Shivapurana 3.32: dvātriṃśo'dhyāyaḥ | nandīśvara uvāca
Śivapurāṇa (complete text) 3.32
- Language
- Sanskrit
Contents
- 3.32.78 — 5 parts
dvātriṃśo'dhyāyaḥ | nandīśvara uvāca
3.32.1
śṛṇu tāta pravakṣyāmi śivasya paramātmanaḥ |
sureśvarāvatāraste dhaumyāgrajahitāvaham ||
3.32.2
vyāghrapādasuto dhīmānupamanyuḥ satāṃ priyaḥ |
janmāntareṇa saṃsiddhaḥ prāpto munikumāratām ||
3.32.3
uvāsa mātulagṛhe sa mātrā śiśureva hi |
upamanyurvyāghrapādiḥ syāddaridraśca daivataḥ ||
3.32.4
kadācitkṣīramatyalpaṃ pītavānmātulāśrame |
yayāce mātaraṃ prītyā bahuśo dugdhalālasaḥ ||
3.32.5
tacchrutvā putravacanaṃ tanmātā ca tapasvinī |
sāntaḥ praviśyātha tadā śubhopāyamarīracat ||
3.32.6
uñchavṛttyarjitānbījānpiṣṭvāloḍya jalena tān |
upalālya sutaṃ tasmai sā dadau kṛtrimaṃ payaḥ ||
3.32.7
pītvā ca kṛtrimaṃ dugdhaṃ mātrā dattaṃ sa bālakaḥ |
naitatkṣīramiti prāha mātaraṃ cārudatpunaḥ ||
3.32.8
śrutvā sutasya ruditaṃ prāha sā duḥkhitā sutam |
sammārjya netre putrasya karābhyāṃ kamalākṛtiḥ ||
3.32.9
mātovāca |
kṣīramatra kuto'smākaṃ vane nivasatāṃ sadā |
prasādena vinā śambhoḥ payaḥ prāptirbhavenna hi ||
3.32.10
pūrvajanmani yatkṛtyaṃ śivamuddiśya he suta |
tadeva labhyate nūnaṃ nātra kāryā vicāraṇā ||
3.32.11
iti mātṛvacaḥ śrutvā vyāghrapādiḥ sa bālakaḥ |
pratyuvāca viśokātmā mātaraṃ mātṛvatsalaḥ ||
3.32.12
śokenālamimaṃ mātaḥ śambhuryadyasti śaṅkaraḥ |
tyaja śokaṃ mahābhāge sarvaṃ bhadraṃ bhaviṣyati ||
3.32.13
śṛṇu mātarvaco me'dya mahādevo'sti cetkvacit |
cirādvā hyacirādvāpi kṣīrodaṃ sādhayāmyaham ||
3.32.14
nandīśvara uvāca |
ityuktvā sa śiśuḥ prītyā śivaṃ me'stvityudīrya ca |
visṛjya tāṃ supraṇamya tapaḥ kartuṃ pracakrame ||
3.32.15
himavatparvatagataḥ vāyubhakṣaḥ samāhitaḥ |
aṣṭeṣṭakābhiḥ prāsādaṃ kṛtvā liṅgaṃ ca mṛnmayam ||
3.32.16
tatrāvāhya śivaṃ sāmbaṃ bhaktyā pañcākṣareṇa ha |
patrapuṣpādibhirvanyaiḥ samānarca śiśuḥ sa vai ||
3.32.17
dhyātvā śivaṃ ca taṃ sāmbaṃ japanpañcākṣaraṃ manum |
samabhyarcya ciraṃ kālaṃ cacāra paramaṃ tapaḥ ||
3.32.18
tapasā tasya bālasya hyupamanyormahātmanaḥ |
carācaraṃ ca bhuvanaṃ pradīpitamabhūnmune ||
3.32.19
etasminnantare śambhurviṣṇvādyaiḥ prārthitaḥ prabhuḥ |
parīkṣituṃ ca tadbhaktiṃ śakrarūpo'bhavattadā ||
3.32.20
śivā śacīsvarūpābhūdgaṇāḥ sarve'bhavansurāḥ |
airāvatagajo nandī sarvameva ca tanmayam ||
3.32.21
tataḥ sāmbaḥ śivaḥ śakrasvarūpaḥ sagaṇo drutam |
jagāmānugrahaṃ kartumupamanyostadāśramam ||
3.32.22
parīkṣituṃ ca tadbhaktiṃ śakrarūpadharo haraḥ |
prāha gambhīrayā vācā bālakaṃ taṃ munīśvara ||
3.32.23
sureśvara uvāca |
tuṣṭo'smi te varaṃ brūhi tapasānena suvrata |
dadāmi cecchitānkāmān sarvānnātrāsti saṃśayaḥ ||
3.32.24
evamuktaḥ sa vai tena śakrarūpeṇa śambhunā |
varayāmi śive bhaktimityuvāca kṛtāñjaliḥ ||
3.32.25
tanniśamya hariḥ prāha māṃ na jānāsi lekhapam |
trailokyādhipatiṃ śakraṃ sarvadevanamaskṛtam ||
3.32.26
madbhakto bhava viprarṣe māmevārcaya sarvadā |
dadāmi sarvaṃ bhadraṃ te tyaja rudraṃ ca nirguṇam ||
3.32.27
rudreṇa nirguṇenālaṃ kiṃ te kāryaṃ bhaviṣyati |
devajātibahirbhūto yaḥ piśācatvamāgataḥ ||
3.32.28
nandīśvara uvāca |
tacchrutvā sa muneḥ putro japanpañcākṣaraṃ manum |
manyamāno dharmavighnaṃ prāha taṃ kartumāgatam ||
3.32.29
upamanyuruvāca |
tvayaivaṃ kathitaṃ sarvaṃ bhavanindāratena vai |
prasaṅgāddevadevasya nirguṇatvaṃ piśācatā ||
3.32.30
tvaṃ na jānāsi vai rudraṃ sarvadeveśvareśvaram |
brahmaviṣṇumaheśānāṃ janakaṃ prakṛteḥ param ||
3.32.31
sadasad vayaktamavyaktaṃ yamāhurbrahmavādinaḥ |
nityamekamanekaṃ ca varaṃ tasmād vṛṇomyaham ||
3.32.32
hetuvādavinirmuktaṃ sāṅkhyayogārthadaṃ param |
yamuśanti hi tattvajñā varaṃ tasmād vṛṇomyaham ||
3.32.33
nāsti śambhoḥ paraṃ tattvaṃ sarvakāraṇakāraṇat |
brahmaviṣṇvādidevānāṃ śreṣṭho guṇaparādvibhoḥ ||
3.32.34
nāhaṃ vṛṇe varaṃ tvatto na viṣṇorbrahmaṇo'pi vā |
nānyasmādamarādvāpi śaṅkaro varado'stu me ||
3.32.35
bahunātra kimuktena vacmi tattvaṃ mataṃ svakam |
na prārthaye paśupateranyaṃ devādikaṃ sphuṭam ||
3.32.36
madbhāvaṃ śṛṇu gotrāre mayādyānumitaṃ tvidam |
bhavāntare kṛtaṃ pāpaṃ śrutā nindā bhavasya cet ||
3.32.37
śrutvā nindāṃ bhavasyātha tatkṣaṇādeva santyajet |
svadehaṃ tannihatyāśu śivalokaṃ sa gacchati ||
3.32.38
āstāṃ tāvanmameccheyaṃ kṣīraṃ prati surādhama |
nihatya tvāṃ śivāstreṇa tyajāmyetatkalevaram ||
3.32.39
nandīśvara uvāca |
evamuktvopamanyustaṃ martuṃ vyavasitaḥ svayam |
kṣīre vācchāmapi tyaktvā nihantuṃ śakramudyataḥ ||
3.32.40
bhasmādāya tadādhārādaghostrābhimantritam |
visṛjya śakramuddiśya nanāda sa munistadā ||
3.32.41
smṛtvā sveṣṭapadadvandvaṃ svadehaṃ dagdhumudyataḥ |
āgneyīṃ dhāraṇāṃ bibhradupamanyuravasthitaḥ ||
3.32.42
evaṃ vyavasite vipre bhagavān śakrarūpavān |
vārayāmāsa saumyena dhāraṇāṃ tasya yoginaḥ ||
3.32.43
tadvisṛṣṭamaghorāstraṃ nandīśvaraniyogataḥ |
jagṛhe madhyataḥ kṣiptaṃ nandī śaṅkaravallabham ||
3.32.44
svarūpameva bhagavānāsthāya parameśvaraḥ |
darśayāmāsa viprāya bālendukṛtaśekharam ||
3.32.45
kṣīrārṇavasahasraṃ ca dadhyāderarṇavaṃ tathā |
bhakṣyabhojyārṇavaṃ tasmai darśayāmāsa sa prabhuḥ ||
3.32.46
evaṃ sa dadṛśe śambhurdevyā sārdhaṃ vṛṣopari |
gaṇeśvaraistriśūlādyairdivyāstrairapi saṃvṛtaḥ ||
3.32.47
divi dundubhayo neduḥ puṣpavṛṣṭiḥ papāta ha |
viṣṇubrahmendrapramukhairdevaiśchannā diśo daśa ||
3.32.48
athopamanyurānandasamudrormibhirāvṛtaḥ |
papāta daṇḍavadbhūmau bhaktinamreṇa cetasā ||
3.32.49
etasminsamaye tatra sasmito bhagavānbhavaḥ |
ehyehīti samāhūya mūrdhnyāghrāya dadau varān ||
3.32.50
śiva uvāca |
vatsopamanyo tuṣṭo'smi tvadācaraṇato varāt |
dṛḍhabhakto'si viprarṣe mayā jijñāsito'dhunā ||
3.32.51
bhakṣyabhogānyathākāmaṃ bāndhavairbhuṅkṣva sarvadā |
sukhī bhava sadā duḥkhanirmukto bhaktimānmama ||
3.32.52
upamanyo mahābhāga tavāmbaiṣā hi pārvatī |
mayā putrīkṛto hyadya kumāratvaṃ sanātanam ||
3.32.53
dugdhadadhyājyamadhunāmarṇavāśca sahasraśaḥ |
bhakṣyabhojyādivastūnāmarṇavāścākhilāstathā ||
3.32.54
tubhyaṃ dattā mayā prītyā tvaṃ gṛhṇīṣva mahāmune |
amaratvaṃ tathā dattaṃ gāṇapatyaṃ ca śāśvatam ||
3.32.55
pitāhaṃ te mahādevo mātā te jagadambikā |
varānvaraya suprītyā mano'bhilaṣitānparān ||
3.32.56
ajaraścāmaraścaiva bhava tvaṃ duḥkhavarjitaḥ |
yaśasvī varatejasvī divyajñānī mahāprabhuḥ ||
3.32.57
atha śambhuḥ prasannātmā smṛtvā tasya tapo mahat |
punardaśa varāndivyānmunaye hyūpamanyave ||
3.32.58
vrataṃ pāśupataṃ jñānaṃ vratayogaṃ ca tattvataḥ |
dadau tasmai pravaktṛtvaṃ pāṭavaṃ ca nijaṃ padamm ||
3.32.59
evaṃ dattvā mahādevaḥ karābhyāmupagṛhya tam |
mūrdhnyāghrāya sutaste'yamiti devyai nyavedayat ||
3.32.60
devī ca śṛṇvatī prītyā mūrdhni deśe karāmbujam |
vinyasya pradadau tasmai kumārapadamakṣayam ||
3.32.61
kṣīrābdhimapi sākāraṃ kṣīrasvādukarodadhiḥ |
upāsthāya dadau tasmai piṇḍībhūtamanaśvaram ||
3.32.62
yogaiśvaryaṃ sadā tuṣṭaṃ brahmavidyāmanaśvarām |
samṛddhiṃ paramāṃ tasmai dadau santuṣṭamānasaḥ ||
3.32.63
so'pi labdhvā varāndivyānkumāratvaṃ ca sarvadā |
tasmācchivācca tasyāśca śivāyā mudito'bhavat ||
3.32.64
tataḥ prasannacetaskaḥ supraṇamya kṛtāñjaliḥ |
yayāce sa varaṃ prītyā devadevānmaheśvarāt ||
3.32.65
upamanyuruvāca |
prasīda devadeveśa prasīda parameśvara |
svabhaktiṃ dehi paramāṃ divyāmavyabhicāriṇīm ||
3.32.66
śraddhāṃ dehi mahādeva svasambandhiṣu me sadā |
svadāsyaṃ paramaṃ snehaṃ svasānnidhyaṃ ca sarvadā ||
3.32.67
nandīśvara uvāca |
evamuktvā prasannātmā harṣagadgadayā girā |
tuṣṭāva sa mahādevamupamanyurdvijottamaḥ ||
3.32.68
evamuktaḥ śivastena sarveṣāṃ śṛṇvatāṃ prabhuḥ |
pratyuvāca prasannātmopamanyuṃ sakaleśvaraḥ ||
3.32.69
śiva uvāca |
vatsopamanyo dhanyastvaṃ mama bhakto viśeṣataḥ |
sarvaṃ dattaṃ mayā te hi yad vṛtaṃ bhavatānagha ||
3.32.70
ajaraścāmaraśca tvaṃ sarvadā duḥkhavarjitaḥ |
sarvapūjyo nirvikārī bhaktānāṃ pravaro bhava ||
3.32.71
akṣayā bāndhavāścaiva kulaṃ gotraṃ ca te sadā |
bhaviṣyati dvijaśreṣṭha mayi bhaktiśca śāśvatī ||
3.32.72
sānnidhyaṃ cāśraye nityaṃ kariṣyāmi mune tava |
tiṣṭha vatsa yathākāmaṃ notkaṇṭhāṃ ca kariṣyasi ||
3.32.73
nandīśvara uvāca |
evamuktvā sa bhagavāṃstasmai dattvā varānvarān |
sāmbaśca sagaṇaḥ sadyastatraivāntardadhe prabhuḥ ||
3.32.74
upamanyuḥ prasannātmā prāpya śambhorvarānvarān |
jagāma jananīsthānaṃ mātre sarvamavarṇayat ||
3.32.75
tacchrutvā tasya jananī mahāharṣamavāpa sā |
sarvapūjyo'bhavatso'pi sukhaṃ prāpādhikaṃ sadā ||
3.32.76
itthaṃ te varṇitastāta śivasya paramātmanaḥ |
sureśvarāvatāro hi sarvadā sukhadaḥ satām ||
3.32.77
idamākhyānamanaghaṃ sarvakāmaphalapradam |
svargyaṃ yaśasyamāyuṣyaṃ bhuktimuktipradaṃ satām ||
3.32.78
ya etacchṛṇuyādbhaktyā śrāvayedvā samāhitaḥ |
iha sarvasukhaṃ bhuktvā so'nte śivagatiṃ labhet ||
3.32.78.c1
iti śrīśivamahāpurāṇe tṛtīyāyāṃ śatarudrasaṃhitāyāṃ sureśvarākhyaśivāvatāra caritravarṇanaṃ nāma dvātriṃśo'dhyāyaḥ ||
3.32.78.p2
śrīgaṇeśāya namaḥ ||
3.32.78.p3
śrīgaurīśaṅkarābhyāṃ namaḥ ||
3.32.78.p4
śrīśivamahāpurāṇam ||
3.32.78.p5
tṛtīyāyāṃ śatarudrasaṃhitāyāṃ