Shivapurana 3.27: saptaviṃśo'dhyāyaḥ | dvijeśākhyaśivāvatāravarṇanam
Śivapurāṇa (complete text) 3.27
- Language
- Sanskrit
Contents
- 3.27.71 — 5 parts
saptaviṃśo'dhyāyaḥ | dvijeśākhyaśivāvatāravarṇanam
3.27.1
nandīśvara uvāca |
śṛṇu tāta pravakṣyāmi śivasya paramātmanaḥ |
dvijeśvarāvatāraṃ ca saśivaṃ sukhadaṃ satām ||
3.27.2
yaḥ pūrvaṃ varṇitastāta bhadrāyurnṛpasattamaḥ |
yasminnṛṣabharūpeṇānugrahaṃ kṛtavāñchivaḥ ||
3.27.3
taddharmasya parīkṣārthaṃ punarāvirbabhūva saḥ |
dvijeśvarasvarūpeṇa tadeva kathayāmyaham ||
3.27.4
ṛṣabhasya prabhāveṇa śatrūñjitvā raṇe prabhuḥ |
prāptasiṃhāsanastāta bhadrāyuḥ sambabhūva ha ||
3.27.5
candrāṅgadasya tanayā sīmantinyāḥ śubhāṅgajā |
patnī tasyābhavad brahmansusādhvī kīrtimālinī ||
3.27.6
sa bhadrāyuḥ kadācitsvapriyayā gahanaṃ vanam |
prāviśatsaṃvihārārthaṃ vasantasamaye mune ||
3.27.7
atha tasminvane ramye vijahāra sa bhūpatiḥ |
śaraṇāgatapālinyā tayā svapriyayā saha ||
3.27.8
atha taddharmadṛḍhatāṃ pratīkṣanparameśvaraḥ |
līlāṃ cakāra tatraiva śivayā saha śaṅkaraḥ ||
3.27.9
śivā śivaśca bhūtvobhau tadvane dvijadampatī |
vyāghraṃ māyāmayaṃ kṛtvāvirbhūtau nijalīlayā ||
3.27.10
athāvidūre tasyaiva dravantau bhayavihvalau |
anvīyamānau vyāghreṇa rudantau tau babhūvatuḥ ||
3.27.11
atha viddhau ca tau tāta bhadrāyuḥ sa mahīpatiḥ |
dadarśa krandamānau hi śaraṇyaḥ kṣatriyarṣabhaḥ ||
3.27.12
atha tau muniśārdūla svamāyādvijadampatī |
bhadrāyuṣaṃ mahārājamūcaturbhayavihvalau ||
3.27.13
dvijadampatī ūcatuḥ |
pāhi pāhi mahārāja nāvubhau dharmavittama |
eṣa āyāti śārdūlo jagdhumāvāṃ mahāprabho ||
3.27.14
eṣa hiṃsraḥ kālasamaḥ sarvaprāṇibhayaṅkaraḥ |
yāvanna khādati prāpya tāvannau rakṣa dharmavit ||
3.27.15
nandīśvara uvāca |
itthamākranditaṃ śrutvā tayośca nṛpatīśvaraḥ |
ati śīghraṃ mahāvīraḥ sa yāvaddhanurādade ||
3.27.16
tāvadabhyetya śārdūlaḥ tvaramāṇo'timāyikaḥ |
sa tasya dvijavaryasya madhye jagrāha tāṃ vadhūm ||
3.27.17
he nātha nātha he kānta hā śambho hā jagadguro |
iti rorūyamānāṃ tāṃ vyāghro jagrāsa bhīṣaṇaḥ ||
3.27.18
tāvatsa rājā niśitairbhallairvyāghramatāḍayat |
na sa tairvivyathe kiñcidgirīndra iva vṛṣṭibhiḥ ||
3.27.19
sa śārdūlo mahāsattvo rājñaḥ svairakṛtavyathaḥ |
balādākṛṣya tāṃ nārīmapākramata satvaraḥ ||
3.27.20
vyāghreṇāpahṛtāṃ nārīṃ vīkṣya vipro'tivismitaḥ |
laukikīṃ gatimāśritya rurodāti muhurmuhuḥ ||
3.27.21
ruditvā cirakālaṃ ca sa vipro māyayeśvaraḥ |
bhadrāyuṣaṃ mahīpālaṃ provāca madahārakaḥ ||
3.27.22
dvijeśvara uvāca |
rājan kva te mahāstrāṇi kva te trāṇaṃ mahaddhanuḥ |
kva te dvādaśasāhasramahānāgayutaṃ balam ||
3.27.23
kiṃ te khaḍgena śaṅkhena kiṃ te mantrāstravidyayā |
kiṃ sattvena mahāstrāṇāṃ kiṃ prabhāveṇa bhūyasā ||
3.27.24
tatsarvaṃ viphalaṃ jātaṃ yaccānyattvayi tiṣṭhati |
yastvaṃ vanaukasāṃ ghātaṃ na nivārayituṃ kṣamaḥ ||
3.27.25
kṣatrasyāyaṃ paro dharmo kṣatācca parirakṣaṇam |
tasminkulocite dharme naṣṭe tvajjīvitena kim ||
3.27.26
ārtānāṃ śaraṇāptānāṃ trāṇaṃ kurvanti pārthivāḥ |
prāṇairarthaiśca dharmajñāstadvinā ca mṛtopamāḥ ||
3.27.27
ārtatrāṇavihīnānāṃ jīvitānmaraṇaṃ varam |
dhanināṃ dānahīnānāṃ gārhasthyādbhikṣutā varam ||
3.27.28
varaṃ viṣāśanaṃ prājñairvaramagnipraveśanam |
kṛpaṇānāmanāthānāṃ dīnānāmaparakṣaṇāt ||
3.27.29
nandīśvara uvāca |
itthaṃ vilapitaṃ tasya svavīryasya ca garhaṇam |
niśamya nṛpatiḥ śokādātmanyevamacintayat ||
3.27.30
aho me pauruṣaṃ naṣṭamadya daivaviparyayāt |
adya kīrtiśca me naṣṭā pātakaṃ prāptamutkaṭam ||
3.27.31
dharmaḥ kulocito naṣṭo mandabhāgyasya durmateḥ |
nūnaṃ me sampado rājyamāyuṣyaṃ kṣayameṣyati ||
3.27.32
adya cainaṃ dvijanmānaṃ hatadāraṃ śucārditam |
hataśokaṃ kariṣyāmi dattvā prāṇānatipriyān ||
3.27.33
iti niścitya manasā sa bhadrāyurnṛpottamaḥ |
patitvā pādayostasya babhāṣe parisāntvayan ||
3.27.34
bhadrāyuruvāca |
kṛpāṃ kṛtvā mayi brahman kṣatrabandhau hataujasi |
śokantyaja mahāprājña dāsyāmyadya tu vāñchitam ||
3.27.35
idaṃ rājyamiyaṃ rājñī mamedaṃ ca kalevaram |
tvadadhīnamidaṃ sarvaṃ kinte'bhilaṣitaṃ varam ||
3.27.36
brāhmaṇa uvāca |
kimādarśena cāndhasya kiṃ gṛherbhaikṣyajīvinaḥ |
kiṃ pustakena mūḍhasya nistrīkasya dhanena kim ||
3.27.37
ato'haṃ hatapatnīko bhuktabhogo na karhicit |
imāntavāgramahiṣīṃ kāmaye dīyatāmiti ||
3.27.38
bhadrāyuruvāca
dātā rasāntavittasya rājyasya gajavājinām |
ātmadehasya kasyāpi kalatrasya na karhicit ||
3.27.39
paradāropabhogena yatpāpaṃ samupārjitam |
na tatkṣālayituṃ śakyaṃ prāyaścittaśatairapi ||
3.27.40
brāhmaṇa uvāca |
āstāṃ brahmavadhaṃ ghoramapi madyaniṣevaṇam |
tapasā vidhamiṣyāmi kiṃ punaḥ pāradārikam ||
3.27.41
tasmātprayaccha bhāryāṃ svāmiyāṃ kāmo na me'paraḥ |
arakṣaṇādbhayārtānāṃ gantāsi nirayaṃ dhruvam ||
3.27.42
nandīśvara uvāca |
iti vipragirā bhītaścintayāmāsa pārthivaḥ |
arakṣaṇānmahāpāpaṃ patnīdānaṃ tato varam ||
3.27.43
ataḥ patnīṃ dvijāgryāya dattvā nirmuktakilbiṣaḥ |
sadyo vahniṃ pravekṣyāmi kīrtiśca viditā bhavet ||
3.27.44
iti niścitya manasā samujjvālya hutāśanam |
tamāhūya dvijaṃ cakre patnīdānaṃ sahodakam ||
3.27.45
svayaṃ snātaḥ śucirbhūtvā praṇamya vibudheśvarān |
tamagniṃ triḥ parikramya śivaṃ dadhyau samāhitaḥ ||
3.27.46
tamathāgniṃ patiṣyantaṃ svapadāsaktacetasam |
pratyaṣedhata viśveśaḥ prādurbhūto dvijeśvaraḥ ||
3.27.47
tamīśvaraṃ pañcamukhaṃ trinetraṃ pinākinaṃ candrakalāvataṃsam |
pralambapiṅgāṃśujaṭākalāpaṃ madhyāhnasadbhāskarakoṭitejasam ||
3.27.48
mṛṇālagauraṃ gajacarmavāsasaṃ gaṅgātaraṅgokṣitamaulideśakam |
nāgendrahārāvalikaṇṭhabhūṣaṇaṃ kirīṭakāñcyaṅgadakaṅkaṇojjvalam ||
3.27.49
śūlāsikhaṭvāṅgakuṭhāracarma-mṛgābhayāṣṭāṅgapinākahastam |
vṛṣoparisthaṃ śitikaṇṭhabhūṣaṇaṃ prodbhūtamagre sa nṛpo dadarśa ||
3.27.50
tato'mbarād drutaṃ peturdivyāḥ kusumavṛṣṭayaḥ |
praṇedurdevatūryyāṇi devyaśca nanṛturjaguḥ ||
3.27.51
tatrājagmuḥ stūyamānā harirbrahmā tathāsurāḥ |
indrādayo nāradādyā munayaścāpare'pi ca ||
3.27.52
tadotsavo mahānāsīttatra bhaktipravardhanaḥ |
sati paśyati bhūpāle bhaktinamrīkṛtāñjalau ||
3.27.53
taddarśanānandavijṛmbhitāśayaḥ pravṛddhabāṣpāmbuviliptagātraḥ |
prahṛṣṭaromā sa hi gadgadākṣarastuṣṭāva gīrbhirmukulīkṛtāñjaliḥ ||
3.27.54
tatassa bhagavān rājñā saṃstutaḥ parameśvaraḥ |
prasannaḥ saha pārvatyā tamuvāca dayānidhiḥ ||
3.27.55
rājaṃste parituṣṭo'haṃ bhaktyā tvaddharmato'dhikam |
varaṃ brūhi sapatnīkamprayacchāmi na saṃśayaḥ ||
3.27.56
tava bhāvaparīkṣārthaṃ dvijo bhūtvāhamāgataḥ |
vyāghreṇa yā parigrastā sākṣāddevī śivā hi sā ||
3.27.57
vyāghro māyāmayo yaste śarairakṣata vigrahaḥ |
dhīratān draṣṭukāmaste patnīṃ yācitavānaham ||
3.27.58
nandīśvara uvāca |
ityākarṇya prabhorvākyaṃ sa bhadrāyurmahīpatiḥ |
punaḥ praṇamya saṃstūya svāminaṃ natako'bravīt ||
3.27.59
bhadrāyuruvāca |
eka eva varo nātha yadbhavānparameśvaraḥ |
bhavatāpaprataptasya mama pratyakṣatāṃ gataḥ ||
3.27.60
yaddadāsi punarnātha varaṃ svakṛpayā prabho |
vṛṇe'haṃ paramaṃ tvatto varaṃ hi varadarṣabhāt ||
3.27.61
vajrabāhuḥ pitā me hi sapatnīko maheśvara |
sapatnīkastvahaṃ nātha sadā tvatpādasevakaḥ ||
3.27.62
vaiśyaḥ padmākaro nāma tatputraḥ sanayābhidhaḥ |
sarvānetānmaheśāna sadā tvaṃ pārśvagānkuru ||
3.27.63
nandīśvara uvāca |
atha rājñī ca tatpatnī pramattā kīrtimālinī |
bhaktyā prasādya giriśaṃ yayāce varamuttamam ||
3.27.64
rājñyuvāca |
candrāṅgado mama pitā mātā sīmantinī ca me |
tayoryāce mahādeva tvatpāśve sannidhiṃ mudā ||
3.27.65
nandīśvara uvāca |
evamastviti gaurīśaḥ prasanno bhaktavatsalaḥ |
tayoḥ kāmavarāndattvā kṣaṇādantarhito'bhavat ||
3.27.66
bhadrāyurapi suprītyā prasādaṃ prāpya śūlinaḥ |
sahitaḥ kīrtimālinyā bubhuje viṣayānbahūn ||
3.27.67
kṛtvā varṣāyutaṃ rājyamavyāhataparākramaḥ |
rājyaṃ vikṣipya tanaye jagāma śivasannidhim ||
3.27.68
candrāṅgado'pi rājendro rājñī sīmantinī ca sā |
bhaktyā sampūjya giriśaṃ jagmatuḥ śāmbhavaṃ padam ||
3.27.69
dvijeśvarāvatāraste varṇitaḥ paramo mayā |
maheśvarasya bhadrāyuparamānandadaḥ prabho ||
3.27.70
idaṃ caritraṃ paramaṃ pavitraṃ śivāvatārasya pavitrakīrtteḥ |
dvijeśasaṃjñasya mahādbhutaṃ hi śṛṇvanpaṭhan śambhupadaṃ prayāti ||
3.27.71
ya idaṃ śṛṇuyānnityaṃ śrāvayedvā samāhitaḥ |
na ścotati svadharmātsa paratra labhate gatim ||
3.27.71.c1
iti śrīśivamahāpurāṇe tṛtīyāyāṃ śatarudrasaṃhitāyāṃ dvijeśākhyaśivāvatāravarṇanaṃ nāma saptaviṃśo'dhyāyaḥ ||
3.27.71.p2
śrīgaṇeśāya namaḥ ||
3.27.71.p3
śrīgaurīśaṅkarābhyāṃ namaḥ ||
3.27.71.p4
śrīśivamahāpurāṇam ||
3.27.71.p5
tṛtīyāyāṃ śatarudrasaṃhitāyāṃ
Other recensions (1)
- Śivapurāṇa (complete text) — Sanskrit