Pramāṇa · Search · About · API

Shivapurana 3.29: ekonatriṃśo'dhyāyaḥ | kṛṣṇadarśanaśivāvatāravarṇanam

Śivapurāṇa (complete text) 3.29

Language
Sanskrit

Contents

ekonatriṃśo'dhyāyaḥ | kṛṣṇadarśanaśivāvatāravarṇanam

3.29.1

nandīśvara uvāca |
sanatkumāra śambhostvavatāraṃ paramaṃ śṛṇu |
nabhagajñānadaṃ kṛṣṇadarśanāhvayamuttamam ||

3.29.2

ikṣvākupramukhā āsan śrāddhadevasutāśca ye |
nabhagastatra navamo nābhāgastatsutaḥ smṛtaḥ ||

3.29.3

ambarīṣaḥ sutastasya viṣṇubhakto babhūva saḥ |
yasyopari prasanno'bhūddurvāsā brahmabhaktitaḥ ||

3.29.4

pitāmaho'mbarīṣasya nabhago yaḥ prakīrtitaḥ |
taccaritaṃ śṛṇu mune yasmai jñānamadācchivaḥ ||

3.29.5

nabhago manuputrastu paṭhanārthaṃ subuddhimān |
cakre gurukule vāsaṃ bahukālaṃ jitendriyaḥ ||

3.29.6

etasminsamaye te vai ikṣvākupramukhāḥ sutāḥ |
tasmai bhāgamakalpyaiva bhejurbhāgānnijānkramāt ||

3.29.7

svaṃ svaṃ bhāgaṃ gṛhītvā te bubhujū rājyamuttamam |
aviṣādaṃ mahābhāgāḥ pitrādeśātsubuddhayaḥ ||

3.29.8

sa paścādāgatastatra brahmacārī gurusthalāt |
nabhago'dhītya sarvāśca sāṅgopāṅgāḥ śrutīḥ kramāt ||

3.29.9

bhrātṛnvilokya nabhago vibhaktānsakalānnijān |
dāyārthī prāha tānsnehādikṣvākupramukhānmune ||

3.29.10

nabhaga uvāca |
bhrātaro'bhaktakaṃ mahyaṃ dāyaṃ kṛtvā yathātatham |
sarve vibhaktāḥ suprītyā svadāyārthāgatāya ca ||

3.29.11

tadā vismṛtamasmābhiridānīṃ pitaraṃ tava |
vibhajāmo vayaṃ bhāgaṃ taṃ gṛhāṇa na saṃśayaḥ ||

3.29.12

tacchutvā bhrātṛvacanaṃ nabhagaḥ paravismṛtaḥ |
tadopakaṇṭhamāgatya pitaraṃ samabhāṣata ||

3.29.13

nabhaga uvāca |
he tāta bhrātaraḥ sarve tyaktvā māṃ nyabhajaṃśca te |
paṭhanārthaṃ gataścāhaṃ brahmacārī guroḥ kule ||

3.29.14

tata āgatya me pṛṣṭā dāyadānārthamādarāt |
te tvāmūcurvibhāgaṃ me tadarthamahamāgataḥ ||

3.29.15

nandīśvara uvāca |
tadākarṇya vacastasya pitā taṃ prāha vismitaḥ |
āśvāsya śrāddhadevaḥ sa satyadharmarataṃ mune ||

3.29.16

manuruvāca |
taduktaṃ mādṛthāstāta pratāraṇakaraṃ hi tat |
na hyahaṃ paramaṃ dāyaṃ sarvathā bhogasādhanam ||

3.29.17

tathāpi dāyabhāvena datto'haṃ taiḥ pratāribhiḥ |
tava vai jīvanopāyaṃ vadāmi śṛṇu tattvataḥ ||

3.29.18

satramāṅgirasā viprāḥ kurvantyadya sumedhasaḥ |
tatra karmaṇi muhyanti ṣaṣṭhaṃ ṣaṣṭhamahaḥ prati ||

3.29.19

tatra tvaṃ gaccha nabhaga tān suśaṃsa mahākave |
sūkte dve vaiśvadeve hi satraṃ śuddhaṃ hi tadbhavet ||

3.29.20

tatkarmaṇi samāpte hi svaryānto brāhmaṇāśca te |
dhanaṃ dāsyanti te tuṣṭāḥ svasatrapariśeṣitam ||

3.29.21

nandīśvara uvāca |
tadākarṇya piturvākyaṃ nabhagaḥ satyasāravān |
jagāma tatra suprītyā yatra tatsatramuttamam ||

3.29.22

tadāhaḥ karmaṇi mune satre tasminsa mānavaḥ |
sūkte dve vaiśvadeve hi provāca spaṣṭataḥ sudhīḥ ||

3.29.23

samāpte karmaṇi tato viprā āṅgirasāśca te |
tasmai dattvā yayuḥ svargaṃ svaṃ svaṃ satrāvaśeṣitam ||

3.29.24

tattadā svīkariṣyantaṃ susatrapariśeṣitam |
vijñāya giriśaḥ sadya āvirbhūtaḥ sadūtikṛt ||

3.29.25

sarvāṅgasundaraḥ śrīmānpuruṣaḥ kṛṣṇadarśanaḥ |
bhāvaṃ samīkṣituṃ bhāgaṃ dātuṃ jñānaṃ paraṃ ca tat ||

3.29.26

atho sa śaṅkaraḥ śambhuḥ parīkṣākara īśvaraḥ |
uvācottarato'bhyetya nabhagaṃ taṃ hi mānavam ||

3.29.27

īśvara uvāca |
kastvaṃ gṛhṇāsi puruṣa mamedaṃ vāstukaṃ vasu |
preṣitaḥ kena tatsarvaṃ satyaṃ vada mamāgrataḥ ||

3.29.28

nandīśvara uvāca |
tacchrutvā tadvacastāta mānavo nabhagaḥ kaviḥ |
pratyuvāca vinītātmā puruṣaṃ kṛṣṇadarśanam ||

3.29.29

nabhaga uvāca |
mamedamṛṣibhirdattaṃ vasu yajñagataṃ khalu |
kathaṃ vārayase māṃ tvaṃ gṛhṇataṃ kṛṣṇadarśana ||

3.29.30

nandīśvara uvāca |
ākarṇya nābhagaṃ vākyamidaṃ satyamudīritam |
pratyuvāca prasannātmā puruṣaḥ kṛṣṇadarśanaḥ ||

3.29.31

kṛṣṇadarśana uvāca |
vivāde'sminhi nau tāta pramāṇaṃ janakastava |
yāhi taṃ pṛccha sa brūyāttatpramāṇaṃ tu satyataḥ ||

3.29.32

nandīśvara uvāca |
tadākarṇya vacastasya nabhago mānavaḥ kaviḥ |
āgacchatpitaraṃ prītyā taduktaṃ pṛṣṭavānmune ||

3.29.33

putroditaṃ samākarṇya śrāddhadevaḥ sa vai manuḥ |
smṛtvā śivapadāmbhojaṃ prāptasmṛtiruvāca tam ||

3.29.34

manuruvāca |
he tāta śṛṇu madvākyaṃ sa devaḥ puruṣaḥ śivaḥ |
tasyaiva sakalaṃ vastu yajñaprāptaṃ viśeṣataḥ ||

3.29.35

adhvarorvaritaṃ vastu rudrabhāgaḥ prakīrtitaḥ |
ityapi prājñavādo hi kvacijjātastadicchayā ||

3.29.36

sa deva īśvaraḥ sarvaṃ vastvarhati na saṃśayaḥ |
yajñāvaśiṣṭaṃ kimuta pare tasyecchayā vibhoḥ ||

3.29.37

anugrahārthamāyātastava tadrūpataḥ prabhuḥ |
tatra tvaṃ gaccha nabhaga prasannaṃ kuru satyataḥ ||

3.29.38

kṣamāpaya svāparādhaṃ supraṇamya stutiṃ kuru |
sarvaprabhuḥ sa eveśo yajñādhīśo'khileśvaraḥ ||

3.29.39

viṣṇubrahmādayo devāḥ siddhāḥ sarvarṣayo'pi hi |
tadanugrahatastāta samarthāḥ sarvakarmaṇi ||

3.29.40

kimbahūktyātmajaśreṣṭha gaccha tatrāśu māciram |
prasādaya mahādevaṃ sarvathā sakaleśvaram ||

3.29.41

nandīśvara uvāca |
ityuktvā sa manuḥ śrāddhadevaśca tanayaṃ drutam |
preṣayāmāsa nikaṭaṃ śambhoḥ so'pi sametya tam ||

3.29.42

nabhagaśca praṇamyāśu sāñjalirnatamastakaḥ |
provāca suprasannātmā vinayena mahāmatiḥ ||

3.29.43

nabhaga uvāca |
idaṃ taveśa sarvaṃ hi vastu tribhuvane hi yat |
ityāha me pitā nūnaṃ kimutādhvaraśeṣitam ||

3.29.44

ajānatā mayā nātha yaduktaṃ tadvaco bhramāt |
aparādhaṃ tvaṃ kṣamasva śirasā tvāṃ prasādaye ||

3.29.45

ityuktvā nabhagaḥ so'tidīnadhīstu kṛtāñjaliḥ |
tuṣṭāva taṃ maheśānaṃ kṛṣṇadarśanamānataḥ ||

3.29.46

śrāddhadevo'pi śuddhātmā natakaḥ sāñjaliḥ sudhīḥ |
tuṣṭāva taṃ prabhuṃ natvā svāparādhaṃ kṣamāpayan ||

3.29.47

etasminnantare tatra viṣṇubrahmādayaḥ surāḥ |
vāsavādyāḥ samājagmuḥ siddhāśca munayo'pi hi ||

3.29.48

mahotsavaṃ prakurvantaḥ sukṛtāñjalayo'khilāḥ |
tuṣṭuvurnatakā bhaktyā supraṇamya pṛthakpṛthak ||

3.29.49

atha rudraḥ prasannātmā kṛpādṛṣṭyā vilokya tān |
uvāca nabhagaṃ prītyā sasmitaṃ kṛṣṇadarśanaḥ ||

3.29.50

kṛṣṇadarśana uvāca |
yatte pitāvadaddharmyaṃ vākyaṃ tattu tathaiva hi |
tvayāpi satyamuktaṃ tat sādhustvaṃ nātra saṃśayaḥ ||

3.29.51

ato'haṃ suprasanno'smi sarvathā suvratena te |
dadāmi kṛpayā te hi jñānaṃ brahma sanātanam ||

3.29.52

mahājñānī bhava tvaṃ hi savipro nabhagaṃ drutam |
gṛhāṇa vastvidaṃ sarvaṃ maddattaṃ kṛpayādhunā ||

3.29.53

iha sarvasukhaṃ bhuṅkṣva nirvikāraṃ mahāmate |
sugatiṃ prāpsyasi tvaṃ hi savipraḥ kṛpayā mama ||

3.29.54

nandīśvara uvāca |
ityuktvā tāta bhagavānsa rudraḥ satyavatsalaḥ |
sarveṣāṃ paśyatāṃ teṣāṃ tatraivāntardadhe haraḥ ||

3.29.55

viṣṇurbrahmāpi devādyāḥ sarve te munisattama |
svaṃ svaṃ dhāma yayuḥ prītyā tasyai natvā diśe mudā ||

3.29.56

saputraḥ śrāddhadevo'pi svasthānamagamanmudā |
bhuktvā bhogānsuvipulānso'nte śivapuraṃ yayau ||

3.29.57

itthaṃ te kīrtito brahmannavatāraḥ śivasya hi |
kṛṣṇadarśananāmā vai nabhagānandadāyakaḥ ||

3.29.58

idamākhyānamanaghaṃ bhuktimuktipradaṃ satām |
paṭhatāṃ śṛṇvatāṃ vāpi sarvakāmaphalapradam ||

3.29.59

ya etaccaritaṃ prātaḥ sāyaṃ ca smarate sudhīḥ |
kavirbhavati mantrajño gatimante labhetparām ||

3.29.59.c1

iti śrīśivamahāpurāṇe tṛtīyāyāṃ śatarudrasaṃhitāyāṃ nandīśvarasanatkumārasaṃvāde kṛṣṇadarśanaśivāvatāravarṇanaṃ nāmaikonatriṃśo'dhyāyaḥ ||

3.29.59.p2

śrīgaṇeśāya namaḥ ||

3.29.59.p3

śrīgaurīśaṅkarābhyāṃ namaḥ ||

3.29.59.p4

śrīśivamahāpurāṇam ||

3.29.59.p5

tṛtīyāyāṃ śatarudrasaṃhitāyāṃ