.1.3
etatpṛṣṭaḥ purā nandī śivamūrtissatāṃ gatiḥ |
sanatkumāreṇa mune tamuvāca śivaṃ smaran ||
3.1.4
nandīśvara uvāca |
asaṅkhyātā hi kalpeṣu vibhoḥ sarveśvarasya vai |
avatārāstathāpīha vacmyahaṃ tānyathāmati ||
3.1.5
ekonaviṃśakaḥ kalpo vijñeyaḥ śvetalohitaḥ |
sadyojātāvatārastu prathamaḥ parikīrtitaḥ ||
3.1.6
tasmiṃstatparamaṃ brahma dhyāyato brahmaṇastathā |
utpannastu śikhāyuktaḥ kumāraḥ śvetalohitaḥ ||
3.1.7
taṃ dṛṣṭvā puruṣaṃ brahmā brahmarūpiṇamīśvaram |
jñātvā dhyātvā sa hṛdaye vavande prayatāñjaliḥ ||
3.1.8
sadyojātaṃ śivaṃ buddhvā jaharṣa bhuvaneśvaraḥ |
muhurmuhuśca sadbuddhyā paraṃ taṃ samacintayat ||
3.1.9
tato'sya dhyāyataḥ śvetāḥ prādurbhūtā yaśasvinaḥ |
kumārāḥ paravijñānaparabrahmasvarūpiṇaḥ ||
3.1.10
sunando nandanaścaiva viśvanandopanandanau |
śiṣyāstasya mahātmāno yaistadbrahma samāvṛtam ||
3.1.11
sadyojātaśca vai śambhurdadau jñānaṃ ca vedhase |
sargaśaktimapi prītyā prasannaḥ parameśvaraḥ ||
3.1.12
tato viṃśatimaḥ kalpo rakto nāma prakīrtitaḥ |
brahmā yatra mahātejā raktavarṇamadhārayat ||
3.1.13
dhyāyataḥ putrakāmasya prādurbhūto vidheḥ sutaḥ |
raktamālyāmbaradharo raktākṣo raktabhūṣaṇaḥ ||
3.1.14
sa taṃ dṛṣṭvā mahātmānaṃ kumāraṃ dhyānamāśritaḥ |
vāmadevaṃ śivaṃ jñātvā praṇanāma kṛtāñjaliḥ ||
3.1.15
tatastasya sutā hyāsaṃścatvāro raktavāsasaḥ |
virajāśca vivāhaśca viśoko viśvabhāvanaḥ ||
3.1.16
vāmadevaḥ sa vai śambhurdadau jñānaṃ ca vedhase |
sargaśaktimapi prītyā prasannaḥ parameśvaraḥ ||
3.1.17
ekaviṃśatimaḥ kalpaḥ pītavāsā iti smṛtaḥ |
brahmā yatra mahābhāgaḥ pītavāsā babhūva ha ||
3.1.18
dhyāyataḥ putrakāmasya vidherjātaḥ kumārakaḥ |
pītavastrādikaprauḍho mahātejā mahābhujaḥ ||
3.1.19
taṃ dṛṣṭvā dhyānasaṃyuktaṃ jñātvā tatpuruṣaṃ śivam |
praṇanāma tato buddhyā gāyatrīṃ śāṅkarīṃ vidhiḥ ||
3.1.20
japitvā tu mahādevīṃ sarvalokanamaskṛtām |
prasannastu mahādevo dhyānayuktena cetasā ||
3.1.21
tato'sya pārśvato divyāḥ prādurbhūtāḥ kumārakāḥ |
pītavastrā hi sakalā yogamārgapravartakāḥ ||
3.1.22
tatastasmingate kalpe pītavarṇe svayambhuvaḥ |
punaranyaḥ pravṛttastu kalpo nāmnā śivastu sa ||
3.1.23
ekārṇave saṃvyatīte divyavarṣasahasrake |
sraṣṭukāmaḥ prajā brahmā cintayāmāsa duḥkhitaḥ ||
3.1.24
tato'paśyanmahātejāḥ prādurbhūtaṃ kumārakam |
kṛṣṇavarṇaṃ mahāvīryaṃ dīpyamānaṃ svatejasā ||
3.1.25
dhṛtakṛṣṇāmbaroṣṇīṣaṃ kṛṣṇayajñopavītinam |
kṛṣṇena maulināyuktaṃ kṛṣṇasnānānulepanam ||
3.1.26
sa taṃ dṛṣṭvā mahātmānamaghoraṃ ghoravikramam |
vavande devadeveśamadbhutaṃ kṛṣṇapiṅgalam ||
3.1.27
aghoraṃ tu tato brahmā brahmarūpaṃ vyacintayat |
tuṣṭāva vāgbhiriṣṭābhirbhaktavatsalamavyayam ||
3.1.28
athāsya pārśvataḥ kṛṣṇāḥ kṛṣṇasnānānulepanāḥ |
catvārastu mahātmānaḥ sambabhūvuḥ kumārakāḥ ||
3.1.29
kṛṣṇa kṛṣṇaśikhaścaiva kṛṣṇāsyaḥ kṛṣṇakaṇṭhadhṛk |
iti te'vyaktanāmānaḥ śivarūpāḥ sutejasaḥ ||
3.1.30
evambhūtā mahātmāno brahmaṇaḥ sṛṣṭihetave |
yogaṃ pravartayāmāsurghorākhyaṃ mahadadbhutam ||
3.1.31
athānyo brahmaṇaḥ kalpaḥ prāvartata munīśvarāḥ |
viśvarūpa iti khyāto nāmataḥ paramādbhutaḥ ||
3.1.32
brahmaṇaḥ putrakāmasya dhyāyato manasā śivam |
prādurbhūtā mahānādā viśvarūpā sarasvatī ||
3.1.33
tathāvidhaḥ sa bhagavānīśānaḥ parameśvaraḥ |
śuddhasphaṭikasaṅkāśaḥ sarvābharaṇabhūṣitaḥ ||
3.1.34
taṃ dṛṣṭvā praṇanāmāsau brahmeśānamajaṃ vibhum |
sarvagaṃ sarvadaṃ sarvaṃ surūpaṃ rūpavarjitam ||
3.1.35
īśāno'pi tathādiśya sanmārgaṃ brahmaṇe vibhuḥ |
saśaktiḥ kalpayāñcakre sa bālāṃścaturaḥ śubhān ||
3.1.36
jaṭī muṇḍī śikhaṇḍī ca ardhamuṇḍaśca jajñire |
yogenādiśya saddharmaṃ kṛtvā yogagatiṃ gatāḥ ||
3.1.37
evaṃ saṅkṣepataḥ proktaḥ sadyādīnāṃ samudbhavaḥ |
sanatkumāra sarvajña lokānāṃ hitakāmyayā ||
3.1.38
atha teṣāṃ mahāprājña vyavahāraṃ yathāyatham |
trilokahitakāraṃ hi sarvaṃ brahmāṇḍasaṃsthitam ||
3.1.39
īśānaḥ puruṣo'ghoro vāmasaṃjñastathaiva ca |
brahmasaṃjñā maheśasya mūrtayaḥ pañca viśrutāḥ ||
3.1.40
īśānaḥ śivarūpaśca garīyānprathamaḥ smṛtaḥ |
bhoktāraṃ prakṛteḥ sākṣātkṣetrajñamadhitiṣṭhati ||
3.1.41
śaivastatpuruṣākhyaśca svarūpo hi dvitīyakaḥ |
guṇāśrayātmakaṃ bhogyaṃ sarvajñamadhitiṣṭhati ||
3.1.42
dharmāya svāṅgasaṃyuktaṃ buddhitattvaṃ pinākinaḥ |
aghorākhyasvarūpo yastiṣṭhatyantastṛtīyakaḥ ||
3.1.43
vāmadevāhvayo rūpaścaturthaḥ śaṅkarasya hi |
ahaṅkṛteradhiṣṭhāno bahukāryakaraḥ sadā ||
3.1.44
īśānāhvasvarūpo hi śaṅkarasyeśvaraḥ sadā |
śrotrasya vacasaścāpi vibhorvyomnastathaiva ca ||
3.1.45
tvakpāṇisparśavāyūnāmīśvaraṃ rūpamaiśvaram |
puruṣākhyaṃ vicārajñā matimantaḥ pracakṣate ||
3.1.46
vapuṣaśca rasasyāpi rūpasyāgnestathaiva ca |
aghorākhyamadhiṣṭhānaṃ rūpaṃ prāhurmanīṣiṇaḥ ||
3.1.47
raśanāyāśca pāyośca rasasyāpāṃ tathaiva ca |
īśvaraṃ vāmadevākhyaṃ svarūpaṃ śāṅkaraṃ smṛtam ||
3.1.48
ghrāṇasya caivopasthasya gandhasya ca bhuvastathā |
sadyojātāhvayaṃ rūpamīśvaraṃ śāṅkaraṃ viduḥ ||
3.1.49
ime svarūpāḥ śambhorhi vandanīyāḥ prayatnataḥ |
śreyo'rthibhirnarairnityaṃ śreyasāmekahetavaḥ ||
3.1.49.p1
yaḥ paṭhecchṛṇuyādvāpi sadyādīnāṃ samudbhavam |
sa bhuktvā sakalānkāmānprayāti paramāṃ gatim ||
3.1.49.c2
iti śrīśivamahāpurāṇe tṛtīyāyāṃ śatarudrasaṃhitāyāṃ śivasya pañcabrahmāvatāravarṇanaṃ nāma prathamo'dhyāyaḥ ||
3.1.49.p3
śrīgaṇeśāya namaḥ ||
3.1.49.p4
śrīgaurīśaṅkarābhyāṃ namaḥ ||
3.1.49.p5
śrīśivamahāpurāṇam ||
3.1.49.p6
tṛtīyāyāṃ śatarudrasaṃhitāyāṃ
Other recensions (1)
- Śivapurāṇa (complete text) — Sanskrit