Pramāṇa · Search · About · API

Shivapurana 3.27: saptaviṃśo'dhyāyaḥ | dvijeśākhyaśivāvatāravarṇanam

Śivapurāṇa (complete text) 3.27

Language
Sanskrit

Contents

saptaviṃśo'dhyāyaḥ | dvijeśākhyaśivāvatāravarṇanam

3.27.1

nandīśvara uvāca |
śṛṇu tāta pravakṣyāmi śivasya paramātmanaḥ |
dvijeśvarāvatāraṃ ca saśivaṃ sukhadaṃ satām ||

3.27.2

yaḥ pūrvaṃ varṇitastāta bhadrāyurnṛpasattamaḥ |
yasminnṛṣabharūpeṇānugrahaṃ kṛtavāñchivaḥ ||

3.27.3

taddharmasya parīkṣārthaṃ punarāvirbabhūva saḥ |
dvijeśvarasvarūpeṇa tadeva kathayāmyaham ||

3.27.4

ṛṣabhasya prabhāveṇa śatrūñjitvā raṇe prabhuḥ |
prāptasiṃhāsanastāta bhadrāyuḥ sambabhūva ha ||

3.27.5

candrāṅgadasya tanayā sīmantinyāḥ śubhāṅgajā |
patnī tasyābhavad brahmansusādhvī kīrtimālinī ||

3.27.6

sa bhadrāyuḥ kadācitsvapriyayā gahanaṃ vanam |
prāviśatsaṃvihārārthaṃ vasantasamaye mune ||

3.27.7

atha tasminvane ramye vijahāra sa bhūpatiḥ |
śaraṇāgatapālinyā tayā svapriyayā saha ||

3.27.8

atha taddharmadṛḍhatāṃ pratīkṣanparameśvaraḥ |
līlāṃ cakāra tatraiva śivayā saha śaṅkaraḥ ||

3.27.9

śivā śivaśca bhūtvobhau tadvane dvijadampatī |
vyāghraṃ māyāmayaṃ kṛtvāvirbhūtau nijalīlayā ||

3.27.10

athāvidūre tasyaiva dravantau bhayavihvalau |
anvīyamānau vyāghreṇa rudantau tau babhūvatuḥ ||

3.27.11

atha viddhau ca tau tāta bhadrāyuḥ sa mahīpatiḥ |
dadarśa krandamānau hi śaraṇyaḥ kṣatriyarṣabhaḥ ||

3.27.12

atha tau muniśārdūla svamāyādvijadampatī |
bhadrāyuṣaṃ mahārājamūcaturbhayavihvalau ||

3.27.13

dvijadampatī ūcatuḥ |
pāhi pāhi mahārāja nāvubhau dharmavittama |
eṣa āyāti śārdūlo jagdhumāvāṃ mahāprabho ||

3.27.14

eṣa hiṃsraḥ kālasamaḥ sarvaprāṇibhayaṅkaraḥ |
yāvanna khādati prāpya tāvannau rakṣa dharmavit ||

3.27.15

nandīśvara uvāca |
itthamākranditaṃ śrutvā tayośca nṛpatīśvaraḥ |
ati śīghraṃ mahāvīraḥ sa yāvaddhanurādade ||

3.27.16

tāvadabhyetya śārdūlaḥ tvaramāṇo'timāyikaḥ |
sa tasya dvijavaryasya madhye jagrāha tāṃ vadhūm ||

3.27.17

he nātha nātha he kānta hā śambho hā jagadguro |
iti rorūyamānāṃ tāṃ vyāghro jagrāsa bhīṣaṇaḥ ||

3.27.18

tāvatsa rājā niśitairbhallairvyāghramatāḍayat |
na sa tairvivyathe kiñcidgirīndra iva vṛṣṭibhiḥ ||

3.27.19

sa śārdūlo mahāsattvo rājñaḥ svairakṛtavyathaḥ |
balādākṛṣya tāṃ nārīmapākramata satvaraḥ ||

3.27.20

vyāghreṇāpahṛtāṃ nārīṃ vīkṣya vipro'tivismitaḥ |
laukikīṃ gatimāśritya rurodāti muhurmuhuḥ ||

3.27.21

ruditvā cirakālaṃ ca sa vipro māyayeśvaraḥ |
bhadrāyuṣaṃ mahīpālaṃ provāca madahārakaḥ ||

3.27.22

dvijeśvara uvāca |
rājan kva te mahāstrāṇi kva te trāṇaṃ mahaddhanuḥ |
kva te dvādaśasāhasramahānāgayutaṃ balam ||

3.27.23

kiṃ te khaḍgena śaṅkhena kiṃ te mantrāstravidyayā |
kiṃ sattvena mahāstrāṇāṃ kiṃ prabhāveṇa bhūyasā ||

3.27.24

tatsarvaṃ viphalaṃ jātaṃ yaccānyattvayi tiṣṭhati |
yastvaṃ vanaukasāṃ ghātaṃ na nivārayituṃ kṣamaḥ ||

3.27.25

kṣatrasyāyaṃ paro dharmo kṣatācca parirakṣaṇam |
tasminkulocite dharme naṣṭe tvajjīvitena kim ||

3.27.26

ārtānāṃ śaraṇāptānāṃ trāṇaṃ kurvanti pārthivāḥ |
prāṇairarthaiśca dharmajñāstadvinā ca mṛtopamāḥ ||

3.27.27

ārtatrāṇavihīnānāṃ jīvitānmaraṇaṃ varam |
dhanināṃ dānahīnānāṃ gārhasthyādbhikṣutā varam ||

3.27.28

varaṃ viṣāśanaṃ prājñairvaramagnipraveśanam |
kṛpaṇānāmanāthānāṃ dīnānāmaparakṣaṇāt ||

3.27.29

nandīśvara uvāca |
itthaṃ vilapitaṃ tasya svavīryasya ca garhaṇam |
niśamya nṛpatiḥ śokādātmanyevamacintayat ||

3.27.30

aho me pauruṣaṃ naṣṭamadya daivaviparyayāt |
adya kīrtiśca me naṣṭā pātakaṃ prāptamutkaṭam ||

3.27.31

dharmaḥ kulocito naṣṭo mandabhāgyasya durmateḥ |
nūnaṃ me sampado rājyamāyuṣyaṃ kṣayameṣyati ||

3.27.32

adya cainaṃ dvijanmānaṃ hatadāraṃ śucārditam |
hataśokaṃ kariṣyāmi dattvā prāṇānatipriyān ||

3.27.33

iti niścitya manasā sa bhadrāyurnṛpottamaḥ |
patitvā pādayostasya babhāṣe parisāntvayan ||

3.27.34

bhadrāyuruvāca |
kṛpāṃ kṛtvā mayi brahman kṣatrabandhau hataujasi |
śokantyaja mahāprājña dāsyāmyadya tu vāñchitam ||

3.27.35

idaṃ rājyamiyaṃ rājñī mamedaṃ ca kalevaram |
tvadadhīnamidaṃ sarvaṃ kinte'bhilaṣitaṃ varam ||

3.27.36

brāhmaṇa uvāca |
kimādarśena cāndhasya kiṃ gṛherbhaikṣyajīvinaḥ |
kiṃ pustakena mūḍhasya nistrīkasya dhanena kim ||

3.27.37

ato'haṃ hatapatnīko bhuktabhogo na karhicit |
imāntavāgramahiṣīṃ kāmaye dīyatāmiti ||

3.27.38

bhadrāyuruvāca
dātā rasāntavittasya rājyasya gajavājinām |
ātmadehasya kasyāpi kalatrasya na karhicit ||

3.27.39

paradāropabhogena yatpāpaṃ samupārjitam |
na tatkṣālayituṃ śakyaṃ prāyaścittaśatairapi ||

3.27.40

brāhmaṇa uvāca |
āstāṃ brahmavadhaṃ ghoramapi madyaniṣevaṇam |
tapasā vidhamiṣyāmi kiṃ punaḥ pāradārikam ||

3.27.41

tasmātprayaccha bhāryāṃ svāmiyāṃ kāmo na me'paraḥ |
arakṣaṇādbhayārtānāṃ gantāsi nirayaṃ dhruvam ||

3.27.42

nandīśvara uvāca |
iti vipragirā bhītaścintayāmāsa pārthivaḥ |
arakṣaṇānmahāpāpaṃ patnīdānaṃ tato varam ||

3.27.43

ataḥ patnīṃ dvijāgryāya dattvā nirmuktakilbiṣaḥ |
sadyo vahniṃ pravekṣyāmi kīrtiśca viditā bhavet ||

3.27.44

iti niścitya manasā samujjvālya hutāśanam |
tamāhūya dvijaṃ cakre patnīdānaṃ sahodakam ||

3.27.45

svayaṃ snātaḥ śucirbhūtvā praṇamya vibudheśvarān |
tamagniṃ triḥ parikramya śivaṃ dadhyau samāhitaḥ ||

3.27.46

tamathāgniṃ patiṣyantaṃ svapadāsaktacetasam |
pratyaṣedhata viśveśaḥ prādurbhūto dvijeśvaraḥ ||

3.27.47

tamīśvaraṃ pañcamukhaṃ trinetraṃ pinākinaṃ candrakalāvataṃsam |
pralambapiṅgāṃśujaṭākalāpaṃ madhyāhnasadbhāskarakoṭitejasam ||

3.27.48

mṛṇālagauraṃ gajacarmavāsasaṃ gaṅgātaraṅgokṣitamaulideśakam |
nāgendrahārāvalikaṇṭhabhūṣaṇaṃ kirīṭakāñcyaṅgadakaṅkaṇojjvalam ||

3.27.49

śūlāsikhaṭvāṅgakuṭhāracarma-mṛgābhayāṣṭāṅgapinākahastam |
vṛṣoparisthaṃ śitikaṇṭhabhūṣaṇaṃ prodbhūtamagre sa nṛpo dadarśa ||

3.27.50

tato'mbarād drutaṃ peturdivyāḥ kusumavṛṣṭayaḥ |
praṇedurdevatūryyāṇi devyaśca nanṛturjaguḥ ||

3.27.51

tatrājagmuḥ stūyamānā harirbrahmā tathāsurāḥ |
indrādayo nāradādyā munayaścāpare'pi ca ||

3.27.52

tadotsavo mahānāsīttatra bhaktipravardhanaḥ |
sati paśyati bhūpāle bhaktinamrīkṛtāñjalau ||

3.27.53

taddarśanānandavijṛmbhitāśayaḥ pravṛddhabāṣpāmbuviliptagātraḥ |
prahṛṣṭaromā sa hi gadgadākṣarastuṣṭāva gīrbhirmukulīkṛtāñjaliḥ ||

3.27.54

tatassa bhagavān rājñā saṃstutaḥ parameśvaraḥ |
prasannaḥ saha pārvatyā tamuvāca dayānidhiḥ ||

3.27.55

rājaṃste parituṣṭo'haṃ bhaktyā tvaddharmato'dhikam |
varaṃ brūhi sapatnīkamprayacchāmi na saṃśayaḥ ||

3.27.56

tava bhāvaparīkṣārthaṃ dvijo bhūtvāhamāgataḥ |
vyāghreṇa yā parigrastā sākṣāddevī śivā hi sā ||

3.27.57

vyāghro māyāmayo yaste śarairakṣata vigrahaḥ |
dhīratān draṣṭukāmaste patnīṃ yācitavānaham ||

3.27.58

nandīśvara uvāca |
ityākarṇya prabhorvākyaṃ sa bhadrāyurmahīpatiḥ |
punaḥ praṇamya saṃstūya svāminaṃ natako'bravīt ||

3.27.59

bhadrāyuruvāca |
eka eva varo nātha yadbhavānparameśvaraḥ |
bhavatāpaprataptasya mama pratyakṣatāṃ gataḥ ||

3.27.60

yaddadāsi punarnātha varaṃ svakṛpayā prabho |
vṛṇe'haṃ paramaṃ tvatto varaṃ hi varadarṣabhāt ||

3.27.61

vajrabāhuḥ pitā me hi sapatnīko maheśvara |
sapatnīkastvahaṃ nātha sadā tvatpādasevakaḥ ||

3.27.62

vaiśyaḥ padmākaro nāma tatputraḥ sanayābhidhaḥ |
sarvānetānmaheśāna sadā tvaṃ pārśvagānkuru ||

3.27.63

nandīśvara uvāca |
atha rājñī ca tatpatnī pramattā kīrtimālinī |
bhaktyā prasādya giriśaṃ yayāce varamuttamam ||

3.27.64

rājñyuvāca |
candrāṅgado mama pitā mātā sīmantinī ca me |
tayoryāce mahādeva tvatpāśve sannidhiṃ mudā ||

3.27.65

nandīśvara uvāca |
evamastviti gaurīśaḥ prasanno bhaktavatsalaḥ |
tayoḥ kāmavarāndattvā kṣaṇādantarhito'bhavat ||

3.27.66

bhadrāyurapi suprītyā prasādaṃ prāpya śūlinaḥ |
sahitaḥ kīrtimālinyā bubhuje viṣayānbahūn ||

3.27.67

kṛtvā varṣāyutaṃ rājyamavyāhataparākramaḥ |
rājyaṃ vikṣipya tanaye jagāma śivasannidhim ||

3.27.68

candrāṅgado'pi rājendro rājñī sīmantinī ca sā |
bhaktyā sampūjya giriśaṃ jagmatuḥ śāmbhavaṃ padam ||

3.27.69

dvijeśvarāvatāraste varṇitaḥ paramo mayā |
maheśvarasya bhadrāyuparamānandadaḥ prabho ||

3.27.70

idaṃ caritraṃ paramaṃ pavitraṃ śivāvatārasya pavitrakīrtteḥ |
dvijeśasaṃjñasya mahādbhutaṃ hi śṛṇvanpaṭhan śambhupadaṃ prayāti ||

3.27.71

ya idaṃ śṛṇuyānnityaṃ śrāvayedvā samāhitaḥ |
na ścotati svadharmātsa paratra labhate gatim ||

3.27.71.c1

iti śrīśivamahāpurāṇe tṛtīyāyāṃ śatarudrasaṃhitāyāṃ dvijeśākhyaśivāvatāravarṇanaṃ nāma saptaviṃśo'dhyāyaḥ ||

3.27.71.p2

śrīgaṇeśāya namaḥ ||

3.27.71.p3

śrīgaurīśaṅkarābhyāṃ namaḥ ||

3.27.71.p4

śrīśivamahāpurāṇam ||

3.27.71.p5

tṛtīyāyāṃ śatarudrasaṃhitāyāṃ

Other recensions (1)