Pramāṇa · Search · About · API

Shivapurana 3.1: prathamo'dhyāyaḥ | śivasya pañcabrahmāvatāravarṇanam

Śivapurāṇa (complete text) 3.1

Language
Sanskrit

Contents

prathamo'dhyāyaḥ | śivasya pañcabrahmāvatāravarṇanam

3.1.1

vande mahānandamanantalīlammaheśvaraṃ sarvavibhuṃ mahāntam |
gaurīpriyaṃ kārtikavighnarājasamudbhavaṃ śaṅkaramādidevam ||

3.1.1_2

śaunaka uvāca |
vyāsaśiṣya mahābhāga sūta jñānadayānidhe |
vada śambhvavatārāṃśca yairakārṣītsatāṃ śivam ||

3.1.2

sūta uvāca |
mune śaunaka sadbhaktyā dattacitto jitendriyaḥ |
avatārāñchivasyāhaṃ vacmi te munaye śṛṇu ||

3.1.3

etatpṛṣṭaḥ purā nandī śivamūrtissatāṃ gatiḥ |
sanatkumāreṇa mune tamuvāca śivaṃ smaran ||

3.1.4

nandīśvara uvāca |
asaṅkhyātā hi kalpeṣu vibhoḥ sarveśvarasya vai |
avatārāstathāpīha vacmyahaṃ tānyathāmati ||

3.1.5

ekonaviṃśakaḥ kalpo vijñeyaḥ śvetalohitaḥ |
sadyojātāvatārastu prathamaḥ parikīrtitaḥ ||

3.1.6

tasmiṃstatparamaṃ brahma dhyāyato brahmaṇastathā |
utpannastu śikhāyuktaḥ kumāraḥ śvetalohitaḥ ||

3.1.7

taṃ dṛṣṭvā puruṣaṃ brahmā brahmarūpiṇamīśvaram |
jñātvā dhyātvā sa hṛdaye vavande prayatāñjaliḥ ||

3.1.8

sadyojātaṃ śivaṃ buddhvā jaharṣa bhuvaneśvaraḥ |
muhurmuhuśca sadbuddhyā paraṃ taṃ samacintayat ||

3.1.9

tato'sya dhyāyataḥ śvetāḥ prādurbhūtā yaśasvinaḥ |
kumārāḥ paravijñānaparabrahmasvarūpiṇaḥ ||

3.1.10

sunando nandanaścaiva viśvanandopanandanau |
śiṣyāstasya mahātmāno yaistadbrahma samāvṛtam ||

3.1.11

sadyojātaśca vai śambhurdadau jñānaṃ ca vedhase |
sargaśaktimapi prītyā prasannaḥ parameśvaraḥ ||

3.1.12

tato viṃśatimaḥ kalpo rakto nāma prakīrtitaḥ |
brahmā yatra mahātejā raktavarṇamadhārayat ||

3.1.13

dhyāyataḥ putrakāmasya prādurbhūto vidheḥ sutaḥ |
raktamālyāmbaradharo raktākṣo raktabhūṣaṇaḥ ||

3.1.14

sa taṃ dṛṣṭvā mahātmānaṃ kumāraṃ dhyānamāśritaḥ |
vāmadevaṃ śivaṃ jñātvā praṇanāma kṛtāñjaliḥ ||

3.1.15

tatastasya sutā hyāsaṃścatvāro raktavāsasaḥ |
virajāśca vivāhaśca viśoko viśvabhāvanaḥ ||

3.1.16

vāmadevaḥ sa vai śambhurdadau jñānaṃ ca vedhase |
sargaśaktimapi prītyā prasannaḥ parameśvaraḥ ||

3.1.17

ekaviṃśatimaḥ kalpaḥ pītavāsā iti smṛtaḥ |
brahmā yatra mahābhāgaḥ pītavāsā babhūva ha ||

3.1.18

dhyāyataḥ putrakāmasya vidherjātaḥ kumārakaḥ |
pītavastrādikaprauḍho mahātejā mahābhujaḥ ||

3.1.19

taṃ dṛṣṭvā dhyānasaṃyuktaṃ jñātvā tatpuruṣaṃ śivam |
praṇanāma tato buddhyā gāyatrīṃ śāṅkarīṃ vidhiḥ ||

3.1.20

japitvā tu mahādevīṃ sarvalokanamaskṛtām |
prasannastu mahādevo dhyānayuktena cetasā ||

3.1.21

tato'sya pārśvato divyāḥ prādurbhūtāḥ kumārakāḥ |
pītavastrā hi sakalā yogamārgapravartakāḥ ||

3.1.22

tatastasmingate kalpe pītavarṇe svayambhuvaḥ |
punaranyaḥ pravṛttastu kalpo nāmnā śivastu sa ||

3.1.23

ekārṇave saṃvyatīte divyavarṣasahasrake |
sraṣṭukāmaḥ prajā brahmā cintayāmāsa duḥkhitaḥ ||

3.1.24

tato'paśyanmahātejāḥ prādurbhūtaṃ kumārakam |
kṛṣṇavarṇaṃ mahāvīryaṃ dīpyamānaṃ svatejasā ||

3.1.25

dhṛtakṛṣṇāmbaroṣṇīṣaṃ kṛṣṇayajñopavītinam |
kṛṣṇena maulināyuktaṃ kṛṣṇasnānānulepanam ||

3.1.26

sa taṃ dṛṣṭvā mahātmānamaghoraṃ ghoravikramam |
vavande devadeveśamadbhutaṃ kṛṣṇapiṅgalam ||

3.1.27

aghoraṃ tu tato brahmā brahmarūpaṃ vyacintayat |
tuṣṭāva vāgbhiriṣṭābhirbhaktavatsalamavyayam ||

3.1.28

athāsya pārśvataḥ kṛṣṇāḥ kṛṣṇasnānānulepanāḥ |
catvārastu mahātmānaḥ sambabhūvuḥ kumārakāḥ ||

3.1.29

kṛṣṇa kṛṣṇaśikhaścaiva kṛṣṇāsyaḥ kṛṣṇakaṇṭhadhṛk |
iti te'vyaktanāmānaḥ śivarūpāḥ sutejasaḥ ||

3.1.30

evambhūtā mahātmāno brahmaṇaḥ sṛṣṭihetave |
yogaṃ pravartayāmāsurghorākhyaṃ mahadadbhutam ||

3.1.31

athānyo brahmaṇaḥ kalpaḥ prāvartata munīśvarāḥ |
viśvarūpa iti khyāto nāmataḥ paramādbhutaḥ ||

3.1.32

brahmaṇaḥ putrakāmasya dhyāyato manasā śivam |
prādurbhūtā mahānādā viśvarūpā sarasvatī ||

3.1.33

tathāvidhaḥ sa bhagavānīśānaḥ parameśvaraḥ |
śuddhasphaṭikasaṅkāśaḥ sarvābharaṇabhūṣitaḥ ||

3.1.34

taṃ dṛṣṭvā praṇanāmāsau brahmeśānamajaṃ vibhum |
sarvagaṃ sarvadaṃ sarvaṃ surūpaṃ rūpavarjitam ||

3.1.35

īśāno'pi tathādiśya sanmārgaṃ brahmaṇe vibhuḥ |
saśaktiḥ kalpayāñcakre sa bālāṃścaturaḥ śubhān ||

3.1.36

jaṭī muṇḍī śikhaṇḍī ca ardhamuṇḍaśca jajñire |
yogenādiśya saddharmaṃ kṛtvā yogagatiṃ gatāḥ ||

3.1.37

evaṃ saṅkṣepataḥ proktaḥ sadyādīnāṃ samudbhavaḥ |
sanatkumāra sarvajña lokānāṃ hitakāmyayā ||

3.1.38

atha teṣāṃ mahāprājña vyavahāraṃ yathāyatham |
trilokahitakāraṃ hi sarvaṃ brahmāṇḍasaṃsthitam ||

3.1.39

īśānaḥ puruṣo'ghoro vāmasaṃjñastathaiva ca |
brahmasaṃjñā maheśasya mūrtayaḥ pañca viśrutāḥ ||

3.1.40

īśānaḥ śivarūpaśca garīyānprathamaḥ smṛtaḥ |
bhoktāraṃ prakṛteḥ sākṣātkṣetrajñamadhitiṣṭhati ||

3.1.41

śaivastatpuruṣākhyaśca svarūpo hi dvitīyakaḥ |
guṇāśrayātmakaṃ bhogyaṃ sarvajñamadhitiṣṭhati ||

3.1.42

dharmāya svāṅgasaṃyuktaṃ buddhitattvaṃ pinākinaḥ |
aghorākhyasvarūpo yastiṣṭhatyantastṛtīyakaḥ ||

3.1.43

vāmadevāhvayo rūpaścaturthaḥ śaṅkarasya hi |
ahaṅkṛteradhiṣṭhāno bahukāryakaraḥ sadā ||

3.1.44

īśānāhvasvarūpo hi śaṅkarasyeśvaraḥ sadā |
śrotrasya vacasaścāpi vibhorvyomnastathaiva ca ||

3.1.45

tvakpāṇisparśavāyūnāmīśvaraṃ rūpamaiśvaram |
puruṣākhyaṃ vicārajñā matimantaḥ pracakṣate ||

3.1.46

vapuṣaśca rasasyāpi rūpasyāgnestathaiva ca |
aghorākhyamadhiṣṭhānaṃ rūpaṃ prāhurmanīṣiṇaḥ ||

3.1.47

raśanāyāśca pāyośca rasasyāpāṃ tathaiva ca |
īśvaraṃ vāmadevākhyaṃ svarūpaṃ śāṅkaraṃ smṛtam ||

3.1.48

ghrāṇasya caivopasthasya gandhasya ca bhuvastathā |
sadyojātāhvayaṃ rūpamīśvaraṃ śāṅkaraṃ viduḥ ||

3.1.49

ime svarūpāḥ śambhorhi vandanīyāḥ prayatnataḥ |
śreyo'rthibhirnarairnityaṃ śreyasāmekahetavaḥ ||

3.1.49.p1

yaḥ paṭhecchṛṇuyādvāpi sadyādīnāṃ samudbhavam |
sa bhuktvā sakalānkāmānprayāti paramāṃ gatim ||

3.1.49.c2

iti śrīśivamahāpurāṇe tṛtīyāyāṃ śatarudrasaṃhitāyāṃ śivasya pañcabrahmāvatāravarṇanaṃ nāma prathamo'dhyāyaḥ ||

3.1.49.p3

śrīgaṇeśāya namaḥ ||

3.1.49.p4

śrīgaurīśaṅkarābhyāṃ namaḥ ||

3.1.49.p5

śrīśivamahāpurāṇam ||

3.1.49.p6

tṛtīyāyāṃ śatarudrasaṃhitāyāṃ

Other recensions (1)