Shivapurana 3.19: ekonaviṃśo'dhyāyaḥ | durvāsaścaritavarṇanam
Śivapurāṇa (complete text) 3.19
- Language
- Sanskrit
Contents
- 3.19.71 — 5 parts
ekonaviṃśo'dhyāyaḥ | durvāsaścaritavarṇanam
3.19.1
nandīśvara uvāca |
athānyaccaritaṃ śambhoḥ śṛṇu prītyā mahāmune |
yathā babhūva durvāsāḥ śaṅkaro dharmahetave ||
3.19.2
brahmaputro babhūvātitapasvī brahmavitprabhuḥ |
anasūyāpatirdhīmānbrahmājñāpratipālakaḥ ||
3.19.3
sunirdeśād brahmaṇo hi sastrīkaḥ putrakāmyayā |
sa tryakṣakulanāmānaṃ yayau ca tapase girim ||
3.19.4
prāṇānāyamya vidhivannirvindhyātaṭinītaṭe |
tapaścacāra sumahad advandvo'bdaśataṃ muniḥ ||
3.19.5
ya eka īśvaraḥ kaścidavikārī mahāprabhuḥ |
sa me putravaraṃ dadyāditi niścitamānasaḥ ||
3.19.6
bahukālo vyatīyāya tasmiṃstapati sattapaḥ |
āvirbabhūva tasmāttu śucirjvālā mahīyasī ||
3.19.7
tayāsannikhilā lokā dagdhaprāyā munīśvarāḥ |
tathā surarṣayaḥ sarve pīḍitā vāsavādayaḥ ||
3.19.8
atha sarve vāsavādyā surāśca munayo mune |
brahmasthānaṃ yayuḥ śīghraṃ tajjvālātiprapīḍitāḥ ||
3.19.9
natvā nutvā vidhiṃ devāḥ tatsvaduḥkhaṃ nyavedayan |
brahmā saha suraistāta viṣṇulokaṃ yayāvaram ||
3.19.10
tatra gatvā ramānāthaṃ natvā nutvā vidhiḥ suraiḥ |
svaduḥkhaṃ tatsamācakhyau viṣṇave'nantakaṃ mune ||
3.19.11
viṣṇuśca vidhinā devai rudrasthānaṃ yayau drutam |
haraṃ praṇamya tatraitya tuṣṭāva parameśvaram ||
3.19.12
stutvā bahutayā viṣṇuḥ svaduḥkhaṃ ca nyavedayat |
śarvaṃ jvālāsamudbhūtamatreśca tapasaḥ param ||
3.19.13
atha tatra sametāstu brahmaviṣṇumaheśvarāḥ |
mune sammantrayāñcakruranyo'nyaṃ jagatāṃ hitam ||
3.19.14
tadā brahmādayo devāstrayaste varadarṣabhāḥ |
jagmustadāśramaṃ śīghraṃ varaṃ dātuṃ tadarṣaye ||
3.19.15
svacihnacihnitāṃstānsa dṛṣṭvātrirmunisattamaḥ |
praṇanāma ca tuṣṭāva vāgbhiriṣṭābhirādarāt ||
3.19.16
tataḥ sa vismito viprastānuvāca kṛtāñjaliḥ |
brahmaputro vinītātmā brahmaviṣṇuharābhidhān ||
3.19.17
atriruvāca |
he brahman he hare rudra pūjyāstrijagatāṃ matāḥ |
prabhavaśceśvarāḥ sṛṣṭirakṣāsaṃhārakārakāḥ ||
3.19.18
eka eva mayā dhyāta īśvaraḥ putrahetave |
yaḥ kaścidīśvaraḥ khyāto jagatāṃ svastriyā saha ||
3.19.19
yūyaṃ trayassurāḥ kasmādāgatā varadarṣabhāḥ |
etanme saṃśayaṃ chittvā tato dattepsitaṃ varam ||
3.19.20
iti śrutvā vacastasya pratyūcuste surāstrayaḥ |
yādṛkkṛtaste saṅkalpastathaivābhūnmunīśvara ||
3.19.21
vayaṃ trayo bhaveśānāḥ samānā varadarṣabhāḥ |
asmadaṃśabhavāstasmādbhaviṣyanti sutāstrayaḥ ||
3.19.22
viditā bhuvane sarve pitroḥ kīrtivivarddhanāḥ |
ityuktvā trayo devāḥ svadhāmāni yayurmudā ||
3.19.23
varaṃ labdhvā muniḥ so'tha jagāma svāśramaṃ mudā |
yuto'nusūyayā prīto brahmānandaprado mune ||
3.19.24
atha brahmā hariḥ śambhuravateruḥ striyāṃ tataḥ |
putrarūpaiḥ prasannāste nānālīlāprakāśakāḥ ||
3.19.25
vidheraṃśādvidhurjajñe'nasūyāyāṃ munīśvarāt |
āvirbabhūvodadhitaḥ kṣipto devaiḥ sa eva hi ||
3.19.26
viṣṇoraṃśāt striyāṃ tasyāmatrerdatto vyajāyata |
saṃnyāsapaddhatiryena varddhitā paramā mune ||
3.19.27
durvāsā muniśārdūlaḥ śivāṃśānmunisattama |
jajñe tasyāṃ striyāmatrervaradharmapravartakaḥ ||
3.19.28
bhūtvā rudraśca durvāsā brahmatejovivarddhanaḥ |
cakre dharmaparīkṣāṃ ca bahūnāṃ sa dayāparaḥ ||
3.19.29
sūryavaṃśe samutpanno yo'mbarīṣo nṛpo'bhavat |
tatparīkṣāmakārṣītsa tāṃ śṛṇu tvaṃ munīśvara ||
3.19.30
so'mbarīṣo nṛpavaraḥ saptadvīparasāpatiḥ |
niyamaṃ hi cakārāsāvekādaśyāṃ vrate dṛḍham ||
3.19.31
ekādaśyā vrataṃ kṛtvā dvādaśyāṃ caiva pāraṇām |
kariṣyāmīti sudṛḍhasaṅkalpastu narādhipaḥ ||
3.19.32
jñātvā tanniyamaṃ tasya durvāsā munisattamaḥ |
tadantikaṃ gataḥ śiṣyairbahubhiḥ śaṅkarāṃśajaḥ ||
3.19.33
pāraṇe dvādaśīṃ svalpāṃ jñātvā yāvatsa bhojanam |
karttuṃ vyavasitastāvadāgataṃ sa nyamantrayat ||
3.19.34
tataḥ snānārthamagamaddurvāsāḥ śiṣyasaṃyutaḥ |
vilambaṃ kṛtavāṃstatra parīkṣārthaṃ munirbahu ||
3.19.35
dharmavighnaṃ tadā jñātvā sa nṛpaḥ śāstraśāsanāt |
jalaṃ prāśyāsthitastatra tadāgamanakāṅkṣayā ||
3.19.36
etasminnantare tatra durvāsā munirāgataḥ |
kṛtāśanaṃ nṛpaṃ jñātvā parīkṣārthaṃ dhṛtākṛtiḥ ||
3.19.37
cukrodhāti nṛpe tasminparīkṣārthaṃ vṛṣasya saḥ |
provāca vacanaṃ tūgraṃ sa muniḥ śaṅkarāṃśajaḥ ||
3.19.38
durvāsā uvāca |
māṃ nimantrya nṛpābhojya jalaṃ pītaṃ tvayādhama |
darśayāmi phalaṃ tasya duṣṭadaṇḍadharo hyaham ||
3.19.39
ityuktvā krodhatāmrākṣo nṛpaṃ dagdhuṃ samudyataḥ |
samuttasthau drutaṃ cakraṃ tatsthaṃ rakṣārthamaiśvaram ||
3.19.40
prajajvālāti taṃ cakraṃ muniṃ dagdhuṃ sudarśanam |
śivarūpaṃ tamajñātvā śivamāyāvimohitam ||
3.19.41
etasminnantare vyomavāṇyuvācāśarīriṇī |
ambarīṣaṃ mahātmānaṃ brahmabhaktaṃ ca vaiṣṇavam ||
3.19.42
vyomavāṇyuvāca |
sudarśanamidaṃ cakraṃ haraye śambhunārpitam |
śāntaṃ kuru prajvalitamadya durvāsase nṛpa ||
3.19.43
durvāsāyaṃ śivaḥ sākṣātsa cakraṃ haraye'rpitam |
evaṃ sādhāraṇamuniṃ na jānīhi nṛpottama ||
3.19.44
tava dharmaparīkṣārthamāgato'yaṃ munīśvaraḥ |
śaraṇaṃ yāhi tasyāśu bhaviṣyatyanyathā layaḥ ||
3.19.45
nandīśvara uvāca |
ityuktvā ca nabhovāṇī virarāma munīśvara |
astāvītsa harāṃśaṃ tamambarīṣo'pi cādarāt ||
3.19.46
ambarīṣa uvāca |
yadyasti dattamiṣṭaṃ ca svadharmo vā svanuṣṭhitaḥ |
kulaṃ no vipradaivaṃ ceddharerastraṃ praśāmyatu ||
3.19.47
yadi no bhagavānprīto madbhakto bhaktavatsalaḥ |
sudarśanamidaṃ cāstraṃ praśāmyatu viśeṣataḥ ||
3.19.48
nandīśvara uvāca |
iti stuvati rudrāgre śaivaṃ cakraṃ sudarśanam |
aśāmyatsarvathā jñātvā taṃ śivāṃśaṃ sulabdhadhīḥ ||
3.19.49
athāmbarīṣaḥ sa nṛpaḥ praṇanāma ca taṃ munim |
śivāvatāraṃ saṃjñāya svaparīkṣārthamāgatam ||
3.19.50
suprasanno babhūvātha sa muniḥ śaṅkarāṃśajaḥ |
bhuktvā tasmai varaṃ dattvā svābhīṣṭaṃ svālayaṃ yayau ||
3.19.51
ambarīṣaparīkṣāyāṃ durvāsaścaritaṃ mune |
proktāmanyaccaritraṃ tvaṃ śṛṇu tasya munīśvara ||
3.19.52
punardāśaratheścakre parīkṣāṃ niyamena vai |
munirūpeṇa kālena yaḥ kṛto niyamo mune ||
3.19.53
tadaiva muninā tena saumitriḥ preṣito haṭhāt |
taṃ tatyāja drutaṃ rāmo bandhuṃ paṇavaśānmune ||
3.19.54
sā kathā viditā loke munibhirbahudhoditā |
nāto me vistarātproktā jñātā yatsarvathā budhaiḥ ||
3.19.55
niyamaṃ sudṛḍhaṃ dṛṣṭvā suprasanno'bhavanmuniḥ |
durvāsāḥ saprasannātmā varaṃ tasmai pradattavān ||
3.19.56
śrīkṛṣṇaniyamasyāpi parīkṣāṃ sa cakāra ha |
tāṃ śṛṇu tvaṃ muniśreṣṭha kathayāmi kathāṃ ca tām ||
3.19.57
brahmaprārthanayā viṣṇurvasudevasuto'bhavat |
dharābhārāvatārārthaṃ sādhūnāṃ rakṣaṇāya ca ||
3.19.58
hatvā duṣṭānmahāpāpān brahmadrohakarānkhalān |
rarakṣa nikhilānsādhūnbrāhmaṇānkṛṣṇanāmabhāk ||
3.19.59
brahmabhaktiṃ cakārāti sa kṛṣṇo vasudevajaḥ |
nityaṃ hi bhojayāmāsa surasānbrāhmaṇānbahūn ||
3.19.60
brahmabhakto viśeṣeṇa kṛṣṇaśceti prathāmagāt |
sandraṣṭukāmaḥ sa muniḥ kṛṣṇāntikamagānmune ||
3.19.61
rukmiṇīsahitaṃ kṛṣṇaṃ sannaṃ kṛtvā rathe svayam |
saṃyojya saṃsthito vāhaṃ suprasanna uvāha tam ||
3.19.62
munī rathātsamuttīrya dṛṣṭvā tāṃ dṛḍhatāṃ parām |
tasmai bhūtvā suprasanno vajrāṅgatvavaraṃ dadau ||
3.19.63
dyunadyāmekadā snānaṃ kurvannagno babhūva ha |
lajjito'bhūnmuniśreṣṭho durvāsāḥ kautukī mune ||
3.19.64
tajjñātvā draupadī snānaṃ kurvatī tatra cādarāt |
tallajjāṃ chādayāmāsa bhinnasvāñcaladānataḥ ||
3.19.65
tadādāya pravāhenāgataṃ svanikaṭaṃ muniḥ |
tenācchādya svaguhyaṃ ca tasyai tuṣṭo babhūva saḥ ||
3.19.66
draupadyai ca varaṃ prādāttadañcalavivarddhanam |
pāṇḍavānsukhinaścakre draupadī tadvarātpunaḥ ||
3.19.67
haṃsaḍimbhau nṛpau kaucitsvāvamānakarau khalau |
dattvā nideśaṃ ca harernāśayāmāsa sa prabhuḥ ||
3.19.68
brahmatejo viśeṣeṇa sthāpayāmāsa bhūtale |
saṃnyāsapaddhatiṃ caiva yathāśāstravidhikramam ||
3.19.69
bahūnuddhārayāmāsa sūpadeśaṃ vibodhya ca |
jñānaṃ dattvā viśeṣeṇa bahūnmuktāṃścakāra saḥ ||
3.19.70
itthaṃ cakre sa durvāsā vicitraṃ caritaṃ bahu |
dhanyaṃ yaśasyamāyuṣyaṃ śṛṇvataḥ sarvakāmadam ||
3.19.71
ya idaṃ śṛṇuyādbhaktyā durvāsaścaritaṃ mudā |
śrāvayedvā parān yaśca sa sukhīha paratra ca ||
3.19.71.c1
iti śrīśivamahāpurāṇe tṛtīyāyāṃ śatarudrasaṃhitāyāṃ durvāsaścaritavarṇanaṃ nāmaikonaviṃśo'dhyāyaḥ ||
3.19.71.p2
śrīgaṇeśāya namaḥ ||
3.19.71.p3
śrīgaurīśaṅkarābhyāṃ namaḥ ||
3.19.71.p4
śrīśivamahāpurāṇam ||
3.19.71.p5
tṛtīyāyāṃ śatarudrasaṃhitāyāṃ
Other recensions (1)
- Śivapurāṇa (complete text) — Sanskrit